Đề tài: Xác định mối quan hệ giữa một số thông số đánh giá chất lượng nước mặt và mức độ đa dạng động vật phù du ở hồ Bẩy Mẫu

“Xác định mối quan hệ giữa một số thông số đánh giá chất lượng nước mặt và mức độ đa dạng động vật phù du ở hồ Bẩy Mẫu ”...  Đánh giá chất lượng nước hồ Bẩy Mẫu thông qua một số thông s

Sinh viên thực hiện: Đỗ Thủy Nguyên

Giáo viên hướng dẫn: TS Trịnh Quang Huy

1 Tính cấp thiết của đề tài

 Trong những năm gần đây, với tốc độ

đô thị hóa và hiện đại hóa nhanh chóng, Hà Nội đang phải đối mặt với hàng loạt các vấn đề về môi trường Sự suy giảm nước mặt trong thành phố bao gồm ô nhiễm sông, hồ, ao… đòi hỏi phải có sự quan tâm nhiều hơn đến công tác quan trắc và quản lý chất lượng nước mặt

 Tuy nhiên, hầu hết việc quan trắc nước mặt ở Việt Nam hiện nay vẫn thường được thực hiện qua phân tích các thông

số thủy hóa mà hầu như ít đề cập đến việc sử dụng các thông số thủy sinh, trong khi, giải pháp sử dụng các thông

số thủy sinh như là một chỉ thị ô nhiễm

từ lâu đã được nghiên cứu và đưa vào

áp dụng trong thực tiễn ở nhiều nơi trên thế giới, mang lại hiệu quả rõ rệt.

 Bên cạnh đó, những dữ liệu có được từ việc phân tích, đánh giá môi trường trong mối quan hệ với các chỉ tiêu thuỷ sinh và thuỷ hoá trong thời gian dài sẽ

là cơ sở cho việc mô hình hoá những diễn biến tính chất nước trong hệ sinh thái hồ và giúp ích cho việc đưa ra các định hướng, giải pháp nhằm bảo vệ môi trường nước mặt trong hiện tại và tương lai lâu dài

“Xác định mối quan hệ giữa một số thông số đánh giá chất lượng nước mặt và mức độ đa dạng động vật

phù du ở hồ Bẩy Mẫu ”

 Đánh giá chất lượng nước hồ Bẩy Mẫu thông qua một số thông số thuỷ hoá

 Xác định các loại động vật phù du và mức độ đa dạng của chúng trong hồ về

số lượng và thành phần loài.

 Xác định mối quan hệ giữa tính đa dạng về số lượng và thành phần loài của động vật phù du với các thông số thủy hoá của hồ đã được xác định

2 Mục đích và của nghiên cứu

PHẦN I NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG

PHÁP NGHIÊN CỨU

cư xung quanh, nước thải từ các nhà máy và các loại nước thải bệnh viện

 Đánh giá hiện trạng nước hồ Bẩy

Mẫu qua một số các thông số thủy hóa

 Số lượng và thành phần loài động vật phù du trong hồ Bẩy Mẫu

 Mối quan hệ giữa các thông số thủy hóa và thông số về động vật phù du trong hồ Bẩy Mẫu

Lấy mẫu

Hình 1 Sơ đồ các điểm lấy mẫu

Phân tích

Phân tích và xử lý số liệu

 Các số liệu được thu thập, xử lý và minh hoạ bằng phần mềm Excel

PHẦN II KẾT QUẢ

Hình 2 Sự biến đổi các thông số thủy hóa qua các tuần

Hình 3 Sự biến đổi các thông số thủy hóa tại các điểm lấy mẫu

Hình 4 Mật độ và thành phần các nhóm động vật phù du

Bảng 4 Thành phần các loài động vật phù du

 Các loài động vật phù du

Hình 5 Mật độ các loài động vật phù du

Bảng 6 Sự phân bố về mật độ các loài động vật phù du trong

8 tuần

Hình 6 Sự biến đổi mật độ các loài động vật phù du theo

tuần

Bảng 7 Sự phân bố mật độ các loài động vật phù du tại các điểm lấy mẫu

 Sự biến đổi về chỉ số đa dạng H và chỉ số

đồng phần e

Bảng 8 Sự biến đổi về chỉ số đa dạng H và chỉ số đồng phần

E tại các điểm lấy mẫu

Giá trị âm chỉ có ý nghĩa xác định chiều hướng của tương

quan

Bảng 9 Hệ số tương quan R 2 thể hiện mối quan hệ giữa mật

độ các nhóm động vật phù du và nồng độ các thông số thủy

hóa

Giá trị âm chỉ có ý nghĩa xác định chiều hướng của tương

quan Bảng 10 Hệ số tương quan R 2 thể hiện mối quan hệ giữa nồng độ một số thông số thủy hóa và mật độ từng loài động

vật phù du

 Các loài giáp xác chân chèo Copepoda có số lượng và thành phần loài không nhiều, đáng chú ý là sự tồn tại với số lượng lớn của các ấu

trùng Copepoda (Copepod nauplii)

 Môi trường yếm khí khắc nghiệt cùng với

nồng độ các chất ô nhiễm rất cao ở khu vực cửa cống là cản trở rất lớn cho sự phát triển của các loài động vật phù du Mật độ động

vật phù du ở gần cửa cống thường thưa thớt hơn rất nhiều so với vùng nước giữa hồ,

thành phần loài ở cửa cống cũng không đa

dạng được như khu vực giữa hồ

 Tuy nhiên, chỉ số đa dạng ở các cống 2 và 5 khá cao, có thể là do sự tồn tại nhiều loài

động vật phù du khác nhaucó khả năng thích nghi với môi trường trên với mật độ và số

lượng thấp.

Bảng 11 Mối quan hệ giữa các thông số thủy hóa và các thông số thủy sinh

1 Hồ Bẩy Mẫu có mức độ ô nhiễm khá cao

BOD (17.68 mg/l), COD (86 mg/l) và NH

4+ (5.2 mg/l), PO43- (2.51 mg/l) Giá trị DO

và Eh ở hồ thể hiện là không cao, hàm lượng oxy hòa tan trong nước hồ chỉ ở mức trung bình (3.82 mg/l) Có sự khác biệt rất lớn giữa nồng độ các thông số thủy hóa ở gần khu vực cửa cống và các khu vực giữa hồ do khả năng tự làm sạch của hồ còn khá tốt Trong 8 tuần quan sát

có sự biến đổi mạnh và không theo quy luật của các thông số thủy hóa như BOD, COD, DO, NH4+, NO3-, PO43-

2 Mật độ và thành phần loài động vật phù du

trong hồ Bẩy Mẫu ở mức trung bình với khoảng 24 loài quan sát được ở mật độ 2047

cá thể/m 3 và chỉ số đa dạng Shannon Wienner là H = 2.123 Trong 8 tuân quan trắc động vật phù du trong khu vực hồ đã xác định, nhóm Rotatoria có số lượng và thành phần loài lớn nhất, tiếp đến là nhóm Copepoda Sự xuất hiện của nhóm Cladocera là rất ít Các loài chiếm ưu thế

trong hồ gồm có các loài: Asplanchnopus

multiceps, Asplanchnopus sleboldi, Brachionus calyciflorus, Brachionus urceus, Keratella tropic và Copepod nauplii.

3.Mối quan hệ giữa khoảng nồng độ các thông số thủy hóa ứng với mật độ động vật phù du trong hồ Bẩy Mẫu được thể hiện khá rõ qua bảng 11 , những biến động và những thay đổi của các mức ô nhiễm (được thể hiện qua một số thông

số cơ bản như COD, BOD (hữu cơ) , NH4+,

PO43-, NO3- (dinh dưỡng) hay một số thông

số như DO, Eh) đều có những ảnh hưởng nhất định đến thành phần loài cũng như mật độ động vật phù du trong hồ Bẩy Mẫu Sự phân bố đa dạng của các loài khác nhau trong từng mức ô nhiễm cũng chính là chỉ thị sinh học cho chất lượng nước hồ Bẩy Mẫu nói chung và từng vùng nhiễm bẩn khác nhau nói riêng

 Việc nghiên cứu các sinh vật thủy sinh trong môi trường nước hồ đã được tiến hành ở rất nhiều nơi trên thế giới, tuy nhiên ở Việt Nam, những nghiên cứu này còn rất hạn chế Xác định mối quan hệ giữa đặc điểm số lượng và thành phần loài động vật phù du cũng như các loại sinh vật khác trên hồ sẽ mang lại một bức tranh toàn cảnh về hệ sinh thái hồ với những tác động tương hỗ giữa đời sống thủy sinh vật và hiện trạng nước mặt (hồ) Xa hơn, những nghiên cứu sâu trong thời gian dài sẽ giúp ích cho công tác mô hình hóa dự đoán những tác động của vấn đề

ô nhiễm hồ

 Nghiên cứu hiện tại, với mật độ lấy mẫu theo tuần cùng với số lượng mẫu là không nhiều trong khi đó sự biến động về chất lượng nước hồ lại là rất lớn, đặc biệt những nghiên cứu trên các loài động vật phù du đòi hỏi có các phương tiện hiện đại cùng với thời gian và nguồn nhân lực lớn, đó thực sự là những trở ngại cho tính thực tiễn của các việc nghiên cứu cũng như mong muốn của người thực hiện Mong rằng, trong tương lai, nếu có được

sự giúp đỡ, em mong muốn sẽ có thêm cơ hội để tiếp tục phát triển nghiên cứu của mình, đồng thời đưa ra được những kết quả có tính xác thực hơn nữa