Cách làm bài văn mtả, bố cục, thứ tự mtả, cách xây dựng đoạn văn và lời văn trong bài văn tả người.Nhận biết, chỉ ra và vận dụng được: Khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá. Tác dụng của phép nhân hoá. : Không biết đã có bao nhiêu nhà thơ, nhà văn viết về Bác về những đêm không ngủ của Bác nhưng mỗi một tác phẩm lại viết về Bác ở các phương diện khác nhau, nhà thơ Minh Huệ cũng viết về Bác trong một đêm không ngủ nơi núi rừng Việt Bắc hồi kháng chiến chống Pháp. Bài thơ sẽ đưa đến với chúng ta hình ảnh của Người và tình yêu cao cả của Người dành cho dân tộc Việt Nam. Bước đầu nhận biết và ptích đc ý nghĩa cũng như td của phép tu từ ẩn dụ trong thực tế sử dụng TV. Bước đầu tạo ra đc một số kiểu ẩn dụ trong nói viết.
Trang 1- Khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá
- Tác dụng của phép nhân hoá
2 Kĩ năng
- Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của phép tu từ nhân hoá
- Sử dụng được phép nhân hoá trong nói và viết
3 Thái độ
- Biết sử dụng nhân hoá các kiểu nhân hoá đúng, phù hợp, hay trong khi nói và viết
4.Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực giải quyết vấn đề,tư duy sáng tạo
- Năng lực tự quản,năng lực tổng hợp, năng lực sử dụng Tiếng Việt
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1.Giáo viên : Nghiên cứu tài liệu,lên kế hoạch dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng.
2 Học sinh : Đọc và chuẩn bị bài theo câu hỏi.
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ ( KẾ HOẠCH DẠY HỌC )
1-Ôn định tổ chức:
Ngày: 6A5 Ngày: 6A11
2 Kiểm tra bài cũ: Có mấy kiểu so sánh ? Lấy ví dụ và phân tích?
3 Tiến trình bài dạy:
*Hoạt động 1: Khởi động
Trang 2- Mục tiêu: Tạo tâm thế gây hứng thú cho học sinh vào bài.
- Phương pháp: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề….
- Mục tiêu: Nhận biết, chỉ ra và vận dụng được:
Khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá tác dụng của phép nhân hoá
- Phương pháp: Thuyết trình,vấn đáp gợi mở.
- Thời gian: 30 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
? Khổ thơ tả cảnh gì?
- Gv: Giới thiệu nhanh về nhà thơ Trần Đăng Khoa
? Trong ví dụ có những sự vật nào được nói đến
Ông trời, cây mía, kiến
? Các sự vật này được miêu tả ntn?
- Ông trời: mặc áo giấp, ra trận - Mía: múa gươm
- Kiến: hành quân
? Em có nhận xét gì về cách tác giả miêu tả các sự vật trên?
- Miêu tả và gán cho các hành động của con người mặc dù chúng
không phải là người
=> Cách diễn đạt như trên được gọi là nhân hoá.
I/ Nhân hóa là gì?
1/ Ví dụ:
Ông trờiMặc áo giáp đen
Ra trận
Trang 3* Cho hs so sánh cách nói bình thường và cách nói có sử dụng phép
nhân hoá
Ông trời
Mặc áo giáp đen
Ra trận
- bầu trời đầy mây đen
- Muôn nghì cây mía ngả nghiêng, lá bayphấp phới
- Kiến bò đầy đường
? Cách diễn đạt nào hay hơn, vì sao?
? Sử dụng phép nhân hoá có tác dụng gì?
? Qua phân tích vd, cho biết thế nào là nhân hoá, tác dụng của
nhân hoá
- Nhân: người - Hóa: biến thành HS đọc ghi nhớ
? Hãy tìm trong những văn bản đã học những trường hợp sử dụng
nhân hóa? – Truyện: Dế mèn phiêu lưu kí.
? Nhân hóa có tác dụng gì với những đoạn văn miêu tả đó?
- Nhân hóa có tác dụng rất cần thiết khi làm bài văn miêu tả Biết sử
dụng nghệ thuật nhân hóa bài văn sẽ hay, sống động, có hồn
*HĐ cặp đôi: Hs đọc 3 ví dụ
? Những vd trên được trích từ tác phẩm nào? nội dung chính?
? Các sự vật nào được nhân hoá trong 3 ví dụ?
- a: Miệng, Tai, Mắt, Chân, Tay - b: Tre - c: Trâu
? Dựa vào các từ in đậm, cho biết mỗi sự vật trên được nhân hoá
bằng cách nào?
? Em có nhận xét gì về cách gọi tên các sự vật ở vd a?
- Gọi các sự vật là bằng: Lão, cô, bác, cậu
? Đây là những từ dùng để gọi đối tượng nào? - gọi người
? Ở vd b, sự vật tre đã được tác giả gán cho những hành động
nào? Những hành động này là của đối tượng nào?
- Hành động: Chống lại, xung phong, giữ Đây là những hành động
của con người
2/ Ghi nhớ: Sgk/tr57
II/ Các kiểu nhân hóa
1/ Ví dụ:
a/ Từ đó lão miệng b/Gậy tre, chông tre c/ trâu ơi, ta bảo
Trang 4? Cách xưng hô của nhân vật trữ tình với sv trong vd c, có gì độc
đáo?
- Trò chuyện thân mật như với người
? Những từ dùng trên gợi cho em cảm giác gì về những sự vật đó?
=> Sự vật trở nên gần gũi, sống động gần với con người.
3 Trò chuyện, xưng hô với vật như với người
? Đoạn thơ ở phần 1, thuộc kiểu nhân hoá nào?
2/ Ghi nhớ: sgk/ 58
-Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 3: Luyện tập
- Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức giúp học sinh khắc sâu kiến thức.
- Phương pháp: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, giảng giải….
- Thời gian: 10 phút.
- *HĐ cá nhân
Bài tập 1 – 2 : Bến cảng lúc nào cũng đông vui: Tàu mẹ,
tàu con đậu đầy mặy nước Xe anh, xe em tíu tít nhận hàng
về và chở hàng ra Tất cả đều bận rộn
II: Luyện tập:
Bài tập 1 – 2 :
Gợi ý: Nhân hoá bằng cách dùng những từ vốn gọi người để gọi vật,dùng
những từ ngữ vốn để chỉ hoạt động tính chất của người để chỉ hđộng tính
chất của vật,làm cho quang cảnh sinh động, người đọc dễ hình dung Được
cảnh nhộn nhịp,tấp nập, bận rộn của các phương tiện ở trên cảng
? Viết đoạn 3 => 5 câu kể về một đồ vật, con vật mà em yêu thích có sử
dụng nhân hóa
- Tích hợp nhạc: Hát đoạn đầu bài "Con chim vành khuyên" (Hoàng Vân)
? Trong bài hát, tác giả sử dụng nhân hóa như thế nào?
II: Luyện tập: Bài tập 1 – 2 :
Trang 5* Hoạt động 4: Vận dụng
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức vừa học để làm bài tập.
- Phương pháp: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, giảng giải….
- Thời gian: phút.
? Viết 1 đoạn văn có sử dụng phép nhân hóa?
* Hoạt động 5: Tìm tòi mở rộng
- Mục tiêu: Sử dụng kiến thức vừa học để ứng dụng vào thực tế.
- Phương pháp: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, giảng giải….
- Thời gian: phút.
Tìm đọc nhưng bài thơ, câu văn có sử dung nhân hóa
4/ Củng cố(3p): - GV khái quát bài.
5/ Dặn dò: ( 2p)
- Học thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện các bài tập
- Soạn "Phương pháp tả người"
********************
Ngày soạn: 26/2/2021
Tiết 95+96 PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức : Giúp học sinh năm đc:
- Cách làm bài văn mtả, bố cục, thứ tự mtả, cách xây dựng đoạn văn và lời văn trong bài văn
tả người
2 Kĩ năng:
- Quan sỏt, lựa chọn các chi tiết cần thiết cho bài văn mtả
- Trình bày những điều qsát, lựa chọn theo một trình tự hợp lí Viết một đoạn văn, bài văn tả người Bước đầu có thể trình bày miệng một đọan văn hoặc một bài văn tả người trước tập thể
3 Thái độ : Biết quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.
Trang 64 Năng lực : Hợp tác, chia sẻ, tư duy độc lập, sáng tạo, giao tiếp TV.
B CHUẨN BỊ
1 Thầy: Nghiên cứu sgk, sgv, tài liệu tham khảo, soạn giáo án theo CKTKN
2 Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định
- Lớp 6A5 dạy ngày -3-2021 - Sĩ số: - Vắng:
- Lớp 6A11 dạy ngày -3-2021 - Sĩ số: - Vắng:
2 Kiểm tra bài cũ: Thế nào là nhân hóa? VD minh họa?
GV: Giới thiệu bài: Bên cạnh các bài tả cảnh thiên nhiên, loài vật, chúng ta còn gặp trong
sách báo, trong thực tế, không ít đoạn, bài văn tả người Nhưng làm thế nào để tả người cho đúng, cho hay? Cần luyện tập những kĩ năng gì?
B Hoạt đông hình thành kiến thức
- Mục tiêu: HS biết quan sát, tưởng tượng, so sánh ,nhận xét khi viết văn miêu tả người.
- PP: Nêu và giải quyết vấn đề,,vấn đáp, giải thích …
- Thời gian : 50p
*HĐ chung: HS đọc đvăn 1/ sgk/ 59
? Đối tượng được miêu tả trong đoạn văn là ai, những đặc điểm
nổi bật của đối tượng được miêu tả?
? Những từ ngữ, h/a thể hiện những đặc điểm nổi bật đó?
I/ Phương pháp viết một đvăn, bài văn tả người.
1/ Ví dụ: Sgk/ 59/60
Trang 7? Em có nhận xét gì về h/a DHT trong mỗi thời điểm?
? T/g tả h/a DHT ở hai thời điểm khác nhau nhằm mđ gì?
- Tô đậm vẻ đẹp của DHT khi vượt thác
? Trình tự quan sát mtả trong đoạn văn?
*HĐ cặp đôi:HS đọc vd 2/tr 60
? Đ/văn tả ai? Những đặc điểm nổi bật của nhân vật?
? Người tả đã qsát m/tả n/vật C/Tứ theo trình tự nào?
*HĐ nhóm: HS đọc đvăn 3
? Đvăn tả ai?
? Đvăn gần như một bài văn hoàn chỉnh với 3 phần, em hãy chỉ
ra bố cục và nêu nội dung chính của mỗi phần?
MĐ: G/thiệu chung về ông Cản Ngũ và Quắm Đen( c/bị vào
trận đấu vật)
? ND phần TĐ?
? ND trong phần KĐ?
- Mở đoạn: Cảnh keo vật chuẩn bị bắt đầu
- Thân: Diễn biến keo vật
+ Những nhịp trống đầu tiên
+ Tiếng trống dồn lên …
+ Quắm đen thật bại
- Kết đoạn: Mọi người kinh sợ trước thần lực ông Cản Ngũ
? Nếu phải đặt tên cho bài văn này em sẽ đặt tên là gì?
a Đoạn 1:
- Mtả: h/a DHT + Khi vượt thác: mạnh
mẽ, rắn rỏi
+ Lúc ở nhà: nhẹ nhàng,mềm yếu
- Trình tự: ngoại hìnhhành động, từ khái quátđến chi tiết
b Đoạn 2:
- Mtả h/a Cai Tứ
- Đặc điểm: gian giảo
- Trình tự: G/thiệu chungđến mtả chi tiết cụ thể
c Đoạn 3:
- Mtả: ông Cản Ngũ vàQuắm Đen ( trong trậnđấu vật)
- Gồm 3 phần:
+ Mở đoạn: G/thiệuchung về người đc tả.+ Thân: Mtả chi tiết ( hđộng của nvật trongtrận đấu)
+ Kết đoạn: Nxét, đánhgiá về nvật
Trang 8? Trong các đoạn văn trên, đoạn văn nào tập trung khắc họa
chân dung nhân vật, đoạn nào tả người gắn với công việc? Yêu
cầu lựa chọn chi tiết và hình ảnh của mỗi đoạn có khác nhau?
- B: Đặc tả chân dung (tĩnh) nên dùng ít động từ, nhiều tính từ
? Những y/c trong bài văn tả người? Bố cục bài văn tả người
đầy đủ? Các nd trong mỗi phần bố cục đó?
- Mục tiêu: HS củng cố thêm kiến thức.
- PP: Nêu và giải quyết vấn đề.
- Thời gian :25p
? Để miêu tả một cụ già cao tuổi em cần lựa chọn những chi
tiết, hình ảnh tiêu biểu như thế nào?
- Da: nhăn nheo, đỏ, hồng hào hoặc đồi mồi, vàng vàng
Tiết 2
II Luyện tập:
Bài 1:
Trang 9- Mắt: tinh tường hay mờ đục, chậm chạp, lờ đờ.
- Tóc: Bạc như mây, hay rụng lơ thơ
- Tiếng nói: Trầm vàng hay thều thào, yếu ớt
? Tả 1 em bé chừng 4 - 5 tuổi thì chọn những hình ảnh nào?
* Em bé:- Mắt - Môi - Má
? Tả cô giáo đang say sưa giảng bài trên lớp, em chọn những
chi tiết, hình ảnh tiêu biểu nào?
- Tiếng nói: trong trẻo, dịu dàng
- Đôi mắt: lấp lánh niềm vui bước chậm rãi từ trên bục xuốngdưới lớp Cô như trò chuyện với nhà văn, với chúng em, với cảngười trong sách
? Lập dàn ý miêu tả một em bé 4 - 5 tuổi?
- Khuôn mặt: Bầu bĩnh
- Cái miệng: xinh xinh Khi nói chu lên cong cong
- Tóc: chỏng ngược, hơi vàng
- Hai bàn tay: mũm mĩm, không sạch lắm
- Chân: Lũn củn, hơi cong - Da: Trắng hồng.- Dáng điệu …
Trang 10- Thời gian:
Tìm đọc nhưng bài văn tả người
4/ Củng cố(3p): - GV khái quát bài.
5/ Dặn dò: ( 2p)
- Học thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện các bài tập
- Soạn "Đêm nay Bác không ngủ" Chú ý thời điểm ra đời của b.thơ.
Ngày soạn: 27/2/2021
Tiết 97, 98 - Văn bản: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ (Minh Huệ)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức : Giúp học sinh nắm đc:
- H/a BH trong cảm nhận của người chiến sĩ
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, mtả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác đc
sử dụng trong bài thơ
2 Kĩ năng:
- Kể tóm diến biến câu chuyện bằng một đạon văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự đc viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố mtả vàb/c thể hiện đc tâm trạng lo lắng ko yên của BH; tâm trạng ngạc nhiên xúc động lo lắng vàniềm sung sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, mtả, b/c trong bài thơ
- trình bày đc suy nghĩ của bản thân sau khi đọc xong bài thơ
3 Thái độ: G/dục tình cảm yêu mến kính phục Bác.
4 Năng lực : Hợp tác, chia sẻ, tư duy độc lập, sáng tạo, giao tiếp TV.
Trang 11B CHUẨN BỊ
1 Thầy: Nghiên cứu sgk, sgv, tài liệu tham khảo, soạn giáo án theo CKTKN
2 Trò: Học bài cũ , chuẩn bị bài mới, đồ dùng học tập
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định
- Lớp 6A5 dạy ngày -3-2021 Sĩ số: - Vắng:
- Lớp 6A11 dạy ngày -3-2021 - Sĩ số: - Vắng:
2 Kiểm tra bài cũ: Phương pháp làm bài văn tả người?
GV: Giới thiệu bài: Không biết đã có bao nhiêu nhà thơ, nhà văn viết về Bác về những đêm
không ngủ của Bác nhưng mỗi một tác phẩm lại viết về Bác ở các phương diện khác nhau, nhà thơ Minh Huệ cũng viết về Bác trong một đêm không ngủ nơi núi rừng Việt Bắc hồi kháng chiến chống Pháp Bài thơ sẽ đưa đến với chúng ta hình ảnh của Người và tình yêu cao cả của Người dành cho dân tộc Việt Nam
B Hoạt đông hình thành kiến thức
- Mục tiêu: Nắm được sơ lược về t/g, t/p,bố cục, phương thức, nội dung chính trong vbản
- PP: Nêu và giải quyết vấn đề ,vấn đáp ,giải thích , nhóm …
- Thời gian: 70p
*HĐ chung
? Nêu hiểu biết của em về t/g MH?
- Minh Huệ tên thật: Nguyễn Đức Thái, sinh năm: 1924 mất
ngày 11/10/2003 Quê ông ở Bến Thủy, Thành phố Vinh, Nghệ
I/ Tìm hiểu chung:
1/ Tác giả:
- MH ( 1924- 2003)
Trang 12An Ông sử dụng những bút danh: Minh Huệ, Mai Quốc Minh,
Nguyễn Thái
- Nhà thơ Minh Huệ đã trải qua nhiều lĩnh vực công tác: hội
trưởng Hội Sáng tác văn nghệ Liên khu 4; trưởng ban thơ - lý
luận phê bình Nhà xuất bản Văn học; trưởng Ty văn hóa Nghệ
An; bí thư Đảng đoàn kiêm chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật
Nghệ An; hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957); ủy
viên Ủy ban Trung ương Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật
Việt Nam Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng; Huân chương kháng
chiến chống Mỹ hạng nhất; Huy chương vì sự nghiệp văn học
nghệ thuật Việt Nam
- Minh Huệ sáng tác ở các thể loại: thơ, bút ký, tiểu thuyết, tiểu
* Thưởng thức thơ viết về Bác Hồ (1992)
* Dòng máu Việt Hoa (1954)
- Tấm lòng với dân với nước của CT:HCM đã trở thành nguồn
cảm hứng stác của nhiều nghệ sĩ trong đó có MH
? Bthơ đc viết trong h/c nào?
- Bthơ viết trong thời kì k/c chống P, khi viết bthơ này t/g chưa
một lần đc gặp B, cũng chưa hề tham gia quân ngũ => thế
nhưng chính tình thương bao la của B đã là nguồn c/xúc để
MH viết thành công bthơ
- Bthơ dựa trên sự kiện có thật trong chiến dịch Bgiới cuối năm
1950, BH đã trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc
chiến đấu của bộ đội và nhân dân ta
* GV: hướng dẫn đọc: nhịp chậm - thấp ở đoạn đầu, giữa:
nhanh, cao ; Cuối: chậm, mạnh
tên thật: Nguyễn Đức Thái, quê Nghệ An
2/ Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: năm
1951
Trang 13Đây là một văn bản kết hợp kể chuyện với miêu tả, b/c
? Theo dõi VB, em hãy cho biết, Bài thơ kể chuyện gì? Trong
chuyện ấy, xuất hiện những nhân vật nào?
- Chuyện 1 đêm không ngủ trên đường đi chiến dịch của Bác
- Hai nhân vật: Bác Hồ, anh đội viên – ng chiến sĩ
Trong hai nhân vật trên, theo em ai là nhân vật trung tâm? nvật
trung tâm đc mtả qua con mắt và cảm nghĩ của ai?
GV: Ỏ đây có 2 phương thức:
Ngôi kể của bthơ có gì đặc biệt? t/d của ngôi kể đó? Mặc dù
t/g ko sử dụng vai kể ở ngôi thứ nhất nhưng lời kể và tả đều từ
điểm nhìn và tâm hồn cuả người đội viên, việc tạo hình tượng
anh đội viên vừa là người chứng kiến vừa là người tham gia
vào câu chuyện đã làm cho hình tượng BH hiện lên tự nhiên,
sịnh động gần gũi, ấm áp với chiến sĩ
GV: Đ/với bthơ - sẽ p.tích diến biến tâm trạng và cảm nhận
của anh đội viên về Bác qua các lần thức giấc trong đêm
? Câu chuyện đc mở đầu ntn?
- Anh đội viên thức dậy trong h/c trời khuya, đồng thời đặt một
câu hỏi: vì sao B ko ngủ
- Thể thơ: 5 chữ
- PTBĐ: tự sự, miêu tả,biểu cảm
- Nhân vật trữ tình( trungtâm): Bác Hồ
- Ngôi kể: ngôi 3 ( nhưng qua ngôi kể thứ nhất của anh đội viên)
II/ Phân tích văn bản:
1/ Anh đội viên trong lần thức dậy thứ nhất:
Trang 14? Em hiểu anh đội viên ở đây là người thế nào?
? Hình ảnh Bác Hồ hiện lên qua cái nhìn của anh đội viên ntn?
- Thời gian, không gian? Trời khuya, bên bếp lửa, mưa lâmthâm, lều xơ xác
- Hình dáng? Vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi đinh ninh,chòm râu im phăng phắc
- Cử chỉ ? Đốt lửa, đi dém chăn, đi nhẹ nhàng
? Em hiểu, vẻ mặt trầm ngâm là vẻ mặt ntn?
- Có dáng vẻ lặng lẽ, suy nghĩ về một điểu gì đó?
? Vì sao B lại có vẻ mặt như vậy?
- LHệ: h/c lsử dân tộc – cuộc k/c chống P
? Thiên nhiên ở đây đc mtả ntn?
- Bên ngoài trời mưa rơi đều đều, nhỏ nhưng mau hạt
- Gió thổi tung những cọng tranh, xơ xác mái lều
? Các từ: trầm ngâm, lâm thâm, xơ xác thuộc từ loại nào?
? Việc chọn đặt 3 từ láy ở cuối 3 câu thơ liên tiếp có t/d gì?
- Gợi hình và gợi cảm giác rất cao, người đọc hình dung ra đch/a BH ngồi im suy nghĩ lặng lẽ nhìn bếp lửa, đồng thời giúpchúng ta hình dung đc bức tranh th/nhiên đó
? H/a nào về B gợi cho em nhiều cảm xúc nhất?
- Chi tiết "Người cha mái tóc bạc": gợi cảm xúc thương cảm,biết ơn Bác
- Chi tiết: Bác đi nhón chân để dém chăn cho từng người gợicảm xúc thân thương - cảm phục với Bác …
- GV: H/a mái tóc bạc đi liền với h/a người cha đã trở thành
một ẩn dụ quen thuộc về BH:
- THữu viết: Bạc phơ mái tóc người cha
Hay: Cho con hôn mái đầu tóc bạc