Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường thcs huyện yên thủy tỉnh hòa bình

VŨ THU QUYÊN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN THỦY - TỈNH HÒA BÌNH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

VŨ THU QUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN YÊN THỦY - TỈNH HÒA BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018

VŨ THU QUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN YÊN THỦY - TỈNH HÒA BÌNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thiện luận văn tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với giáo viên hướng dẫn- người đã tận tình hướng dẫn tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi nghiên cứu hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy cô giáo khoa Quản lý giáo dục, Khoa Sau Đại học và đặc biệt là các thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy các chuyên đề của toàn khóa học của Đại học giáo dục đã tạo điều kiện, đóng góp ý kiến cho tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn tới các Đồng chí trong Ban Giám hiệu, các phòng chức năng và các tổ chuyên môn nơi tôi công tác đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin cảm ơn anh em, bạn bè đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn /

Hà Nội, tháng 11 năm 2018

Tác giả luận văn

Vũ Thu Quyên

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG SỐ vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Câu hỏi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết nghiên cứu 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

7 Phạm vi nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 5

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu 5

1.2.Một số khái niệm cơ bản về quản lý và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá 6

1.2.1.Quản lý 6

1.2.2 Quản lý giáo dục 8

1.2.3 Quản lý nhà trường 8

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường 9

1.3 Tiếp cận năng lực và phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng theo định hướng phát triển năng lực 10

1.3.1 Khái niệm về năng lực 10

1.3.2 Phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo quan điểm phát triển năng lực 12

1.4.Nội dung quản lý thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn

ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực 19

1.4.1.Quản lý xây dựng và phát triển chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực Error! Bookmark not defined 1.4.2 Quy trình quản lý thực hiện hoạt động kiểm tra, đánh giá môn ngữ văn cấp THCS theo định hướng phát triển năng lựcError! Bookmark not defined 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn cấp THCS theo định hướng phát triển năng lực 23

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 23

1.5.2 Các yếu tố khách quan 24

Tiểu kết chương 1 25

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞHUYỆN YÊN THỦY - TỈNH HÒA BÌNH 26

2.1 Hoạt động kiểm tra đánh giá và đổi mới quản lý nhà trường trong các trường THCS 26

2.1.1 Những mặt tích cực của việc đổi mới kiểm tra đánh giá 26

2.1.2 Những mặt hạn chế của việc đổi mới kiểm tra đánh giá 27

2.2 Thực trạng hoạt động đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn tại các trường THCS huyện Yên Thủy 28

2.2.1.Khái quát về các trường THCS huyện Yên Thủy 28

2.2.2 Kết quả học tập và rèn luyện môn ngữ văn của HS các trường THCS huyện Yên Thủy 29

2.3 Thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Yên Thủy 30

2.3.1.Nhận thức của cán bộ quản lý và GV các trường THCS huyện Yên Thủy về hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực 31

2.3.2 Thực trạng hoạt động dạy và học môn Ngữ văn 33

2.3.3 Thực trạng nội dung, phương pháp kiểm tra đánh giá môn Ngữ

văn ở các trường THCS huyện Yên Thủy 36

2.3.4 Kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực môn Ngữ văn của GV các trường THCS huyện Yên Thủy 40

2.4 Thực trạng quản lý thực hiện quy trình kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện Yên Thủy 43

2.4.1.Thực trạng các nội dung quản lý mới trong KTĐG môn Ngữ văn 43 2.4.2 Thực trạng quản lý Kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực 45

2.4 3 Đánh giá về hoạt động quản lý thực hiện kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo hướng năng lực ở các trường THCS huyện Yên Thủy 48

Kết luận chương 2 49

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN THỦY - TỈNH HÒA BÌNH 50

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 50

3.1.1 Đảm bảo tính mục đích, kế thừa và phát triển 50

3.1.2 Đảm bảo tính phù hợp, thực tiễn 50

3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ và tính khả thi 51

3.2 Các biện pháp quản lý thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện Yên Thủy tỉnh Hòa Bình 51

3.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên đối với kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực 51

3.2.2.Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên 53

3.2.3 Thực hiện có hiệu quả việc xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực học sinh 54

3.2.4 Xây dựng các quy định, hướng dẫn và hỗ trợ quá trình đổi mới

KTĐG môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực 56

3.2.5 Tăng cường chỉ đạo, quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn trong các trường THCS 57

3.2.6 Huy động hiệu quả các nguồn lực cá nhân, tập thể trong và ngoài nhà trường tham gia và đảm bảo các hoạt động KTĐG theo định hướng phát triển năng lực 59

3.2.7 Hoàn thiện, cụ thể hóa các chuẩn kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng tiếp cận năng lực 61

3.3 Khảo sát mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 64

3.3.1.Mô tả cách thức tổ chức khảo sát 64

3.3.2 Kết quả khảo sát 65

Kết luận chương 3 67

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 69

1.Kết luận 69

2.Khuyến nghị 69

2.1 Đối với Sở GD&ĐT 69

2.2.Đối với huyện Yên Thủy và tỉnh Hòa Bình 70

2.2.Đối với Phòng GD&ĐT 70

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

PHỤ LỤC 74

DANH MỤC BẢNG SỐ

Bảng 2.1 Thống kê số lớp, số học sinh, số giáo viên cấp THCS 28

Bảng 2.2.Thống kê chất lượng đội ngũ CB, GV cấp THCS 28

Bảng 2.3 Kết quả học tập môn ngữ văn của học sinh cấp THCS (2016-2017) 29

Bảng 2.4.Nhận thức của CBQL, GV về vai trò của hoạt động KTĐG 32

Bảng 2.5 Nhận thức của CBQL, GV về trách nhiệm của các bên 32

Bảng 2.6 Ý kiến về nội dung chương trình đào tạo môn Ngữ văn 33

Bảng 2.7 Ý kiến của GV về chương trình đào tạo môn Ngữ văn 35

Bảng 2.8 Ý kiến của GV về nội dung kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn 37

Bảng 2.9 Ý kiến về phương pháp KTĐG 39

Bảng 2.10 Ý kiến đánh giá của GV về mức độ thực hiện KTĐG theo định hướng phát triển năng lực 41

Bảng 2.11 Ý kiến đánh giá của GV về kết quả thực hiện KTĐG theo định hướng phát triển năng lực 42

Bảng 2.12 Ý kiến về nội dung quản lý mới 43

Bảng 2.13.Ý kiến quản lý Kiểm tra đánh giá 45

Bảng 2.14 Ý kiến về tổ chức thực hiện KTĐG 46

Bảng 3.1 Kế hoạch KTĐG môn Ngữ văn của HS 55

Bảng 3.2: Ma trận đề kiểm tra định kỳ 62

Bảng 3.3 Đánh giá của CBQL, GV về tính cấp thiết của các biện pháp 65

Bảng 3.4 Đánh giá của CBQL, GV về tính khả thi của các biện pháp 66

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Quản lý hoạt động dạy và học 10

Sơ đồ 1.2: Mô hình đánh giá năng lực 17

Sơ đồ 1.3 Mô hình giáo dục theo năng lực Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở Việt Nam, Giáo dục và Đào tạo luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm

và xác định là nhiệm vụ ưu tiên trong đường lối và các chiến lược phát triển quốc gia Tháng 11/2013, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban

hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh

tể thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.Đổi mới giáo

dục nói chung và đổi mới Giáo dục phổ thông nói riêng đang là vấn đề cấp bách được toàn ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) quan tâm, đặc biệt là vấn đề đổi mới phương pháp dạy học (PPDH), đổi mới kiểm tra đánh giá ở các cấp học, bậc học

Đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra đánh giá đã được triển khai sâu rộng

ở tất cả các cấp học và nhà trường từ nhiều năm qua và đến nay vẫn là một yêu cầu tất yếu, có vai trò then chốt trong sự nghiệp đổi mới giáo dục Với những tác động tích cực từ các cấp quản lý giáo dục, nhận thức và chất lượng đổi mới PPDH, KTĐG của đội ngũ giáo viên trong các nhà trường đã có những chuyển biến tích cực, góp phần làm cho chất lượng giáo dục và dạy học từng bước được cải thiện Tuy nhiên, quá trình đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG ở trường phổ thông nói chung, ở các trường trung học cơ sở (THCS) nói riêng còn nhiều bất cập và chưa đáp ứng các mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục - dạy học Trong tất cả các môn học, môn Ngữ văn được coi là môn học công cụ, đóng vai trò quan trọng giúp rèn luyện đạo đức, tình cảm, lối sống cho học sinh Theo đó, ngoài năng lực giao tiếp tiếng Việt và năng lực thưởng thức văn học, cảm thụ thẩm mỹ vốn là năng lực mang tính đặc thù của môn học thì các năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực tự quản bản thân… cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nội dung dạy học của môn học Thấu hiểu và nắm vững

được những mục tiêu đó, các giáo viên Ngữ văn trong trường đều luôn nỗ lực hết mình trong việc tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học ở từng bài học, từng tiết học và đổi mới phương thức kiểm tra đánh giá sau mỗi một học phần Bên cạnh những kết quả bước đầu đã đạt được, việc đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS vẫn còn những hạn chế cần khắc phục

Những năm qua, các trường THCS ở huyện Yên Thủy đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức quản lý nâng cao chất lượng các hoạt động dạy học nới chung và đối với bộ môn Ngữ văn nói riêng và đặc biệt là quản lý đổi mới PPDH và KTĐG góp phần đưa công tác quản lý nhà trường từng bước đi vào

ổn định, đáp ứng xu thế phát triển giáo dục chung của cả nước Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục, việc quản lý đổi mới PPDH, đổi mới KTĐG môn Ngữ văn ở các trường THCS huyện Yên Thủy vẫn còn nhiều bất cập ngay trong từng khâu thực hiện chức năng quản lý: Kế hoạch - tổ chức - chỉ đạo - kiểm tra , cũng như vai trò chủ thể quản lý của người Hiệu trưởng nhà trường Thực trạng quản lý và cung cách quản lý hoạt động đổi mới PPDH, KTĐG môn Ngữ văn ở các trường THCS trong huyện nhìn chung chưa thích ứng được với sự thay đổi của xã hội và yêu cầu đổi mới Giáo dục trong giai đoạn hiện nay

Từ thực tế trên, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới KTĐG môn Ngữ văn nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động dạy học môn Ngữ văn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là một việc làm quan trọng và cần thiết Xuất phát từ những lý do trên, bản thân là một chuyên viên đang công tác tại Phòng GD&ĐT, được giao quản lý chuyên môn Ngữ văn của các

trường THCS trong huyện, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường Trung học cơ sở huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình” làm đề tài

luận văn Thạc sĩ của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới CT, SGK sau năm 2017 và góp phần nâng cao chất lượng dạy học của các nhà trường THCS

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Các trường THCS trên địa bàn huyện Yên Thủy tỉnh Hòa Bình

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Vấn đề quản lý hoạt động đổi mới PPDH và KTĐG môn Ngữ văn đáp ứng yêu cầu giáo dục theo định hướng phát triển năng lực

4.Câu hỏi nghiên cứu

Cơ sở lý luận nào về kiểm tra đánh giá và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực đang được áp dụng?

Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình hiện nay như thế nào?

Những biện pháp nào có thể đưa ra nhằm nâng cao chất lượng việc quản lý này?

5.Giả thuyết nghiên cứu

Hiện nay công tác quản lý hoạt động KTĐG môn Ngữ văn ở các trường THCS nói chung và trên địa bàn huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình nói riêng vẫn còn những hạn chế, bất cập, nhất là khi chương trình giáo dục phổ thông chuyển sang hướng phát triển năng lực Nếu áp dụng một cách khoa học và sáng tạo các biện pháp quản lý đổi mới PPDH và KTĐG mà tác giả luận văn nghiên cứu đề xuất thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đổi mới PPDH và KTĐG môn Ngữ văn của giáo viên, học sinh và công tác quản lý của nhà giáo dục đáp ứng các yêu cầu đổi mới hiện nay

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới KTĐG môn Ngữ văn và quản lý hoạt động KTĐG môn Ngữ văn ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực

Điều tra, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động KTĐG môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Yên Thủy tỉnh Hòa Bình

Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động KTĐG môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực

Bước đầu khảo nghiệm mức độ khả thi và hiệu quả của các biện pháp

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, đề xuất, tài liệu tham khảo, phụ lục Nội dung chính của luận văn được trình bày trong 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động KTĐG môn Ngữ văn

cấp THCS theo định hướng phát triển năng lực

Chương 2: Thực trạng việc quản lý KTĐG môn Ngữ văn theo định

hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Yên Thủy tỉnh Hòa Bình

Chương 3: Đề xuất và đánh giá hiệu quả các biện pháp quản lý KTĐG

môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu

Trên thế giới đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn đề kiểm tra, đánh giá theo các quan điểm khác nhau

Robbert L.Linn-Norman E.Gronlund, Measurement and Assessment in Teaching, 7th edition, Prentice Hall, Inc, Ohio (1995) đã đưa ra các khái niệm

cơ bản về kiểm tra, đánh giá và đo lường trong dạy học, các hình thức, phương pháp và công cụ đánh giá theo mục tiêu, kỹ thuật đưa thông tin phản hồi và phân tích, xử lý kết quả kiểm tra đánh giá người học để cải tiến việc dạy và học

Phil Rae, Assessing Trainer Effectiveness, Atony Rowe Ltd, Wiltshire (1994) đã đưa ra các chỉ dẫn, và chủ yếu giới thiệu những hình thức đánh giá, cách đưa thông tin phản hồi và giá sát chất lượng đánh giá kết quả học tập của sinh viên đại học và cao đẳng

Shirley Fletcher, Competence-Based Assessment Techniques, Kogan Page Ltd, London (1995) đã xác định một số các nguyên tắc cơ bản, gợi ý phương pháp và lợi ích của kỹ thuật đánh giá theo năng lực; đưa ra một số hướng dẫn cho những người làm công tác đào tạo hướng tới việc đánh giá dựa trên công việc

Trong nước cũng có rất nhiều các tác giả tiến hành nghiên cứu về hoạt động kiểm tra đánh giá trong lĩnh vực giáo dục

Dương Thiệu Tống với tác phẩm Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập (2005), Đặng Bá Lãm với Kiểm tra-đánh giá trong dạy học đại học

(2003), Nguyễn Công Khanh với Đánh giá và đo lường trong khoa học xã hội (2004), Lâm Quang Thiệp (2012) –Đo lường và đánh giá hoạt động học tập trong nhà trường, Trần Thị Tuyết Oanh-Đo lường và đánh giá kết quả học tập (2007)

Bên cạnh đó còn có những luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu cải tiến quy trình tổ chức-kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại khoa du lịch –Viện đại học Mở Hà Nội của tác giả Lê Quỳnh Chi (2006); Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học phổ thông thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay của tác giả Tạ Thị Bích Liên (2011)

Nhìn chung các tác giả đều khẳng định kiểm tra đánh giá HS là khâu quan trọng trong quá trình dạy và học Đổi mới KTĐG theo hướng tiếp cận năng lực là một trong những yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục

1.2.Một số khái niệm cơ bản về quản lý và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

Có nhiều cách diễn đạt khác nhau về : “khái niệm quản lý”

Theo Henry Fayol, nhà nghiên cứu người Pháp (1841-1925) cho rằng: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra Ông còn khẳng định „„ Khi con người lao động hợp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá

nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức” (Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI -2002)

Theo tác giả Trần Kiểm: „„Quản lí là những tác động có tính định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến đối tượng bị quản lí trong tổ chức

để vận hành tổ chức, nhằm đạt được mục đích nhất định”

Theo Bùi Minh Hiển, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo: "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra" (Quản lý giáo dục-2006)

Theo Trần Khánh Đức khẳng định „„Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm phối hợp hành động của một nhóm người, hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” ((Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI -2002)

Tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng nhìn chung các tác giả cũng khá thống nhất về các đặc điểm của quản lý Do đó ta có thể hiểu:

"Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể lên khách thể bằng việc vận dụng những tri thức, kỹ năng nhằm khai thác có hiệu quả các tiềm năng và cơ hội của hệ thống tổ chức đạt được mục tiêu dự kiến"

Quản lý là những hoạt động cần thiết phải thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm thành đạt những mục tiêu chung

Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý dẫn đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định

Như vậy, có thể nói, quản lý là một quá trình tác động có định hướng (có chủ đích), có tổ chức, có lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự

vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã định

Quá trình quản lý giáo dục chính là thực hiện cácchức năng quản lýtrong công tác giáo dục, thông qua đó, bằng những biện pháp phù hợp với lý

luận khoa học và các cơ sở thực tiễn, chủ thể quản lý tác động lên khách thể nhằm đạt những mục tiêu xác định Trong các lý luận quản lý thường chỉ ra 4 chức năng cơ bản của hoạt động quản lý: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra”

1.2.2.Quản lý giáo dục

Giáo dục là một bộ phận của xã hội, nên quản lý giáo dục là một loại hình quản lý xã hội Rất nhiều các nhà nghiên cứu giáo dục đã đưa ra các định nghĩa về quản lý giáo dục:

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: „„ Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan

là điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội Ngày nay, với sự phát triển giáo dục, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho tất cả mọi người Cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” (Một số khái niệm về quản lý giáo dục-1997)

Quản lý giáo dục là quá trình tác động có tổ chức và mang tính hệ thống của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động của mỗi

cơ sở giáo dục, cũng như toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới các mục tiêu xác định Đó là những tác động phù hợp quy luật khách quan, hướng tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội

1.2.3.Quản lý nhà trường

Trường học là đơn vị cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân; là nơi diễn ra các hoạt động GD cho tập thể HS, sinh viên Nhà trường là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách, đường lối giáo dục, phương pháp, nguyên tắc, nguyên lý giáo dục trong phạm vi trách nhiệm của mình nhằm

thực hiện mục tiêu giáo dục - đào tạo được quy định cho từng cấp học, ngành học Thực hiện chức năng đào tạo nguồn nhân lực theo yêu cầu của xã hội, đào tạo các công dân cho tương lai

Theo Phạm Minh Hạc trong cuốn Một số các vấn đề về quản lý giáo dục và khoa học giáo dục (1986) viết :“Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh…”

Theo Thái Duy Tuyên trong tác phẩm Những vấn đề cơ bản của giáo dục hiện đại (1999) thì: “ Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng tròng phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục-đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ”

Từ đó có thể rút ra khái niệm "Quản lý nhà trường là những hoạt động của chủ thể quản lý nhà trường đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường"

1.2.4.Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình dạy của giáo viên và quá trình học tập của học sinh, sinh viên Trong trưởng học, hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm và quan trọng nhất, quản lý hoạt động dạy học là

bộ phận cấu thành chủ yếu của toàn bộ hệ thống quản lý trường học.Hoạt động học tập được hình thành trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động dạy

và được điều khiển bởi mục đích tự giác là lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, biến chúng thành năng lực thể chất và năng lực tinh thần cho mỗi cá nhân Người hiệu trưởng thực hiện quản lý hoạt động dạy- học thông qua các chức năng quản lý của mình đó là hoạch định, tổ chức, điều khiển, kiểm tra Việc quản lý đó không chỉ đơn thuần là quản lý mục tiêu, nội dung, phương pháp

dạy, cách thức kiểm tra kết quả của người học mà còn quản lý tất cả những hoạt động của người dạy nhằm nâng cao chất lượng, năng lực tự học cho học sinh Như vậy, quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo nhà trường

Nếu xét dạy và học là một hệ thống thì quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học là quan hệ điều khiển và bị điều khiển Do đó, hành động quản

lý của hiệu trưởng chủ yếu tấp trung vào hoạt động của thầy và trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò, thông qua hoạt động của thầy để quản lý hoạt động của trò

Sơ đồ 1.1 Quản lý hoạt động dạy và học

1.3.Tiếp cận năng lực và phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng theo định hướng phát triển năng lực

1.3.1 Khái niệm về năng lực

Có rất nhiều định nghĩa về năng lực và khái niệm này đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu Theo cách hiểu thông thường, năng lực là sự kết hợp của tư duy, kĩ năng và thái độ có sẵn hoặc ở dạng tiềm năng

CBQL

Hoạt động quản lý

GIÁO VIÊN Hoạt động dạy

HỌC SINH Hoạt động học

CƠ SỞ VẬT CHẤT Phục vụ dạy và học

có thể học hỏi được của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện thành công

nhiệm vụ (DeSeCo, 2002)

Theo Hoàng Phê (Từ điển Tiếng Việt -2008): Năng lực là “khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó” như năng lực tư duy, năng lực tài chính hoặc là “phẩm chất tâm sinh lý và trình độ chuyên môn tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao” như năng lực chuyên môn, năng lực lãnh đạo

Năng lực được xây dựng trên cơ sở tri thức, thiết lập qua giá trị, cấu trúc như các khả năng, hình thành qua trải nghiệm/củng cố qua kinh nghiệm, hiện thực hóa qua ý chí (John Erpenbeck,1998)

Theo Nguyễn Quang Ẩn trong cuốn Giao trình tâm lý học đại cương (2004) thì : “Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả tốt Năng lực vừa là tiền đề, vừa là kết quả của hoạt động Năng lực vừa là điều kiện cho hoạt động đạt kết quả nhưng đồng thời năng lực cũng

phát triển ngay trong chính hoạt động ấy (kinh nghiệm, trải nghiệm”

Tác giả Đặng Thành Hưng cho rằng: “Năng lực là “tổ hợp những hành động vật chất và tinh thần tương ứng với dạng hoạt động nhất định dựa vào những thuộc tính cá nhân (sinh học, tâm lý và giá trị xã hội) được thực hiện tự giác và dẫn đến kết quả phù hợp với trình độ thực tế của hoạt động” ( Nhận diện và đánh giá kỹ năng -2010”

Trần Khánh Đức, trong “Nghiên cứu nhu cầu và xây dựng mô hình đào tạo theo năng lực trong lĩnh vực giáo dục”-2013 đã nêu rõ năng lực là “khả năng tiếp nhận và vận dụng tổng hợp, có hiệu quả mọi tiềm năng của con người (tri thức, kĩ năng, thái ñộ, thể lực, niềm tin…) để thực hiện công việc hoặc đối phó với một tình huống, trạng thái nào đó trong cuộc sống và lao động nghề nghiệp”

Như vậy: Năng lực là tổng hợp các đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của một hoạt động, nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao

Năng lực của học sinh là khả năng vận dụng kết hợp kiến thức, kĩ năng

và thái độ để thực hiện tốt các nhiệm vụ học tập, giải quyết có hiệu quả những vấn đề có thực trong cuộc sống của các em

1.3.2 Phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo quan điểm phát triển năng lực

1.3.2.1 Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực

Giáo dục theo năng lực tập trung vào phát triển các năng lực cần thiết

ñể học sinh có thể thành công trong cuộc sống cũng như trong công việc (Chyung, Stepich & Cox, Chyung, S Y., Stepich, D & Cox, D., Building a Competency-Based Curriculum Architecture to Educate 21st-Century Business Practitioner, Journal of Education for Business, 2006)

Theo Nguyễn Thu Hà- Giảng dạy theo năng lực và đánh giá theo năng lực trong giáo dục (2014) “Giảng dạy theo năng lực là hướng tiếp cận tập trung vào đầu ra của quá trình dạy và học, trong đó nhấn mạnh người học cần đạt được các mức năng lực như thế nào sau khi kết thúc một chương trình giáo dục Nói cách khác, chất lượng đầu ra đóng vai trò quan trọng nhất đối với giảng dạy theo năng lực”

Dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học không chỉ chú trọng phát triển các năng lực chung, cốt lõi mà còn chú trọng phát triển cả năng lực chuyên biệt (môn học) Do đó, cần tăng cường gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, ứng dụng trong thực tiễn Tăng cường việc học tập theo nhóm, cộng tác, chia sẻ nhằm phát triển nhóm năng lực xã hội ( Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh môn ngữ văn- Vụ giáo dục trung học-, 2014)

Điều này có nghĩa là để chương trình giảng dạy theo năng lực có hiệu quả, cần phải bắt đầu với bức tranh rõ ràng về năng lực quan trọng mà người học cần phải đạt được, tiếp đến là xây dựng và phát triển chương trình dạy và học, sau đó giảng dạy và xây dựng các phương pháp đánh giá nhằm đảm bảo rằng mục ñích của giáo dục theo năng lực đạt được mục tiêu đề ra Có thể thấy, yếu tố quan trọng của giáo dục năng lực là xây dựng được các tiêu chuẩn ñầu ra rõ ràng thể hiện rõ mục tiêu của giáo dục, thiết lập được các điều kiện và cơ hội để khuyến khích người học có thể đạt được các mục tiêu ấy

Phương pháp giáo dục nhằm phảt triển năng lực của người học cần phải tập trung vào các vấn đề sau:

 GV tổ chức hoạt động nhằm thúc đẩy việc học tập tích cực, chủ động của HS

 Tạo một môi trường hỗ trợ học tập (gắn với bối cảnh thực)

 Khuyến khích HS phản ánh tư tưởng và hành động, khuyến khích giao tiếp

 Tăng cường trách nhiệm học tập

 Tạo điều kiện thuận lợi cho học tập, chia sẻ, trao đổi, tranh luận,

 Kết nối để học tập

 Cung cấp đầy đủ cơ hội để HS tìm tòi, khám phá, sáng tạo

 Giảng dạy như quá trình tìm tòi

Dù thực hiện phương pháp dạy học gì thì trong quá trình dạy học cho

 Kết quả học tập ra sao và tác động tới giảng dạy trong tương lai thế nào?

1.3.2.2 Kiểm tra, đánh giá theo quan điểm phát triển năng lực

a Kiểm tra, đánh giá

Khi bàn về khái niệm kiểm tra, đánh giá có rất nhiều các quan điểm khác nhau

*Kiểm tra

Theo Đặng Bá Lãm (2003) trong tác phẩm Kiểm tra đánh giá trong giáo dục đại học viết: “ Kiểm tra là quá trình xác định mục đích, nội dung, lựa chọn phương pháp, tập hợp số liệu, bằng chứng để xác định mức độ đạt được của người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển Kiểm tra bao gồm việc xác định điều cần kiểm tra, công cụ kiểm tra và sử dụng kết quả kiểm tra, tức đánh giá

Theo Phạm Viết Vượng trong tác phẩm Giáo dục học năm 2000: “ Kiểm tra là phương pháp xem xét thường xuyên quá trình học tập của học sinh Mục đích của kiểm tra là tích cực hóa hoạt động của học sinh, tăng cường chất lượng học tập Kiểm tra là khâu quan trọng trong quá trình dạy học nhằm đánh giá kết quả học tập”

Như vậy kiểm tra là công việc nhằm đo hay xác định mức độ về kiến thức, kỹ năng, thái độ mà người học đạt được sau một quá trình học tập

*Đánh giá

Theo Nguyễn Đức Chính: “ Đánh giá là quá trình thu thập và xử lý thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mục tiêu đã và đang đạt được

ở mức độ nào” (Kiểm tra đánh giá theo mục tiêu, 2005)

Như vậy đánh giá là đưa ra những nhận định, những phán xét về giá trị của người học trên cơ sở xử lý những thông tin, những chứng cứ thu thập

được đối chiếu với mục tiêu đề ra nhằm đưa ra những quyết định về người học và việc tổ chức quá trình dạy học

b Kiểm tra, đánh giá theo quan điểm phát triển năng lực

Kiểm tra, đánh giá theo quan điểm phát triển năng lực chủ yếu là kiểm tra, đánh giá đầu ra nên quá trình này tập trung thu thập và phân tích các thông tin để có thể đánh giá được năng lực của học sinh so với mục tiêu đề ra

Theo Black & William trong tác phẩm Determining the quality of competence assessment programs: A self-evaluation procedure, Studies in Educational Evaluatio (2007) “ Kết hợp với các bài kiểm tra, các công cụ khác như đánh giá hồ sơ, phỏng vấn và quan sát học sinh, tham vấn ý kiến bên thứ ba (thầy cô giáo, người quản lý, cán bộ tư vấn học đường, người quản lí cũng được các cơ sở giáo dục sử dụng rộng rãi để đánh giá toàn diện năng lực của học sinh”

Theo Sharon Tan (Develop Competency-Based Assessment Plans, 2012): “ Đánh giá dựa vào năng lực là một tập hợp sự đo lường được kiến thức, kỹ năng và thái độ mà một người cần phải thực hiện một nhiệm vụ có hiệu quả”

Bài kiểm tra nhằm đánh giá năng lực của học sinh là một hoạt động đánh giá trong đó yêu cầu học sinh chứng minh khả năng của mình bằng việc đưa ra các câu trả lời dưới dạng viết/nói, bằng việc tham gia vào các hoạt ñộng của nhóm hoặc tự thể hiện bằng hoạt động của cá nhân, hoặc bằng việc sáng tạo ra một sản phẩm cụ thể (Nitko & Brookhart, 2007)

c Đặc trưng của kiểm tra, đánh giá dựa vào năng lực

+ Người dạy cần nắm vững các quy định, các tiêu chí đánh giá và các điều kiện đánh giá theo chương trình đạo tạo, cũng như nắm chắc các công cụ đánh giá dựa vào năng lực

Người dạy quan sát và đưa ra đánh giá về sự thể hiện một kỹ năng hay khả năng tạo nên sản phẩm, cấu trúc một câu trả lờ, hoặc trình bày một vấn đề của người học Trọng tâm hướng vào khả năng của người học thực hiện các nhiệm vụ bằng cách sử dụng các kiến thức vào kỹ năng của mình để làm bài kiểm tra hoàn chỉnh

+Xem xét khả năng của người học dùng kiến thức để làm một bài tập giống như tình huống xảy ra trong cuộc sống thực

+ Công khai các tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá.Người học được biết trước về nguyên tắc đánh giá, tiêu chí đánh giá, các chỉ số đo lường kết quả

+ Chỉ cho người học thấy được người học đang ở mức độ nào trong quá trình học để có sự điều chỉnh hợp lý thay vì dùng một vài kì thi để loại bỏ người học

+ Tiêu chuẩn đánh giá: dùng hai mức đạt và không đạt, người học muốn có mức đạt thì cần phải thực hiện đầy đủ các các kỹ năng cần thiết phải

có

+ Phương pháp đánh giá: sử dụng nhiều các phương pháp khác nhau tập trung vào việc vận dụng vào thực tiễn, hành động thực tế, giao tiếp, giải quyết vấn đề,

Sơ đồ 1.2: Mô hình đánh giá năng lực

d Các nguyên tắc cơ bản của kiểm tra, đánh giá theo năng lực

+ Cách thức tiến hành kiểm tra, đánh giá phải diễn ra trong hoàn cảnh thoải mái, học sinh cảm thấy tự nguyện, không lo lắng

Kỹ năng

Quan điểm Kiến thức

NĂNG LỰC

Như vậy có sự khác biệt giữa kiểm tra đánh giá theo kiến thức kỹ năng thông thường và kiểm tra đánh giá theo năng lực

Tiêu chí so

sánh

Đánh giá năng lực Đánh giá kiến thức, kỹ

năng 1.Mục đích

chủ yếu

- Đánh giá khả năng học sinh vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào giải quyết vấn đề thực tiễn của cuộc sống

- Vì sự tiến bộ của người học

-Xác định việc đạt kiến thức, kỹ năng theo mục tiêu của chương trình giáo dục

-Đánh giá, xếp hạng giữa những người học với nhau 2.Ngữ cảnh

đánh giá

Gắn với ngữ cảnh học tập và thực tiễn cuộc sống của học sinh

Gắn với nội dung học tập được học trong nhà trường 3.Nội dung

đánh giá

- Những kiến thức kỹ năng, thái

độ ở nhều môn học, nhiều hoạt động giáo dục và những trải nghiệm của bản thân học sinh trong cuộc sống xã hội

- Quy chuẩn theo các mức độ phát triển năng lực của người học

- Những kiến thức, kỹ năng, thái độ ở một môn học

- Quy chuẩn theo việc người học có đạt được hay không một nội dung đã được học

đánh giá

Đánh giá mọi thời điểm của quá trình dạy học, chú trọng đến đánh giá trong khi học

Thường diễn ra ở những thời điểm nhất định trong quá trình dạy học, đặc biệt

là trước và sau khi dạy 6.Kết quả - Năng lực người học phụ thuộc - Năng lực người học phụ

đánh giá vào độ khó của nhiệm vụ hoặc bài

tập đã hoàn thành

- Thực hiện được nhiệm vụ càng khó, càng phức tạp hơn sẽ được coi là có năng lực cao hơn

thuộc vào số lượng câu hỏi, nhiệm vụ hay bài tập

đã hoàn thành

- Càng đạt được nhiều đơn

vị kiến thức, kỹ năng thì càng được coi là có năng lực cao hơn

1.4.Nội dung, quy trình quản lý thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực

1.4.1 Lập kế hoạch kiểm tra đánh giá

Trên cơ sở quy định của các cấp quản lý GD, người quản lý phải xây dựng được kế hoạch KTĐG ngay từ đầu năm học Đối với cấp THCS, căn cứ vào Thông tư số 58/2011/TT- BGD& ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 ban hành quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS và THPT Hiệu trưởng cần chủ động trong việc lập kế hoạch kiểm tra đánh giá KQHT của HS Hiệu trưởng cần cụ thể hóa kế hoạch chung thành chỉ tiêu cụ thể KTĐG của từng môn học, tương ứng vào thời điểm nào? Mục đích đánh giá; Hình thức kiểm tra đánh giá ? Kiến thức, kỹ năng và năng lực cần đạt đối với từng mức độ nào? Cấu trúc đề kiểm tra? Kế hoạch KTĐG được thực hiện ở các trường THCS là một bảng biểu bao gồm thời điểm thực hiện, tiết thực hiện, nội dung kiểm tra đối với mỗi môn học cụ thể

1.4.2 Tổ chức thực hiện việc kiểm tra đánh giá

Trên cơ sở văn bản kế hoạch đã có, người quản lý thực hiện các công việc cụ thể về thiết lập bộ máy quản lý, lựa chọn nhân sự, xác định nhiệm vụ

và chức năng, thiết lập các mối quan hệ trong mọi hoạt động; đồng thời có các quyết định giao việc cho các bộ phận và cá nhân thực hiện các nội dung của

kế hoạch Cụ thể:

Trước hết thành lập ban chỉ đạo về công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Phân công nhiệm vụ cụ thể của từng thành viên Nhiệm vụ chung của ban chỉ đạo bao gồm:

+Giúp Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch xây dựng chương trình đó

+Tổ chức tốt các hình thức kiểm tra đánh giá học sinh định kỳ, thường xuyên, tổng kết theo hướng tiếp cận năng lực, , phối hợp các lực lượng giáo viên trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

+Giúp giáo viên và học sinh tiến hành hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở khối, lớp có hiệu quả

+Giúp Hiệu trưởng kiểm tra , đánh giá việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở khối, lớp theo hướng tiếp cận năng lực

Xây dựng, củng cố đội ngũ giáo viên có năng lực thực hiện công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng tiếp cận năng lực

1.4.3.Chỉ đạo việc thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá

Dựa trên các văn bản kế hoạch và công tác tổ chức hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo hướng tiếp cận năng lực, Hiệu trưởng thực hiện việc hướng dẫn công việc, theo dõi, giám sát, động viên và uốn nắn kịp thời các hoạt động của từng cá nhân giáo viên và mỗi bộ phận thực hiện kế hoạch kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Cụ thể, Hiệu trưởng cần chỉ đạo:

+ Chỉ đạo các tổ chuyên môn lập Kế hoạch kiểm tra Chọn các phương pháp, hình thức kiểm tra phù hợp: Các phương pháp kiểm tra đánh giá phải phù hợp với mục tiêu, không chỉ là mục tiêu của môn học mà còn là mục tiêu của cả chương trình môn học cho nên phải do nhà quản lý quyết định Việc chọn lựa phương pháp kiểm tra chính xác sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc nâng cao chất lượng

+Tổ chức, chỉ đạo, giám sát (Ra đề, coi kiểm tra (thi), chấm bài, lấy điểm, đánh giá - xếp loại)

*Quản lý công tác ra đề kiểm tra: Trước mỗi kì kiểm tra, nhóm

chuyên môn thống nhất mục đích, hình thức kiểm tra, ma trận nội dung/bậc nhận thức, năng lực cần đạt đáp ứng mục đích kiểm tra Đề kiểm tra phải phù hợp với đối tượng được kiểm tra và phải phân loại được năng lực nhận thức của học sinh

*Quản lý công tác coi thi (kiểm tra): Công tác coi kiểm tra là việc giám

sát kiểm tra việc thực hiện kế hoạch kiểm tra của giáo viên đối với từng lớp học, về thái độ tinh thần trách nhiệm của giáo viên trong mỗi giờ kiểm tra

*Quản lý công tác chấm bài thi (kiểm tra): Chấm thi (kiểm tra) là công

việc thường xuyên của giáo viên phổ thông, chấm thi đó là việc xác nhận ý kiến trả lời của học sinh về câu hỏi đạt được theo một thang điểm nhất định Quản lý công tác chấm thi tốt sẽ tránh được các hiện tượng cho khống điểm trong giáo dục

+Sử dụng kết quả KTĐG để theo dõi và thúc đẩy, hỗ trợ sự tiến bộ của học sinh Báo cáo kết quả kiểm tra đánh giá phải chỉ ra được những điểm mạnh và những điểm yếu của người học, đồng thời phải chỉ ra được những

ưu, nhược điểm của các đối tượng liên quan như: học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý

+Sử dụng kết quả kiểm tra vào việc điều chỉnh phương pháp dạy của giáo viên và phương pháp học tập của học sinh, cũng như điều chỉnh mục tiêu dạy học và giáo dục

Thu thập thông tin phản hồi từ học sinh trong việc kiểm tra đánh giá, trên cơ sở đó để giáo viên và học sinh điều chỉnh hoạt động dạy và học của mình Căn cứ vào đó Ban Giám Hiệu nhà trường theo dõi đôn đốc nhắc nhở

việc học của trò và giảng dạy của thầy Giáo viên chủ nhiệm lớp thông báo cho phụ huynh học sinh KQHT rèn luyện của học sinh tại lớp

+Đánh giá toàn bộ quy trình kiểm tra đánh giá: Đây là bước cuối cùng trong quy trình kiểm tra đánh giá Nhà trường thông qua các buổi họp chuyên môn phải có đánh giá, nhận xét việc thực hiện quy trình kiểm tra đánh giá đối với từng môn, chỉ rõ những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện Từ đó, sẽ đưa

ra những vấn đề cần chỉnh sửa (kế hoạch, chính sách, quy trình, …) giúp cho các lần thực hiện tiếp theo sẽ có kết quả cao hơn

1.4.4.Kiểm tra giám sát hoạt động kiểm tra đánh giá

Kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm giúp ta thấy được những gì còn tồn tại, những cái mới trong cái quen thuộc, những vấn đề mà thực tế đặt ra cần được giải quyết Việc kiểm tra giúp người quản lý nắm vững tình hình, kịp thời uốn nắn những sai sót; khen thưởng và kỷ luật một cách khách quan; thu thập những thông tin để điều chỉnh những tác động quản lý, kiểm nghiệm các quyết định Để kiểm tra đánh giá một cách khách quan, chính xác cần phải có chuẩn Vì vậy cần coi trọng việc xây dựng các chuẩn để kiểm tra đánh giá Từ

đó xây dựng các công cụ đánh giá phù hợp, các thủ tục quy trình đánh giá hợp

lý hiệu quả

1.4.5.Quản lý các điều kiện phục vụ kiểm tra đánh giá

Quản lý các điều kiện phục vụ KTĐG là hoạt động vô cùng quan trọng bởi nó là yếu tố quyết định để đảm bảo chất lượng kiểm tra đánh giá Công tác quản lý kiểm tra đánh giá hiệu quả phải đảm bảo các yêu cầu sau:

-Có mục tiêu, kế hoạch kiểm tra đánh giá cụ thể

-Có quy trình kiểm tra đánh giá phù hợp

-Tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kiểm tra đánh giá theo đúng quy trình -Kiểm tra hoạt động kiểm tra đánh giá để có các điều chỉnh kịp thời nâng cao chất lượng kiểm tra đánh giá

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn cấp THCS theo định hướng phát triển năng lực

mẻ, thì nhận thức có vai trò rất quan trọng Nếu cán bộ GV có nhận thức đúng đắn về vai trò, ý nghĩa của hoạt động KTĐG, nhận thức đầy đủ về KTĐG theo định hướng phát triển năng lực của HS sẽ giúp học có những hành động đúng, có tác dụng thúc đẩy quá trình dạy học Ngược lại, nếu nhận thức sai hoặc không đầy đủ sẽ khiến họ coi nhẹ hoạt động này, thậm chí có những tác động tiêu cực Điều này sẽ là rào cản đến quá trình quản lý, người quản lý sẽ gặp rất nhiều khó khăn

Bên cạnh đó, nhận thức của chính các nhà quản lý cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động KTĐG Nếu người quản lý có nhận đúng sẽ có những quyết định đúng đắn, có tác động tích cực đến hoạt động KTĐG Ngược lại, nếu có nhận thức không đúng sẽ dẫn đến coi nhẹ hoạt động KTĐG, từ đó đưa ra những quyết định sai lầm

Do vậy, trong quá trình quản lý hoạt động KTĐG cần phải giúp cán bộ quản lý, GV, HS nhận thức đúng vai trò của KTĐG và có kiến thức nhất định

về KTĐG KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực thông qua việc thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng KTĐG nói chung và kỹ năng KTĐG theo định hướng phát triển năng lực của

HS nói riêng

* Tinh thần trách nhiệm, tính tích cực chủ động của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trong việc đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực

Việc đảm bảo chất lượng hoạt động KTĐG phụ thuộc vào rất nhiều yếu

tố, vì thế người lãnh đạo nhà trường phải có tinh thần trách nhiệm, tính tích cực chủ động, bao quát, nắm bắt, phân tích tình hình, đưa ra những tác động đúng đắn Sự quyết đoán, năng động, sáng suốt của người lãnh đạo nhà trường có khả năng hạn chế những nhược điểm, phát huy một cách tốt nhất các ưu điểm của đơn vị mình Năng lực của cán bộ quản lý và giáo viên cũng

có ảnh hưởng lớn đến việc đổi mới hoạt động KTĐG

CB, GV phải là những người có năng lực chuyên môn, phẩm chất chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng; nắm vững nghiệp vụ thi và kiểm tra; tích cực đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới KTĐG theo định hướng năng lực HS Người quản lý phải có trình độ tin học nhất định, có khả năng tổ chức quản lý hoạt động KTĐG, năng động và linh hoạt để có những biện pháp chỉ đạo phù hợp và kịp thời, giúp nhà trường điều chỉnh, bổ sung, khắc phục những tồn tại để có những biện pháp tích cực cho hoạt động chuyên môn và KTĐG có hiệu quả

Tóm lại, tinh thần trách nhiệm, tính tích cực chủ động, kinh nghiệm và năng lực tổ chức của người quản lý có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng hoạt động KTĐG của một nhà trường Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện nên giáo dục nước nhà, mỗi cán bộ quản lý, GV cần trau dồi cho mình nhiều phẩm chất, kỹ năng mới, những tư duy giải quyết vấn đề mới

phát triển GD, mỗi chủ trương, quyết sách đưa ra đều có tác động rất lớn tới các cơ sở GD Cùng với những chiến lược lâu dài, hàng năm các cơ quan quản lý GD thường đưa ra các những quyết định bổ sung để phù hợp tình hình mới Việc đảm bảo chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng KTĐG nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào các chủ trương chính sách, văn bản hướng dẫn của các cơ quan quản lý GD, nếu những chủ trương chính sách phù hợp sẽ có tác dụng rất lớn kích thích, tạo động lực cho các cơ sở GD phát triển

Các chủ trương chính sách, văn bản quy định về việc tổ chức hoạt động KTĐG có tác dụng rất lớn tới kết quả KTĐG Nếu chủ trương chính sách phù hợp sẽ nâng cao được ý thức trách nhiệm, năng lực chuyên môn của giáo viên, hạn chế những tiêu cực thúc đẩy đổi mới KTĐG theo định hướng năng lực HS

*Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho việc tổ chức kiểm tra đánh giá

Cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ sẽ là tiền đề thuận lợi cho tổ chức KTĐG Trên thực tế những chế độ chính sách hiện nay của nhà nước là chưa phù hợp, chậm được đổi mới, cơ sở vật chất, trang thiết bị thiếu thốn khiến cho việc tổ chức, triển khai gặp rất nhiều khó khăn Kinh phí phục vụ cho công tác KTĐG còn hạn chế Đây là một nguyên nhân, rào cản cho tiến trình đổi mới GD nói chung và đổi mới KTĐG theo định hướng phát triển năng lực HS nói riêng

Tiểu kết chương 1

Chương 1 của luận văn đã trình bày các cơ sở lý luận cơ bản về hoạt động kiểm tra đánh giá nói chung, về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn của các trường THCS trên địa bàn huyện Yên Thủy, Hòa Bình

Trên cơ sở lý luận này tác giả tiến hành phân tích thực trạng kiểm tra đánh giá, quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn ở các trường THCS trên địa bàn huyện Tiếp đó sẽ đề xuất các định hướng và biện pháp nhằm nângcao hoạt động quản lý việc kiểm tra đánh giá môn ngữ văn tại các trường này

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN THỦY -

TỈNH HÒA BÌNH 2.1 Hoạt động kiểm tra đánh giá và đổi mới quản lý nhà trường trong các trường THCS

2.1.1 Những mặt tích cực của việc đổi mới kiểm tra đánh giá

Trong những năm qua, cùng sự phát triển chung của nền giáo dục, đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá và đổi mới nhà trường trong các trường THCS đã được quan tâm, tổ chức thực hiện và bước đầu đã nhận được những dấu hiệu rất tích cực:

-Các đề thi, đề kiểm tra được biên soạn hướng tới tính bao quát về nội dung bên cạnh việc quan tâm đến kiểm tra trình độ tư duy Đề thi các môn khoa học xã hội có tính mở, gắn với thực tiễn cuộc sống, phát huy suy nghĩ độc lập của học sinh, hạn chế yêu cầu học thuộc máy móc

-Đội ngũ giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của HS

-Một bộ phận không nhỏ các giáo viên đã áp dụng các phương tiện công nghệ thông tin, trang thiết bị dạy học tiên tiến và qui trình kiểm tra đánh giá mới vào một cách tích cực

- Các dự án, chương trình của Bộ GD&ĐT đã và đang được triển khai nâng cao cơ sở vật chất phục vụ đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá

- Học sinh cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc khi đến trường, được tham gia nhiều hoạt động và được thể hiện hết khả năng, kiến thức và sự sáng tạo của bản thân Từ đó thành tích học tập của học sinh được cải thiện, nâng cao hơn

so với chính mình

2.1.2 Những mặt hạn chế của việc đổi mới kiểm tra đánh giá

Bên cạnh những mặt tích cực, công tác đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá vẫn còn nhiều những hạn chế cần phải khắc phục:

-Hoạt động đổi mới kiểm tra đánh giá chưa được diễn ra đồng đều và phổ biến rộng rãi ở tất cả các trường

-Hoạt động kiểm tra đánh giá chưa bảo đảm được yêu cầu khách quan, chính xác, công bằng

-Hiện nay nhiều giáo viên vẫn duy trì dạy học theo lối “ ghi-chép” và kiểm tra dựa trên yêu cầu tái hiện kiến thức, đánh giá qua điểm số Học sinh

bị ảnh hưởng bởi tư duy thành tích, chưa có cơ hội thể hiện sự sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thự tiễn Các bài kiểm tra của giáo viên vẫn mang nặng tính chủ quan của người dạy do chưa vận dụng đúng qui trình biên soạn đề kiểm tra theo cách thức mới

- Các hoạt động đánh giá định kì, đánh giá theo diện rộng chưa được tổ chức đồng bộ hiệu quả

- Một số trường tuy áp dụng hoạt động đổi mới kiểm tra đánh giá nhưng chưa thực sự theo qui trình chuẩn, hành động quyết liệt và thực sự Thay vào đó, việc thực hiện chỉ mang tính qua loa đại khái, còn nặng nề bệnh thành tích, chưa nhận thức được sự cần thiết của việc đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá trong nhà trường

- Các em học sinh vẫn chưa rèn luyện được tính trung thực trong thi, kiểm tra, nhiều học sinh còn thụ động trong việc học, khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng tri thức trong việc giải quyết các vấn đề trong cuộc sốn còn hạn chế

2.2 Thực trạng hoạt động đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn tại các trường THCS huyện Yên Thủy

2.2.1.Khái quát về các trường THCS huyện Yên Thủy

Huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình là nơi có hoạt động giáo dục rất đuợc quan tâm và chú trọng Hiện nay trên địa bàn huyện có 9 trường THCS với số lớp học và giáo viên, học sinh như sau:

Bảng 2.1 Thống kê số trường, lớp, số học sinh, số giáo viên cấp THCS

(Nguồn: Báo cáo tổng kết Phòng GD&ĐT huyện Yên Thủy 2017)

Nhìn vào số liệu trên ta thấy trung bình trên 1 trường THCS có hơn 14 lớp học, số GV bình quân trên một trường là 34 người và số GV bình quân trên một lớp học là 2 GV Số HS bình quân trên một lớp học THCS của địa bàn huyện là khoảng 25 em Nhìn chung số lượng GV, HS ở các trường THCS trên địa bàn huyện Yên Thủy là phù hợp với điều kiện hiện nay của huyện, vẫn đáp ứng được quá trình dạy và học ổn định

Về đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên:

Bảng 2.2.Thống kê chất lượng đội ngũ CBQL, GV cấp THCS

TT Trình độ chuyên môn nghiệp vụ CBQL GV

2.2.2.Kết quả học tập và rèn luyện môn ngữ văn của HS các trường THCS huyện Yên Thủy

Ngành giáo dục và đào tạo huyện Yên Thủy luôn nỗ lực không ngừng trong các năm qua Đội ngũ các giáo viên của huyện nói chung và đội ngũ dạy môn ngữ văn THCS nói riêng phần lớn đều là những người có thâm niên công tác lâu năm, có trình độ chuyên môn đạt tiêu chuẩn

Cùng với sự đối mới của ngành giáo dục trên cả nước, các GV ngữ văn cấp THCS trên địa bàn huyện luôn tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học hiện đại trong quá trình dạy cho HS

Với tầm quan trọng của môn ngữ văn – môn học góp phần giáo dục tư tưởng và bồi dưỡng hoàn thiện nhân cách cho học sinh, đội ngũ GV dạy ngữ văn cấp THCS của huyện nhận thức sâu sắc về vai trò củ mình, luôn nỗ lực để giảng dạy môn ngữ văn cho học sinh một cách toàn tốt nhất, hiệu quả nhất và thu hút nhất

Bảng 2.3 Kết quả học tập môn ngữ văn của học sinh cấp THCS(2016-2017)

(Nguồn: Báo cáo tổng kết Phòng GD huyện Yên Thủy)

Nhìn vào bảng số liệu trên ta thấy rõ tình hình học tập môn ngữ văn cấp THCS của huyện Yên Thủy Số HS đạt loại giỏi không cao, chỉ có 182 em HS tương đương khoảng 5.6 %; số HS đạt loại khá tương đối tốt với 1150 em chiếm 35.1% tổng số học sinh đang theo học Số HS đạt kết quả trung bình chiếm nhiều nhất với 1770 em, khoảng 54% tổng số HS Số HS đạt loại yếu

không đáng kể với 5.3%

Kết quả này cho thấy đa phần các em HS huyện Yên Thủy tỉnh Hòa Bình chưa hứng thú với môn ngữ văn, kết quả học tập đa phần là rơi vào kết quả trung bình Việc dạy và học ngữ văn mặc dù đã có những cố gắng trong các năm vừa qua nhưng hiệu quả đạt được vẫn còn chưa cao

Điều này có thể lý giải một phần bởi đây là huyện miền núi, đa phần là người dân tộc Mường, còn khó khăn trong ngôn ngữ, trong văn hóa và trong nhận thức với học tập nói chung và với môn ngữ văn nói riêng

Với đặc điểm riêng là HS của các trường là con em đồng bào dân tộc, tiếp cận môn học ngữ văn có những khó khă hạn chế, việc áp dụng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn học theo kiểu tái hiện kiến thức truyền thống sẽ khiến kết quả của các em có phần bị ảnh hưởng Bên cạnh đó, việc áp dụng hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá môn ngữ văn cho các em nếu theo đúng các tiêu chí và tiêu chuẩn cũ sẽ khiến các em cảm thấy lo lắng, áp lực và nảy sinh tâm lý chán nản, bỏ bê môn học ngữ văn

Môn ngữ văn là môn học quan trọng và có thời lượng học nhiều hơn các môn học khác trong chương trình học THSC Điều đó phản ánh tầm quan trọng của môn học, vai trò của nó với việc hình thành các giá trị văn hóa, tư tưởng, nhân sinh quan của HS

Vì thế trong thời gian sắp tới huyện cần phải có các động thái để nâng cao nhận thức của GV và HS đối với môn học ngữ văn Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá môn ngữ văn, để HS cảm thấy cuốn hút hơn, tham gia học tập tích cực hơn trong môn học, cải thiện kết quả học tập môn học của mình

2.3 Thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Yên Thủy