BÀI GIẢNG thiết kế nghiên cứu định tính trong nghiên cứu khoa học

BÀI GIẢNG thiết kế nghiên cứu định tính trong nghiên cứu khoa học NỘI DUNG: Các cấu phần trong thiết kế nghiên cứu định tính Áp dụng thiết kế nghiên cứu định tính cho một đề tài xã hội học sức khỏe

Trang 1

THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU

ĐỊNH TÍNH

ThS Đoàn Thị Thùy Dương

1

MỤC TIÊU

1 Trình bày được các cấu phần trong thiết

kế nghiên cứu định tính

2 Áp dụng thiết kế nghiên cứu định tính cho một đề tài xã hội học – sức khỏe

2

CHIẾN LƯỢC HỌC TẬP

• Bài giảng

• Bài tập nhóm phân tích trường hợp

sức khỏe phụ nữ tại Pakistan

Ý tưởng Lý thuyết Thiết kế Thu thậpthông tin Phântích Báo cáo, công bố Linh hoạt

Ví dụ Nghiên cứu về sức khỏe phụ nữ tại Pakistan

• Mục tiêu: Mô tả quan niệm về sức khỏe của phụ nữ có

thu nhập thấp tại Punjab

• Nhóm nghiên cứu:

• 2 người, nghiên cứu toàn thời gian, cả hai đều là

phụ nữ nhưng kinh nghiệm về nghiên cứu khác

nhau:

• một người từ Thụy Điển, là nhà dinh dưỡng, được đào tạo

về nhân học và phương pháp nghiên cứu định tính,

• một người là bác sĩ Pakistan, có kinh nghiệm y tế công

cộng tại khu vực nghiên cứu

5

• Câu hỏi nghiên cứu: được đưa ra từ kinh nghiệm làm việc tại địa phương, thảo luận với đồng nghiệp và tổng quan tài liệu

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích phân tầng theo các nhóm:

• Thành thị/nông thôn

• Có 1, 2 hoặc nhiều hơn 3 con

• Con chủ yếu là nam/nữ

• Dễ hợp tác/khó hợp tac

• Sống gần cơ sở y tế/xa cơ sở y tế

6

Trang 2

• Phương pháp thu thập thông tin

• Quan sát

• Phỏng vấn sâu

• Thảo luận nhóm

• Thời gian nghiên cứu: 18 tháng

• Thực hiện:

1 Quan sát khu vực nghiên cứu và phỏng vấn sâu một số cuộc để xây dựng hướng dẫn phỏng vấn sâu bán cấu trúc.

2 Phỏng vấn sâu, ghi chép lại nội dung chính và gỡ băng ngay sau khi phỏng vấn, cả hai nghiên cứu viên cùng thảo luận, mã hóa và phân tích nội dung theo lý thuyết nền tảng Kinh nghiệm, kiến thức thu được từ cuộc phỏng vấn này được sử dụng để gợi ý cho lựa chọn người phỏng vấn và nội dung phỏng vấn tiếp theo.

• Thực hiện:

3 Sau 10 cuộc phỏng vấn, nhóm nghiên cứu dành thời

gian để phân tích kỹ hơn, tổng hợp thông tin và điều

chỉnh hướng dẫn phỏng vấn sâu theo quan điểm của

người trong cuộc Sau 42 cuộc phỏng vấn, thông tin

thu được đã bão hòa theo các chủ đề đã xây dựng

4 Trong 3 tháng tiếp theo, thông tin được mã hóa và

phân tích bằng sự trợ giúp của máy tính Tổ chức

cuộc thảo luận nhóm với đồng nghiệp và người dân

để tăng tính đặc hiệu của chủ đề nghiên cứu, phát

triển kết quả thành lý thuyết để kiểm tra, đánh giá lại

trong lần phỏng vấn tiếp theo

9

• Thực hiện:

5 Thực hiện phỏng vấn lần 2 dựa vào khung lý thuyết đã xây dựng Từng cuộc phỏng vấn sâu được thảo luận và mã hóa ngay sau khi thực hiện Sau 42 cuộc phỏng vấn sâu và 4 thảo luận nhóm với 4 nhóm phụ nữ khác nhau, thông tin thu được bão hòa Sau đó, nhóm nghiên cứu tiếp tục phân tích sâu hơn theo lý thuyết nền tảng trong 6 tháng.

10

1 Đối tượng nghiên cứu

2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

3 Thiết kế

4 Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu

5 Phương pháp thu thập thông tin

6 Quá trình thu thập thông tin

7 Chủ đề nghiên cứu

8 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

9 Vấn đề đạo đức nghiên cứu

Mục tiêu (/câu hỏi) Biến số (chủđề) Nguồn thông tin Người cung cấp thông

tin, chọn mẫu

Phương pháp thu thập

1 Mô tả thực trạng sử dụng dịch vụ

Dấu hiệu Giải thích nguyên nhân Ứng xử

Phát vấn Quan sát Phỏng vấn

Sổ sách

Bà mẹ có con <5

Sổ sách Cán bộ y tế

Phát vấn Phỏng vấn Quan sát

2 Phân tích yếu tố ảnh hưởng

Quản lý Tài chính Nhân lực Trang thiết bị

Phỏng vấn Quan sát

Cán bộ y tế Phỏng vấn

sâu Thảo luận nhóm Quan sát

3 …

Trang 3

• Xác định các bên liên quan: liệt kê hết tất

cả các bên liên quan/người sẽ phỏng vấn

• Tiêu chuẩn lựa chọn

• Tiêu chuẩn loại trừ: Đáp ứng tiêu chuẩn

lựa chọn, nhưng có những đặc điểm gây

sai lệch thông tin hoặc gây hại cho đối

tượng nghiên cứu

2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu Thời gian:

- Thời gian thu thập thông tin:

- Thời gian nghiên cứu Địa điểm: xã, huyện, tỉnh, quốc gia thực hiện nghiên cứu

3 Thiết kế

• Định lượng hay định tính hay cả 2?

• Nếu chọn cả hai thì:

• Các tiếp cận/loại thiết kếcủa từng

phương pháp

• Định lượng: cắt ngang

• Định tính: cách tiếp cận hiện tượng

• Mục đích của từng phương pháp?

• Phương pháp nào làm trước, làm sau

hay làm song song, đồng thời, vì sao?

• Chọn mẫu có chủ đích, cụ thể bằng phương pháp nào? Trình bày cho từng nhóm đối tượng ở trên

• Có bao nhiêu người tham gia nghiên cứu? Cỡ mẫu nhỏ, thường 10 hoặc ít hơn 10 người được khuyến nghị cho nghiên cứu hiện tượng

• Nguyên tắc bão hòa!!!

• Trình bày cỡ mẫu theo phương pháp thu thập thông tin cho từng đối tượng

Người cung cấp dịch vụ 8 2

Người sử dụng dịch vụ 8 2

Chọn mẫu

thuận tiện

Chọn mẫu chủ đích liên tiếp

Đối tượng nghiên cứu đủ tiêu chí được lựa chọn cho đến khi đạt cỡ mẫu

Đa dạng tối đa

Chọn các nhóm khác nhau, đem lại thông tin đa dạng nhất

Hòn tuyết lăn

Chọn mẫu

có chủ đích

Đối tượng được

chọn vào nghiên cứu

bằng cách nào?

Chọn mẫu

cực đoan –

Chọn các

phần tử khác

biệt

Chọn mẫu

cực đoan –

Chọn các

phần tử khác

biệt

Chọn mẫu Chọn các phần tử thuần túy đại diện cho đa

số cộng đồng Chọn mẫu

đồng nhất–

Chọn các phần tử giống nhau trong cùng 1 nhóm

Chọn trường hợp phân tích– mẫu đại diện cho hiện tượng quan tâm

17

4 Chọn mẫu

Thiết kế nghiên cứu

4 Chọn mẫu: Người cung cấp TT tốt

• Thông thạo văn hóa.

• Có tham gia thực sự tại thời điểm nghiên cứu

• Có đủ thời gian: người cung cấp thông tin chính thực sự sẵn sàng và vui vẻ nói chuyện với nghiên cứu viên nhiều lần và họ có thời gian làm việc đó

• Không phân tích: người cung cấp thông tin chính tốt là những người sử dung ngôn ngữ và quan niệm riêng, trên quan điểm của “người trong cuộc”

18

Trang 4

Nghiên

cứu tàng

thư

Thảo luận nhóm trọng tâm

Phỏng vấn sâu

Đi bộ cắt ngang

Vẽ bản

đồ xã hội

Quan sát tham dự

Nghiên cứu dân tộc

Câu hỏi nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin

Các câu hỏi về các sự kiện hoặc các mô hình hành vi

- Quan sát trực tiếp (quan sát có sự tham gia, có chuẩn bị hoặc không chuẩn bị) hoặc quan sát các dấu hiệu của hành vi

- Phỏng vấn nhóm hoặc cá nhân về:

o Hành vi giả thuyết (bạn sẽ làm gì khi con bạn bị ốm?)

o Hành vi đã xảy ra trong quá khứ (bạn đã làm gì khi con bạn bị ốm lần trước?)

o Hành vi được báo cáo đang diễn ra (Bạn đang làm gì cho con đang bị ốm của bạn?)

Các câu hỏi liên quan đến niềm tin và thái độ của mọi người

- Phỏng vấn tự do hoặc bán cấu trúc

- Liệt kê tự do (free listing), phân loại theo nhóm (pile sorts),

so sánh cặp

- Thảo luận nhóm trọng tâm

Câu hỏi

nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin

Các câu hỏi liên

quan đến phân

bố của niềm tin

hoặc hành vi

trong quần thể

- Quan sát có cấu trúc

- Các kĩ thuật phỏng vấn có cấu trúc (với mẫu nghiên cứu

có tính đại diện)

Các câu hỏi liên

quan đến lý do

của một số mô

hình hành vi

quan sát được

- Phỏng vấn cá nhân (tự do, cấu trúc, bán cấu trúc)

- Thảo luận nhóm trọng tâm

Các câu hỏi về

hiểu biết đối với

một kĩ năng cụ

thể

- Phỏng vấn bán cấu trúc (Bạn thường làm…như thế nào?)

- Minh họa (xin bạn hãy làm thử cho tôi xem)

21

Kiểm tra chéo

(a)Phối hợp nhiều phương pháp, (b)Phối hợp nhiều nhà nghiên cứu, (c)Đối chiếu lý thuyết nghiên cứu, và (d)Sử dụng nhiều loại dữ liệu khác nhau

22

23

6.1 Người thực hiện nghiên cứu

6.2 Hình thức thu thập

6.3 Địa điểm thu thập thông tin

6.4 Quá trình tiếp cận và phỏng vấn đối

tượng nghiên cứu

6.1 Người thực hiện nghiên cứu Đặc điểm của người thực hiện

• Người phỏng vấn/điều hành thảo luận

• Ai là người thực hiện phỏng vấn sâu, điều hành thảo luận?

• Trình độ

• Người phỏng vấn có trình độ gì?

• Nghề nghiệp

• Người phỏng vấn làm nghề gì khi tham gia nghiên cứu?

• Giới

• Là nam hay nữ hay khác và ảnh hưởng thế nào đến thông tin thu thập?

• Kinh nghiệm và đào tạo

• Người nghiên cứu có kinh nghiệm và/hoặc được đào tạo như thế nào?

Trang 5

6.1 Người thực hiện nghiên cứu

Mối quan hệ với đối tượng nghiên cứu

• Có mối quan hệ từ trước đó hay không?

• Biết trước nhau hay không?

• Kiến thức của đối tượng về người nghiên cứu

• Người tham gia nghiên cứu biết những gì về đối tượng

nghiên cứu? Ví dụ mục tiêu cá nhân, lý do thực hiện

nghiên cứu?

• Đặc điểm của người phỏng vấn

• Người phỏng vấn có đặc điểm gì? e.g Liệu có sai số

nào, lý do, quan tâm nào đến chủ đề nghiên cứu ảnh

hưởng đến thông tin thu thập được?

6 Quá trình thu thập thông tin 6.2 Hình thức thu thập

Làm thế nào để thu thập thông tin? e.g

Trực tiếp, điện thoại, thư bưu điện, thư điện tử, skype, etc

27

6.3 Địa điểm thu thập thông tin

• Thông tin được thu thập ở đâu? e.g nhà, phòng

khám, nơi làm việc…

6 Quá trình thu thập thông tin 6.4 Quá trình tiếp cận và phỏng vấn đối tượng nghiên cứu

Sự hiện diện của nhóm đối tượng khác

• Có ai cũng tham gia nghiên cứu ngoài đối tượng nghiên cứu và nghiên cứu viên?

Mô tả mẫu

• Mẫu có đặc điểm gì? Ví dụ về các đặc điểm dân số

- xã hội

Những người không tham gia

• Ai là người có khả năng từ chối tham gia cao? Lý do?

29

6.4 Quá trình tiếp cận, phỏng vấn đối tượng nghiên cứu

• Hướng dẫn phỏng vấn

• Cung cấp hướng dẫn phỏng vấn, gợi ý hoặc câu hỏi cho người tham gia trước

nghiên cứu? Có thử nghiệm trước đó hay không?

• Ngôn ngữ phỏng vấn

• Phỏng vấn lại

• Có phỏng vấn lại hay không? Nếu có, phỏng vấn bao nhiêu cuộc?

• Ghi âm

• Có ghi âm hay ghi hình các cuộc phỏng vấn hay không?

• Ghi chép tại thực địa

• Bao nhiêu loại ghi chép được thực hiện trong và sau phỏng vấn?

• Thời gian

• Thời gian phỏng vấn là bao lâu?

• Độ bão hòa

• Nhóm nghiên cứu nhất trí về độ bão hòa như thế nào?

• Đưa lại bản gỡ băng

• Có đưa lại bản gỡ băng cho đối tượng nghiên cứu đọc lại, kiểm tra hay không?

7 Chủ đề nghiên cứu Trình bày cụ thể theo khung lý thuyết

KHUNG HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ TRIỂN KHAI CAN THIỆP CFIR

Trang 6

1 Đặc điểm can thiệp

A Nguồn gốc của can thiệp

B Hiệu quả, bằng chứng của

can thiệp;

C Ưu điểm của can thiệp

D Khả năng thay đổi, điều

chỉnh của can thiệp cho

phù hợp với đặc thù địa

phương,

E Khả năng triển khai thử

F Tính phức tạp

G Thiết kế Gói can thiệp

H Chi phí của can thiệp

KHUNG HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ TRIỂN KHAI CAN THIỆP CFIR

2 Nhóm yếu tố tác động bên ngoài

A Nhu cầu của khách hàng và nguồn lực

B Khả năng đáp ứng nhu cầu tại địa phương

C Áp lực/kinh nghiệm từ các đơn

vị khác đã triển khai;

D Chính sách và hỗ trợ triển khai thực hiện

8 Xử lý, quản lý và phân tích dữ liệu

• Xử lý: Ghi âm, gỡ băng

• Quản lý và đảm bảo an toàn cho dữ liệu, đảm bảo danh tính cho người tham gia nghiên cứu

• Phân tích:

• Mã hóa: xác định chủ đề như thế nào, ai làm, số lượng, đảm bảo tính thống nhất, tin cậy trong mã hóa

• Áp dụng phương pháp, lý thuyết gì để phân tích: Phân tích nội dung, lý thuyết nền tảng

• Kỹ thuật để đạt được độ tinh cậy và giá trị của việc phân tích: các thành viên kiểm tra, so sánh, đối chiếu nhiều loại dữ liệu, giải thích

• Dùng phần mềm gì để phân tích: word, NVIVO,

• Trình bày rõ theo mục tiêu nghiên cứu

9 ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU

• Lợi ích của nghiên cứu?

• Nghiên cứu có cải thiện cuộc sống con người hay không?

• Người tham gia có thể có lợi gì?

• Lợi ích cho nhóm người nào? Có tổng hợp thông tin mới

không?

• Đồng ý tham gia nghiên cứu?

• Bằng miệng hay ký biên bản đồng ý?

• Lấy trực tiếp hay qua người giám hộ?

• Cung cấp những thông tin gì và cung cấp khi nào?

• Ai có quyền tiếp cận với các phiếu này

• Tính bảo mật?

• Chúng ta có thể hứa hẹn gì?

• Làm thế nào để hạn chế tối đa xác định danh tính người tham

gia nghiên cứu?

• Vấn đề luật pháp?

33

9 ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU

• Hậu quả

• Có tiềm ẩn ảnh hưởng gì không?

• Cân bằng giữa ảnh hưởng và lợi ích?

• Vấn đề điều trị?

• Hậu quả của việc xuất bản cho nhóm tham gia nghiên cứu? Cho cá nhân tham gia?

• Vai trò của nghiên cứu

• Đảm bảo chất lượng nghiên cứu như thế nào?

• Tránh ảnh hưởng của nhà tài trợ như thế nào?

• Người nghiên cứu tránh ‘ngây thơ’ như thế nào?

34

2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

3 Thiết kế

7 Chủ đề nghiên cứu

8 Phương pháp phân tích số liệu

9 Vấn đề đạo đức nghiên cứu

BÀI TẬP Thiết kế nghiên cứu

35

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	0,95 MB
File đính kèm	Bai 2_Thiet ke NCDT.rar (1 MB)