(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R

(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R(Luận văn thạc sĩ) Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công tác quản lí chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công, Áp dụng cho dự án cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu R

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đề tài luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Các sốliệu và kết quả trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa được ai công bố trongtất cả các công trình nào trước đây Tất cả các trích dẫn đã được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày …… tháng 4 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Duy Thành

i

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, tác giả đã nhận được sự hướng dẫntận tình của PGS.TS Nguyễn Xuân Phú, và những ý kiến về chuyên môn quý báu củacác thầy cô giáo trong Bộ môn Công nghệ và Quản lý xây dựng, khoa Công trình -Trường Đại học Thủy lợi

Tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Trường Thủy lợi đã hướng dẫn khoahọc và cơ quan cung cấp số liệu cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu vàhoàn thành luận văn này

Do trình độ, kinh nghiệm cũng như thời gian nghiên cứu còn hạn chế nên Luận vănkhó tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp củaquý thầy cô để nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 4

1.1.Tổng quan về quản lý chất lượng 4

1.1.1.Khái niệm về quản lý chất lượng 4

1.1.2.Khái niệm về chất lượng công trình xây dựng 6

1.1.3.Các phương thức quản lý chất lượng 10

1.2.Đặc điểm và thuộc tính của chất lượng 15

1.2.1.Các đặc điểm của chất lượng 15

1.2.2.Các thuộc tính của chất lượng 15

1.3.Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công trình xây dựng 16

1.3.1.Các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài doanh nghiệp 16

1.3.2.Các yếu tố thuộc môi trường bên trong doanh nghiệp 18

1.4.Vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong việc quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công 20

1.4.1.Các chủ thể trong quản lý chất lượng thi công công trình 20

1.4.2.Vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công 21

1.5.Ý nghĩa của công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng 25

1.6.Tình hình quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công xây dựng của

Việt Nam hiện nay 25

1.7.Tổng quan về chất lượng thi công công trình thủy lợi tại công ty TNHH MTV KTCTTL Yên Thế 28

1.7.1.Giới thiệu sơ lược về Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Yên

Thế, tỉnh Bắc Giang 28

1.8.Đánh giá năng lực quản lý của Công ty trong những năm qua 36

1.9.1.Cộng hòa Pháp 37

1.9.2.Hoa Kỳ 38

1.9.3.Liên bang Nga 38

1.9.4.Trung Quốc 39

1.9.5.Singapore 40

Kết luận Chương 1 41

CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỂ NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG XÂY DỰNG 42

2.1.Cơ sở pháp lý 42

2.1.1 Giới thiệu các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý chất lượng công trình xây dựng 42

2.1.2 Những điểm mới của Luật xây dựng 2014 so với Luật xây dựng 2003 51

2.2.Cơ sở lý luận 60

2.2.1 Khái niệm về quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công xây dựng 60

2.2.2 Khái niệm về cải tạo, nâng cấp công trình 60

2.2.3 Đặc điểm về công tác cải tạo, nâng cấp công trình thủy lợi 60

2.2.4 Khái niệm chung về năng lực 61

2.2.5 Bản chất năng lực quản lý chất lượng công trình xây dựng trong giai đoạn thi công 62

2.2.6 Các yếu tố cấu thành năng lực quản lý chất lượng của chủ đầu tư 63

2.2.7 Các tiêu chí đánh giá năng lực quản lý của chủ đầu tư 64

2.2.8 Trình tự quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công xây dựng 64

2.2.9 Yêu cầu về điều kiện năng lực của các bên liên quan 65

2.2.10 Nội dung cơ bản của hoạt động quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn

thi công xây dựng 69

2.2.11 Đánh giá hiệu quả quản lý theo từng nội dung của các yếu tố tác động đến chất lượng công trình 72

2.2.12 Danh mục các chỉ tiêu chất lượng 74

2.2.13 Nội dung giám sát thi công xây dựng 75

2.2.14 Vai trò, ý nghĩa của quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công xây dựng 76

luận chương 2 78

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG, ÁP DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀO DỰ ÁN CẢI TẠO NÂNG CẤP CÔNG TRÌNH THỦY LỢI HỒ CẦU RỄ 79

3.1.Thực trạng về công tác quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công của công ty 79

3.2.Những ưu điểm và tồn tại, hạn chế của Công ty về năng lực quản lý công trình xây dựng 80

3.2.1.Ưu điểm 80

3.2.2.Những tồn tại, hạn chế về năng lực quản lý chất lượng công trình của công ty 82

3.2.3 Phân tích nguyên nhân 86

3.3.Giới thiệu dự án Cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu Rễ xã Tiến Thắng, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang [5] 87

3.4.Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công của Công ty 90

3.4.1.Những nguyên tắc và căn cứ đề xuất giải pháp 90

3.4.2.Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực quản lý của Công ty áp dụng cho dự án Cải

tạo, nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu Rễ 91

Kết luận Chương 3 109

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 114

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 3.1 Hiện trạng đập chính hồ Cầu Rễ 87

Hình 3.2 Hình ảnh bê tông mái thượng lưu đập chính hồ Cầu Rễ 100

Hình 3.3 Đổ bê tông cơ hạ lưu đập chính 105

Hình 3.4 Cát đổ bê tông không đúng tiêu chuẩn 106

Hình 3.5 Cát đổ bê tông không đúng tiêu chuẩn 106

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Các dự án công trình công ty thực hiện 31

Bảng 2.1 So sánh giữa Luật xây dựng năm 2003 và Luật xây dựng năm 2014 51

Bảng 2.2 Về phạm vi điều chỉnh 52

Bảng 2.3 Về đối tượng áp dụng 53

Bảng 2.4 Về giải thích từ ngữ trong Luật 54

Bảng 2.5 Quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng 56

Bảng 2.6 Giải thích từ ngữ liên quan đến quy hoạch, đô thị 57

Bảng 2.7 Danh mục các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm 75

101

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay với tốc độ phát triển của kinh tế, xã hội thì việc đầu tư xây dựng các côngtrình xây dựng là vô cùng cấp thiết Để đạt được hiệu quả trong quá trình thực hiện dự

án đầu tư xây dựng thì công tác quản lý đóng vai trò quan trọng, điều này giúp cho cácbên liên quan kiểm soát được mọi yếu tố ảnh hưởng đến dự án

Khi dự án bắt đầu đi vào giai đoạn thực hiện cũng là lúc xuất hiện nhiều vấn đề nảysinh trong quá trình triển khai đặc biệt là trong quá trình thi công xây dựng vì thờiđiểm này chịu rất nhiều tác động bởi các yếu tố chủ quan (yếu tố liên quan đến các bêntham gia dự án như chủ đầu tư, nhà thầu, các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng,các nhà cung ứng vật tư, thiết bị…) và yếu tố khách quan (thời tiết, các tổ chức, cánhân bị ảnh hưởng trong vùng dự án, giá cả thị trường, cơ chế, chính sách của Nhànước…) những điều này gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng thi công công trình và hiệuquả của dự án đầu tư, có thể kéo dài thời gian hoàn thành dự án, làm giảm chất lượngcác công trình, hạng mục công trình, ảnh hưởng đến tuổi thọ sử dụng công trình

Thực tế hiện nay cho thấy, công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng, đặc biệttrong giai đoạn thi công còn hạn chế và gặp nhiều khó khăn, điều này không chỉ xảy rađối với những dự án có nguồn vốn trong nước mà còn tồn tại trong cả những dự án lớn

có nguồn vốn nước ngoài; gây ra những tổn thất không nhỏ đối với kinh tế, xã hội.Tình trạng trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu là do

sự chưa hoàn thiện trong cơ cấu tổ chức quản lý, quy trình quản lý chưa chặt chẽ, tínhchuyên nghiệp hoá chưa cao và chất lượng đội ngũ cán bộ trong công tác quản lý các

dự án xây dựng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế

Trước những vấn đề cấp thiết như trên tác giả quyết định chọn đề tài: "Đề xuất giảipháp nâng cao năng lực quản lý chất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạnthi công, áp dụng cho Dự án Cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi hồ Cầu Rễ” làm luậnvăn thạc sỹ Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý xây dựng, những nộidung và yêu cầu về quản lý chất lượng trong giai đoạn thi công, phân tích nhữngnguyên nhân cơ bản dẫn đến sự kém hiệu quả trong công tác quản lý chất lượng xây

dựng từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao năng lực quản lý chấtlượng công trình trong giai đoạn thi công đối với các dự án đầu tư xây dựng.

+ Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết về quản lý chất lượng công trình xây dựng;

- Phương pháp chuyên gia;

5 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: Tác giả tập trung nghiên cứu vào hoạt động quản lý, giám sátchất lượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công xây dựng

- Đối tượng nghiên cứu: Tác giả tập trung nghiên cứu đối tượng là năng lực quản lý chấtlượng công trình của chủ đầu tư trong giai đoạn thi công xây dựng đối với dự án cảitạo nâng cấp công trình thủy lợi; cụ thể là dự án “Cải tạo nâng cấp công trình thủy lợi

hồ Cầu Rễ”

10

6 Ý nghĩa của đề tài

- Hệ thống lại những cơ sở pháp lý và cơ sở lý luận để đưa ra những biện pháp giúp chủđầu tư nâng cao năng lực quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công, nângcao chất lượng công trình và giảm những vấn đề phát sinh không cần thiết trong quátrình thực hiện

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

1.1 Tổng quan về quản lý chất lượng

1.1.1 Khái niệm về quản lý chất lượng

Chất lượng không tự nhiên sinh ra, nó là kết quả của sự tác động của hàng loạt yếu tố

có liên quan chặt chẽ với nhau Muốn đạt được chất lượng mong muốn cần phải quản

lý một cách đúng đắn các yếu tố này Quản lý chất lượng là một khía cạnh của chứcnăng quản lý để xác định và thực hiện chính sách chất lượng Hoạt động quản lý tronglĩnh vực chất lượng được gọi là quản lý chất lượng

Hiện nay đang tồn tại các quan điểm khác nhau về quản lý chất lượng:

- Theo GOST 15467-70: Quản lý chất lượng là xây dựng, đảm bảo và duy trì mức chấtlượng tất yếu của sản phẩm khi thiết kế, chế tạo, lưu thông và tiêu dùng Điều nàyđược thực hiện bằng cách kiểm tra chất lượng có hệ thống, cũng như tác động hướngđích tới các nhân tố và điều kiện ảnh hưởng tới chất lượng, chi phí

- Theo A.G.Robertson, một chuyên gia người Anh về chất lượng cho rằng: Quản lý chấtlượng được xác định như là một hệ thống quản trị nhằm xây dựng chương trình và sựphối hợp các cố gắng của những đơn vị khác nhau để duy trì và tăng cường chất lượngtrong các tổ chức thiết kế, sản xuất sao cho đảm bảo nền sản xuất có hiệu quả nhất, đốitượng cho phép thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu của người tiêu dùng

- Theo các tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản (JIS) xác định: Quản lý chất lượng là hệthống các phương pháp sản xuất tạo điều kiện sản xuất tiết kiệm hàng hoá có chấtlượng cao hoặc đưa ra những dịch vụ có chất lượng thỏa mãn yêu cầu của người tiêudùng

- Theo giáo sư, tiến sĩ Kaoru Ishikawa, một chuyên gia nổi tiếng trong lĩnh vực quản lýchất lượng của Nhật Bản đưa ra định nghĩa quản lý chất lượng có nghĩa là: nghiên cứutriển khai, thiết kế sản xuất và bảo dưỡng một số sản phẩm có chất lượng, kinh tế nhất,

có ích nhất cho người tiêu dùng và bao giờ cũng thỏa mãn nhu cầu của người tiêudùng

- Theo Philip Crosby, một chuyên gia người Mỹ về chất lượng định nghĩa quản lý chấtlượng: là một phương tiện có tính chất hệ thống đảm bảo việc tôn trọng tổng thể tất cảcác thành phần của một kế hoạch hành động.

- Theo tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO 9000 cho rằng: quản lý chất lượng là mộthoạt động có chức năng quản lý chung nhằm mục đích đề ra chính sách, mục tiêu,trách nhiệm và thực hiện chúng bằng các biện pháp như hoạch định chất lượng, kiểmsoát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng trong khuôn khổ một hệthống chất lượng Một số thuật ngữ trong quản lý chất lượng được hiểu như sau:

“Chính sách chất lượng” là toàn bộ ý đồ và định hướng về chất lượng do lãnh đạo caonhất của doanh nghiệp chính thức công bố Đấy là lời tuyên bố về việc người cung cấpđịnh đáp ứng các nhu cầu của khách hàng, nên tổ chức như thế nào và biện pháp để đạtđược điều này “Hoạch dịnh chất lượng” là các hoạt động nhằm thiết lập các mục tiêu

và yêu cầu đối với chất lượng và để thực hiện các yếu tố của hệ thống chất lượng

“Kiểm soát chất lượng” là các kỹ thuật và các hoạt động tác nghiệp được sử dụng đểthực hiện các yêu cầu chất lượng “Đảm bảo chất lượng” là mọi hoạt động có kế hoạch

và có hệ thống chất lượng được khẳng định để đem lại lòng tin thỏa mãn các yêu cầuđối với chất lượng “Hệ thống chất lượng” là bao gồm cơ cấu tổ chức, thủ tục, quátrình và nguồn lực cần thiết để thực hiện công tác quản lý chất lượng [1]

Như vậy, tuy còn nhiều tồn tại nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý chất lượng, songnhìn chung chúng có những điểm giống nhau như:

- Mục tiêu trực tiếp của quản lý chất lượng là đảm bảo chất lượng và cải tiến chấtlượng phù hợp với nhu cầu thị trường với chi phí tối ưu

- Thực chất của quản lý chất lượng là tổng hợp các hoạt động của chức năng quản lýnhư: hoạch định, tổ chức, kiểm soát và điều chỉnh Nói cách khác, quản lý chất lượngchính là chất lượng của quản lý

- Quản lý chất lượng là hệ thống các hoạt động, các biện pháp (hành chính, tổ chức,kinh tế, kỹ thuật, xã hội) Quản lý chất lượng là nhiệm vụ của tất cả mọi người, mọithành viên trong xã hội, trong doanh nghiệp, là trách nhiệm của tất cả các cấp, nhưngphải được lãnh đạo cao nhất chỉ đạo

1.1.2 Khái niệm về chất lượng công trình xây dựng

1.1.2.1 Khái niệm về công trình xây dựng

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vậtliệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể baogồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước,được xây dựng theo thiết kế Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng côngcộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và các côngtrình khác [2]

1.1.2.2 Khái niệm về chất lượng công trình xây

dựng a, Các quan niệm về chất lượng công

trình xây dựng

Có rất nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng công trình xây dựng:

- Chất lượng công trình xây dựng là tổng thể các thuộc tính của công trình thỏa mãn cácyêu cầu sử dụng

- Chất lượng công trình xây dựng là tổng thể các đặc trưng của công trình xây dựng baogồm các khía cạnh: tính năng sử dụng, tính dễ sử dụng, tính sẵn sàng, độ tin cậy, tínhthuận tiện và dễ dàng trong sửa chữa, tính an toàn, thẩm mỹ, các tác động đến môitrường

- Chất lượng công trình xây dựng là tập hợp các đặc tính, đặc trưng cho giá trị sử dụngcông trình do các giai đoạn hình thành công trình xây dựng quy đinh

- Chất lượng công trình xây dựng là tổng hợp những chỉ tiêu, những đặc trưng của côngtrình xây dựng thể hiện mức thỏa mãn những nhu cầu trong những điều kiện khai thác,

sử dụng xác định

b, Khái niệm về chất lượng công trình xây dựng

Chất lượng công trình xây dựng là những yêu cầu về an toàn, bền vững, kỹ thuật và

mỹ thuật của công trình phù hợp với quy chuẩn xây dựng, các quy định trong văn bảnquy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng kinh tế

Chất lượng công trình xây dựng không những có liên quan trực tiếp đến an toàn sinhmạng, an toàn cộng đồng, hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình mà còn làyếu tố quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia Do có vai tròquan trọng như vậy nên luật pháp về xây dựng của các nước trên thế giới cũng như củaViệt Nam đều coi đó là mục đích hướng tới.

1.1.2.3 Khái niệm về thi công xây dựng công trình

Thi công xây dựng công trình gồm xây dựng và lắp đặt thiết bị đối với công trình xâydựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời, tu bổ, phục hồi; phá dỡ công trình; bảo hành, bảotrì công trình xây dựng

1.1.2.4 Các chức năng cơ bản của quản lý chất lượng

Quản lý chất lượng cũng như bất kỳ một loại quản lý nào đều phải thực hiện một sốchức năng cơ bản như: Hoạch định, tổ chức, kiểm tra, kích thích, điều hòa phối hợp.Nhưng do mục tiêu và đối tượng quản lý của quản lý chất lượng có những đặc thùriêng nên các chức năng của quản lý chất lượng cũng có những đặc điểm riêng

a Chức năng hoạch định

Hoạch định là chất lượng quan trọng hàng đầu và đi trước các chức năng khác củaquản lý chất lượng Hoạch định chất lượng là một hoạt động xác định mục tiêu và cácphương tiện, nguồn lực và biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu chất lượng sản phẩm.Nhiệm vụ của hoạch định chất lượng là:

- Nghiên cứu thị trường để xác định yêu cầu của khách hàng về sản phẩm hàng hoá dịch

vụ, từ đó xác định yêu cầu về chất lượng, các thông số kỹ thuật của sản phẩm dịch

mở rộng thị trường Khai thác, sử dụng có hiệu quả hơn các nguồn lực và tiềm năngtrung dài hạn góp phần làm giảm chi phí cho chất lượng

đã được thực thi tại New Zealand), giải thưởng chất lượng Việt Nam Mỗi doanhnghiệp phải lựa chọn cho mình hệ thống chất lượng phù hợp

- Tổ chức thực hiện bao gồm việc tiến hành các biện pháp kinh tế, tổ chức, kỹ thuật,chính trị, tư tưởng, hành chính nhằm thực hiện kế hoạch đã xác định Nhiệm vụ nàybao gồm:

+ Làm cho mọi người thực hiện kế hoạch biết rõ mục tiêu, sự cần thiết và nội dungmình phải làm

+ Tổ chức chương trình đào tạo và giáo dục cần thiết đối với những người thực hiện kếhoạch

+ Cung cấp nguồn lực cần thiết ở mọi nơi và mọi lúc

c Chức năng kiểm tra, kiểm soát

Kiểm tra, kiểm soát chất lượng là quá trình điều khiển, đánh giá các hoạt động tácnghiệp thông qua những kỹ thuật, phương tiện, phương pháp và hoạt động nhằm đảmbảo chất lượng sản phẩm theo đúng yêu cầu đặt ra Những nhiệm vụ chủ yếu của kiểmtra, kiểm soát chất lượng là:

- Tổ chức các hoạt động nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng như yêu cầu

- Đánh giá việc thực hiện chất lượng trong thực tế của doanh nghiệp

- So sánh chất lượng thực tế với kế hoạch để phát hiện những sai lệch.

- Tiến hành các hoạt động cần thiết nhằm khắc phục những sai lệch, đảm bảo thực hiệnđúng những yêu cầu Khi thực hiện kiểm tra, kiểm soát các kết quả thực hiện kế hoạchcần đánh giá một cách độc lập những vấn đề sau:

- Liệu kế hoạch có được tuân theo một cách trung thành không?

- Liệu bản thân kế hoạch đã đủ chưa Nếu mục tiêu không đạt được có nghĩa là mộttrong hai hoặc cả hai điều kiện trên không được thỏa mãn

d Chức năng kích thích

Kích thích việc đảm bảo và nâng cao chất lượng được thực hiện thông qua áp dụng chế

độ thưởng phạt về chất lượng đối với người lao động và áp dụng giải thưởng quốc gia

về đảm bảo và nâng cao chất lượng

e Chức năng điều chỉnh, điều hòa, phối hợp

Đó là toàn bộ những hoạt động nhằm tạo ra sự phối hợp đồng bộ, khắc phục các tồn tại

và đưa chất lượng sản phẩm lên mức cao hơn trước nhằm giảm dần khoảng cách giữamong muốn của khách hàng và thực tế chất lượng đạt được, thỏa mãn khách hàng ởmức cao hơn

Hoạt động điều chỉnh, điều hòa, phối hợp đối với quản lý chất lượng được hiểu rõ ởnhiệm vụ cải tiến và hoàn thiện chất lượng Cải tiến và hoàn thiện chất lượng được tiếnhành theo các hướng:

- Phát triển sản phẩm mới, đa dạng hóa sản phẩm

- Đổi mới công nghệ

- Thay đổi và hoàn thiện quá trình nhằm giảm khuyết tật khi tiến hành các hoạt độngđiều chỉnh cần phải phân biệt rõ ràng giữa việc loại trừ hậu quả và loại trừ nguyênnhân của hậu quả Sửa lại những phế phẩm và phát hiện những lầm lẫn trong quátrình sản xuất bằng làm việc thêm thời gian là những hoạt động xóa bỏ hậu quả chứkhông phải nguyên nhân Cần tìm hiểu nguyên nhân xảy ra khuyết tật và có biện pháp

khắc phục ngay từ đầu Nếu nguyên nhân là sự trục trặc của thiết bị thì phải xem xétlại phương pháp bảo dưỡng thiết bị Nếu không đạt mục tiêu do kế hoạch tồi thì điềusống còn là cần phát hiện tại sao các kế hoạch không đầy đủ đã được thiết lập ngay từđầu và tiến hành cải tiến chất lượng của hoạt động hoạch định cũng như hoàn thiệnbản thân các kế hoạch.

1.1.3 Các phương thức quản lý chất lượng

Trong lịch sử sản xuất, chất lượng sản phẩm và dịch vụ không ngừng tăng lên theo sựphát triển của các nền văn minh Ở mỗi giai đoạn đều có một phương thức quản lý chấtlượng tiêu biểu cho thời kỳ đó Tùy theo cách nhìn nhận, đánh giá và phân loại, cácchuyên gia chất lượng trên thế giới có nhiều cách đúc kết khác nhau, nhưng về cơ bảntất cả đều nhất quán về hướng phát triển của quản lý chất lượng và có thể đúc kếtthành một số phương thức tiêu biểu sau:

1.1.3.1 Phương thức kiểm tra chất lượng (Inspection)

Một phương thức đảm bảo chất lượng sản phẩm phù hợp với quy định là kiểm tra cácsản phẩm và chi tiết bộ phận, nhằm sàng lọc và loại bỏ các chi tiết, bộ phận khôngđảm bảo tiêu chuẩn hay quy cách kỹ thuật Đây chính là phương thức kiểm tra chấtlượng Theo ISO8402 thì “Kiểm tra chất lượng là các hoạt động như đo, xem xét thửnghiệm hoặc định chuẩn một hay nhiều đặc tính của đối tượng và so sánh kết quả vớiyêu cầu quy định nhằm xác định sự không phù hợp của mỗi đặc tính”

Trong thời kỳ cách mạng công nghiệp lần thứ nhất mở đầu vào những năm cuối thế kỷXVIII, các chức năng kiểm tra và sản xuất đã được tách riêng, các nhân viên kiểm trađược đào tạo và thực hiện nhiệm vụ, đảm bảo chất lượng sản phẩm xuất xưởng phùhợp với qui định Như vậy, kiểm tra chất lượng là hình thức quản lý chất lượng sớmnhất

Sau khi hệ thống Taylor và hệ thống Ford được áp dụng vào đầu thế kỷ XX và việcsản xuất với khối lượng lớn đã trở nên phát triển rộng rãi, khách hàng bắt đầu yêu cầungày càng cao về chất lượng và sự cạnh tranh giữa các cơ sở sản xuất về chất lượngngày càng gay gắt thì các nhà công nghiệp dần dần nhận ra rằng kiểm tra 100% khôngphải là cách đảm bảo chất lượng tốt nhất, kiểm tra chất lượng là hoạt động như đo,

xem xét, thử nghiệm, định cỡ một hay nhiều đặc tính của đối tượng và so sánh kết quảvới yêu cầu nhằm xác định sự phù hợp của mỗi đặc tính Như vậy, kiểm tra chỉ là một

sự phân loại sản phẩm đã được chế tạo, đấy là cách xử lý chuyện đã rồi Điều đó cónghĩa là chất lượng không được tạo dựng nên qua kiểm tra Ngoài ra, để đảm bảo chấtlượng sản phẩm phù hợp qui định một cách có hiệu quả bằng cách kiểm tra sàng lọc100% sản phẩm, cần phải thỏa mãn những điều kiện sau:

Công việc kiểm tra cần được tiến hành một cách đáng tin cậy và không có sai sót Chi phí cho sự kiểm tra phải ít hơn chi phí tổn thất do sản phẩm khuyết tật và nhữngthiệt hại do ảnh hưởng đến lòng tin của khách hàng

Quá trình kiểm tra không được ảnh hưởng đến chất lượng Những điều kiện trên khôngphải thực hiện dễ dàng ngay cả với công nghiệp hiện đại Ngoài ra, sản phẩm phù hợpqui định cũng chưa chắc đã thỏa mãn nhu cầu thị trường nếu như các qui định khôngphản ánh đúng nhu cầu Vì lý do này, vào những năm 1920 người ta đã bắt đầu chútrọng đến việc đảm bảo ổn định chất lượng trong những quá trình trước đó, hơn là đợiđến khâu cuối cùng mới tiến hành sàng lọc 100% sản phẩm Khi đó khái niệm kiểmsoát chất lượng (Quality Control - QC) đã ra đời

1.1.3.2 Phương thức kiểm soát chất lượng – QC (Quality Control)

Walter A Shewhart, một kỹ sư thuộc phòng thí nghiệm Bell Telephone tại Priceton,Newjersey (Mỹ) là người đầu tiên đề xuất việc sử dụng các biểu đồ kiểm soát vào việcquản lý các cụm công nghiệp và được coi là mốc ra đời của hệ thống kiểm soát chấtlượng hiện đại Kiểm soát chất lượng là các hoạt động kỹ thuật mang tính tác nghiệpđược sử dụng để đáp ứng các yêu cầu chất lượng Để kiểm soát chất lượng, công typhải kiểm soát được mọi yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình tạo ra chất lượng.Việc kiểm soát này nhằm ngăn ngừa sản xuất ra sản phẩm khuyết tật Mỗi doanhnghiệp muốn có sản phẩm, dịch vụ của mình có chất lượng cần phải kiểm soát được 5điều kiện cơ bản sau đây:

- Kiểm soát con người: Tất cả mọi người, từ lãnh đạo cấp cao nhất tới nhân viênthường trực phải: Được đào tạo để thực hiện nhiệm vụ được giao; đủ kinh nghiệm để

sử dụng các phương pháp, qui trình cũng như biết sử dụng các trang thiết bị, phương

tiện; hiểu biết rõ về nhiệm vụ và trách nhiệm của mình đối với chất lượng sản phẩm;

có đầy đủ những tài liệu, hướng dẫn công việc cần thiết và có đủ phương tiện để tiếnhành công việc; có đủ mọi điều kiện cần thiết khác để công việc có thể đạt được chấtlượng như mong muốn

- Kiểm soát phương pháp và quá trình: Phương pháp và quá trình phải phù hợp nghĩa

là bằng phương pháp và quá trình chắc chắn sản phẩm và dịch vụ được tạo ra sẽ đạtđược những yêu cầu đề ra

- Kiểm soát việc cung ứng các yếu tố đầu vào: Nguồn cung cấp nguyên vật liệu phảiđược lựa chọn Nguyên liệu phải được kiểm tra chặt chẽ khi nhập vào và trong quátrình bảo quản

- Kiểm soát trang thiết bị dùng trong sản xuất và thử nghiệm: Các loại thiết bị này phảiphù hợp với mục đích sử dụng Đảm bảo được yêu cầu như: Hoạt động tốt; Đảm bảocác yêu cầu kỹ thuật; An toàn đối với công nhân vận hành; Không gây ô nhiễm môitrường, phải sạch sẽ

- Kiểm soát thông tin: Mọi thông tin phải được người có thẩm quyền kiểm tra và duyệtban hành Thông tin phải cập nhật và được chuyển đến những chỗ cần thiết để sửdụng Cần lưu ý rằng kiểm soát chất lượng phải tiến hành song song với kiểm tra chấtlượng vì nó buộc sản phẩm làm ra phải được một mức chất lượng nhất định và ngănngừa bớt những sai lỗi có thể xảy ra Nói cách khác là kiểm soát chất lượng phải gồm

cả chiến lược kiểm tra sản xuất Giữa kiểm tra và kiểm soát chất lượng có điểm khácnhau cơ bản

Kiểm tra là sự so sánh, đối chiếu giữa chất lượng thực tế của sản phẩm với những yêucầu kỹ thuật, từ đó loại bỏ các phế phẩm

Kiểm soát là hoạt động bao quát hơn, toàn diện hơn Nó bao gồm các hoạt độngMarketing, thiết kế, sản xuất, so sánh, đánh giá chất lượng và dịch vụ sau bán hàng,tìm nguyên nhân và biện pháp khắc phục

Quality Control ra đời tại Mỹ, các phương pháp này được áp dụng mạnh mẽ trong lĩnhvực quân sự và không được các công ty Mỹ phát huy sau chiến tranh Trái lại, chính ở

Nhật Bản, việc kiểm soát chất lượng mới được áp dụng và phát triển Trong thập kỷ ápdụng đầu tiên vào cuối những năm 1940 tại Nhật Bản, các kỹ thuật kiểm soát chấtlượng thống kê (SQC) chỉ được áp dụng rất hạn chế trong một số khu vực sản xuất vàkiểm nghiệm Để đạt được mục tiêu chính của quản lý chất lượng là thỏa mãn ngườitiêu dùng, thì đó chưa phải là điều kiện đủ, nó đòi hỏi không chỉ áp dụng các phươngpháp này vào quá trình xảy ra trước quá trình sản xuất và kiểm tra, như khảo sát thịtrường, nghiên cứu, lập kế hoạch, phát triển, thiết kế và mua hàng mà còn phải ápdụng cho các quá trình xảy ra sau đó như đóng gói, lưu kho, vận chuyển, phân phối,bán hàng và dịch vụ sau khi bán hàng Từ đó khái niệm quản lý chất lượng toàn diện rađời

1.1.3.3 Phương pháp đảm bảo chất lượng – QA (Quality Assurance)

Chất lượng phải hướng tới sự thỏa mãn khách hàng Tuy nhiên, cũng phải đến sauchiến tranh Thế giới lần thứ hai do tình trạng cạnh tranh ngày càng gay gắt, vị trí củakhách hàng mới được quan tâm

Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa khách hàng và nhà cung ứng được đẩy mạnh Nóichung khách hàng đến với nhà cung cấp để xây dựng các hợp đồng mua bán là dựatrên hai yếu tố, giá cả (bao gồm cả giá mua, chi phí sử dụng, giá bán lại sau khi sửdụng ) và sự tín nhiệm đối với người cung cấp Làm thế nào để có được sự tín nhiệmcủa khách hàng về mặt chất lượng, thậm chí khi khách hàng chưa nhận được sảnphẩm

Trong một thời kỳ dài trong nửa đầu thế kỷ XX người mua hàng sau khi ký kết hợpđồng xong chỉ còn cách phó mặc cho nhà sản xuất tự lo liệu, cho tới khi nhận hàng Họkhông thể biết được những gì diễn ra Cho tới chiến tranh thế giới lần thứ hai, khi đòihỏi có độ tin cậy cao trong cung cấp vũ khí và sau này đối với một số sản phẩm khác

có độ nguy hiểm cao thì vấn đề này mới thực sự được quan tâm Khách hàng cũng đã

có một số giải pháp như cử giám định viên đến cơ sở sản xuất để kiểm tra một số khâuquan trọng trong quá trình sản xuất Nhưng điều đó vẫn không đủ, vì còn nhiều yếu tốkhác ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm Do yêu cầu của sản xuất và đặc biệt là doyêu cầu của khách hàng, một phương thức quản lý chất lượng mới “Đảm bảo chấtlượng” ra đời để thay thế cho kiểm soát

Đảm bảo chất lượng là mọi hoạt động có kế hoạch, có hệ thống và được khẳng địnhnếu cần để đem lại lòng tin thoả đáng sản phẩm thỏa mãn các yêu cầu đã định đối vớichất lượng Để có thể đảm bảo chất lượng theo nghĩa trên, người cung cấp phải xâydựng một hệ thống đảm bảo chất lượng có hiệu lực và hiệu quả, đồng thời làm thế nào

để chứng tỏ cho khách hàng biết điều đó Đó chính là nội dung cơ bản của hoạt độngđảm bảo chất lượng Quan điểm đảm bảo chất lượng được áp dụng đầu tiên trongnhững ngành công nghiệp đòi hỏi độ tin cậy cao, sau đó phát triển rộng sang ngành sảnxuất bình thường và ngày nay bao gồm cả lĩnh vực cung cấp dịch vụ như tài chính,ngân hàng, bệnh viện Cách thức quản lý chất lượng theo kiểu đảm bảo chất lượngđược thực hiện dựa trên hai yếu tố: Phải chứng minh được việc thực hiện kiểm soátchất lượng và đưa ra được những bằng chứng về việc kiểm soát ấy

Tùy theo mức độ phức tạp của cơ cấu tổ chức và mức độ phức tạp của sản phẩm dịch

vụ mà việc đảm bảo chất lượng đòi hỏi phải có nhiều hay ít văn bản Khi đánh giá,khách hàng sẽ xem xét các văn bản tài liệu này và xem nó là cơ sở ban đầu để kháchhàng đặt niềm tin vào nhà cung ứng Mô hình đảm bảo chất lượng sau khi sản phẩmđược sản xuất ra, nhà cung ứng sẽ trình bày những bằng chứng về kiểm soát chấtlượng có qui định trong hợp đồng (Phiếu kiểm tra sản xuất, kiểm tra sản phẩm )

1.1.3.4 Phương pháp kiểm soát chất lượng toàn diện – TQC (Total Quality Control)

Thuật ngữ kiểm soát chất lượng toàn diện do Feigenbaun đưa ra trong lần xuất bảncuốn sách Total Quality Control (TQC) của ông năm 1951 Trong lần tái bản lần thứ

ba năm 1983, Feigenbaun định nghĩa TQC như sau: “Kiểm soát chất lượng toàn diện

là một hệ thống có hiệu quả để nhất thể hóa các nỗ lực phát triển và cải tiến chất lượngcủa các nhóm khác nhau vào trong một tổ chức sao cho các hoạt động Marketing, kỹthuật và dịch vụ có thể tiến hành một cách kinh tế nhất, cho phép thỏa mãn hoàn toànkhách hàng” Kiểm soát chất lượng toàn diện huy động nỗ lực của mọi đơn vị trongcông ty vào các quá trình có liên quan tới duy trì và cải tiến chất lượng Điều này sẽgiúp tiết kiệm tối đa trong sản xuất, dịch vụ, đồng thời thỏa mãn nhu cầu khách hàng.Khái niệm TQC được du nhập vào Nhật bản vào những năm 1950, được áp dụng và cónhững khác biệt nhất định đối với TQC ở Mỹ Sự khác nhau chủ yếu là: ở Nhật Bản có

sự tham gia của mọi thành viên trong tổ chức Bởi vậy ở Nhật còn có tên gọi là: Kiểmsoát Chất lượng Toàn công ty - CWQC (Company Wide Quality Control)

1.2 Đặc điểm và thuộc tính của chất lượng

1.2.1 Các đặc điểm của chất lượng

- Chất lượng ở đây là một phạm trù kinh tế kỹ thuật và xã hội

- Chất lượng có tính tương đối và thay đổi theo thời gian, không gian

- Chất lượng sản phẩm tùy thuộc vào từng loại thị trường cụ thể Nó có thể được đánhgiá cao ở thị trường này, nhưng không được đánh giá cao ở thị trường khác, có thể phùhợp với đối tượng này, nhưng không phù hợp với đối tượng khác

- Chất lượng có thể được đo lường và đánh giá thông qua các tiêu chuẩn cụ thể

- Chất lượng phải được đánh giá và đo lường thông qua các tiêu chuẩn cụ thể

- Chất lượng phải được đánh giá trên cả hai mặt khách quan và chủ quan Tính chủ quanthể hiện thông qua chất lượng trong sự phù hợp hay còn gọi là chất lượng thiết kế.Tính khách quan thể hiện thông qua chất lượng trong sự tuân thủ thiết kế

- Chất lượng chỉ thể hiện đúng trong những điều kiện tiêu dùng cụ thể, không có chấtlượng cho mọi đối tượng khách hàng trong mọi điều kiện tiêu dùng cụ thể

1.2.2 Các thuộc tính của chất lượng

Mỗi sản phẩm xây dựng đều cấu thành bởi rất nhiều các thuộc tính có giá trị sử dụngkhác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của con người Chất lượng của các thuộc tính nàyphản ánh mức độ chất lượng đạt được của sản phẩm đó Mỗi thuộc tính chất lượng củasản phẩm thể hiện thông qua một tập hợp các thông số kinh tế - kỹ thuật phản ánh khảnăng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Các thuộc tính này có quan hệ chặt chẽ vớinhau tạo ra một mức độ chất lượng nhất định của sản phẩm

Chất lượng gồm có 8 thuộc tính sau đây:

+ Các thuộc tính kỹ thuật: phản ánh công dụng, chức năng của công trình xây dựng.Các thuộc tính kỹ thuật được thiết kế theo những tổ hợp khác nhau tạo ra chức năng

đặc trưng cho của công trình xây dựng và hiệu quả của quá trình sử dụng của côngtrình đó.

+ Các yếu tố thẩm mỹ: phản ánh đặc trưng sự hợp lý về hình thức, dáng vẻ, kết cấu,kích thước, sự hoàn thiện, tính cân đối, màu sắc, trang trí, tính hiện đại

+ Tuổi thọ của công trình: đặc trưng cho tính chất của công trình giữ được khả nănglàm việc bình thường theo đúng tiêu chuẩn thiết kế trong một thời gian nhất định trên

cơ sở bảo đảm đúng các yêu cầu về mục đích, điều kiện sử dụng và chế độ bảo dưỡngqui định

+ Độ tin cậy: được coi là một trong những yếu tố quan trọng nhất phản ánh chất lượngcủa một công trình và phản ánh uy tín, chất lượng trong quá trình đầu tư xây dựng củacác đơn vị có liên quan

+ Độ an toàn: Những chỉ tiêu an toàn trong quá trình vận hành khai thác sử dụng làyếu tố tất yếu, bắt buộc phải có đối với mỗi công trình xây dựng trong điều kiện hiệnnay

+ Mức độ gây ô nhiễm: Cũng giống như độ an toàn, mức độ gây ô nhiễm được coi làmột yêu cầu bắt buộc trong quá trình đầu tư xây dựng, cũng như vận hành khai thác sửdụng sau khi công trình hoàn thành

+ Tính tiện dụng: phản ánh những đòi hỏi về tính sẵn có, dễ sử dụng và khả năng sửachữa, thay thế khi có những hư hỏng xảy ra

+ Tính kinh tế của sản phẩm: Đây là yếu tố rất quan trọng đối với những công trình khivận hàng khái thác có tiêu hao nguyên liệu, năng lượng Tiết kiệm nguyên liệu, nănglượng trong sử dụng trở thành một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào sựphát triển chung của xã hội

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công trình xây dựng

1.3.1 Các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài doanh nghiệp

- Trình độ tiến bộ khoa học công nghệ: Chất lượng của sản phẩm xây dựng không thểvượt quá giới hạn khả năng của trình độ tiến bộ khoa học - công nghệ của một giai

đoạn lịch sử nhất định Chất lượng sản phẩm xây dựng trước hết thể hiện ở những đặctrưng về trình độ kỹ thuật tạo ra sản phẩm đó Các chỉ tiêu kỹ thuật này lại phụ thuộcvào trình độ kỹ thuật, công nghệ sử dụng Đây là giới hạn cao nhất mà chất lượng sảnphẩm xây dựng có thể đạt được Tiến bộ khoa học - công nghệ cao tạo ra khái niệmkhông ngừng nâng cao chất lượng công trình xây dựng Tác động của tiến bộ khoa họccông nghệ là không có giới hạn, nhờ đó mà các công trình xây dựng luôn có các thuộctính chất lượng với những chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật ngày càng hoàn thiện, mức thỏamãn nhu cầu của con người ngày càng tốt hơn Tiến bộ khoa học - công nghệ tạo raphương tiện điều tra, nghiên cứu khoa học chính xác hơn, xác định đúng đắn nhu cầu

và biến đổi nhu cầu nhờ trang bị những phương tiện đo lường, dự báo, thí nghiệm,thiết kế, thi công tốt hơn, hiện đại hơn Công nghệ, thiết bị mới ứng dụng trong hoạtđộng xây dựng giúp nâng cao các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của công trình xây dựng.Nhờ tiến bộ khoa học - công nghệ làm xuất hiện các nguồn nguyên liệu mới tốt hơn, rẻhơn nguồn nguyên liệu sẵn có Khoa học quản lý phát triển hình thành những phươngpháp quản lý tiên tiến hiện đại góp phần nắm bắt nhanh hơn, chính xác hơn nhu cầukhách hàng và giảm chi phí sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng mứcthỏa mãn khách hàng

- Cơ chế, chính sách quản lý kinh tế của các quốc gia: Bất kỳ một doanh nghiệp nàocũng hoạt động trong một môi trường kinh doanh nhất định, trong đó môi trường pháp

lý với những chính sách và cơ chế quản lý kinh tế có tác động trực tiếp và to lớn đếnviệc tạo ra và nâng cao chất lượng sản phẩm của các doanh nghiệp Cơ chế quản lýkinh tế tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư nghiên cứu nhu cầu, thiết kế sản phẩm Nócũng tạo ra sức ép thúc đẩy các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng sản phẩmthông qua cơ chế khuyến khích cạnh tranh, bắt buộc các doanh nghiệp phải nâng caotính tự chủ sáng tạo trong cải tiến chất lượng Mặt khác, cơ chế quản lý kinh tế còn làmôi trường lành mạnh, công bằng, đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp sản xuấtđầu tư cải tiến nâng cao chất lượng sản phẩm xây dựng Một cơ chế phù hợp sẽ kíchthích các doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư, cải tiến, nâng cao chất lượng và dịch vụ.Ngược lại, cơ chế không khuyến khích sẽ tạo ra sự trì trệ, giảm động lực nâng cao chấtlượng

- Các yêu cầu về văn hóa, xã hội: Ngoài các yếu tố bên ngoài nêu trên, yếu tố văn hóa,

xã hội của mỗi khu vực thị trường, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc có ảnh hưởng rất lớn đếnhình thành các đặc tính chất lượng sản phẩm xây dựng Những yêu cầu về văn hóa,đạo đức, xã hội và tập tục truyền thống, thói quen có ảnh hưởng trực tiếp tới các thuộctính chất lượng của sản phẩm xây dựng, đồng thời có ảnh hưởng gián tiếp thông quacác qui định bắt buộc mỗi sản phẩm xây dựng phải thỏa mãn những đòi hỏi phù hợpvới truyền thống, văn hóa, đạo đức, xã hội của cộng đồng xã hội Chất lượng là toàn

bộ những đặc tính thỏa mãn nhu cầu người tiêu dùng nhưng không phải tất cả mọi nhucầu cá nhân đều được thoả mãn Những đặc tính chất lượng của sản phẩm xây dựngchỉ thỏa mãn toàn bộ những nhu cầu cá nhân nếu không ảnh hưởng tới lợi ích của xãhội Bởi vậy, chất lượng sản phẩm xây dựng phụ thuộc chặt chẽ vào môi trường vănhóa xã hội của mỗi khu vực

- Tình hình thị trường: Đây là nhân tố quan trọng nhất, là xuất phát điểm, tạo lực thu hútđịnh hướng cho sự phát triển chất lượng sản phẩm Sản phẩm chỉ có thể tồn tại khi nóđáp ứng được những mong đợi của khách hàng Xu hướng phát triển và hoàn thiệnchất lượng sản phẩm xây dựng phụ thuộc chủ yếu vào đặc điểm và xu hướng vận độngcủa nhu cầu trên thị trường Nhu cầu càng phong phú, đa dạng và thay đổi nhanhchóng cần hoàn thiện chất lượng để thích ứng kịp thời đòi hỏi ngày càng cao củakhách hàng Nhu cầu lại phụ thuộc vào tình trạng kinh tế, khả năng thanh toán, trình

độ nhận thức, thói quen, truyền thống, phong tục tập quán, văn hóa, lối sống và mụcđích sử dụng sản phẩm của khách hàng Xác định đúng nhu cầu, cấu trúc, đặc điểm và

Xu hướng vận động của nhu cầu là căn cứ đầu tiên, quan trọng nhất đến hướng pháttriển chất lượng sản phẩm xây dựng

1.3.2 Các yếu tố thuộc môi trường bên trong doanh nghiệp

- Lực lượng lao động trong doanh nghiệp: Con người là nhân tố trực tiếp tạo ra và quyếtđịnh đến chất lượng sản phẩm Cùng với công nghệ, con người giúp doanh nghiệp đạtchất lượng cao trên cơ sở giảm chi phí Chất lượng phụ thuộc lớn vào trình độ chuyênmôn, tay nghề, kinh nghiệm, ý thức trách nhiệm và tinh thần hợp tác phối hơp giữamọi thành viên và bộ phận trong doanh nghiệp Năng lực và tinh thần của đội ngũ laođộng, những giá trị chính sách nhân sự đặt ra trong mỗi doanh nghiệp có tác

động sâu sắc toàn diện đến hình thành chất lượng sản phẩm tạo ra Chất lượng khôngchỉ thỏa mãn nhu cầu của khách hàng bên ngoài mà còn phải thỏa mãn nhu cầu củakhách hàng bên trong doanh nghiệp Hình thành và phát triển nguồn nhân lực đáp ứngđược những yêu cầu về thực hiện mục tiêu chất lượng là một trong những nội dung cơbản của quản lý chất lượng trong giai đoạn hiện nay.

- Khả năng về máy móc thiết bị, công nghệ hiện có của doanh nghiệp: Mỗi doanhnghiệp tiến hành hoạt động trong những điều kiện xác định về công nghệ Trình độhiện đại máy móc thiết bị và quy trình công nghệ của doanh nghiệp ảnh hưởng lớn đếnchất lượng sản phẩm, đặc biệt những doanh nghiệp tự động hóa cao, có dây chuyềnsản xuất hàng loạt Cơ cấu công nghệ, thiết bị của doanh nghiệp và khả năng bố tríphối hợp máy móc thiết bị, phương tiện sản xuất ảnh hưởng lớn đến chất lượng cáchoạt động, chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Trong nhiều trường hợp, trình độ

và cơ cấu công nghệ quyết định đến chất lượng sản phẩm tạo ra Công nghệ lạc hậukhó có thể tạo ra sản phẩm chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu của khách hàng cả vềmặt kinh tế và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật Quản lý máy móc thiết bị tốt, trong đóxác định đúng phương hướng đầu tư phát triển sản phẩm mới, hoặc cải tiến nâng caochất lượng sản phẩm trên cơ sở tận dụng công nghệ hiện có với đầu tư đổi mới là mộtbiện pháp đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm của mỗi doanh nghiệp Khả năng đầu

tư đổi mới công nghệ lại phụ thuộc vào tình hình máy móc thiết bị hiện có, khả năngtài chính và huy động vốn của các doanh nghiệp Sử dụng tiết kiệm có hiệu quả máymóc thiết bị hiện có, kết hơp giữa công nghệ hiện có với đổi mới để nâng cao chấtlượng sản phẩm là một trong những hướng quan trọng nâng cao chất lượng hoạt độngcủa doanh nghiệp

- Nguyên vật liệu và hệ thống cung ứng nguyên vật liệu của doanh nghiệp: Một trongnhững yếu tố đầu vào tham gia cấu thành sản phẩm và hình thành các thuộc tính chấtlượng là nguyên vật liệu Vì vậy, đặc điểm và chất lượng nguyên vật liệu ảnh hưởngtrực tiếp đến chất lượng sản phẩm xây dựng Để thực hiện các mục tiêu chất lượng đặt

ra cần tổ chức tốt hệ thống cung ứng, đảm bảo nguyên liệu cho toàn bộ quá trình sảnxuất Tổ chức tốt hệ thống cung ứng không chỉ là đảm bảo đúng chủng loại, chấtlượng, số lượng nguyên vật liệu mà còn đảm bảo đúng về mặt thời gian Một hệ thống

cung ứng tốt là hệ thống có sự phối hợp hiệp tác chặt chẽ đồng bộ giữa bên cung ứng

và doanh nghiệp sản xuất Trong môi trường kinh doanh hiện nay, tạo ra mối quan hệtin tưởng ổn định với một số nhà cung ứng là biện pháp quan trọng đảm bảo chấtlượng sản phẩm của doanh nghiệp

- Trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp: Quản lý chất lượng dựa trên quan điểm

lý thuyết hệ thống Một doanh nghiệp là một hệ thống trong đó có sự phối hợp đồng bộthống nhất giữa các bộ phận chức năng Mức chất lượng đạt được trên cơ sở giảm chiphí phụ thuộc rất lớn vào trình độ tổ chức quản lý của mỗi doanh nghiệp Chất lượngcủa hoạt động quản lý phản ánh chất lượng hoạt động của doanh nghiệp Sự phối hợp,khai thác hợp lý giữa các nguồn hiện có để tạo ra sản phẩm lại phụ thuộc vào nhậnthức, sự hiểu biết về chất lượng và quản lý chất lượng, trình độ xây dựng và chỉ đạo tổchức thực hiện chương trình, chính sách, mục tiêu kế hoạch chất lượng của cán bộquản lý doanh nghiệp Theo W.Edwards Deming thì có tới 85% những vấn đề chấtlượng do hoạt động quản lý gây ra Vì vậy, hoàn thiện quản lý là cơ hội tốt cho nângcao chất lượng sản phẩm, thỏa mãn nhu cầu của khách hàng về chi phí và các chỉ tiêukinh tế - kỹ thuật khác

1.4 Vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong việc quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công

1.4.1 Các chủ thể trong quản lý chất lượng thi công công trình

+ Người quyết định đầu tư là cá nhân hoặc người đại diện theo pháp luật của cơ quan,

tổ chức, doanh nghiệp có thẩm quyền phê duyệt dự án và quyết định đầu tư

+ Chủ đầu tư xây dựng công trình là người (hoặc tổ chức) sở hữu vốn hoặc là ngườiđược giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình Chủ đầu tư là ngườiphải chịu trách nhiệm toàn diện trước người quyết định đầu tư và pháp luật về các mặtchất lượng, tiến độ, chi phí vốn đầu tư và các quy định khác của pháp luật Chủ đầu tưđược quyền dừng thi công xây dựng công trình và yêu cầu khắc phục hậu quả khi nhàthầu thi công xây dựng công trình vi phạm các quy định về chất lượng công trình, antoàn và vệ sinh môi trường

+ Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng gồm Bộ Xây dựng, UBND tỉnh, thành phốtrực thuộc Trung ương, UBND huyện, quận, thành phố trực thuộc tỉnh.

+ Cơ quan chuyên môn về xây dựng

+ Nhà thầu trong hoạt động đầu tư xây dựng là các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện,năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng khi tham gia quan hệ hợpđồng đầu tư xây dựng

1.4.2 Vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công [3]

1.4.2.1 Đối với Người quyết định đầu tư

Thứ nhất, phê duyệt hoặc ủy quyền phê duyệt dự án, thiết kế, dự toán xây dựng vàquyết toán vốn đầu tư xây dựng

Thứ hai, không phê duyệt dự án khi không đáp ứng mục tiêu đầu tư và hiệu quả dự án.Thứ ba, đình chỉ thực hiện dự án đầu tư xây dựng đã được phê duyệt hoặc đang triển khai thực hiện khi thấy cần thiết phù hợp với quy định của pháp luật

Thứ tư, thay đổi, điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng khi thấy cần thiết phù hợp với quyđịnh tại Điều 61 của Luật xây dựng năm 2014

Người quyết định đầu tư xây dựng có các trách nhiệm sau:

Thứ nhất, tổ chức thẩm định dự án và quyết định đầu tư xây dựng

Thứ hai, bảo đảm nguồn vốn để thực hiện dự án đầu tư xây dựng

Thứ ba, kiểm tra việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng của chủ đầu tư; tổ chức giámsát, đánh giá dự án đầu tư xây dựng theo quy định tại Điều 8 của Luật xây dựng năm2014

Thứ tư, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư xây dựng hoàn thành

Thứ năm, chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình

1.4.2.2 Đối với Chủ đầu tư

- Chịu trách nhiệm toàn bộ về chất lượng của công trình xây dựng thuộc dự án đầu tư domình quản lý Nếu thành lập Ban quản lý dự án, lãnh đạo Ban Quản lý dự án phải cóđầy đủ điều kiện năng lực theo quy định Chỉ được ký hợp đồng giao nhận thầu đối vớinhững tổ chức, doanh nghiệp tư vấn, doanh nghiệp xây dựng có đủ năng lực hoạt độngxây dựng theo quy định hiện hành

- Được quyền yêu cầu những đơn vị liên quan, căn cứ theo hợp đồng, giải trình về chấtlượng vật liệu, thiết bị, công việc… và có quyền từ chối nghiệm thu Khi Chủ đầu tưkhông đủ điều kiện năng lực theo quy định, phải thuê tổ chức Tư vấn có đủ năng lựcthực hiện các công việc liên quan đến quá trình đầu tư xây dựng như: Giám sát thicông xây lắp và lắp đặt thiết bị, đặc biệt đối với công tác quản lý chất lượng tại côngtrường, công tác nghiệm thu (cấu kiện, giai đoạn, hoàn thành và việc đưa ra quyết địnhđình chỉ thi công trong những trường hợp cần thiết)

- Lựa chọn các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện, năng lực để thực hiện các hợp đồng xâydựng, chấp thuận các nhà thầu phụ tham gia hoạt động xây dựng chung do nhà thầuchính hoặc tổng thầu xây dựng đề xuất theo quy định của hợp đồng xây dựng

- Thỏa thuận về ngôn ngữ thể hiện tại các văn bản, tài liệu, hồ sơ có liên quan trong quátrình thi công xây dựng Trường hợp có yếu tố nước ngoài thì ngôn ngữ sử dụng trongcác văn bản, tài liệu hồ sơ là tiếng Việt và tiếng nước ngoài do các bên thỏa thuận lựachọn; trường hợp không thỏa thuận được thì ngôn ngữ sử dụng là tiếng Việt và tiếngAnh

- Đối với công tác thi công xây dựng công trình:

+ Tổ chức thực hiện giám sát thi công xây dựng công trình theo quy định tại Điều 26Nghị định 46/2015/ND-CP và các nội dung khác theo quy định của hợp đồng

+ Tổ chức thực hiện thí nghiệm đối chứng, kiểm định chất lượng, thí nghiệm khả năngchịu lực của kết cấu công trình trong quá trình thi công xây dựng theo quy định tạiĐiều 29 Nghị định 46/2015/ND-CP;

+ Chủ trì, phối hợp với các bên liên quan giải quyết những vướng mắc, phát sinh trongquá trình thi công xây dựng công trình và xử lý, khắc phục sự cố theo quy định tạiNghị định 46/2015/ND-CP và các quy định khác có liên quan

+ Tổ chức nghiệm thu công việc xây dựng, nghiệm thu giai đoạn hoặc bộ phận côngtrình xây dựng (nếu có)

+ Tổ chức nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình, công trình xây dựng

+ Việc giám sát thi công xây dựng, nghiệm thu của chủ đầu tư hoặc nhà thầu giám sátthi công xây dưng không thay thế và không làm giảm trách nhiệm của nhà thầu thicông về chất lượng thi công xây dựng công trình do nhà thầu thực hiện

- Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện bảo hành công trình xây dựng theo quy định tạiĐiều 35, Điều 36 nghị định 46/2015/NĐ-CP

- Tổ chức lập và phê duyệt quy trình bảo trì công trình xây dựng theo quy định tại Điểm

b Khoản 1 Điều 126 Luật Xây dựng năm 2014; tổ chức bảo trì hạng mục công trình,công trình xây dựng theo quy định tại Khoản 3 Điều 15 của Thông tư 26/2016/TT-BXD

- Tổ chức bàn giao đưa công trình vào khai thác, sử dụng theo quy định tại Điều 34Nghị định 46/2015/NĐ-CP; bàn giao các tài liệu phục vụ bảo trì công trình xây dựngcho chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình

- Lưu trữ hồ sơ theo quy định tại Điều 12 Thông tư 26/2016/TT-BXD và các quy địnhkhác của pháp luật có liên quan

- Thực hiện các yêu cầu của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định củapháp luật trong quá trình đầu tư xây dựng công trình

1.4.2.3 Đối với đơn vị tư vấn giám sát thi công

- Phải có bộ phận chuyên trách (có thể là doanh nghiệp tư vấn) đảm bảo duy trì hoạtđộng giám sát một cách có hệ thống toàn bộ quá trình thi công xây lắp, từ khi khởicông đến khi nghiệm thu, bàn giao

- Phải phân định nhiệm vụ, quyền hạn của giám sát trưởng, các giám sát viên chuyêntrách cho từng công việc và thông báo công khai tại công trường và đảm bảo việc giámsát được thường xuyên, liên tục.

- Lập hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với yêu cầu của dự án

- Kiểm tra các điều kiện khởi công; điều kiện về năng lực các nhà thầu, thiết bị thi công(phù hợp hồ sơ dự thầu), phòng thí nghiệm của nhà thầu hay những cơ sở sản xuất,cung cấp vật liệu xây dựng (khi cần thiết); kiểm tra chứng chỉ xuất xưởng, chứng chỉchất lượng thiết bị công trình

- Lập đề cương, kế hoạch và biện pháp thực hiện giám sát

- Kiểm tra chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn, môi trường của công trình, hạngmục công trình

- Tổ chức kiểm định sản phẩm xây dựng khi cần thiết

- Kiểm tra và xác nhận bản vẽ hoàn công

- Giúp chủ đầu tư tập hợp, kiểm tra và trình đơn vị quản lý Nhà nước về chất lượngcông trình xây dựng kiểm tra hồ sơ, tài liệu nghiệm thu, trước khi tổ chức nghiệm thu(giai đoạn, chạy thử, hoàn thành)

- Giúp chủ đầu tư lập báo cáo thường kỳ về chất lượng công trình xây dựng theo quyđịnh

- Giúp chủ đầu tư (hay được ủy quyền) dừng thi công, lập biên bản khi nhà thầu vi phạm chất lượng, an toàn, môi trường xây dựng

- Từ chối nghiệm thu các sản phẩm không đảm bảo chất lượng Lý do từ chối phải thể hiện bằng văn bản

1.4.2.4 Đối với nhà thầu xây dựng

- Doanh nghiệp phải tổ chức hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với hợp đồng giao thầu, trong đó cần có bộ phận giám sát chất lượng riêng của doanh nghiệp

- Lập đầy đủ, đúng quy định nhật ký thi công xây dựng công trình

- Chỉ được phép thay đổi, bổ sung vật liệu, khối lượng khi được Chủ đầu tư chấp thuận (có biên bản chấp nhận giữa các bên liên quan).

- Báo cáo đầy đủ quy trình tự kiểm tra chất lượng vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng

- Phối hợp với Chủ đầu tư và đơn vị giám sát, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nghiệm thu

- Báo cáo thường xuyên với chủ đầu tư về tiến độ, chất lượng, khối lượng, an toàn vàmôi trường xây dựng

- Tổ chức nghiệm thu nội bộ trước khi mời đại diện Chủ đầu tư và TVGS nghiệm thu

- Đảm bảo an toàn trong thi công xây dựng cho người, thiết bị và những công trình lân cận, kể cả hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu vực

- Lập hồ sơ hoàn công theo quy định hiện hành

1.5 Ý nghĩa của công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng

Chất lượng công trình xây dựng ngày càng được Nhà nước và cộng đồng quan tâm.Nếu làm tốt công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng sẽ tạo ra một sản phẩm

có công năng và tuổi thọ đáp ứng yêu cầu sử dụng mang lại lợi ích cho cộng đồng,phát huy hiệu quả của công tác đầu tư xây dựng, nhất là đối với công trình đầu tư xâydựng từ nguồn vốn Nhà nước Đây là một yêu cầu tất yếu không chỉ của cơ quan quản

lý nhà nước, các chủ thể tham gia xây dựng công trình mà còn là của cả cộng đồng xãhội

1.6 Tình hình quản lý chất lượng công trình trong giai đoạn thi công xây dựng của Việt Nam hiện nay

Trong những năm qua, hoạt động xây dựng đã góp phần tích cực vào sự phát triển kinh

tế, xã hội của đất nước, cùng với sự phát triển vượt bậc của ngành xây dựng thì vai tròcủa các nhà quản lý đặc biệt là vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động xâydựng cũng ngày càng được củng cố và có ý nghĩa quan trọng xuyên suốt quá trình thựchiện đầu tư xây dựng

Trước năm 2003, khi chưa có Luật Xây dựng, công tác quản lý chất lượng mới chỉ cócác điều lệ, quy chế quản lý đầu tư và xây dựng được quy định tại một số Nghị định

của Chính phủ như Nghị định 232-CP năm 1981, 385-HĐBT năm 1990, NĐ177-CPnăm 1994, NĐ 42-CP năm 1996, NĐ92-CP năm 1997, NĐ52/1999/NĐ-CP Có thểthấy, vấn đề bất cập trong công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng trước đây

là thiếu, không đồng bộ, không rõ trách nhiệm, mức độ chế tài thấp…

Từ năm 2003 trở lại đây, Luật Xây dựng đã được ban hành, kèm theo là các Nghị định,thông tư hướng dẫn đã củng cố và phát huy vai trò quản lý của nhà nước trong lĩnhvực xây dựng

Sau khi luật xây dựng ra đời và các Nghị định đi kèm đã phát huy được những hiệuquả tích cực đánh dấu những chuyển biến trong công tác quản lý chất lượng công trìnhxây dựng, công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng đã tiếp cận và dần hội nhậpđược với các nước có nền khoa học công nghệ xây dựng và quản lý chất lượng xâydựng phát triển cao trong khu vực và trên thế giới

Với sự thay đổi về các văn bản pháp luật, thể chế chính sách trong hoạt động xây dựngthì hiện nay chất lượng công trình xây dựng có xu hướng ngày càng được nâng cao.Theo số lượng tổng hợp hàng năm về tình hình chất lượng công trình, bình quân trong

5 năm gần đây có trên 90% công trình đạt chất lượng từ khá trở lên Số lượng sự cốcông trình xây dựng tính trung bình hàng năm ở tỷ lệ thấp, chỉ từ 0,28 - 0,56% tổng sốcông trình được xây dựng Hầu hết các công trình, hạng mục công trình được đưa vào

sử dụng trong thời gian qua đều đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, phát huy đầy đủcông năng sử dụng theo thiết kế, đảm bảo an toàn trong vận hành và đang phát huy tốthiệu quả đầu tư Có thể ví dụ như các công trình: Cầu Mỹ Thuận, cầu Bãi Cháy, hầmHải Vân, Đạm Phú Mỹ, Thuỷ điện Yaly, Thủy điện Sơn La và Nhà máy khí, điện, đạm

Cà Mau, khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Linh Đàm

Từ năm 2005 - 2008, qua bình chọn công trình chất lượng cao đã có 255 công trìnhđược tặng huy chương vàng và 86 công trình được tặng bằng khen Một số công trình

đã được các giải thưởng quốc tế về chất lượng như công trình hầm Hải Vân đã đượcHiệp hội các nhà tư vấn Hoa Kỳ bình chọn trong năm 2005 là công trình hầm đạt chấtlượng cao nhất thế giới

Bên cạnh các ưu điểm kể trên phải thừa nhận một thực tế là vẫn còn một số tồn tại vềchất lượng công trình trong giai đoạn thi công dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng vềngười và của Các bất cập về chất lượng công trình trong giai đoạn thi công cần đượcnghiên cứu khắc phục thể hiện thông qua các sự cố, hư hỏng công trình cũng nhưnhững khoảng trống về pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật [4]

Trong những tháng cuối năm 2014 và đầu năm 2015, lĩnh vực xây dựng trên cả nước

đã xảy ra nhiều vụ tai nạn, sự cố công trình, thiết bị thi công gây hậu quả đặc biệtnghiêm trọng, như: Vụ sập giàn giáo tại cảng Sơn Dương vào hồi 20 giờ ngày25/3/2015 (Dự án Formosa, Khu kinh tế Vũng Áng, Huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh) làm 13người chết và 29 người bị thương; Vụ một cần cẩu bị đứt cáp đã khiến 3 người điđường tử vong tại chỗ ngày 05/5/2015, tại đường ĐT-842, phường An Lộc, thị xãHồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp; Các vụ tai nạn trên công trường thi công tuyến đường sắttrên cao tuyến Cát Linh - Hà Đông, khiến 01 người đi đường chết tại chỗ, nhiều người

bị thương…

Hiện nay, theo các thống kê thì ngành xảy ra nhiều TNLĐ nghiêm trọng nhất trongnhững năm qua chính là ngành xây dựng, xây lắp công trình dân dụng và công nghiệp,chiếm khoảng 30% số vụ TNLĐ chết người và cũng từng ấy số nạn nhân tử vong.Qua một số thông tin trên đây, chúng ta có thể thấy mức độ TNLĐ trong lĩnh vực xâydựng là rất nghiêm trọng; lý do những tai nạn lao động diễn ra nghiêm trọng như vậy

cơ bản là do những nguyên nhân chủ quan trong công tác quản lý, giám sát thi côngxây dựng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến niềmtin của xã hội đến công tác quản lý chất lượng thi công công trình; cụ thể như sau:Chủ đầu tư: Không đủ điều kiện năng lực và không thực hiện đúng trách nhiệm, nghĩa

vụ quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như: Luật Xây dựng, Luậtlao động và các văn bản khác có liên quan khi lựa chọn nhà thầu giám sát, thi công;Không thực hiện hết trách nhiệm về giám sát công tác khảo sát, đánh giá điều kiện antoàn; nghiệm thu kết quả khảo sát, đánh giá, nghiệm thu không đúng thiết kế; Kéo dàithời gian dừng thi công nhưng không có điều chỉnh thiết kế để có biện pháp điều chỉnh

thi công, biện pháp an toàn phù hợp và tự quản lư dự án khi không đủ điều kiện nănglực.

Đơn vị thiết kế kỹ thuật: Thiết kế không đúng so với điều kiện thi công thực tế, tư vấnthiết kế chưa dự tính đầy đủ các yếu tố rủi ro, điều kiện đảm bảo an toàn trong quátrình thi công công trình, đặc biệt trong điều kiện thi công chậm kéo dài, địa chất phứctạp, điều kiện thi công quá gần, hay tiếp giáp với khu dân cư, giao thông của ngườidân

Nhà thầu thi công: Lựa chọn phương án, biện pháp thi công chưa phù hợp hoặc khôngđảm bảo so với các điều kiện thi công thực tế về không gian, thời gian; Chủ quan,thiếu sót không tổ chức kiểm tra, đánh giá kịp thời lại điều kiện an toàn, ổn định củacông trình trước khi tổ chức thi công; không lập biện pháp ứng cứu an toàn trong cáctrường hợp, tình huống mất an toàn

Nhà thầu giám sát: Không theo dõi sát sao các hoạt động thi công của nhà thầu thicông; Đồng ý nghiệm thu công việc trong khi thi công không đúng hoặc không đảmbảo theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt; chưa có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vựcgiám sát

1.7 Tổng quan về chất lượng thi công công trình thủy lợi tại công ty TNHH MTV KTCTTL Yên Thế

1.7.1 Giới thiệu sơ lược về Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Yên Thế, tỉnh Bắc Giang

1.7.1.1 Quá trình thành lập và phát triển

Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Yên Thế tiền thân được tách ra từPhòng thủy lợi huyện Yên Thế, tỉnh Hà Bắc (cũ) và trở thành doanh nghiệp 100% vốnnhà nước theo Quyết định số 583/UBND ngày 19/8/1988 của Chủ tịch UBND huyệnYên Thế tỉnh Hà Bắc cũ, lấy tên là Xí nghiệp thủy nông Yên Thế, Xí nghiệp thủy nông

có nhiệm vụ quản lý, khai thác công trình thủy lợi cung cấp nước tưới, phục vụ sảnxuất nông nghiệp và dân sinh trên địa bàn

Năm 2009 Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang có Quyết định số 1877/QĐ-UBND, ngày22/10/2009 chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước Công ty khác thác công trình thủy lợiYên Thế thành Công ty TNHH một thành viên khai thác công trình thủy lợi Yên Thế.

- Vốn điều lệ của Công ty là: 30 tỷ đồng

- Hoạt động của Công ty: Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Yên Thếđược giao nhiệm vụ quản lý, khai thác và bảo vệ 09 hồ chứa nước, 01 đập dâng và 01trạm bơm điện và hơn 81km kênh mương

- Đặc điểm chung của các công trình thủy lợi do Công ty quản lý đều là những côngtrình được nhà nước đầu tư xây dựng từ nhiều nguồn vốn khác nhau, nguồn trong nước

và nước ngoài, tài sản cố định hình thành sau khi đầu tư có giá trị rất lớn, sau khi côngtrình hoàn thiện nhà nước bàn giao cho Công ty quản lý, vận hành khai thác và bảo vệ,phục vụ sản xuất và dân sinh trên địa bàn

- Hàng năm công ty hợp đồng tưới, tiêu cho diện tích gieo trồng khoảng 5.000 ha Công

ty hoạt động theo luật doanh nghiệp và điều lệ hoạt động của Công ty được UBNDtỉnh Bắc Giang phê duyệt Ngành nghề kinh doanh chính là cung cấp nước phục

vụ sản xuất nông nghiệp và các ngành kinh tế khác, quản lý, khai thác và bảo vệ côngtrình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp cho các xã trên địa bàn huyện Yên Thế và

02 xã Tân Trung, Nhã Nam huyện Tân Yên

- Về cơ cấu tổ chức bộ máy: Tổng số cán bộ, công nhân viên của Công ty hiện có 54người, trong đó có 03 Lãnh đạo đơn vị (01 Chủ tịch, 1 Giám đốc và 1 phó Giám đốc),

03 phòng chuyên môn (phòng Tài chính - Kế hoạch: 02 người; Tổ chức - hành chính:

04 người; Kỹ thuật - quản lý công trình: 03 người) và 03 cụm thủy nông (cụm Cầu Gồ,

Bố Hạ, Mỏ Trạng) trực thuộc

Các cụm thủy nông trực thuộc:

+ Cụm thủy nông Cầu Gồ: 14 lao động

+ Cụm thủy nông Mỏ Trạng: 14 lao động

+ Cụm thủy nông Bố Hạ: 14 lao động

1.7.1.2 Thuận lợi và khó khăn

a Thuận lợi

- Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Yên Thế luôn nhận được sự quantâm chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở NN&PTNT và các cấp, các ngành có liên quan đặcbiệt trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cao hiệu quả trong quá trìnhbảo vệ, quản lý, vận hành, khai thác công trình thủy lợi do công ty quản lý

- Ban lãnh đạo Công ty luôn quan tâm chỉ đạo; phối, kết hợp chặt chẽ với các đơn vị, địaphương trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ kinh tế, chính trị của Công ty

- Cán bộ CNVLĐ trong Công ty có phẩm chất đạo đức, có ý thức tổ chức kỷ luật tốt; cónhiều kinh nghiệm trong công tác thủy nông, đoàn kết thống nhất tin tưởng vào sựlãnh đạo của cấp ủy và lãnh đạo đơn vị, luôn đoàn kết, cố gắng phấn đấu thực hiệnhoàn thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ, công việc được giao

b Khó khăn

- Công ty TNHH MTV KTCTTL Yên Thế là một doanh nghiệp 100% vốn nhà nước,nguồn thu chủ yếu từ nguồn cấp bù thủy lợi phí hàng năm của Trung ương, do đódoanh nghiệp thường không chủ động được tài chính, mặt khác số lượng công trình docông ty quản lý tương đối nhiều và có giá trị tài sản cố định lớn (hồ đập, trạm bơm, hệthống kênh mương ) vì vậy khi có sự cố liên quan đến công trình như rò rỉ, sạt trượtmái đập, tràn, đổ vỡ kênh mương, công ty thường phải đợi nguồn kinh phí nhànước hỗ trợ để sửa chữa, nâng cấp, gây khó khăn trong quá trình vận hành khai thác

- Đặc thù Công ty nằm trong khu vực miền núi phía bắc nên nhìn chung hệ thống côngtrình đi qua nhiều vùng có địa hình phức tạp, độ dốc lớn, chủ yếu là đồi núi, công trìnhnằm rải rác trên địa bàn rộng, lưu vực tưới rộng

- Nguồn thu từ diện tích được cấp bù thủy lợi phí hằng năm ít chưa đáp ứng được kinhphí để duy tu sửa chữa thường xuyên công trình

- Thời tiết trong những năm gần đây diễn biến phức tạp, các công trình đầu mối vàkênh mương thường xuyên bị xuống cấp do các công trình này đã được thi công xây

dựng từ những năm 90 của thập kỷ trước cùng với tác động thiên tai, bão lũ Nguồnkinh phí của Công ty còn hạn hẹp vì vậy một số hạng mục công trình đang xuống cấpnhưng chưa được sửa chữa kịp thời Một số năm gần đây lượng mưa tại khu vực huyệnYên Thế, tỉnh Bắc Giang ít, một số hồ không tích đủ dung tích thiết kế.

1.7.2 Những công trình do công ty thực hiện trong thời gian gần đây

Trong giai đoạn từ 2009 đến nay được các cấp, các ngành quan tâm tạo điều kiện hỗtrợ kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước, Công ty TNHH MTV khai thác công trìnhthủy lợi Yên Thế đã làm chủ đầu tư một số dự án, công trình thủy lợi vừa và nhỏ, gópphần nâng cao hiệu quả sử dụng của công trình, nâng cao chất lượng quản lý vận hành

và khai thác công trình

Bảng 1.1 Các dự án công trình công ty thực hiện

TT Tên dự án, công trình Chủ đầu tư

Tổng mức đầu tư (triệu đồng)

Thời gian thực hiện

1

Cải tạo nâng cấp công trình

thủy lợi hồ Suối Cấy, hồ

Ngạc Hai, hồ Cầu Cháy, hồ

Cầu Cài huyện Yên Thế

MTV khai thác côngtrình thuỷ lợi YênThế

-2012

2

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

3

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

TNHH MTV KTCTTL Yên

Thế; HM kênh N6 hồ Cầu Rễ

MTV khai thác côngtrình thuỷ lợi YênThế

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

5

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

6

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

7

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

8

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty

9

Tu bổ, sửa chữa, nạo vét

kênh năm 2014 Công ty