ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ MÍ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ MÍ
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN
NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2018
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ MÍ
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN
NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Yến Phương
HÀ NỘI – 2018
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Với tất cả tình cảm và lòng chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc tới PGS TS Nguyễn Thị Yến Phương – người hướng dẫn và cũng là người
luôn tận tình chỉ bảo, giúp đỡ và động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu này Cô đã truyền cho tác giả nhiều kiến thức về khoa học quản lý giáo dục và cũng giúp tác giả rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các Thầy giáo, Cô giáo trong Hội đồng khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo trong khoa Quản lý Giáo dục – Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc Gia Hà Nội đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, dành nhiều công sức giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Tác giả xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành tới Phòng giáo dục và Đào tạo quận Nam Từ Liêm, cùng Đảng ủy; Ban Giám hiệu; các Tổ ngoại ngữ của 03 trường Tiểu học thuộc quận Nam Từ Liêm là: Tiểu học Mễ Trì, Tiểu học Dân lập
Lê Qúy Đôn, Tiểu học Việt – Úc; các Trung tâm Ngoại ngữ Victoria, Language Link, VPBox Phonics UK, Bình Minh đã tạo điều kiện, giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập nghiên cứu cũng như đã hợp tác, chia sẻ và cung cấp số liệu để tác giả hoàn thành luận văn Mặc dù đã hết sức cố gắng để thực hiện tốt đề tài, song khó tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự thông cảm và đóng góp ý kiến của Quý Thầy giáo, Cô giáo và những người cùng quan tâm tới vấn đề được trình bày trong luận văn
Hà Nội, ngày 18 tháng 11 năm 2018
Tác giả luận văn
Trang 5DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Mạng lưới các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố
Hà Nội 45 Bảng 2.2 Kết quả học tập của HS TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố
Hà Nội 47 Bảng 2.3 Kết quả các giải thưởng của HS cấp quận Nam Từ Liêm 47 Bảng 2.4 Thực trạng mức độ kỹ năng tiếng Anh của học sinh trong các trường tiểu
học quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 49 Bảng 2.5 Thực trạng mục tiêu DH tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa
bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 51 Bảng 2.6 Việc thực hiện nội dung chương trình DH tiếng Anh tại các trường TH
trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 52 Bảng 2.7 Đánh giá về sự phù hợp của độ tuổi học tiếng Anh, khả năng tiếp thu của
HS và nội dung giảng dạy tiếng Anh ở bậc TH 53 Bảng 2.8: Thực trạng thực hiện đổi mới phương pháp DH theo phương pháp giao
tiếp và kết hợp phương pháp khác trong việc DH tiếng Anh 55 Bảng 2.9: Thực trạng về DH TA và vận dụng kỹ năng sư phạm của GV TH hiện nay
57
Bảng 2.10 Thực trạng về sự phối hợp quản lý CSVC-TTB DH tiếng Anh có YTNN
59
Bảng 2.11: Số lượng và tỷ lệ GV tiếng Anh tại các trường TH trên địa bàn quận
Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 62 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát theo Khung năng lực ngoại ngữ Châu Âu của GV tiếng
Anh tại thành phố Hà Nội 63 Bảng 2.13 Kết quả khảo sát với GVTA tại quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
63
Bảng 2.14 Lập kế hoạch hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên
địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 65
Trang 6Bảng 2.15: Tổ chức triển khai hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường TH
trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 67 Bảng 2.16 Kết quả khảo sát công tác chỉ đạo, lãnh đạo triển khai hoạt động DH
tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 69 Bảng 2.17 Khảo sát công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động DH tiếng Anh có YTNN
tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 72 Bảng 2.18 Thực trạng điều kiện cơ sở vật chất, tài chính đáp ứng hoạt động DH
tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 74 Bảng 3.1 Tham chiếu quy đổi một số chứng chỉ tiếng Anh theo khung đánh giá
năng lực ngôn ngữ của Cộng đồng chung châu Âu (CEFR) 88 Bảng 3.2 Bảng tổng hợp kết quả về tính cần thiết của các biện pháp 101 Bảng 3.3 Bảng tổng hợp về tính khả thi của các biện pháp 102
Trang 7Biểu đồ 2.4 Tính cần thiết của 05 biện pháp 102
Biểu đồ 2.5 Tính khả thi của 05 biện pháp 103
Trang 8MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Câu hỏi nghiên cứu 3
6 Giả thuyết nghiên cứu 4
7 Phạm vi nghiên cứu 4
8 Phương pháp nghiên cứu 4
9 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 6
10 Cấu trúc luận văn 6
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI 7
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7
1.1.1 Tình hình nghiên cứu tại nước ngoài 7
1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 8
1.2 Một số khái niệm cơ bản 9
1.2.1 Quản lý nhà trường 9
1.2.2 Quản lý hoạt động dạy học 10
1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh 12
1.3 Đặc điểm của môn tiếng Anh ở bậc tiểu học và đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học trong việc tham gia học tiếng Anh 13
1.3.1 Đặc điểm của môn tiếng Anh ở bậc tiểu học 13
1.3.2 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học trong việc tham gia học tiếng Anh 14
1.4 Hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 16
1.4.1 Mục tiêu 16
1.4.2 Nội dung 16
Trang 91.4.3 Phương pháp 17
1.4.4 Hình thức tổ chức 17
1.4.5 Điều kiện cơ sở vật chất 18
1.4.6 Giáo viên 18
1.4.7 Học sinh 18
1.5 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 18
1.5.1 Yêu cầu chung với nhà quản lý về mô hình liên kết đào tạo Ngoại ngữ có yếu tố nước ngoài tại trường tiểu học 18
1.5.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 22
1.5.3 Xây dựng môi trường giáo dục cho hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 27
1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học 28
1.6.1 Yếu tố khách quan 28
1.6.2 Yếu tố chủ quan 30
Tiểu kết Chương 1 32
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 42
2.1 Khái quát địa bàn nghiên cứu 42
2.1.1 Đặc điểm kinh tế chính trị, văn hóa – xã hội tại quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 42
2.1.2 Đặc điểm các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 44
2.1.3 Đặc điểm hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 49
2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 49
2.2.1 Mục đích khảo sát 49
2.2.2 Nội dung khảo sát 49
2.2.3 Đối tượng và công cụ khảo sát 50
Trang 102.2.4 Phương pháp khảo sát 50
2.3 Thực trạng hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 50
2.3.1 Thực trạng mục tiêu dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 50
2.3.2 Thực trạng về thực hiện nội dung chương trình dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 52
2.3.3 Thực trạng về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học 54
2.3.4 Thực trạng về điều kiện cơ sở vật chất, tài chính đáp ứng hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 59
2.3.5 Đội ngũ giáo viên bản ngữ và giáo viên trợ giảng 59
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 64
2.4.1 Lập kế hoạch hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 64
2.4.2 Tổ chức triển khai hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 67
2.4.3 Chỉ đạo, lãnh đạo triển khai hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 69
2.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 71
2.4.5 Thực trạng các điều kiện cơ sở vật chất, tài chính đáp ứng hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 74
2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 76
2.5.1 Ưu điểm 76
2.5.2 Hạn chế 77
2.5.3 Nguyên nhân của hạn chế 79
Tiểu kết chương 2 79
Trang 11CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN
ĐỊA BÀN QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 81
3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 81
3.2 Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp 81
3.2.1 Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu 81
3.2.2 Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn 82
3.2.3 Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi 82
3.2.4 Nguyên tắc bảo đảm tính hệ thống 82
3.3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội 83
3.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao năng lực quản lý cho các lực lượng quản lý trong và ngoài nhà trường 83
3.3.2 Biện pháp 2: Tuyển chọn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, đáp ứng được yêu cầu của chương trình dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 87
3.3.3 Biện pháp 3: Xây dựng quy trình đánh giá kết quả học tập của học sinh đảm bảo kết quả đầu ra theo cam kết của chương trình 92
3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho việc thực hiện chương trình94 3.3.5 Biện pháp 5: Xây dựng môi trường giáo dục thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài 96
3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 101
Tiểu kết chương 3 104
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 12MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong xu hướng hội nhập và phát triển, vai trò của Tiếng Anh là vô cùng quan trọng và cấp thiết Đứng trước yêu cầu đổi mới của đất nước, Bộ GD&ĐT chủ trương đưa tiếng Anh vào dạy từ bậc TH đáp ứng nhu cầu của đại đa số phụ huynh
HS Năm 1996, Bộ GD&ĐT đã có văn bản hướng dẫn chỉ đạo việc DH ngoại ngữ trong các trường học 2 buổi/ngày
Năm 2003, Bộ GD&ĐT ban hành Chương trình tiếng Anh TH Năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra đề án Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020 Điều đó đã cho thấy chủ trương đúng đắn và kịp thời của Đảng và Nhà nước với việc triển khai dạy và học tiếng Anh trong các trường TH Với mục tiêu sớm hoàn thành Đề án Ngoại ngữ quốc gia 2020, Sở GD&ĐT Hà Nội đã có những chủ trương, chính sách quan trọng, trong đó việc triển khai DH thí điểm tiếng Anh với GV nước ngoài tại các trường TH đã bước đầu cho thấy kết quả khả quan
Trước xu thế toàn cầu hóa, Tiếng Anh được xem là ngôn ngữ sử dụng phổ biến nhất thế giới khi mà có gần 60 quốc gia sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính, bên cạnh tiếng mẹ đẻ và gần 100 quốc gia sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai
Vì vậy, ngoại ngữ này có vai trò rất quan trọng trong thời kỳ hội nhập toàn cầu hóa hiện nay Mối quan hệ của con người cũng như sự hợp tác, đầu tư trong bất kỳ lĩnh vực nào từ kinh doanh, thương mại, giao thông, công nghệ, truyền thông, du lịch…đến những cơ hội trong học tập, làm việc, mở rộng các mối quan hệ để hợp tác đều không chỉ bó hẹp ở Việt Nam mà còn mở rộng ra các nước khác trên thế giới Tiếng Anh chính là một trong những công cụ hữu hiệu, đóng vai trò to lớn trong việc giúp bạn bè năm châu hiểu được tiếng nói của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế
Ngày nay, tiếng Anh không còn là yếu tố "cộng điểm" mà là tiêu chí quan tâm hàng đầu của cộng đồng, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong thành công của nhiều cá nhân và doanh nghiệp
Trang 13Mỗi cử nhân trẻ hiện nay thông thường đều trải qua 7 năm (thời HS) và thêm
4 năm (thời sinh viên) cho việc học tiếng Anh Thời gian học như vậy có thể nói là rất nhiều nhưng kết quả đạt được lại không cao Vốn tiếng Anh thường chỉ gói gọn trong những câu giao tiếp cơ bản Lý do đơn giản, tiếng Anh chưa được chú trọng
và chưa được học đúng phương pháp, nó chỉ được coi là một môn học chứ không phải là công cụ để giao tiếp, để tư duy, trao đổi và thảo luận Vì vậy chỉ khi nào chúng ta làm chủ được khả năng Anh ngữ, khi ấy chúng ta mới có thể làm chủ được tương lai của mình
Khoa học cũng đã chứng minh rằng, giai đoạn từ 0-10 tuổi là “giai đoạn vàng”
để học một ngoại ngữ Trong giai đoạn này, bộ não của trẻ có khả năng đặc biệt để tiếp thu ngôn ngữ và có khả năng để bắt chước và sao chép các âm một cách chuẩn xác Đây là một ưu thế rất lớn để hình thành cách phát âm chuẩn nếu được tiếp xúc ngoại ngữ sớm Đó cũng chính là lý do mà ngày càng nhiều phụ huynh HS có nhu cầu cho con học ngoại ngữ với GV bản ngữ, để rèn cách phát âm chuẩn và tạo môi trường ngoại ngữ để trẻ rèn luyện và phát triển các kỹ năng tiếng Anh trong môi trường TH
Bên cạnh đó, theo khảo sát của trường đại học London tại Anh, khảo sát trên
105 người trong đó có 80 người biết ngoại ngữ cho kết luận rằng: Việc học ngoại ngữ làm tăng lượng chất xám ở vùng não trái chứa thông tin Theo đó, những trẻ học ngoại ngữ sớm có xu hướng thể hiện sự thông minh hơn, sáng tạo hơn, nhạy bén hơn và khả năng cảm thụ ngoại cảnh sâu sắc hơn
Quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội là nơi có điều kiện kinh tế phát triển nhanh, dân cư tập trung với mật độ đông, nhu cầu đầu tư cho con em đi học ngoại ngữ rất cao, đặc biệt là học ngoại ngữ có YTNN Tính đến năm 2006, các trường
TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm (một phần của huyện Từ Liêm trước đây) đã triển khai hình thức liên kết cho đối tượng HS từ lớp 1 đến lớp 2, hình thức Bổ trợ theo chương trình tiếng Anh của Bộ GD&ĐT với đối tượng HS lớp 3 đến lớp 5 Việc liên kết đào tạo tiếng Anh có YTNN được triển khai và phát triển nhanh chóng với nhiều đơn vị hợp tác Điều này đã dẫn tới một số bất cập trong công tác quản lý hoạt động DH tiếng Anh theo chương trình này như việc lựa chọn chương trình, quản lý chương trình, hình thức tổ chức dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá chất
Trang 14lượng Sau một thời gian triển khai, bên cạnh những kết quả đáng kể về chất lượng dạy và học tiếng Anh, còn là những phản hồi chưa tích cực về đội ngũ GV nước ngoài, GV Việt Nam cũng như thời lượng và chương trình đào tạo Chính vì vậy, đề
tài “Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam từ Liêm, thành phố Hà Nội” sẽ đi sâu vào thực
tiễn dạy và học tiếng Anh có YTNN, từ đó tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất một số biện pháp để nâng cao chất lượng DH tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động DH có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học tiếng Anh tại các trường tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của hoạt động dạy học tiếng Anh trong trường tiểu học 4.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá đúng thực trạng hoạt động DH tiếng Anh có YTNN
và công tác quản lý hoạt động DH tiếng Anh có YTNN của HT các trường TH tại quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
4.3 Nghiên cứu, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
5 Câu hỏi nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận của hoạt động DH tiếng Anh trong trường tiểu học là gì?
5.2 Thực trạng hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội như thế nào?
Trang 155.3 Những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội là gì?
6 Giả thuyết nghiên cứu
Hoạt động DH tiếng Anh có YTNN các trường TH trên địa bàn quận Nam
Từ Liêm, thành phố Hà Nội đã được triển khai và phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các Trung tâm ngoại ngữ và Nhà trường chưa có sự thống nhất, chưa minh bạch, chưa có tính hệ thống và chưa mang lại hiệu quả như mong muốn Vì vậy, khi đề xuất được các biện pháp quản lý phù hợp
và hiệu quả đối với hoạt động dạy học tiếng Anh có YTNN dựa trên lý thuyết và thực tiễn sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
7 Phạm vi nghiên cứu
7.1 Giới hạn thời gian nghiên cứu: Giai đoạn 2017 - 2018
7.2 Địa bàn nghiên cứu
Theo số liệu thống kê của Sở GD&ĐT thành phố Hà Nội (tính đến thời điểm cuối năm 2017), địa bàn quận Nam Từ Liêm có tổng số 20 trường TH thuộc các loại hình khác nhau Do điều kiện thời gian có hạn, tác giả lựa chọn và tập trung nghiên cứu hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại ba trường trên địa bàn quận Nam Từ Liêm: TH Mễ Trì (công lập), TH Việt - Úc (ngoài công lập) và TH dân lập Lê Qúy Đôn (ngoài công lập) Đây là hai loại hình trường khác nhau, mà khi tập trung nghiên cứu, tác giả cho rằng có thể giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động DH tiếng Anh có YTNN ở từng loại hình trường nói riêng và các trường TH nói chung
7.3 Giới hạn nội dung
Hoạt động giảng dạy tiếng Anh có YTNN tại các trường TH trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
8 Phương pháp nghiên cứu
Trong luận văn, tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp sau:
Trang 168.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Là nhóm các phương pháp sử dụng để thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu: hoạt động dạy học, hoạt động quản lý DH tiếng Anh trong trường
TH, các yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy và học tiếng Anh đối với HS TH
8.1.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết
Phân tích khái quát hóa các nội dung về lý luận quản lý, quản lý hoạt động
DH tiếng Anh theo chương trình liên kết Từ đó, tổng hợp các thông tin đã thu thập được để hiểu sâu sắc, toàn diện hơn về hoạt động DH tiếng Anh có YTNN ở các trường TH
8.1.2 Phương pháp phân loại, hệ thống hoá lý thuyết
Sắp xếp các tài liệu có liên quan đến quản lý hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội theo từng năm học, từng giai đoạn tương ứng, từ đó tạo thành một hệ thống thống nhất để hiểu biết đầy đủ hơn về đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu các Văn kiện, Nghị quyết của Đảng các cấp từ Trung ương đến địa phương; các Văn bản, Chỉ thị của Bộ GD&ĐT như: Điều lệ trường tiểu học, Chỉ thị năm học; các Văn bản của Sở GD&ĐT về hoạt động DH tiếng Anh có YTNN theo chương trình liên kết
8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
8.2.1 Phương pháp điều tra – khảo sát
- Phương pháp Điều tra bảng hỏi: Gồm các câu hỏi đóng/mở về vấn đề liên quan đến công tác quản lý hoạt động DH tiếng Anh có YTNN
Đối tượng khảo sát là Ban giám hiệu và GV bộ môn tiếng Anh (bao gồm cả
GV nước ngoài và trợ giảng) tại 03 trường TH: TH Mễ Trì, TH Việt - Úc, TH Lê Qúy Đôn và các đơn vị tổ chức liên kết hoạt động DH tiếng Anh có YTNN
- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành gặp gỡ, trao đổi với Ban giám hiệu,
GV, HS và phụ huynh HS, nhằm thu thập những thông tin sâu của các đối tượng khảo sát về một số vấn đề cốt lõi của đề tài
- Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát các tiết dạy tiếng Anh có YTNN
và không có YTNN để thu thập các thông tin có liên quan đến đề tài nghiên cứu
Trang 17- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Tìm hiểu, phân tích sản phẩm giáo dục
- ở đây là học sinh tại ba điểm trường mà tác giả lựa chọn nghiên cứu
9 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
9.1 Ý nghĩa lý luận
Đề tài góp phần làm sáng tỏ những cơ sở lý luận về việc quản lý hoạt động
DH tiếng Anh cho HS tại các trường tiểu học có giảng dạy YTNN Từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm quản lý hoạt động này có hiệu quả
9.2 Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được đưa vào áp dụng cho việc quản lý hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học trên địa bàn quận Nam
Từ Liêm, thành phố Hà Nội
10 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, luận văn có cấu trúc gồm
Trang 18CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH
CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Tình hình nghiên cứu tại nước ngoài
“Môi trường học hay điều kiện học có ảnh hưởng rất lớn đến việc tiếp nhận ngôn ngữ” (Brewster & Ellis, 2002) Các hoạt động học phải gắn với hoạt động thú
vị hàng ngày quen thuộc với trẻ như đọc chung một quyển truyện tranh bằng tiếng Anh, đọc một câu thơ bằng tiếng Anh hay ăn quà “theo kiểu Anh” Khi trẻ em tham gia vào các hoạt động học, người lớn nên tường thuật tại chỗ những gì đang diễn ra
và nói chuyện với trẻ bằng thứ ngôn ngữ đơn giản, phù hợp với trẻ
Theo Brewster & Ellis (2002), một lý do nên bắt đầu học ngoại ngữ nói chung hay tiếng Anh nói riêng sớm hơn, ở độ tuổi 6 hay 7 thay vì 11 hay 12 như trước, là
để tăng khoảng thời gian học ngoại ngữ đó Chính điều đó đã đặt ra một xu hướng mới cho ngành giáo dục, đó là dạy tiếng Anh ở lứa tuổi thấp hơn, hay nói cách khác, lồng ghép nội dung dạy tiếng Anh vào bậc TH
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hóa thì vai trò của tiếng Anh ngày càng được khẳng định, là một xu thế tất yếu trong phát triển giáo dục nói chung
Năm 1976, cộng đồng Châu Âu kêu gọi các quốc gia thành viên mở rộng việc dạy và học ngôn ngữ nhằm mục đích đảm bảo tất cả HS đều được học ít nhất một ngoại ngữ trong khối Châu Âu Năm 1995, trong sách Trắng của Ủy ban Châu Âu, phần dạy và học hướng tới một XH học tập, đã khuyến khích thế hệ trẻ học ít nhất hai ngoại ngữ của cộng đồng Theo thống kê cho thấy, đối với cấp TH ở Châu Âu, tiếng Anh vẫn là một ngoại ngữ được chọn học nhiều nhất tùy vào từng quốc gia mà tỉ lệ HS chọn học môn ngoại ngữ là tiếng Anh có những sự khác nhau quá nhiều Ở Bồ Đào Nha, 93% học sinh chọn học môn tiếng Anh, trong khi đó, tỉ lệ học sinh học tiếng Anh
ở Tây Ban Nha là 71% Tỉ lệ này ở Thụy Điển là 62% và Phần Lan là 63% [27]
Trang 191.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước
Ở Việt Nam, do những điều kiện lịch sử, quan hệ ngoại giao và nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội của từng thời kì xây dựng và bảo vệ tổ quốc, chúng ta đã tổ chức dạy và học một số tiếng nước ngoài trong đó phổ biến là tiếng Anh Theo thống kê của Bộ Giáo dục - Đào tạo, HS ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh bắt đầu học tiếng Anh từ những năm 1990 tại các trung tâm ngoại ngữ hoặc các câu lạc bộ Năm 1996, Bộ giáo dục – Đào tạo có văn bản chính thức cho phép một số trường TH đưa môn tiếng Anh vào dạy như một môn tự chọn mỗi tuần 2 tiết Đến năm 2000, một số Sở Giáo dục – Đào tạo đã từng bước đưa môn tiếng Anh vào hệ thống quản lý giáo dục như ban hành các văn bản hướng dẫn việc dạy tiếng Anh trong các trường TH, mở các lớp tập huấn về phương pháp giảng dạy tiếng Anh cho GV Đến năm 2003, lần đầu tiên Bộ Giáo dục – Đào tạo ban hành chương trình môn tiếng Anh TH bắt đầu từ lớp 3, mỗi tuần 2 tiết cho các trường lớp 2 buổi/ngày
Trong nước, đã có không ít hội thảo, bài viết, bài tham luận, đề tài nghiên cứu
đã đề cập đến vấn đề trong việc DH tiếng Anh: Thực trạng của việc DH tiếng Anh, đổi mới phương pháp DH tiếng Anh, các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng
DH tiếng Anh Các công trình nghiên cứu đã có đóng góp đáng kể trong việc đánh giá đúng thực trạng DH tiếng Anh tại cơ sở, địa phương, bậc học của mình, góp phần nâng cao chất lượng DH ngoại ngữ
Ngày 07/4/2011, trường Đại học Hải Phòng kết hợp với Đại sứ quán Hoa Kỳ
đã tổ chức “Hội thảo quốc tế Quản lý chất lượng đào tạo tiếng Anh tại các trường giai đoạn 2011-2015” (The International Conference on Quality Management of Education and Training in Universities 2011-2015) Hội thảo nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc dạy và học tiếng Anh; trao đổi kinh nghiệm đào tạo và Quản lý đào tạo tiếng Anh giữa các trường Đại học; liên kết quản lý đào tạo môn tiếng Anh Tại hội thảo, chuyên gia Anh ngữ Hoa Kỳ đã thuyết trình về các phương pháp DH tiếng Anh hiện đại, hiệu quả; trao đổi kinh nghiệm trong quá
trình giảng dạy [29]
Trang 20Hội đồng Anh Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Bộ GD&ĐT nhằm nâng cao chuẩn dạy và học tiếng Anh tại các trường công lập trên cả nước Từ năm 2009 đến năm 2014, 189 giảng viên và GV đã được Hội đồng Anh đào tạo để trở thành các giảng viên cốt cán về đổi mới giảng dạy tiếng Anh TH [30]
Chương trình Đổi mới tiếng Anh tiểu học được giảng dạy tại chín nước trên khắp khu vực Đông Á, là chương trình đào tạo được thiết kế để hỗ trợ các giảng viên địa phương nâng cao kỹ năng tập huấn GV, sử dụng phương pháp giảng dạy thân thiện với trẻ em, quản lý lớp học, soạn thảo bài giảng và thiết kế khóa học Đặc biệt, tháng 9 năm 2008, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định về việc phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn
2008 – 2020”, không chỉ tạo cơ sở cho việc thiết kế chương trình giảng dạy, mà còn
là cơ sở để các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân trong đó có trường tiểu học triển khai hoạt động dạy học ngoại ngữ
1.2 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Quản lý nhà trường
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục- đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng HS” [26]
Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý nhà trường phổ thông là quản lý dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác,
để dần tới mục tiêu giáo dục”.[13]
Như vậy quản lý nhà trường là những hoạt động của chủ thể quản lý nhà trường đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường
Nhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân gồm: trường mẫu giáo, trường mầm non, trường tiểu học, trường THCS, trường trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học, trường trung cấp, trường cao đẳng, trường đại học Trường học thực hiện chức năng đào tạo nguồn nhân lực theo yêu cầu của xã hội, đào tạo
Trang 21các công dân cho tương lai Trường học với tư cách là một tổ chức giáo dục cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân, vừa mang tính giáo dục vừa mang tính xã hội, trực tiếp đào tạo thế hệ trẻ, là cơ sở quan trọng của bất kỳ hệ thống giáo dục nào từ cấp Trung ương đến cấp địa phương Từ đó, có thể thấy rằng “Quản lý nhà trường” chính là một bộ phận của “Quản lý giáo dục” Như vậy, quản lý hoạt động dạy - học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học ( quá trình này được tiến hành bởi tập thể GV và HS, với sự hỗ trợ của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành
và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường
1.2.2 Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học là một quá trình sư phạm đặc thù, nó tồn tại như một hệ thống, bao gồm nhiều thành tố như: Mục đích và nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, phương pháp và phương tiện dạy học, người dạy với hoạt động dạy, người học với hoạt động học tập và kiểm tra – đánh giá kết quả DH để điều chỉnh cho hiệu quả ngày càng tốt hơn Quản lý hoạt động DH có các nhiệm vụ cơ bản sau đây:
- Gắn hoạt động DH với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
- Tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho đội ngũ cán bộ, GV thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Trong đó, điều quan trọng nhất là tạo động lực và kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ giáo viên
- Kết hợp phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo của mỗi thành viên trong tập thể với sự quản lý thống nhất của cán bộ nhà trường
- Đảm bảo chất lượng DH một cách bền vững
- Xây dựng cơ chế và chính sách phù hợp để phát huy tối đa nội lực trong nhà trường đi đôi với sự tranh thủ tiềm lực của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường
1.2.2.1 Quản lý hoạt động dạy
Quản lý hoạt động dạy bao gồm việc quản lý việc thực hiện chương trình dạy học, quản lý soạn bài và chuẩn bị lên lớp, quản lý giờ lên lớp của giáo viên, quản lý việc dự giờ và phân tích bài học sư phạm, quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS Trong quá trình dạy học, GV vừa là đối tượng quản lý, vừa là chủ thể quản lý của hoạt động giảng dạy Yêu cầu quản lý hoạt động dạy:
Trang 22- Đảm bảo việc thực hiện đúng chương trình dạy học, thể hiện ở chỗ:
Đảm bảo tính hệ thống, tính liên tục của chương trình (đúng tiến độ thực hiện chương trình từng môn)
Đảm bảo tính toàn diện trong giáo dục phổ thông (mối quan hệ giữa các bộ môn) Đảm bảo đúng nội dung đã quy định của chương trình về yêu cầu kiến thức, kỹ năng, thái độ; yêu cầu với việc thực hiện quy chế, hình thức kiểm tra, đánh giá Trong
đó thể hiện rõ tính phổ thông, cơ bản, hiện đại và phù hợp với tình hình Việt Nam
- Đảm bảo quản lý giờ lên lớp và việc sử dụng các đồ dùng dạy học, trang thiết bị, áp dụng phương pháp dạy học mới
- Bảo đảm không ngừng cải tiến và hoàn thiện các phương pháp dạy học
- Đảm bảo nâng cao chất lượng dạy học
Quản lý hoạt động dạy của GV là quản lý một quá trình chủ đạo của người dạy trong quá trình dạy học, đòi hỏi người quản lý nhà trường phải hiểu nội dung, yêu cầu quản lý để đưa ra những quyết định quản lý vừa mang tính nghiêm chỉnh, chính xác, nhưng lại vừa mềm dẻo linh hoạt để đưa hoạt động dạy của giáo viên vào nề nếp, kỉ cương nhưng vẫn phát huy được khả năng sáng tạo khoa học của GV trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình
1.2.2.2 Quản lý hoạt động học
Hoạt động học của học sinh là hoạt động song song tồn tại cùng với hoạt động dạy của giáo viên Quản lý hoạt động học của người học là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ học tập và quá trình rèn luyện của người học trong suốt quá trình học tập; trong đó người học vừa là chủ thể quản lý, vừa là đối tượng quản lý
Trong quản lý hoạt động học tập cần lưu ý tính phức tạp và tính trừu tượng về chuyển biến trong nhân cách, do tác động đồng thời của nhiều yếu tó chủ thể và khách thể, làm cho kết quả học tập của họ bị hạn chết
Quản lý hoạt động học tập có nội dung và có yêu cầu cụ thể, vì vậy cần phải tăng cường hoạt động kiểm tra, đánh giá các hoạt động học tập của người học và hoạt động giảng dạy của người dạy Quản lý hoạt động học tập bao gồm: quản lý học trên lớp, hoạt động ngoại khóa và hoạt động tự học
1.2.2.3 Quản lý CSVC – kỹ thuật phục vụ dạy và học
Trang 23Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là những hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục toàn diện HS trong nhà trường CSVC kỹ thuật là những đồ vật, những của cải vật chất và khung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường Đây là điều kiện tiên quyết để nhà trường
có thể hình thành và hoạt động, là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục
Quản lý CSVC – kỹ thuật phục vụ việc dạy và học đảm bảo được ba yêu cầu liên quan mật thiết với nhau, đó là:
- Đảm bảo đầy đủ CSVC – kỹ thuật phục vụ dạy và học
- Tổ chức quản lý tốt CSVC – kỹ thuật trong việc dạy và học
- Tổ chức quản lý tốt CSVC – kỹ thuật trong nhà trường
Về mục tiêu chung của CSVC - kỹ thuật tập trung vào ba nội dung cơ bản sau:
- Xây dựng hệ thống CSVC - kỹ thuật đáp ứng các yêu cầu cho giáo dục phổ thông
- Sử dụng CSVC - kỹ thuật đạt hiệu quả cao
- Bảo quản hệ thống CSVC - kỹ thuật theo đúng các quy định của Nhà nước Nội dung quản lý CSVC – kỹ thuật phục vụ dạy và học trong nhà trường bao gồm những nội dung sau:
- Quản lý trường, lớp, phòng học, ghế, bàn, bảng
- Quản lý các trang thiết bị, đồ dùng DH phục vụ quá trình dạy học, hoạt động của các phòng chức năng, phòng bộ môn
- Quản lý thư viện trường học với các sách báo, tài liệu, truyện, tạp chí
- Quản lý kinh phí, xây dựng nội quy và kế hoạch để sử dụng trang thiết bị, phương tiện – kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy học
1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh
Quản lý hoạt động DH là sự tác động có định hướng, có chủ đích của người quản lý đến cách thức làm việc của thầy và trò thông qua kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt được mục đích DH đã định Quản lý việc DH là một trong những nhiệm vụ hàng đầu vì vấn đề này có liên quan đến mọi thành tố của quá trình dạy học, đó là mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức, kết quả, đặc biệt là mối quan hệ thày-trò trong dạy học
Trang 24Quản lý DH tiếng Anh là quản lý các chương trình tiếng Anh, các giáo trình tiếng Anh, các hoạt động, các quá trình tác động tới tất cả các thành tố của hoạt động sư phạm có tác dụng hỗ trợ, giúp đỡ, phục vụ cho hoạt động DH môn tiếng Anh của thầy và trò, từ mục tiêu, nội dung, phương pháp đến kết quả đạt được Kết quả đạt được chính là HS có đủ kiến thức và kỹ năng tiếng Anh có thể sử dụng tiếng Anh làm công cụ, phương tiện để học tập và giao tiếp tự tin
Quản lý hoạt động DH tiếng Anh không chỉ là quản lý đơn thuần các hoạt động DH mà còn phải quản lý quá trình tác động tới tất cả các thành tố của hoạt động sư phạm, trong đó đặc biệt chú trọng tới những thành tố như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, kết quả Quản lý hoạt động DH tiếng Anh là quản lý được những yếu tố sau:
- Quản lý thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình DH tiếng Anh
- Quản lý hoạt động DH tiếng Anh của đội ngũ GV
- Quản lý hoạt động học tiếng Anh của HS
- Quản lý đổi mới phương pháp DH tiếng Anh
- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả DH tiếng Anh
- Quản lý điều kiện, phương tiện DH tiếng Anh
- Quản lý các hoạt động ngoại khóa tiếng Anh
1.3 Đặc điểm của môn tiếng Anh ở bậc tiểu học và đặc điểm tâm sinh
lí của học sinh tiểu học trong việc tham gia học tiếng Anh
1.3.1 Đặc điểm của môn tiếng Anh ở bậc tiểu học
Các nội dung dạy học ở bậc tiểu học cần đảm bảo giúp học sinh có khả năng
“hiểu, sử dụng các cấu trúc quen thuộc thường nhật; các từ ngữ cơ bản đáp ứng nhu cầu giao tiếp cụ thể Có thể tự giới thiệu bản thân và người khác; có thể trả lời những thông tin về bản thân như nơi sinh sống, người thân/ bạn bè,… Có thể giao tiếp đơn giản nếu người đối thoại nói chậm, rõ ràng và sẵn sàng hợp tác giúp đỡ”;
Mục tiêu chương trình tự chọn tiếng Anh tiểu học
Bước đầu hình thành cho học sinh các kỹ năng giao tiếp cơ bản, đơn giản bằng tiếng Anh trong giao tiếp hàng ngày ở gia đình và nhà trường với các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết; nhấn mạnh 2 kỹ năng nghe và nói Cung cấp cho học sinh những kiến thức
Trang 25cơ bản, đơn giản về tiếng Anh, giúp học sinh bước đầu có những hiểu biết về đất nước, con người, nền văn hóa của một số nước nói tiếng Anh Góp phần hình thành cho học sinh thái độ tích cực đối với tiếng Anh thông qua việc học tiếng Anh học sinh có thêm hiểu biết và tình yêu đối với tiếng Việt Việc dạy học môn tiếng Anh cũng góp phần hình thành phương pháp học tập và phát triển nhân cách, trí tuệ của học sinh
Yêu cầu về kỹ năng tiếng Anh đối với các bé độ tuổi tiểu học
Sau khi học xong chương trình tự chọn môn tiếng Anh ở trường tiểu học, học sinh có
kỹ năng cơ bản về sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ, đơn giản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết (trong đó ưu tiên hai kỹ năng nghe và nói ở giai đoạn đầu, theo bốn chủ điểm sau: Bản thân và bạn bè, Gia đình và hoạt động hàng ngày, Nhà trường và hoạt động học tập, vui chơi và Thế giới quanh em
1.3.2 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học trong việc tham gia học tiếng Anh
Học sinh ở lứa tuổi tiểu học là thực thể đang hình thành và phát triển cả về mặt sinh lý, tâm lý, xã hội các em đang từng bước gia nhập vào xã hội thế giới của mọi mối quan hệ Trong giai đoạn này, trẻ cũng rất dễ dàng làm quen với hình ảnh, câu chuyện,
đồ vật thông qua các hoạt động phù hợp bằng việc tham gia các trò chơi tương tác, thử thách trẻ với các bài tập tư duy đơn giản, cảm thụ âm nhạc và các bộ môn nghệ thuật Hầu hết học sinh tiểu học có ngôn ngữ nói thành thạo Khi trẻ vào lớp 1, trẻ bắt đầu xuất hiện ngôn ngữ viết Trong quá trình học bậc tiểu học, đến lớp 5, ngôn ngữ viết đã thành thạo và bắt đầu hoàn thiện về mặt ngữ pháp, chính tả và ngữ âm Nhờ có ngôn ngữ phát triển mà trẻ có khả năng tự học, tự đọc, tự khám phá bản thân và tự nhận thức thế giới xung quanh thông qua các kênh thông tin khác nhau
Ngôn ngữ có vai trò quan trọng đối với quá trình nhận thức cảm tính và lý tính của trẻ Nhờ có ngôn ngữ mà cảm giác, tri giác, tư duy, trí tưởng tượng của trẻ phát triển dễ dàng và được biểu hiện cụ thể thông qua ngôn ngữ nói và viết của trẻ Bên cạnh đó, thông qua khả năng ngôn ngữ của trẻ ta có thể đánh giá được sự phát triển trí tuệ của trẻ
Ở bậc tiểu học, trẻ đã chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập Ở giai đoạn này trẻ cần đối mặt với việc học tập các môn học cơ bản và tham gia vào các
Trang 26cuộc thi tại trường Trẻ không những cần củng cố các kiến thức đã được học mà còn được học tiếng Anh một cách hệ thống hơn để đáp ứng được yêu cầu mà các bài thi tiếng Anh đưa ra
Ở độ tuổi tiểu học, tri giác của trẻ còn mang tính đại thể và thường không ổn định Vào những năm đầu tiểu học, tri giác của trẻ gắn với những hành động mang tính trực quan Đến tầm lớp 4, tri giác của trẻ mang tính xúc cảm nhiều hơn Lúc này, trẻ rất thích quan sát các sự vật và các hiện tượng hấp dẫn, có màu sắc rực rỡ
Do đó, để bé học tiếng Anh tốt hơn, giáo viên nên kết hợp các kiến thức cần học với những hành động trực quan và liên quan đến các xúc cảm đặc biệt Chẳng hạn cho
bé tham gia vào những trò chơi đóng vai theo chủ đề với những câu thoại tiếng Anh Trong giai đoạn này, não bộ của trẻ đã có sự phát triển hoàn thiện hơn so với những thời điểm trước đó Chính vì vậy, khả năng tưởng tượng của các bé đã có những tiến bộ vượt bậc, trở nên phong phú hơn
Đầu tuổi tiểu học: Trí tưởng tượng của bé còn đơn giản, và rất dễ thay đổi vì chưa
Đầu tuổi tiểu học: Vào giai đoạn này, trẻ dễ bị mất tập trung trong quá trình học tập Hầu hết các bé độ tuổi đầu tiểu học chỉ chú tâm khi được tham gia các giờ học có
đồ dùng trực quan, hấp dẫn, sinh động và các bộ tranh ảnh minh họa nhiều màu sắc,… Với những bé độ tuổi đầu tiểu học, phương pháp giảng dạy tiếng Anh tốt nhất cho bé là sử dụng các hình ảnh minh họa trực quan, hoặc cho trẻ tham gia vào những trò chơi tiếng Anh hấp dẫn
Trang 27Cuối tuổi tiểu học: Trẻ đã có khả năng chú ý một cách có chủ định, trẻ biết cách
nỗ lực để học một kiến thức được yêu cầu
Cùng với đó, sự chú ý của trẻ cũng đã xuất hiện giới hạn về thời gian Trẻ biết cách tính toán và định lượng khoảng thời gian cho phép để làm một việc nào đó Từ đó
cố gắng thực hiện và hoàn thành công việc trong thời gian đã được quy định
Chính vì vậy, khi dạy tiếng Anh cho bé lớp 4, lớp 5, giáo viên nên giao cho trẻ những công việc hoặc bài tập yêu cầu trẻ phải chú ý và nên có giới hạn về mặt thời gian
1.4 Hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
1.4.1 Mục tiêu
Hoạt động dạy học tiếng Anh có YTNN nhằm đáp ứng những mục tiêu sau:
Đa dạng hình thức dạy và học; tạo môi trường, động lực cho GV, HS thực hành nâng cao kĩ năng nghe, nói, khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh
Tạo cơ hội cho GV tiếng Anh trao đổi chuyên môn với GV người nước ngoài, qua đó nâng cao năng lực sử dụng ngôn ngữ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ
Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Tiếng Anh hướng tới mục tiêu đạt chuẩn đầu ra về năng lực sử dụng tiếng Anh cho HS theo từng cấp học
Giúp HS có kiến thức cơ bản và tối thiểu về ngôn ngữ tiếng Anh, thông qua tiếng Anh có những hiểu biết ban đầu về đất nước, con người và nền văn hóa của các nước nói tiếng Anh
Hình thành phương pháp học tiếng Anh một cách có hiệu quả Giúp GV có cơ hội được giao lưu và học tập với các GV nước ngoài
Nâng cao năng lực cho cán bộ quản lí trong chỉ đạo chuyên môn dạy tiếng Anh; nâng cao năng lực chuyên môn, kĩ năng sư phạm cho GV trong việc tổ chức hoạt động dạy học
1.4.2 Nội dung
Nội dung, chương trình giảng dạy bám sát chương trình của Bộ GD&ĐT, phù hợp với đối tượng HS, không gây quá tải; tập trung củng cố, nâng cao kỹ năng nghe và nói, giúp HS tự tin hơn trong giao tiếp Các cơ sở giáo dục, các nhà trường phối hợp với các đơn vị, trung tâm ngoại ngữ xây dựng chương trình phù hợp với đối tượng HS theo từng lớp; chịu trách nhiệm quản lý, phê duyệt kế hoạch, chương trình giảng dạy của GV nước ngoài
Trang 28Việc tổ chức DH tiếng Anh tăng cường có GV người nước ngoài được thực hiện theo đúng các quy định, trên tinh thần tự nguyện, thỏa thuận và nhu cầu của HS, phụ huynh HS Trong các giờ dạy của GV nước ngoài phải có GV Việt Nam tham gia trợ giảng GV nước ngoài tích cực tham gia hỗ trợ, tư vấn cho GV Việt Nam để đánh giá năng lực, kỹ năng của HS, song không tham gia trực tiếp kiểm tra và cho điểm HS; không dạy thay cho GV Việt Nam các nội dung trong sách giáo khoa
1.4.3 Phương pháp
Thông thường thì các phương pháp học tiếng Anh sẽ được định lượng số lượng
từ vựng, cấu trúc câu mà bạn học được theo từng bài học, theo trình độ và GV cũng sẽ biết cách điều chỉnh từ vựng trong các câu nói, câu văn của mình sao cho phù hợp với kiến thức hiện tại của học viên
Về phía HS, HS sẽ phải tuân thủ một số điều căn bản như sau khi tham gia vào một khóa học: 1-P (Present-phải hiện diện đầy đủ trong các buổi học); 2-P (Participate
- phải tham gia vào các tình huống trong bài học) ; 3-P (Practice - phải thực hành thêm
ở nhà) và 4-P (Progress - tuân thủ các bước luyện tập và duy trì sự tiến độ điều đặn) Với sự đổi mới về công nghệ và phương pháp DH tiếng Anh, phương pháp DH tiếng Anh trải nghiệm và phương pháp DH tiếng Anh theo đường hướng giao tiếp đã được áp dụng phổ biến và mang lại hiệu quả nhất định HS là trung tâm của hoạt động,
GV là người tổ chức và dẫn dắt HS tích cực tham gia vào các hoạt động
- Hình thức học ngoài giờ lên lớp:
HS được tham gia vào các câu lạc bộ, chương trình giao lưu, các hoạt động ngoại khóa với GV bản ngữ nhằm tạo ra sân chơi lành mạnh, bổ ích, giúp các em có cơ hội
Trang 29được trải nghiệm tiếng Anh thông qua những hình thức khác nhau, từ đó tăng cường sự
tự tin khi giao tiếp bằng tiếng Anh
1.4.5 Điều kiện cơ sở vật chất
Vấn đề CSVC luôn luôn là vấn đề được ưu tiên trong việc đầu tư, phát triển và nâng cao chất lượng DH tiếng Anh có YTNN Phòng học được trang bị bảng tương tác, bộ kiểm tra trắc nghiệm, chất lượng hình ảnh, âm thanh rõ ràng, sinh động, đặc biệt
là có sự liên kết thông tin giữa sách giáo khoa với phần mềm nên GV và HS rất thuận tiện khi luyện các kỹ năng nghe, nhìn, phát âm
1.4.6 Giáo viên
Nhìn chung, chất lượng DH của GV tiếng Anh cơ bản đáp ứng được yêu cầu nội dung chương trình giảng dạy Các GV tiếng Anh đều yêu nghề, nhiệt tình và tận tâm trong công tác cố gắng đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với các đối tượng HS
TH Liên tiếp trong nhiều năm qua, Sở GD&ĐT thành phố Hà Nội đã tổ chức các đợt tập huấn thay sách giáo khoa cũng như bồi dưỡng phương pháp giảng dạy cho GV Tiếng Anh toàn tỉnh nên tất cả GV đều được tiếp cận với phương pháp DH tích cực, cùng với các thiết bị, đồ dùng dạy học hiện đại đã được trang bị, khả năng dạy học của giáo viên ngày càng được nâng lên về chất
1.4.7 Học sinh
Từ trước đến nay, tiếng Anh được coi là một môn học khó đối với đa phần học sinh Song do nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn này đối với xã hội, đối với bản thân, các em học sinh đã cố gắng nhiều và có thái độ động cơ học tập đúng đắn Việc học Tiếng Anh ngày càng được sự quan tâm ủng hộ của gia đình và xã hội Chất
lượng học tập đại trà ngày càng được cải thiện rõ rệt HS đa phần rất hào hứng với các
phương pháp học tập mới, hiện đại, phát huy được tính tích cực, chủ động của HS và phát triển được những kỹ năng về ngôn ngữ
1.5 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
1.5.1 Yêu cầu chung với nhà quản lý về mô hình liên kết đào tạo Ngoại ngữ có yếu tố nước ngoài tại trường tiểu học
1.5.1.1 Đối với chủ thể quản lý
Quản lý có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển xã hội Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lê nin đã đánh giá rất cao các hoạt động của quản lý XH và cho rằng trong mọi loại hình lao động XH trực tiếp hay gián tiếp trên quy mô tương đối lớn
Trang 30thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động của các cá nhân trong cộng đồng và xã hội
Trong GD&ĐT, quản lý đóng một vai trò quan trọng góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT
Chương trình DH là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ GD&ĐT ban hành, là căn
cứ pháp lý để Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo tiến hành chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động giảng dạy trong nhà trường Đồng thời nó cũng là căn cứ pháp lý để người CBQL quản lý GV theo yêu cầu mà Bộ GD&ĐT đã đề ra cho từng cấp học
Người quản lý thực hiện chương trình là: HT, Phó HT phụ trách chuyên môn chỉ đạo tổ chuyên môn theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chương trình đủ và đúng tiến độ thời gian, không được cắt xén, thêm bớt hoặc làm sai lệch nội dung chương trình
1.5.1.2 Yêu cầu
Đối với những chương trình có GV người nước ngoài giảng dạy, sẽ được Phòng Giáo dục có YTNN thẩm định về mặt pháp lý Việc phối hợp quản lý hoạt động DH tiếng Anh có YTNN có vai trò hết sức quan trọng trong việc triển khai các khóa học Phối hợp quản lý giữa trường TH và các cơ sở liên kết tốt sẽ giúp chương trình
DH tiếng Anh có YTNN hoạt động hiệu quả, chất lượng đào tạo được nâng cao Vì vậy yêu cầu đối với nhà quản lý cần tránh sự chồng chéo trong quản lý của các bên
từ đó làm mất vai trò của mỗi bên tham gia, dẫn đến sự thiếu hợp tác của nhân viên quản lý trực tiếp và của HS Vì vậy, yêu cầu đối với nhà quản lý hoạt động DH tiếng Anh theo mô hình liên kết cần thực hiện:
Xây dựng và quản lý thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình DH tiếng Anh: Đảm bảo coi HS là chủ thể của quá trình dạy học Năng lực giao tiếp của HS
được hình thành thông qua các hoạt động giao tiếp HS cần được tham gia tích cực vào các hoạt động nghe, nói, đọc, viết bằng tiếng Anh trong các tình huống giao tiếp với các chủ điểm và chủ đề quen thuộc và có ý nghĩa
Quản lý hoạt động dạy của GV tiếng Anh: GV nghiên cứu nội dung sách
giáo khoa, trình độ HS, điều kiện của GV, tài liệu tham khảo, nắm vững các phương pháp dạy, lựa chọn phương pháp dạy phù hợp với các điều kiện trên
Trang 31Trên cơ sở đó GV xây dựng phương án thích hợp nhất để dạy từng lớp, từng đối tượng một cách hiệu quả
Quản lý hoạt động học tiếng Anh của HS: Đối tượng của hoạt động dạy là
hoạt động của HS, là các quan hệ giao lưu giữa HS; đối tượng của hoạt động học là hoạt động của loài người trong việc nhận thức và cải tạo hiện tượng khách quan, trong các mối quan hệ XH đa dạng
Xây dựng và quản lý nội dung, chương trình dạy học: Đảm bảo tính linh hoạt
và mềm dẻo của chương trình nhằm đáp ứng nhu cầu và điều kiện DH tiếng Anh khác nhau giữa các vùng miền và địa phương; Đảm bảo sau khi học xong Chương trình tiếng Anh TH, HS phải đạt trình độ tiếng Anh tương đương với Cấp độ A1 của Khung Tham chiếu Chung Châu Âu về Ngôn ngữ hoặc Bậc 1 theo Khung Năng lực 6 bậc dùng cho Việt Nam
Xây dựng cơ chế quản lý: Trường tiểu học chịu trách nhiệm trong việc kiểm
tra, đánh giá học sinh, số lượng học sinh… Phía cơ sở liên kết cần chịu trách nhiệm
về tài liệu, sách, phần mềm, cơ sở vật chất, TTBTH, chương trình dạy học để đảm bảo hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh cho HS Việc dạy hcoj tiếng Anh theo đường hướng giao tiếp tập trung vào luyện tập để hình thành các kĩ năng giao tiếp nghe, nói, đọc, viết, đặc biệt là hai kĩ năng nghe và nói thông qua sử dụng có hiệu quả từ vựng, ngữ âm và ngữ pháp quy định trong chương trình Hệ thống chủ điểm và chủ đề được lặp lại có mở rộng theo vòng tròn đồng tâm qua các năm học nhằm củng cố và từng bước phát triển năng lực giao tiếp của HS
Quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học:
- Quản lý điều kiện phương tiện DH tiếng Anh: CSVC - TBDH là nhân tố cơ bản và có vai trò rất quan trọng hỗ trợ thầy và trò trong đổi mới PPDH gồm có các nhóm cơ bản sau:
- Cơ sở vật chất: gồm trường, lớp, bàn, ghế, bảng, các phòng họp, phòng chức năng, phòng bộ môn, sân chơi, nhà đa năng…
Trang 32- Phương tiện kỹ thuật và TBDH: bao gồm tất cả các đồ dùng phục vụ cho giảng dạy và học tập: máy chiếu, màn chiếu, máy vi tính, TV, DVD, CD…
Cần xây dựng và triển khai kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên, định kỳ về công tác sử dụng TBDH ngoại ngữ, bảo đảm tính thiết thực và hiệu quả; tăng cường ứng dụng CNTT trong việc dạy và học ngoại ngữ ở các nhà trường
Vì vậy, HT phải chỉ đạo thường xuyên bổ sung, mua sắm TBDH theo yêu cầu thực tế của đơn vị phục vụ DH lâu dài Phân công cho cán bộ thiết bị chuyên trách theo dõi việc sử dụng, mượn trả đồ dùng DH hay các trang thiết bị, báo cáo định kỳ,
có kiểm tra sổ sách, kiểm kê tài sản để kịp thời điều chỉnh, bổ sung, sửa chữa thay thế những thiết bị, CSVC cần thiết Trong đó định rõ những thứ xin mua sắm, bổ sung, dự trù xin ngân sách, hoặc dựa vào nhân dân, hội cha mẹ HS cùng đóng góp nhằm phục vụ tốt công tác giảng dạy trong nhà trường
- Quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh
Tổ chức dạy học tiếng Anh thông qua các hoạt động ngoại khóa là một nội dung quan trọng và là một yêu cầu không thể thiếu trong DH và GD của nhà trường phổ thông nói chung, trường tiểu học nói riêng HS hiện nay có thể nắm vững cấu trúc ngữ pháp, thuộc lòng nhiều từ vựng và đạt điểm cao trong các bài kiểm tra nhưng hiệu quả giao tiếp chưa cao Vấn đề đặt ra cho các nhà QL là việc tổ chức việc học tiếng Anh ngoài giờ lên lớp như tổ chức cho HS tiếp xúc và được học tiếng Anh với người bản ngữ; thông qua các hoạt động học tập như tổ chức các trò chơi, CLB tiếng Anh, các bạn sẽ được tìm hiểu thêm về văn hóa của các nước nói tiếng Anh Đồng thời nhà trường trang bị thêm sách báo, truyện, tài liệu tham khảo bằng tiếng Anh ở thư viện GV cung cấp thêm các trang web uy tín để HS tự luyện tập thêm tiếng Anh ở nhà
Thông qua các hoạt động ngoại khóa, chúng ta có thể tổ chức hoạt động với các hình thức phong phú cho HS như: tìm hiểu tình hình địa phương, tìm hiểu bản sắc văn hoá, được tiếp xúc và giao tiếp với mọi người thông qua việc sử dụng tiếng Anh Các hoạt động ngoại khóa còn làm thoả mãn những nhu cầu thực hành ngôn ngữ của trẻ, giúp trẻ vui chơi, giao tiếp với bạn bè và những người xung quanh bằng tiếng Anh Để tổ chức tốt các hoạt động ngoại khóa đòi hỏi người GV phải có năng
Trang 33lực tổ chức, thiết kế các hoạt động học tập phong phú, đa dạng hấp dẫn và lôi cuốn
HS nhưng đồng thời phải mang lại hiệu quả GD cao
Tùy theo tình hình và điều kiện cho phép của đơn vị, từng chủ đề học tập mà
GV lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động ngoại khóa phù hợp
1.5.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
1.5.2.1 Lập kế hoạch cho hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
Quản lý hoạt động DH tiếng Anh theo chương trình liên kết là một quá trình trong đó khâu đầu tiên là xây dựng kế hoạch Kế hoạch hóa là chức năng quan trọng hàng đầu trong công tác quản lý vì thiếu tính kế hoạch thì giáo dục khó đạt được kết quả cao
Muốn kế hoạch có tính hiệu quả và khả thi thì cần phải đầu tư suy nghĩ để hoạch định từ những vấn đề chung đến những vấn đề cụ thể Từ những vấn đề mang tính chiến lược đến những vấn đề mang tính chiến thuật trong mỗi giai đoạn Khi xây dựng
kế hoạch, CBQL các trường TH cần dựa trên những cơ sở sau:
Phân tích thực trạng DH tiếng Anh có yếu tố nước ngoài trong năm học thông qua thực tế công việc và tổng kết tình hình giáo dục trong năm Từ đó thấy được những ưu điểm và nhược điểm, sắp xếp từng vấn đề để giải quyết theo thứ tự ưu tiên
Xây dựng mục tiêu, chương trình của mô hình DH tiếng Anh có yếu tố nước ngoài: Đây là công tác quản lý việc xây dựng và thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ DH tiếng Anh cho HS TH, sao cho các kế hoạch đào tạo, nội dung chương trình giảng dạy được thực hiện một cách đầy đủ, đúng thời gian và nội dung đã hoạch định Căn cứ vào kế hoạch và chương trình môn học, cần phải kết hợp với cơ sở liên kết quản lý lịch giảng dạy đảm bảo đúng mục tiêu và yêu cầu môn học đã đề ra Người làm công tác quản lý cần phải thường xuyên kiểm tra việc thực hiện kế hoạch và chương trình giảng dạy của GV Nếu có những biểu hiện lệch lạc phát sinh trong quá trình giảng dạy của GV thì cần phải có kiến nghị hoặc đề xuất kịp thời với cơ sở liên kết để điều chỉnh cho phù hợp giữa nội dung và mục tiêu so với thời gian đào tạo Việc kiểm tra không chỉ dừng lại ở hình thức mang tính đối phó
mà cần đi sâu vào nội dung cụ thể, bao quát và kiểm soát được những vấn đề này
Trang 34Xác định các điều kiện về nhân lực, thời gian, tài chính, CSVC kỹ thuật và phương tiện phục vụ hoạt động DH tiếng Anh
1.5.2.2 Tổ chức hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
Giáo viên nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, trình độ học sinh, điều kiện của giáo viên, tài liệu tham khảo, nắm vững các phương pháp dạy, lựa chọn phương pháp dạy phù hợp với các điều kiện trên Trên cơ sở đó GV xây dựng phương án thích hợp để dạy cho từng lớp, với từng đối tượng HS
Phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, GV là người nêu vấn đề, giảng dạy kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng, củng cố kiến thức, hướng dẫn HS tự học thông qua các hoạt động cặp, nhóm hoặc trò chơi tương tác Đối tượng của hoạt động dạy là hoạt động của HS, là các quan hệ giao lưu giữa chúng; đối tượng của hoạt động học là hoạt động của loài người trong việc nhận thức và cải tạo hiện
tượng khách quan, trong các quan hệ XH đa dạng
Quản lý hoạt động DH là cách thức, biện pháp của chủ thể quản lý tác động đến toàn bộ hoạt động giảng dạy của GV và học tập của người học nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả dạy và học
1.5.2.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
Chỉ đạo là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức, bao gồm các công việc sau:
- Quản lý đội ngũ GV
Công tác quản lý đội ngũ sư phạm bao gồm những việc như công tác tuyển dụng sao cho đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, phân công và điều hành đội ngũ thực hiện nhiệm vụ được giao có chất lượng, đúng tiến
độ kế hoạch đào tạo nhằm đạt hiệu quả và mục tiêu đào tạo Để làm tốt được công tác này cần phải tiến hành điều tra trình độ, nhu cầu học tập của GV, cán bộ giảng dạy; thống kê nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực để nâng cao trình độ đội ngũ sư phạm này Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch quản lý đội ngũ này trong từng thời điểm, đảm bảo đúng quy chế Tổ chức quản lý, phân công GV giảng dạy là một trong những chức năng quan trọng của công tác quản lý Phân công công tác là giao
Trang 35trách nhiệm cụ thể cho một GV nào đó chịu trách nhiệm thực hiện một công việc có mục đích cụ thể, rõ ràng, trong thời gian nhất định Người phân công phải có nhiệm
vụ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, kịp thời uốn nắn những sai lệch nhằm giúp GV được phân công hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Việc tổ chức, phân công có ảnh hưởng lớn đến chất lượng, hiệu quả DH trong nhà trường
- Quản lý hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS
Quản lý hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS thực chất
là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ của đội ngũ GV và HS Theo dõi việc thực hiện kế hoạch, chương trình giảng dạy của GV theo lịch dạy của cơ sở liên kết đào tạo Chương trình liên kết DH Tiếng Anh cho HS TH cần đáp ứng mục tiêu DH tiếng Anh là:
Chương trình tiếng Anh TH giúp HS:
• Hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó chủ yếu là 2 kỹ năng nghe và nói
• Có kiến thức cơ bản về ngôn ngữ tiếng Anh bao gồm từ vựng, ngữ âm, ngữ pháp Thông qua tiếng Anh có những hiểu biết ban đầu về đất nước, con người và nền văn hóa của các nước nói tiếng Anh
• Xây dựng thái độ tích cực đối với việc học tiếng Anh, từ đó tăng thêm sự hiểu biết và tình cảm trân trọng đối với ngôn ngữ và văn hóa của dân tộc mình
• Hình thành các chiến lược học tiếng Anh một cách có hiệu quả, tạo cơ sở cho việc học các ngoại ngữ khác trong tương lai
- Quản lý nề nếp dạy học:
Nề nếp DH có thể được hiểu là trạng thái vận động của hoạt động DH diễn ra theo một quy trình vận động khớp nhịp, có tổ chức, có kế hoạch theo một trật tự, kỷ cương nhất định mang tính chất hành chính sư phạm trong nhà trường và các cơ sở giáo dục
Nề nếp DH là nền tảng cho hoạt động dạy và học Đặc điểm của nề nếp DH mang dấu hiệu đặc trưng của công tác quản lý hành chính sư phạm trong nhà trường, bao gồm: Tính tổ chức và kỷ luật cao; Tính tự giác, tinh thần chịu trách
Trang 36nhiệm cá nhân và cộng đồng; Tính ổn định cao, đặt nền tảng cho việc nâng cao chất lượng dạy học
Quản lý, xây dựng nề nếp DH là một quá trình tổ chức, tác động, điều phối nhằm chuyển hóa những yêu cầu khách quan mang tính chất hành chính của quá trình DH thành ý thức tự giác, tự chủ và tự quản, tinh thần trách nhiệm cá nhân và cộng đồng, trách nhiệm trong tập thể, hành vi thói quen làm việc có tổ chức, có kỷ luật, theo pháp luật và các quy định, qui chế của nhà trường hay cơ sở giáo dục-đào tạo bất kỳ
Quản lý xây dựng nề nếp DH còn bao hàm cả việc xây dựng một tập thể nhà trường hay các cơ sở giáo dục có độ ổn định cao về mặt tổ chức hoạt động sư phạm cũng như về đời sống tinh thần, có sự gắn bó đoàn kết, cộng đồng hợp tác với nhau trong công việc một cách nhịp nhàng, đồng bộ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, tập thể
có trạng thái tinh thần lành mạnh, dân chủ Việc quản lý nề nếp DH phải được gắn liền với việc nâng cao chất lượng dạy học, đặt nền tảng cho việc nâng cao chất lượng đào tạo
Hoạt động DH tiếng Anh có YTNN tại các trường tiểu học hiện nay được thực hiện chủ yếu bằng hình thức lên lớp, mỗi giờ dạy là cơ sở tạo nên chất lượng dạy học Vì vậy, lãnh đạo trường tiểu học và cán bộ của Trung tâm ngoại ngữ và GV phải tập trung mọi cố gắng nâng cao chất lượng toàn diện giờ trên lớp CBQL phải xây dựng tiêu chuẩn giờ lên lớp có chất lượng, xây dựng thời khóa biểu một cách khoa học hợp lý để quản lý giờ lên lớp
CBQL kiểm tra giờ dạy trên lớp của GV thông qua hoạt động dự giờ, trao đổi với GV về phương pháp giảng dạy, về kết quả học tập của HS, chất lượng toàn diện của lớp Lãnh đạo thường xuyên kiểm tra đánh giá tình hình giờ lên lớp của GV về các mặt theo quy định
Quản lý nề nếp DH là quản lý việc chấp hành các quy định về việc dạy và học của GV và HS trong suốt quá trình đào tạo nhằm đảm bảo các hoạt động giảng dạy
và học tập được tiến hành đúng theo mục tiêu và yêu cầu đề ra
- Quản lý hoạt động học của học sinh:
Trang 37Căn cứ vào tình hình học tiếng Anh của HS, Lãnh đạo thống nhất yêu cầu biện pháp, động cơ học tập phải cụ thể hóa thành nội quy trong nhà trường để HS rèn luyện + Xây dựng, chỉ đạo nề nếp học tập của học sinh
1.4.5.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài
Kiểm tra đánh giá mức độ học lực, kỹ năng, kỹ xảo của HS là khâu quan trọng trong quá trình giảng dạy của người thầy Hiện nay theo quy chế đánh giá điểm của
Bộ GD&ĐT vẫn dựa trên việc cho điểm theo thang điểm 10 cho các bài kiểm tra cuối
kỳ Bên cạnh đó là việc đánh giá theo Thông tư số 30/2014/TT- BGDĐT ngày 28/8/2014 về đánh giá HS chủ yếu bằng nhận xét Việc vận dụng thang điểm và các hình thức đánh giá ở các môn học và từng GV cụ thể còn có sự chênh lệch nhau, chưa đồng bộ, thống nhất, công bằng cho HS nên HT phải có biện pháp quản lý tốt khâu này của quá trình dạy của người thầy sao cho việc kiểm tra, đánh giá, cho điểm
HS chuẩn xác, công bằng giữa các em, giữa các lớp học, giữa các GV cùng dạy môn dạy trên lớp Có như vậy, kết quả cho điểm xếp loại đánh giá HS của GV giảng dạy mới có tác dụng, động viên HS phấn đấu vươn lên trong học tập, tu dưỡng và có tác dụng điều chỉnh việc giảng dạy của GV sao cho phù hợp với đối tượng HS và thu được kết quả đào tạo tốt nhất Nên hiệu trưởng phải có biện pháp quản lý để GV: Thực hiện nghiêm túc, đúng chế độ kiểm tra, chấm trả bài đúng kỳ hạn theo quy định Khi trả bài có lời phê cho từng bài HS, cũng như nhận xét chung bài làm
cả lớp để các em biết ưu, nhược điểm rút kinh nghiệm cho bản thân mình
Trang 38- GV phải vận dụng đúng thang điểm của Bộ quy định cho môn học và phải
có sự thống nhất trong tổ nhóm chuyên môn về đề bài kiểm tra như đề đáp án, thang điểm, biểu điểm cho bài kiểm tra đó
- GV phải có trách nhiệm báo cáo định kỳ cuối kỳ, cuối năm học của từng HS lớp mình giảng dạy
Để có thể thu thập được đầy đủ thông tin kịp thời về tình hình thực hiện chế
độ kiểm tra, đánh giá HS, hiệu trưởng phải có biện pháp tổ chức mạng lưới theo dõi thu thập, tổng hợp thông tin này đó là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn theo các mẫu biểu cần thiết mà hiệu trưởng lập ra theo tuần, tháng, học kỳ Bản thân Ban giám hiệu phải theo dõi sổ theo dõi thường xuyên hay bài thi cuối kỳ của HS ở một số lớp Từ những thông tin thu thập được, hiệu trưởng cần phân tích, đánh giá việc thực hiện chế độ đánh giá kết quả học tập của HS qua
GV giảng dạy ở từng lớp, từng khối lớp và toàn trường để có điều chỉnh, uốn nắn kịp thời và điều quan trọng là có kết quả phản ánh trung thực với chất lượng GD&ĐT của nhà trường
1.5.3 Xây dựng môi trường giáo dục cho hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu
tố nước ngoài
Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và XH nhằm bảo đảm chất lượng và hiệu quả giảng dạy Đối với bộ môn tiếng Anh việc tạo môi trường dạy và học tiếng Anh cùng với các hình thức phù hợp sẽ mang lại nhiều động lực và niềm hứng khởi cho HS, giúp HS sẽ quên dần những áp lực tâm lý, hoàn toàn hành động theo đam mê và yêu thích của mình Đây
là yếu tố rất ý nghĩa để đảm bảo điều kiện DH và phát huy tính tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh
Phối hợp với các đơn vị liên kết để mở lớp học tiếng Anh với người bản ngữ, giúp những HS thực hành kỹ năng tiếng Anh nghe - nói với GV bản ngữ sẽ tạo được sự hứng khởi trong môn học tiếng Anh Bên cạnh đó, việc kết hợp với các phần mềm bổ trợ như Phonics, I-learn, Dyned, Ismart cũng góp phần đa dạng hóa các hình thức giảng dạy tiếng Anh nhằm góp phần phát triển các kỹ
Trang 39năng của các em HS đặc biệt là kỹ năng Nghe-Nói, giúp HS tự tin hơn khi giao tiếp bằng tiếng Anh
Bên cạnh đó, việc tạo ra các câu lạc bộ tiếng Anh, những sân chơi giao lưu bằng tiếng Anh hấp dẫn, bổ ích, các hoạt động ngoại khóa mới mẻ giúp HS hứng thú hơn trong việc tiếp cận, học và luyện tập tiếng Anh Khi HS tham gia các hoạt động đó, dần dần hình thành thái độ học tập tích cực, chủ động, trau dồi không chỉ
kỹ năng tiếng Anh mà còn từng bước hình thành kỹ năng giao tiếp một cách tự tin
và tự nhiên
GV đứng lớp phải tạo môi trường giao tiếp tiếng Anh thân thiện cho HS: nhiệt tình, tận tâm, vui vẻ, chữa lỗi sai một cách khéo léo và tỉ mỉ để HS hứng thú học tập
mà vẫn không bị áp lực khi mắc lỗi sai GV cố gắng sử dụng tiếng Anh để trao đổi
và hướng dẫn HS, hạn chế sử dụng tiếng Việt trong giờ học tiếng Anh Bên cạnh đó
sử dụng PPDH tích cực phù hợp với đặc trưng bộ môn tiếng Anh nhằm giúp các em hiểu bài và khắc sâu kiến thức; thường xuyên trao đổi với gia đình HS về tình hình học tập của các em để tìm ra hướng giải quyết phù hợp với từng đối tượng HS
1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học tiếng Anh có yếu tố nước ngoài tại các trường tiểu học
1.6.1 Yếu tố khách quan
1.6.1.1 Môi trường bên ngoài
a Các quy định, thông tư của Bộ GD-ĐT và Sở GD-ĐT về việc DH ngoại ngữ; yêu cầu của xã hội
Theo chỉ thị về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2018 - 2019 của ngành giáo dục,
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT chỉ thị toàn ngành Giáo dục ưu tiên tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong năm học 2018 -2019, cụ thể về việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh ở các cấp học và trình
độ đào tạo:
“Tiếp tục hoàn thiện, ban hành và triển khai các chương trình, sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu, học liệu ngoại ngữ, ưu tiên Chương trình giáo dục phổ thông mới Tiếp tục hoàn thiện, xây dựng chương trình ngoại ngữ theo chuẩn đầu
Trang 40ra và ngành, nghề đào tạo; khuyến khích dạy các môn học khác bằng ngoại ngữ và dạy ngoại ngữ thông qua các môn học
Phát triển đội ngũ GV, giảng viên ngoại ngữ, đặc biệt là đội ngũ GV phổ thông đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình ngoại ngữ theo chương trình giáo dục phổ thông mới Triển khai bồi dưỡng GV, giảng viên ngoại ngữ theo phương thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp; đổi mới chương trình đào tạo GV ngoại ngữ đáp ứng yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp GV và khung năng lực GV ngoại ngữ Bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ và năng lực sư phạm cho đội ngũ GV dạy các môn học khác bằng ngoại ngữ”
Đứng trước xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi chất lượng giáo dục tiếng Anh cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của thị trường, của trong nước và quốc tế Chất lượng của việc dạy và học tiếng Anh nói chung, tiếng Anh có YTNN nói riêng, chịu ảnh hưởng và bị quy định bởi các yếu tố: đối tượng, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức để nâng cao chất lượng, hiệu quả DH tiếng Anh Việc triển khai YTNN trong việc trong các trường học là một trong những là điều kiện để cải thiện chất lượng dạy học, thị trường lao động phát triển và hoàn thiện tạo
ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các cơ sở đào tạo nâng cao chất lượng
b Điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ quá trình dạy học
Điều kiện CSVC, phương tiện DH là một trong những yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng DH môn tiếng Anh Cơ sở vật chất, trang thiết bị DH là một trong những nhân tố quan trọng tác động tích cực tới việc đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh trong nhà trường Chất lượng của hệ thống CSVC gắn chặt với chất lượng đào tạo, vì thế việc đầu tư, hiện đại hóa hệ thống CSVC là đòi hỏi cấp thiết nhằm giúp cho người học đáp ứng được yêu cầu của thực tế công tác thi hành án trong tình hình mới Nếu cơ sở giáo dục có đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện dạy học, hệ thống giáo trình, tài liệu tham khảo…phục vụ cho hoạt động đào tạo thì chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục đó sẽ được đảm bảo và nâng cao Trong quá trình học tiếng Anh của HS TH, CSVC và trang thiết bị DH giúp HS tiếp cận với tiếng Anh theo nhiều hình thức mới lạ, sinh động, hấp dẫn, tạo hứng thú cho HS làm quen và luyện tập tiếng Anh
Cơ sở vật chất, trường lớp đó chính là một bộ phận của cơ sở hạ tầng, có sự