Ứng dụng cộng hưởng từ phổ trong chẩn đoán 1 số bệnh lý của não.

Mở đầu- Kỹ thuật mới -Nghiên cứu chất chuyển hóa của mô não - Cơ sở cộng hưởng từ sựh di chuyển của các chất hóa học.. - Phát hiện những chất chuyển hóa khác nhau của nhu mô não số lượng

øng dông Céng

h−ëng tõ phæ trong chÈn ®o¸n 1 sè bÖnh

lý cña n·o.

Mở đầu

- Kỹ thuật mới

-Nghiên cứu chất chuyển hóa của mô não

- Cơ sở cộng hưởng từ sựh di chuyển của các chất hóa học.

- Phát hiện những chất chuyển hóa khác nhau của nhu mô não (số lượng cũng như chất lượng)

-Lâm sμng đóng vai trò quan trọng cũng như cộng hưởng từ quy ước vμ các phương pháp khác

Kü thuËt

Di chuyển của chất hóa hoc

-Tương quan khác nhau vè từ tính của nguyên tử H tùy thuộc liên kết hóa hoc mμ nó chứa đựng (ex: CH2 ≠ CH3)

- Tín hiệu thu được được biểu diễn trên trục hoμnh

- Choline: 3,21 ppm, Crộatine: 3,03 ppm…

- Ordonnộe: concentration des diffộrents mộtabolites

COUPLAGE DE SPIN

- Secondaire à l’interaction ( su tuong tac) des diffộrents groupements au sein d’un mờme mộtabolite

- Xác định pic của mỗi loại chất chuyển hóae (doublet pour le lactate, multiplet

pour les acides aminộs …)

- Entraợne une inversion de certains pics en fonction du temps d’ộcho utilisộ (ex: lactate/lipides)

H

H

TEMPS D’ECHO

Temps d’ộcho

-Xác định số l−ợng các chất chuyển hóa

- TE ngán: cho phép nhin : permet de visualiser de nombreux mộtabolites

interprộtation dộlicate

TECHNIQUES D’ACQUISITION

Spectroscopie monovoxel

- 1 spectre trong 1 vùng xác định

- thời gian nhanh (3 min)

- Sử lý số liệu đơn giản (1 seul spectre)

- Giới hạn: tổn thương phải đông nhất, không đánh giá được vùng xung quanh khối u

TECHNIQUES D’ACQUISITION

Spectroscopie multivoxel ou imagerie spectroscopique

- Nhiều phổ

- thòi gian dμi (8 min)

- Sử lý số liệu đòi hỏi tinh tế

-Thuận lợi: topỏn thương không đồng nhất, xác định được vùng lμnh – vùng bệnh

PRINCIPAUX METABOLITES

Lipides 0,9 et 1,3 Nécrose cellulaire

Lactate 1,33 Métabolisme anaérobie N-acétyl aspartate 2,02 Marqueur neuronal Créatine 3,03 Métabolisme énergétique Choline 3,21 Métabolisme membranaire Myo-inositol 3,56 Marqueur glial

REALISATION DE L’EXAMEN

1- IRM quy −íc

2- TiÕn hμnh -Monovoxel 15 min (TE 30 et 136 msec)

-Imagerie spectroscopique 15 à 23 min (TE 136 ou 288 ± 30 msec)

3- Sö lý sè liÖu

4- Ph©n tÝch phæ

BÖnh lý u

DIAGNOSTIC DIFFERENTIEL TUMEURS/LESIONS NON TUMORALES

NAA

Cho

Cr

DIAGNOSTIC DIFFERENTIEL TUMEURS/LESIONS NON TUMORALES

DNET

Vuori K et al Radiology 2004;230:703-708

- Dáng vẻ gần bình thường, khong có lactate

- lợi ích đánh giá tỷ lệ NAA/Cr đẻ loại trừ gliome bậc thấp

Rapports Cho/Cr et Cho/NAA t¨ng cïng bËc cña khèi u

Lipides et lactate hay gÆp trong u bËc cao

Myo-inositol t¨ng trong bËc II, gi¶m trong bËc III et IV

L−îng gi¸ bËc khèi u

Gliomes investigués à Lille et Valenciennes

đánh giá bậc khối u

Gliome de grade II

- ấ trung bình tỷ lệ Cho/Cr et Cho/NAA

- ấ myo-inositol mI

NAA Cr

Cho

Cr

NAA Cho

U thần kinh đệm

APPROCHE DU TYPE HISTOLOGIQUE

- Tăng choline, giảm NAA

- ± tăng du myo-inositol, lipides, lactate

- Oligodendrogliome : tăng Glx/Glu

- bất thương ở vùng xa chỗ bắt thuốc

Oligodendrogliome Astrocytome

Normal

Cho Cr NAA

Lymphome n·o nguyªn ph¸t

APPROCHE DU TYPE HISTOLOGIQUE

- H×nh d¸ng khèi u (t¨ng la choline, gi¶m NAA)

- T¨ng lipides, représentant le pic dominant du spectre

- Vïng quanh tỉn th−¬ng; cã rèi lận vỊ phỉ

NAA

Lip Lip

Centre de la lésion Région péritumorale

APPROCHE DU TYPE HISTOLOGIQUE

Cr

U ngoμi trôc

APPROCHE DU TYPE HISTOLOGIQUE

Méningiome

- Pic d’alanine (1,47 ppm)

- T¨ng rÊt nhiÒu choline

- Kh«ng cã hoÆc gi¶m NAA et créatine

NAA Cr

Cho

Ala

NAA Cr

APPROCHE DU TYPE HISTOLOGIQUE

- Taurine (3,35 ppm) gîi ý chÈn ®o¸n

- D¸ng vÎ khèi u cæ ®iÓn cïng víi t¨ng rÊt nhiÒu choline

-d«i khi pic d’alanine, hiÕm h¬n lμ lipides

Guidage des biopsies cérébrales

BILAN PRE-THERAPEUTIQUE

-Les gliomes sont hétérogènes comprenant différents grades au sein d’une lésion

-Traitement et pronostic dépendent du grade tumoral le plus élevé

- IRM : limites dans le choix du site à biopsier:

toutes les tumeurs ne se rehaussent pas, rehaussement parfois hétérogène hypersignal T2 non spécifique (œdème VS infiltration tumorale)

- Repérage du site: choline, rapports Cho/Cr et Cho/NAA

Guidage des biopsies cérébrales

BILAN PRE-THERAPEUTIQUE

T¸i ph¸t khèi u sau mæ

- H×nh d¸ng khèi u bªn c¹nh vïng sÑo (t¨ng choline vμ gi¶m NAA)

- §Æc hiÖu h¬n l’IRM pour les zones en hypersignal T2

Contrôle post-opératoire J8

Cho

Cr

NAA

- Diminution des principaux métabolites (Cho, NAA, Cr)

- Augmentation importante des lipides et du lactate (pic dominant)

- Interprétation prudente car lésions fréquemment associées

- Diminution des principaux métabolites (Cho, NAA, Cr)

- Augmentation importante des lipides et du lactate (pic dominant)

- Interprétation prudente car lésions fréquemment associées

Ho¹i tö do tia x¹

- Gi¶m C¸c chÊt chuyªn hãa chÝnh (Cho, NAA, Cr)

- T¨ng cao cña lipides et du lactate (pic dominant)

- §äc phim cÈn thËn v× cã thÓ cã tæn th−¬ng míi ®i kÌm

BÖnh lý kh¸c

SEP – PLAQUE AIGUE

-Viêm, mất myelin, phồng tế bμo thần kinh vμ sợi trục.

- Tăng choline, lactate, lipides, myo-inositol

- Giảm NAA, crộatine

- Rối lọan phổ đến sơm hơn sự xuất hiện hình ảnh tổn thương trên CHT quy ước.

SEP – PLAQUE CHRONIQUE

- Gliose, đôi khi mất neuron

- Bình thường ± complốte du spectre, tăng mI

- Nếu giảm NAA: mất neuron (lộsions hypoT1)

SEP – SB D’APPARENCE (be ngoai)

NORMALE

- Baisse du NAA

- Touche surtout les formes progressives primaires ou secondaires

- Corrélation avec la symptomatologie clinique

MALADIE D’ALZHEIMER

- Baisse du NAA

- Augmentation du myo-inositol

- Région cingulaire postérieure

- Plus précoce que l’atrophie hippocampique

- Rapport NAA/mI est corrélé à l’atteinte cognitive

- MCI avec baisse du NAA ou augmentation du mI : risque d’évolution vers AD ?

AUTRES DEMENCES

- Démence vasculaire : atteinte plus marquée au niveau de la SB

- Démence fronto-temporale : atteinte prédominante au niveau du lobe frontal

- Baisse du NAA

- Augmentation de la choline et du myo-inositol

- Lactate si crise récente

- Arguments complémentaires lorsque IRMc normale?

- Aide à la latéralisation si atteinte bilatérale ?

SCLEROSE DE L’HIPPOCAMPE

Kết luận

- Cung cấp thông tin thêm cho chẩn đoán dựa trên sinh lý bệnh

- Thời gian khá dμi

- rất nhạy nh−ng độ đặc hiệu còn thấp

Phải phối hợp lâm sμng, hình ảnh quy −ớc vμ các kỹ thuật hình ảnh khác