Quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường trung học phổ thông đoàn kết hai bà trưng thành phố hà nội

- Mục tiêu dạy học từ chủ yếu trang bị kiến thức chuyển sang hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực người học; - Chương trình dạy học: từ tập trung, bao cấp sang phân cấp:ngoài chư

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8.140114

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN TRỌNG HẬU

HÀ NỘI - 2020

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tác giả xin được cảm ơn:

- Ban lãnh đạo trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội; Khoa Quản lý giáo dục, Phòng Đào tạo - Công tác sinh viên trường Đại học Giáo dục; Các thầy, cô giáo đã tham gia quản lý - giảng dạy, các cán bộ nhân viên đã tận tình quan tâm, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu tại trường

- Chi bộ, Ban giám hiệu, tập thể đội ngũ giáo viên, nhân viên cùng các

em học sinh trường THPT Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, quận Hai Bà Trưng đã quan tâm, giúp đỡ, hợp tác trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và khảo sát thực tế làm luận văn

- Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

TS Nguyễn Trọng Hậu - người hướng dẫn tác giả về mặt khoa học và

cung cấp cho tác giả những kiến thức lý luận, thực tiễn cùng những kinh nghiệm quý báu để tác giả hoàn thiện luận văn

Do thời gian có hạn và kiến thức còn hạn chế nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp quan tâm giúp đỡ, đưa ra những chỉ dẫn quý báu để luận văn được hoàn thiện hơn

Hà Nội, ngày 5 tháng 12 năm 2019

Tác giả

Phùng Thị Thanh Hà

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục từ viết tắt ii

Danh mục các bảng viii

Danh mục các biểu đổ, sơ đồ, hình x

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học ở trường THPT 7

1.1.2 Nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học theo hướng trải nghiệm ở trường THPT 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 13

1.2.1 Hoạt động dạy học 13

1.2.2 Trải nghiệm 14

1.2.3 Quản lý 15

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm cho học sinh 15

1.3 Đặc điểm hoạt động dạy học môn vật lý trong nhà trường THPT 16

1.3.1 Vị trí, đặc điểm của môn vật lý ở nhà trường trung học phổ thông 16

1.3.2 Mục tiêu chương trình môn vật lý trong trường trung học phổ thông 16

1.3.3 Thực hiện dạy học môn vật lý theo hướng phát trải nghiệm cho học sinh ở trường trung học phổ thông 18

1.4 Những yêu cầu về quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 20

1.4.1 Yêu cầu về học và thực hành môn vật lý đối với học sinh 20

1.4.2 Yêu cầu về hoạt động dạy học của giáo viên 21

1.4.3 Yêu cầu về hoạt động quản lý của nhà trường 22

1.5 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 24

1.5.1 Quản lý việc thực hiện chương trình môn học vật lý theo hướng trải nghiệm của giáo viên 24

1.5.2 Trao quyền chủ động của tổ CM và GV trong hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm cho HS 26

1.5.3 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức bồi dưỡng giáo viên về hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm 28

1.5.4 Quản lý hoạt động học tập và thực hành môn vật lý của học sinh 29

1.5.5 Quản lý các điều kiện dạy học phục vụ dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm 31

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 32

1.6.1 Nhận thức và năng lực quản lý của BGH 32

1.6.2 Nhận thức và năng lực giảng dạy của cán bộ giáo viên 32

1.6.3 Ý thức và khả năng tiếp thu của học sinh 33

1.6.4 Các điều kiện phục vụ cho dạy học môn vật lý 33

Kết luận chương 1 35

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐOÀN KẾT – HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 36

2.1 Đặc điểm tình hình về sự phát triển của trường Trung học phổ thông Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, TP Hà Nội 36

2.1.1 Đặc điểm, tình hình kinh tế chính trị văn hóa xã hội quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 36

2.1.2 Sơ lược về quá trình phát triển trường THPT Đoàn Kết – Hai

Bà Trưng, thành phố Hà Nội 37

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 43

2.2.1 Mục đích khảo sát 43

2.2.2 Đối tượng khảo sát 44

2.2.3 Nội dung khảo sát 44

2.2.4 Phương pháp khảo sát 45

2.2.5 Xử lý kết quả 45

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng phát triển trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 46

2.3.1 Thực trạng tổ chức dạy học môn vật lý 46

2.3.2 Thực trạng các hoạt động soạn bài, lên lớp, đánh giá HS theo hướng trải nghiệm 50

2.3.3 Đánh giá chung 55

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 56

2.4.1 Thực trạng quản lý thực hiện chương trình môn vật lý 56

2.4.2 Vai trò chủ động của tổ chuyên môn và giáo viên trong hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm 57

2.4.3 Thực trạng quản lý các hoạt động bồi dưỡng giáo viên về dạy học theo hướng trải nghiệm 59

2.4.4 Thực trạng quản lý hoạt động học tập và thực hành của học sinh theo hướng trải nghiệm 61

2.4.5 Thực trạng quản lý điều kiện dạy học môn vật lý 66

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 68

2.6 Đánh giá chung 69

2.6.1 Ưu điểm đạt được 69

2.6.2 Một số hạn chế 70

2.6.3 Nguyên nhân những hạn chế 71

2.6.4 Các vấn đề cần giải quyết 72

Kết luận chương 2 73

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐOÀN KẾT – HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 74

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 74

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 74

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 75

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 75

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 76

3.2.1 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức về dạy học và quản lý ‎‎dạy học theo định hướng trải nghiệm cho các lực lượng giáo dục và học sinh của trường 76

3.2.2 Đổi mới việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 79

3.2.3 Ủy quyền chủ động cho tổ chuyên môn và giáo viên trong hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 83

3.2.4 Đa dạng hóa các hình thức chỉ đạo bồi dưỡng giáo viên dạy môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho HS dựa theo năng lực 87

3.2.5 Chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức hướng dẫn cách học bộ môn vật lý và nghiên cứu đề tài khoa học theo hướng trải nghiệm cho học sinh 92

3.2.6 Quản lý việc trang bị và sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị dạy

học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh 94

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 97

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 99

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 99

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 99

3.4.3 Đối tượng và phương pháp khảo nghiệm 99

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 99

Kết luận chương 3 103

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 107 PHỤ LỤC

trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 40 Bảng 2.5: Bảng so sánh kết quả thi THPT Quốc gia các môn năm

2018 -2019 của trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 41 Bảng 2.6: Bảng so sánh kết quả các môn thi THPT QG trong 3 năm

học của trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 41 Bảng 2.7: Thống kê cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của trường 42 Bảng 2.8: Quan điểm của CBQL, GV về mục tiêu dạy học môn vật lý

theo hướng trải nghiệm 48 Bảng 2.9: Mức độ nhận thức của CBQL, GV với yêu cầu đổi mới dạy

học vật lý theo hướng trải nghiệm 49 Bảng 2.10: Đánh giá của CBQL,GV về thực trạng các hoạt động soạn

bài, lên lớp, đánh giá HS theo hướng trải nghiệm 50 Bảng 2.11: Đánh giá của học sinh về thực trạng đổi mới phương pháp

dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng 52 Bảng 2.12: Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng xây dựng môi

trường quản lý thực hiện chương trình môn vật lý theo hướng trải nghiệm 56 Bảng 2.13: Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng quản lý hoạt động

dạy theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 58 Bảng 2.14: Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng hoạt động bồi

dưỡng giáo viên về dạy học theo hướng trải nghiệm 60

Bảng 2.15: Đánh giá của học sinh về thực trạng học môn Vật lý của học

sinh theo hướng trải nghiệm 61 Bảng 2.16: Đánh giá của học sinh về thực trạng hoạt động dạy học của

GV môn Vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, Hà Nội 64 Bảng 2.17: Đánh giá của học sinh về thực trạng quản lý hoạt động dạy

học môn Vật lý theo hướng trải nghiệm của Ban Giám hiệu trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, Hà Nội 65 Bảng 2.18: Đánh giá của giáo viên về thực trạng quản lý cơ sở vật chất,

thiết bị dạy học cho hoạt động dạy theo hướng trải nghiệm ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 67

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỔ, SƠ ĐỒ, HÌNH

Biểu đồ 2.1: Mức độ nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng, vị

trí, vai trò môn Vật lý trong trường THPT 46 Biểu đồ 2.2: Mức độ yêu thích môn Vật lý của học sinh 47 Biểu đồ 2.3: Đánh giá của học sinh về thực trạng đổi mới phương pháp

dạy học môn Vật lý theo hướng trải nghiệm 54 Biểu đồ 2.4: Tự đánh giá của học sinh về mức độ đổi mới hình thức

dạy học theo hướng trải nghiệm 54 Biểu đồ 2.5: Đánh giá của học sinh về công tác kiểm tra, đánh giá 63 Biểu đồ 2.6: Thực trạng phòng thư viện và phòng thiết bị đáp ứng nhu

cầu dạy học trải nghiệm 66 Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo sát tính cấp thiết của các biện pháp quản lý

hoạt động dạy học môn Vật lý theo hướng trải nghiệm 100 Biểu đồ 3.2: Tính khả thi của các biện pháp quản lý dạy học môn Vật

lý theo hướng trải nghiệm 101

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp 99 Hình 1.1: Sơ đồ mô tả mô hình học tập trải nghiệm 14

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động dạy học được coi là hoạt động trọng tâm trong các trường học nói chung cũng như ở trường trung học phổ thông nói riêng Để có thể nâng cao chất lượng dạy học, công tác quản lý dạy học đóng một vai trò hết sức quan trọng Công tác quản lý có thể coi là một khâu đột phá trong việc đề

ra các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo viên, chất lượng dạy và học ở nhà trường nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

Đại hội Đảng nhiệm kỳ XII cũng xác định rõ “Tiếp tục đổi mới mạnh

mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Tinh thần của đại hội đã được

cụ thể hóa bằng các chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo Từ trước đến nay,

về cơ bản, chương trình giáo dục phổ thông vẫn được xây dựng theo cách tiếp cận nội dung Chương trình thường chỉ nêu ra một danh mục đề tài, chủ đề của môn học nào đó cần dạy và học; tập trung trả lời câu hỏi: Chúng ta muốn học sinh biết những gì? Vì thế thường chạy theo khối lượng kiến thức, ít chú

ý dạy cách học, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của người học… Chương trình mới chuyển sang cách tiếp cận năng lực Đó là cách tiếp cận nêu rõ học sinh

sẽ làm được gì và làm như thế nào vào cuối mỗi giai đoạn học tập Cách tiếp cận này không chỉ đòi hỏi học sinh nắm vững những kiến thức, kỹ năng cơ bản mà còn chú trọng yêu cầu vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực hành, giải quyết các tình huống trong học tập và cuộc sống Sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận này sẽ chi phối và buộc tất cả các khâu của quá trình dạy học thay đổi Từ đó, tạo sự thay đổi căn bản về chất lượng giáo dục Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học

Vật lý là một bộ môn khoa học thực nghiệm Môn học Vật lý nhằm hình thành và phát triển ở học sinh các phẩm chất và năng lực chung cũng như các năng lực đặc thù của bộ môn Học sinh không chỉ nắm được những kiến thức phổ thông cốt lõi mà còn vận dụng được một số tri thức vào hoạt động thực tiễn, biết cách ứng xử phù hợp với thiên nhiên đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của xã hội Phát triển năng lực học sinh có thể hiểu là khả năng vận dụng các kiến thức, kĩ năng thực hành trong lĩnh vực vật lý cùng với thái độ tích cực để giải quyết các vấn đề đặt ra trong thực tiễn Những người

có năng lực tốt sẽ luôn có tâm thế sẵn sàng, tự tin, chủ động trong việc tìm hiểu, sửa chữa các thiết bị trong cuộc sống, đơn giản như mắc mạch điện trong gia đình, sửa chữa các dụng cụ điện… đồng thời những người đó sẽ có khả năng tiếp cận thế giới tự nhiên tốt hơn, biết cách tìm hiểu, khám phá thế giới tự nhiên Cần phải dạy học vật lý như thế nào để học sinh có thể phát triển được năng lực là điều mà nhiều giáo viên quan tâm Để nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới cần có biện pháp quản lý quá trình dạy học nói chung và quá trình dạy học môn vật lý nói riêng Công tác quản lý dạy học môn vật lý có ý nghĩa rất quan trọng, là một trong những nhiệm vụ quản lý dạy học ở nhà trường Hiện nay quá trình dạy học môn vật lý ở các trường THPT nói chung và trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng nói riêng đã có nhiều tiến

bộ đáng kể Tuy nhiên những kết quả đạt được chưa tương xứng với các yêu cầu của nhiệm vụ đổi mới Điều này đặt ra nhiệm vụ cấp bách là tìm ra cách quản lý dạy học môn vật lý để nâng cao chất lượng môn vật lý và đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của học sinh Việc nghiên cứu này có ý nghĩa thiết thực vì nó nâng cao chất lượng dạy học môn vật lý ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng nói riêng và ở các trường THPT nói chung

Xuất pháp từ những lý do trên tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường trung học phổ thông Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội” làm đề

tài luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp quản hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn vật lý và chất lượng giáo dục

toàn diện trong giai đoạn hiện nay

3 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học môn Vật lý theo hướng trải

nghiệm cho học sinh ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động dạy học môn Vật lý theo

hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

3.3 Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh trường THPT

Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội và chuyên viên phụ trách môn vật lý của Sở GD&ĐT

4 Câu hỏi nghiên cứu

Cần có những biện pháp nào để quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng

trong giai đoạn hiện nay ?

5 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý tại trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã có những bề dày truyền thống với những thành tích nhất định, mặc dù vậy vẫn còn có những khó khăn, hạn chế, bất cập với yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện, nên chưa thật sự phát triển năng lực một cách đồng đều cho học sinh Nếu áp dụng những biện pháp quản

lí hoạt động dạy học môn Vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh phù hợp với cách tiếp cận quản lý hoạt động dạy và học sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn vật lý và chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, Hà Nội trong giai đoạn hiện nay

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học môn Vật lý theo

hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT

6.2 Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn

Vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai

Bà Trưng, thành phố Hà Nội

6.3 Đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Vật lý theo hướng

trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

7.1 Nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lí của Hiệu trưởng, đối với hoạt động dạy học môn Vật lý theo hướng theo hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

7.2 Không gian nghiên cứu: Đề tài triển khai nghiên cứu trên cơ sở khảo sát,

phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học môn Vật lý đối với các lớp ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, Hà Nội

7.3 Thời gian nghiên cứu

Các thông tin về thực trạng được khảo sát, đánh giá trong khoảng thời gian 3 năm học: 2016 – 2017; 2017 – 2018; 2018 – 2019

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập thông tin nghiên cứu các tài liệu khoa học, sách, báo về dạy học, dạy học môn Vật lý, quản lí dạy học ở trường THPT…

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa…các vấn đề lý luận về dạy học và quản lí dạy học môn Vật lý ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực cho học sinh nhằm, xây dựng khung lý thuyết của vấn đề nghiên cứu

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Dùng phiếu hỏi ý kiến giáo viên, học sinh, cán bộ quản lí, để khảo sát thực tế việc dạy của giáo viên, học của học sinh, quản lí dạy học môn Vật lý

- Phương pháp dùng phiếu xin ý kiến chuyên gia về các vấn đề có có liên quan đến việc dạy Vật lý, học Vật lý, quản lí dạy học môn Vật lý và tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp quản lí dạy học môn Vật lý theo hướng phát triển năng lực cho học sinh mà đề tài đề xuất

- Phương pháp quan sát: trực tiếp lên lớp dự giờ dạy học Vật lý, quan sát việc dạy của giáo viên, việc học của học sinh

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Thu thập và nghiên cứu giáo án, sổ đầu bài, sổ điểm cá nhân, sổ gọi tên ghi điểm lớp, kế hoạch dạy học cá nhân, kế hoạch dạy học tổ chuyên môn…

8.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học, các phần mềm vi tính… để

xử lý các tư liệu, số liệu…

9 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

10 Dự kiến cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo

hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo

hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo

hướng trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT

LÝ THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học ở trường THPT

Cho đến nay rất nhiều nhà triết học và khoa học đã nghiên cứu vấn đề dạy học và quản lý dạy học qua các thời kỳ

Platon (427- 348 TCN) một nhà triết học cổ đã có những trao đổi nhất định về dạy học và quản lý Trong tác phẩm Cộng hòa ông đã khẳng định

“Muốn có được nhà nước lý tưởng cần giáo dục các công dân ngay từ khi còn trẻ, giáo dục đóng vai trò quyết định hình thành nhân phẩm của công dân trong tương lai” Như vậy ông đã khẳng định được tính tất yếu của giáo dục trong xã hội [29]

Dạy học cần có phương pháp giúp thế hệ trẻ từng bước khẳng định mình và tìm ra chân lý mới phù hợp là quan niệm của nhà triết học Hy lạp cổ đại Socrat với triết lý “Hãy tự biết mình”

Nhà sư phạm vĩ đại người Nga là U-sin-xki (1824-1870) cũng đã có những nghiên cứu đáng kể về tổ chức các hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường Có những quan điểm của ông về giáo dục rất gần gũi với những quan điểm được phát triển trong thế kỷ XX

Jêm Amôt Cômenxki (1592 - 1670) đã ghi một cái mốc quan trọng trong quá trình phát triển lý luận và hoạt động giáo dục của nhân loại trong nhiều công nghiên cứu Theo ông, học sinh phải tự quan sát, tự suy nghĩ sự vật, hiện tượng mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép người khác chấp nhận bất cứ điều gì trong quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức Là người đầu tiên trong lịch sử đã nêu lên được một Hệ thống

các nguyên tắc trong dạy học được ông lần đầu tiên đưa ra đến nay hầu như

về cơ bản vẫn có ý nghĩa trong hệ thống các nguyên tắc dạy học hiện đại như: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc hệ thống và liên tục; dạy học phải thiết thực; dạy học theo nguyên tắc cá biệt; nguyên tắc phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc dạy theo khả năng tiếp thu của học sinh

Cuốn sách “Quản lý trường học” của A.Pôpốp nhà hoạt động sư phạm

và quản lý giáo dục của Liên xô cũ là một tập hợp khá hoàn chỉnh giúp chỉ dẫn cho các hoạt động thực tiễn của người làm công tác quản lý giáo dục, đặc biệt quản lý trường học Đây là một cuốn sách được ghi dấu ấn như một tài liệu hoàn chỉnh đầu tiên về quản lý giáo dục

Không chỉ các nhà khoa học ở Liên xô cũ mà ngay cả ở các nước phương Tây việc nghiên cứu về quản lý giáo dục cũng rất sôi động Cuốn

“Quản lý giáo dục như một quá trình xã hội: lý thuyết, nghiên cứu, thực tiễn” của các tác giả Jacob W Getzels, James M Lipham, Roald F Campbell xuất bản năm 1968 là một trong những công trình nghiên cứu khá hoàn chỉnh về quản lý giáo dục

Ở Việt Nam cũng có rất nhiều nhà khoa học có công trình nghiên cứu

về quản lý giáo dục Vị trí, vai trò của việc tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy học; những ưu điểm và nhược điểm của hình thức dạy học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học; việc đổi mới nội dung cũng như cách thức tổ chức dạy học đã được đề cập đến trong các tác phẩm của các tác giả Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Văn Lê, Thái Duy Tuyên Vị trí, vai trò của việc tổ chức quá trình dạy học, các yếu tố liên quan đến quá trình dạy học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học được các tác giả Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Văn Lê, Trần Kiểm nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc Cuốn sách “Quản lý

giáo dục một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc chủ biên) là một sự tổng hợp lý luận quản lý giáo dục Không chỉ giới thiệu các vấn đề chung về quản lý giáo dục, quá trình hình thành các lý luận quản lý giáo dục, các mô hình quản lý, các cách tiếp cận lý luận mà các tác giả còn chỉ ra những khác biệt giữa lý luận quản lý giáo dục với các lĩnh vực khác, kiến giải về các chức năng trong quản lý nhà trường [32]

Quản lý dạy học là một nhiệm vụ trọng yếu trong công tác quản lý nhà trường phổ thông Việc tổ chức đúng đắn, khoa học hoạt động dạy học ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý của nhà trường Trong việc quản lý dạy học hiệu trưởng nhà trường là nhà lãnh đạo toàn diện, chịu trách nhiệm trong công tác quản lý nhà trường Hiệu trưởng phải cùng các cộng sự của mình xây dựng đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề, có chuyên môn vững vàng, năng động sáng tạo và ngày càng nâng cao tay nghề sư phạm Đây là một trong những yếu tố quyết định thành công của quản lý dạy học Kết quả dạy học của nhà trường tốt hay không phụ thuộc nhiều vào biện pháp quản lý đúng đắn và hợp lý của hiệu trưởng

Trong các tài liệu bồi dưỡng cho cán bộ quản lý giáo dục các cấp thì công tác quản lý dạy học cũng là một vấn đề trọng yếu được đề cập đến Các tác giả Phạm Minh Hạc, Đặng quốc Bảo, Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Thị Mỹ Lộc… đều có những công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, đến quản lý hoạt động dạy học cũng như quản lý các thành tố của quá trình giáo dục trong nhà trường Một số giáo trình của Đại học Quốc gia

Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Học viện Quản lý giáo dục, Viện khoa học giáo dục Việt Nam đã trình bày những vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục

1.1.2 Nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học theo hướng trải nghiệm ở trường THPT

Trong các tác phẩm ở trong và ngoài nước cũng đã có những tác phẩm nói về học tập trải nghiệm như lý thuyết học tập trải nghiệm do David Kolb

đề xuất Lý thuyết này là sự kế thừa và phát triển các lý thuyết học tập có liên quan đến kinh nghiệm của các nhà tâm lý học, giáo dục học như John Dewey (1859-1952), Mary Parker Follett (1868-1933), Lev Vygotsky (1896-1934) và nhiều nhà khoa học khác Trên cơ sở các nghiên cứu về mô hình trải nghiệm học tập của các tác giả, Kolb đã xây dựng nên lý thuyết của mình Lý thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb được chính thức công bố lần đầu tiên vào năm 1971, nó được coi là một lý thuyết tương đối toàn diện về một phương thức học tập tích lũy chuyển hóa kinh nghiệm Học tập trải nghiệm được ứng dụng rộng rãi trên nhiều quốc gia có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới Lý thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb vẫn tiếp tục được coi trọng trong thế kỷ XXI Nó được ghi nhận là phương thức học tập hiệu quả nhằm phát triển năng lực cho người học Trong thế kỷ XXI học tập trải nghiệm được vận dụng linh hoạt hơn, được phát triển theo hướng vận dụng lý thuyết học tập trải nghiệm vào học tập và giảng dạy Có thể kể đến một số tác giả như Colin

M Beard, John Peter Wilson (2006), Menlvin L Siberman (2007) Scott D.Wurdinger vaf Julie A Carlson (2009) đã đưa ra các phiên bản mới về vận dụng lý thuyết học tập trải nghiệm trong việc học tập và trải nghiệm

Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ những ngày đầu của nền giáo dục Việt nam dân chủ cộng hòa đã chỉ rõ phương pháp để đào tạo nên những người đức tài là “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh để từ đó bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, hình thành khả năng học tập suốt đời là một nhu cầu tất yếu trong các nhà trường Đây là một nhu cầu tất yếu để giải quyết mâu thuẫn giữa một bên là khối lượng tri thức ngày càng tăng lên, phức tạp hơn do sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ và sự bùng nổ thông tin với thời lượng học tập có hạn đang tồn tại trong quá trình dạy học ở các nhà trường trung học Hoạt động giáo dục thông qua sự trải nghiệm và sáng

tạo của cá nhân trong việc kết nối kinh nghiệm được học trong nhà trường với thực tiễn đời sống để các kinh nghiệm được tích lũy thêm và dẫn chuyển hóa thành năng lực là quá trình dạy học trải nghiệm

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được gì qua học tập Đề đảm bảo được điều đó, phải đổi mới cách tiếp cận các thành

tố của quá trình dạy học

- Mục tiêu dạy học từ chủ yếu trang bị kiến thức chuyển sang hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực người học;

- Chương trình dạy học: từ tập trung, bao cấp sang phân cấp:ngoài chương trình khung của Bộ, chương trình địa phương còn rất chú trọng xây dựng chương trình nhà trường;

- Chuyển nội dung dạy học: từ kiến thức hàn lâm sang tinh giản, chọn lọc, tích hợp, đáp ứng yêu cầu ứng dụng vào thực tiễn và hội nhập quốc tế;

- Phương pháp dạy học chủ yếu truyền thụ một chiều, học sinh tiếp thu thụ động (hoạt động dạy của giáo viên là trung tâm) sang tổ chức hoạt động học cho học sinh, học sinh tự lực, chủ động trong học tập (hoạt động học của học sinh là trung tâm, giáo viên là người hỗ trợ, hướng dẫn);

- Các giờ học chuyển từ chủ yếu diễn ra trên lớp học truyền thống sang việc đa dạng hóa các hình thức dạy học, kết hợp cả trong và ngoài lớp học, ngoài nhà trường: dạy học tại di sản, dạy học gắn với sản xuất kinh doanh, tăng cường các hoạt động xã hội, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nghiên cứu khoa học, hoạt động trải nghiệm sáng tạo…Từ chủ yếu dạy học toàn lớp sang kết hợp giữa dạy học nhóm nhỏ, cá nhân với toàn lớp học;

- Kiểm tra đánh giá cũng dần được thay đổi: Từ chủ yếu kiểm tra việc ghi nhớ kiến thức sang đánh giá năng lực; từ chủ yếu đánh giá kết quả học tập sang kết hợp đánh giá kết quả học tập với đánh giá quá trình, đánh giá sự tiến

bộ của học sinh;

- Các điều kiện dạy học: Chuyển từ việc chủ yếu khai thác các điều kiện giáo dục trong phạm vi nhà trường sang việc tạo điều kiện cho học sinh được học tập qua các nguồn học liệu đa dạng, phong phú trong xã hội, nhất là qua Internet; phát triển năng lực tự học, tự nghiên cứu và chuẩn bị tâm thế cho học tập suốt đời

Sự thay đổi cách tiếp cận các thành tố của quá trình dạy học, đòi hỏi công tác quản lý trong nhà trường cũng phải thay đổi: chuyển từ thực hiện kiểu quản lí bao cấp (cả tư duy lẫn hành động), áp đặt mệnh lệnh từ trên xuống; thực hiện rập khuôn, máy móc theo quy định của cấp trên, cơ chế quản

lí hạn chế khả năng sáng tạo của giáo viên và học sinh, thiếu tính tự chủ, chưa đáp ứng tính phù hợp vùng miền, sang đổi mới quản lý theo định hướng dân chủ hóa, phân cấp quản lí, giao quyền tự chủ để phát huy tính chủ động, sáng tạo phù hợp thực tế của các nhà trường, của giáo viên

Trong chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015 thì hoạt động trải nghiệm cùng được xác định là một hoạt động giáo dục Việc đưa hoạt động trải nghiệm vào chương trình giúp cho các nội dung giáo dục gắn liền thực tiễn đời sống với lý thuyết, góp phần phát triển toàn diện nhân cách của học sinh Học tập thông qua trải nghiệm đóng vai trò quan trọng trong dạy học vật

lý Kiến thức vật lý trong trường phổ thông phần lớn là kiến thức thực nghiệm

vì vậy thí nghiệm có vai trò rất quan trọng để xây dựng và vận dụng kiến thức Thí nghiệm vật lý là cầu nối các sự vật hiện tượng cụ thể với khái niệm trừu tượng, giữa tư duy và hành động, lý thuyết và thực hành Thí nghiệm là phương tiện bắt buộc trong chu trình trải nghiệm Mặc dù nhiều trường hiện nay đã tổ chức chương trình trải nghiệm sáng tạo nhưng phần lớn các hoạt động này chưa có cách thức thực hiện khoa học Các trường có thể tổ chức nhiều hoạt động như hoạt động hướng nghiệp, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa Các hoạt động này mới dừng lại ở mức độ các hoạt động giúp học sinh bước đầu bước vào thực tiễn cuộc sống Hoạt động

trải nghiệm hướng tới một mục tiêu cao hơn là giúp cho học sinh đem những kiến thức, kỹ năng thái độ đã học được vận dụng vào thực tế cuộc sống để từ

đó phát triển năng lực thực của bản thân, thích ứng với cuộc sống Từ những vấn đề đó, việc quản lý hoạt động dạy học của giáo viên và quản lý hoạt động học của học sinh đối với môn học Vật lý đã được các cấp quản lý và các trường THPT quan tâm để góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Vật lý

và chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Hoạt động dạy học

Dạy học là hoạt động lâu đời, mang tính truyền thống và phát triển theo thời gian Nhờ hoạt động này mà kiến thức của loài người truyền thụ và lĩnh hội từ thế hệ này sang thế hệ khác Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động song song song cùng tồn tại là hoạt động học của người học và hoạt động dạy của người dạy

Theo quan niệm truyền thống hoạt động dạy học là sự tương tác giữa người dạy và người học trong quá trình dạy học, nó mang tính một chiều, tính mệnh lệnh và tính uy quyền Với quan điểm này đã ảnh hưởng nhiều đến nội dung và phương pháp dạy học Trong phương pháp dạy học truyền thống định hướng hiệu quả truyền đạt được chú trọng Quá trình dạy học theo phương pháp này việc truyền đạt lượng kiến thức thật nhiều cho học sinh Tuy nhiên với lượng kiến thức ngày càng lớn thì phương pháp này không phù hợp

“Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích lũy được, nhằm biến kiến thức, kinh nghiệm

thành phẩm chất và năng lực cá nhân” [26] (Phạm Minh Hạc (2001), Về phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa NXB Chính

trị quốc gia, Hà Nội) Dạy học là quá trình hoạt động chung của người dạy và người học Hoạt động dạy và hoạt động học luôn tồn tại song song, phối hợp chặt chẽ, thống nhất và biện chứng lẫn nhau Hai hoạt động này bổ sung cho

nhau, là đối tượng tác động chủ yếu của nhau, kích thích để cùng nhau phát triển Trong quá trình dạy học, người dạy luôn giữ vai trò định hướng, chủ đạo, tổ chức và dẫn dắt hoạt động Người học tích cực chủ động và tự giác tiếp thu kiến thức để hình thành, phát triển kỹ năng nhân cách

1.2.2 Trải nghiệm

Trải nghiệm là quá trình tích cực hoạt động để thu nhập kiến thức tạo ra

kỹ năng Theo David A.Kolb một nhà lý luận giáo dục tiêu biểu của Mỹ, học tập trải nghiệm là quá trình mà tại đó kiến thức được tạo ra thông qua sự chuyển đổi kinh nghiệm Kiến thức là thành quả của sự kết hợp giữa việc nắm bắt kinh nghiệm với sự chuyển đổi kinh nghiệm đó Dựa trên những đánh giá, phân tích kinh nghiệm, kiến thức sẵn có, thông qua hành động, chủ thể đã tạo

ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế Học tập trải nghiệm là quá trình học từ thực nghiệm, học bằng cách làm Giáo dục trải nghiệm đưa người học vào trải nghiệm, khuyến khích suy nghĩ về các trải nghiệm đó để hình thành các kiến thức, kỹ năng, thái độ

Mô hình học tập trải nghiệm có hai phương diện có quan hệ biện chứng với nhau là: phương diện nắm bắt kinh nghiệm thông qua hai kênh kinh nghiệm

cụ thể và khái niệm hóa trừu tượng; phương diện chuyển đổi thông qua hai kênh quan sát phản ánh và thực hành chủ động Có thể mô theo sơ đồ sau:

Hình 1.1 Sơ đồ mô tả mô hình học tập trải nghiệm

Kinh nghiệm

cụ thể

Thực hành chủ động

Khái niệm hóa đối tượng

Quan sát, phản ánh Chuyển đổi

Nắm bắt

1.2.3 Quản lý

Khái niệm quản lý được đưa ra theo nhiều cách khác nhau tùy theo những cách tiếp cận khác nhau của các nhà nghiên cứu Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý có nghĩa là tiến hành một công việc, là làm cho một sự kiện nảy sinh, là quá trình lôi cuốn tất cả mọi người vào hoạt động của họ trong tổ chức Quản lý hoạt động chung của toàn bộ tổ chức”[32] Như vậy, khi con người tụ tập để cùng nhau hoạt động vì mục đích chung để đạt được kết quả đã thỏa thuận thì quá trình quản lý diễn ra

Tác giả Đặng Quốc Bảo xác định “Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung”[5]

Mỗi tổ chức có thể có cách hiểu khác nhau về quản lý là do sự khác biệt về quy mô, công nghệ, đội ngũ Tuy nhiên tất cả sự khác biệt đó không làm thay đổi được bản chất của quản lý đó là hoạt động lôi cuốn các thành viên cùng tham gia nhằm đạt được mục tiêu chung

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm cho học sinh

Các nhà trường quản lý hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm cho học sinh thông qua việc quản lý đồng bộ và thống nhất các mặt hoạt động mang tính phương tiện thực hiện mục đích dạy học Để thực hiện điều này cần đồng thời quản lý hoạt động của người dạy và người học Quản lý hoạt động giảng dạy của người dạy qua các khâu soạn bài, giảng bài và đánh giá kết quả dạy học Quản lý hoạt động của người học qua việc quản lý quá trình học tập trên lớp, trong phòng thí nghiệm, qua hoạt động thực tiễn

Quản lý dạy học theo hướng trải nghiệm được triển khai thông qua công tác quản lý đội ngũ cán bộ quản lý tổ chuyên môn, đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp và ban cán sự lớp

Quản lý dạy học theo hướng trải nghiệm được triển khai đồng bộ với quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học và đúc rút kinh nghiệm

Như vậy có thể xác định quá trình tác động của người quản lý tới hoạt động dạy học để giáo viên tổ chức quá trình dạy học trải nghiệm cho học sinh một cách hiệu quả nhất là quá trình quản lý dạy học trải nghiệm

1.3 Đặc điểm hoạt động dạy học môn vật lý trong nhà trường THPT

1.3.1 Vị trí, đặc điểm của môn vật lý ở nhà trường trung học phổ thông

Vật lý là bộ môn khoa học tự nhiên đang được giảng dạy trong trường trung học phổ thông Trong chương trình THPT môn vật lý có nội dung chủ yếu là các kiến thức vật lý cổ điển, đó cũng là những kiến thức để học tốt các môn khác như hóa, sinh, địa lý , những kiến thức này cũng là cơ sở khoa học của đại bộ phận các ngành sản xuất phổ biến ở nước ta hiện nay Môn học này trang bị cho học sinh trung học phổ thông những kiến thức phổ thông cơ bản, thiết thực về các sự vật hiện tượng quá trình tự nhiên dưới góc độ vật lý; những ứng dụng kỹ thuật dựa trên nền tảng kiến thức khoa học vật lý; các sự vật hiện tượng quá trình thuộc các lĩnh vực nghiên cứu của khoa học khác với

sự hỗ trợ của kiến thức vật lý

Vật lý là một môn môn khoa học thực nghiệm, ở trường THPT ngoài việc nghiên cứu các định luật, quy luật vật lý theo hướng này thì cũng chú ý đến con đường lý thuyết để tìm hiểu mối quan hệ giữa các định luật, quy luật Qua việc học tập bộ môn thì các thói quen làm việc khoa học, các kỹ năng dần hình thành ở học sinh Qua đó bắt đầu hình thành và bồi dưỡng cho học sinh thế giới quan khoa học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực vật lý, các năng lực nhận thức và hành động

Vật lý cũng là môn học rèn luyện cho học sinh tư duy biện chứng và tư duy logic Môn học này giúp cho học sinh hiểu về bản chất khoa học của các hiện tượng tự nhiên, khả năng nhận thức của con người để có thể chuẩn bị tham gia vào các lĩnh vực sản xuất, cải thiện đời sống hay tiếp tục học cao hơn

1.3.2 Mục tiêu chương trình môn vật lý trong trường trung học phổ thông

Ngay trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành môn vật lý đã

có mục tiêu hình thành trong học sinh:

- Một hệ thống kiến thức phổ thông cơ bản đúng với những quan điểm hiện đại như các hiện tượng, quá trình vật lý thường gặp trong đời sống, các khái niệm; các nguyên lý, định luật, đại lượng vật lý cơ bản; các học thuyết quan trọng của vật lý; các ứng dụng trong đời sống của bộ môn; các phương pháp đặc trưng của môn học, phương pháp chung của việc nhận thức khoa học

- Bộ môn cũng tạo cho học sinh những kỹ năng cơ bản:

+ Biết cách thu thập các thông tin, tài liệu, quan sát hiện tượng, quá trình vật lý trong tự nhiên để giúp cho hoạt động học tập của bộ môn

+ Qua các hoạt động thực hành học sinh quen dần với cách sử dụng các dụng

cụ đo phổ biến, biết lắp ráp các thiết bị và thực hành các thao tác thí nghiệm

+ Từ các kết quả thu được trong quá trình thực nghiệm, học lý thuyết

để phân tích, xử lý thông tin và tổng hợp rút ra các dự đoán về mối quan hệ của các đại lượng hay các quy luật rồi kiểm tra các dự đoán của mình

+ Trình bày được các hiểu biết của mình, các kết quả thu được sau khi thu thập xử lý thông tin bằng các thuật ngữ chuyên môn

+ Ngoài việc vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các bài tập của

bộ môn, học sinh còn có thể vận dụng các kiến thức vào trong thực tế đời sống để giải quyết các vấn đề đơn giản

- Tạo cho học sinh có sự hứng thú với môn học, rèn luyện tác phong cẩn thận, tỉ mỉ, trung thực biết làm việc tập thể, biết vận dụng những điều đã học làm thay đổi điều kiện sống tốt hơn và giữ gìn cảnh quan, môi trường xung quanh

Đối với chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 thì việc hình thành ở người học các kiến thức và kỹ năng, thái độ khi học vật lý là cần thiết nhưng vẫn còn chưa đủ Việc dạy học phát triển năng lực đòi hỏi phải có sự tích hợp các kiến thức kỹ năng của học sinh một cách nhuần nhuyễn để có thể sẵn sàng giải quyết thành công các vấn đề cụ thể trong những tình huống khác nhau

1.3.3 Thực hiện dạy học môn vật lý theo hướng phát trải nghiệm cho học sinh ở trường trung học phổ thông

Hiện nay trên thế giới rất coi trọng việc dạy học theo hướng trải nghiệm cho học sinh, mục tiêu chính của phương pháp là phát triển các năng lực riêng của

bộ môn, các năng lực chung, hình thành và giáo dục nhân cách cho người học

Ở nước ta trước đây việc dạy học vật lý thiên về việc hình thành kiến thức, nặng nề về lý thuyết và một bộ phận không nhỏ giáo viên và học sinh coi nhẹ việc thực hành Vì vậy có không ít học sinh có thể làm những bài tập rất khó nhưng lại không thể giải thích được những hiện tượng tự nhiên đơn giản, không ứng dụng được vào trong thực tế đời sống Hiện nay việc dạy học vật lý theo hướng trải nghiệm đã và đang được cả nhà trường, phụ huynh và học sinh quan tâm

Việc dạy học vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh đạt hiểu quả cần có sự cố gắng nỗ lực của các em học sinh, thầy cô giáo và đặc biệt lực lượng quản lý

a) Với đội ngũ các thầy cô giáo dạy môn vật lý

Để có thể dạy học vật lý theo hướng trải nghiệm, mỗi thầy cô giáo cần phải nắm rõ vị trí vai trò, mục tiêu, phương pháp, nội dung và cả hình thức kiểm tra đánh giá của bộ môn ở bậc học của mình Dạy học theo hướng trải nghiệm rất chú trọng các hoạt động thực tiễn mang tính tự chủ của học sinh vì vậy người giáo viên cần tạo môi trường học tập tích cực, chia sẻ suy ngẫm và cảm xúc của mình nhưng không làm ảnh hưởng đến khả năng tư duy và tính độc lập sáng tạo của học sinh

Người giáo viên giảng dạy bộ môn vật lý cần chú ý đến các vấn đề:

- Thay đổi cách soạn giáo án phù hợp với chương trình và mục tiêu giảng dạy Dự kiến được những kiến thức, kinh nghiệm liên quan đến bài học mà học sinh đã có để đưa ra những tình huống, những câu hỏi vừa sức giúp học sinh huy động các vốn kiến thức và kinh nghiệm của mình để giải quyết vấn đề

- Trong quá trình soạn giảng phải thể hiện được các hoạt động của thầy

cô, học sinh trên cơ sở phát huy tính tích cực của học sinh, hình thành kiến thức Chia lớp học thành các nhóm nhỏ, tổ chức hoạt động nhóm để học sinh

có thể trình bày ý kiến của bản thân, lắng nghe và bảo vệ ý kiến đúng

- Tạo điều kiện cho học sinh được thực hành chủ động bằng cách thiết

kế chuỗi các hoạt động, trải nghiệm liên quan đến bài học được thực hiện trong hoặc ngoài lớp tùy theo nội dung bài học

- Chú trọng dạy cho học sinh cách học của bộ môn vật lý, cách khai thác, tiếp cận sách giáo khoa và những tài liệu liên quan Chủ động khai thác các hình thức dạy học phù hợp với điều kiện của nhà trường và bài học

- Quan tâm đến các đối tượng học sinh trong lớp, tăng cường sự tương tác với học sinh để làm tăng động lực của cả thầy và trò

- Thường xuyên cập nhật tri thức, bồi dưỡng năng lực đáp ứng yêu cầu

b) Đối với học sinh trong hoạt động học:

Để có thể học theo hướng trải nghiệm thì học sinh phải thực hiện hoạt động một cách tích cực, chủ động thể hiện mình là chủ thể của hoạt động

- Tích cực chủ động suy nghĩ khi học trên lớp, tự tạo cho mình hứng thú học tập Biết cách xây dựng kế hoạch học, chọn phương pháp học tập phù hợp với bản thân và điều kiện thực tế

- Chủ động tích cực tham gia các hoạt động học, các hoạt động ngoại khóa Biết cách phân tích đánh giá so sánh để giải quyết các vấn đề đặt ra, rèn luyện các kỹ năng, xây dựng thái độ và hành vi đúng đắn

- Chủ động chuẩn bị bài và các nhiệm vụ được giao, biết cách tổng hợp khái quát kiến thức, đối chiếu, so sánh rút ra bài học kinh nghiệm từ kiến thức được học và các hoạt động thực tiễn

- Trung thực, nghiêm túc trong thi cử

Trong quá trình học tập người học sinh phải rèn luyện các phương pháp

cá nhân, các kỹ năng, năng lực phù hợp

c) Đối với nhà quản lý:

Người hiệu trưởng có vai trò rất quan trọng trong việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm Hiệu trưởng cần:

- Có đầy đủ các văn bản, tài liệu quy định hướng dẫn về việc thực hiện chương trình giáo dục và kiểm tra đánh giá của cấp học để làm căn cứ triển khai các hoạt động

- Cùng các bộ phận liên quan xây dựng các nội quy, quy định của trường, tạo lập một nhà trường văn hóa Tạo các quy định rõ về việc khen thưởng động viên hay kỷ luật các thành viên trong trường

Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu của các môn học: xây dựng phòng thư viện với đầy đủ sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo; Thường xuyên kiểm tra các phòng thí nghiệm mua sắm bổ sung đầy đủ các dụng cụ theo yêu cầu

- Tạo mối quan hệ bền vững với chính quyền địa phương và các cơ quan đoàn thể, tranh thủ sự ủng hộ về vật chất và tinh thần để tạo điều kiện cho sự phát triển hoạt động dạy học trải nghiệm

Người hiệu trưởng có chuyên môn giỏi, nắm chắc các phương pháp đổi mới sẽ là người tiên phong trong quản lý dạy học theo hướng trải nghiệm để nâng cao chất lượng dạy học và tổ chức các hoạt động của nhà trường

Người hiệu trưởng cũng rất cần khả năng nắm bắt, xử lý thông tin, điều phối các hoạt động để đạt được mục tiêu chung của nhà trường

1.4 Những yêu cầu về quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh

1.4.1 Yêu cầu về học và thực hành môn vật lý đối với học sinh

Kiến thức vật lý trong chương trình phổ thông chủ yếu là các kiến thức được xây dựng từ thực nghiệm nên thí nghiệm thực hành chính là cầu nối giữa các sự vật hiện tượng cụ thể với các khái niệm, giữa lý thuyết và thực tế Trong quá trình học tập trải nghiệm thì thí nghiệm là một phương tiện không

thể thiếu Hoạt động học tập bằng phương pháp trải nghiệm môn vật lý có thể chia thành hai dạng là trải nghiệm trong xây dựng kiến thức và trải nghiệm trong vận dụng kiến thức Trong quá trình này người học tham gia một chu trình gồm 4 giai đoạn:

- Tham gia vào các công việc, hoạt động thực tiễn theo cá nhân hoặc nhóm để làm thí nghiệm giải quyết vấn đề từ đó rút ra các kinh nghiệm bản thân Những kinh nghiệm này có thể còn liên quan đến tình cảm cá nhân có tính chủ quan Quá trình này gọi là quá trình tích lũy kinh nghiệm cụ thể

- Trong quá trình nhận xét phản ánh, học sinh dựa trên các hồi tưởng, các hồ sơ để xem xét lại những gì đã trải nghiệm, cùng nhau thảo luận trao đổi, bày tỏ quan điểm của cá nhân về kinh nghiệm thu được

- Sau đó người học cần tiếp tục mô hình hóa các kinh nghiệm đã thu được trong quá trình trải nghiệm để xây dựng giả thuyết hoặc rút ra các kết luận cần thiết

- Khi đã có hệ thống giả thuyết người học cần tạo kế hoạch để kiểm tra lại các hệ thống lý thuyết Đây là quá trình thử nghiệm thiết thực Trong quá trình này học sinh sẽ thu được “kinh nghiệm cụ thể” và chuẩn bị tiếp cho các hoạt động sau

Quá trình này giúp học sinh chủ động trong quá trình nhận thức, tích cực trong quá trình học tập Người học có thể bắt đầu từ bất cứ giai đoạn nào trong

4 giai đoạn nói trên của chu trình học tập Tuy nhiên để có thể dạy học theo hướng trải nghiệm thành công yêu cầu người học phải có tính tự chủ, tự giác và trung thực trong tất cả các khâu từ nhận thức đến kiểm tra đánh giá Người học phải là người khởi xướng, cũng là người đưa ra các quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình Sự lôi cuốn người học trong cả quá trình học tập trải nghiệm từ đặt câu hỏi, nghiên cứu, thực hành, làm người học bị thu hút

để tạo một nền tảng học tập và trải nghiệm cho cả những năm sau này

1.4.2 Yêu cầu về hoạt động dạy học của giáo viên

Trong quá trình hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm thì người

giáo viên giống vai trò một người nhạc trưởng tổ chức, định hướng và khuyến khích học sinh học tập Yêu cầu người giáo viên phải:

- Tạo được không khí học tập: để học sinh thấy được đây là bầu không khí học tập an toàn, thân thiện và cởi mở

- Người giáo viên cũng cần cho phép học sinh được tự do thực hiện các thí nghiệm cho dù các em có thể mắc sai lầm nhưng các em sẽ có thể học được từ ngay những sai lầm của mình, các em sẽ tìm ra những giải pháp cách thức phù hợp để thực hiện

- Trong quá trình dạy học người giáo viên không chỉ quan tâm đến kiến thức mà còn cần quan tâm đến phương pháp Người giáo viên có vai trò quan trọng trong việc tổ chức, nêu vấn đề, hướng dẫn học sinh cùng nhau trao đổi thống nhất về cách thức làm để kiến tạo nội dung kiến thức và vận dụng kiến thức này vào đời sống và hình thành phương pháp tự học để học tập sau này

- Để thiết kế và tổ chức được các hoạt động người giáo viên cần:

+ Nắm được quy định của bộ môn vật lý về chuẩn đầu ra: sau mỗi giai đoạn học tập thì người học có thể và cần thiết nắm được những kiến thức, kỹ năng gì

+ Thực tiễn và các điều kiện dạy học từ cơ sở vật chất đến khả năng của học sinh Thể hiện một cách tường minh mục tiêu dạy học, tổ chức một chuỗi hoạt động trong đó gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành ứng dụng thực tiễn Người giáo viên cũng cần lưu ý việc đánh giá kết quả học tập theo cả quá trình trong khi học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập

Nói tóm lại để dạy học theo hướng trải nghiệm cho bộ môn vật lý giáo viên cần thay đổi từ cách thức xác định mục tiêu, thiết kế bài học đến các công việc chuẩn bị cũng như cách tổ chức hoạt động cách đánh giá người học

1.4.3 Yêu cầu về hoạt động quản lý của nhà trường

Trong nhà trường phổ thông người đứng đầu, chịu trách nhiệm về các hoạt động giáo dục của nhà trường là hiệu trưởng Để tạo ra nền tảng về kỷ

cương, tạo môi trường làm việc nghiêm túc, tự giác, tích cực là nội dung quan trọng trong quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm được thực hiện thông qua việc thực hiện kỷ cương, nếp hoạt động dạy và học, kiểm tra đánh giá, giám sát thực hiện quy chế chuyên môn, nâng cao tinh thần trách nhiệm và nhận thức của giáo viên

Người cán bộ quản lý và giáo viên phải thay đổi nhận thức của mình một cách toàn diện, đồng bộ Người CBQL phải nắm được tâm tư tình cảm của giáo viên và tác động đến giáo viên thông qua các hoạt động:

- CBQL phải là người nắm rõ các văn bản, quy định quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở từ đó cụ thể hóa thành các chức năng nhiệm vụ quyền hạn của từng thành viên trong nhà trường

+ Xây dựng các tiêu chí thi đua, các tiêu chí đánh giá xếp loại; chế độ chính sách cho cán bộ, giáo viên, học sinh, quy định về công tác thi đua khen thưởng, kỷ luật,

+ Cụ thể hóa các yêu cầu quy chế chuyên môn: Thực hiện chương trình, nền nếp sử dụng đồ dùng dạy học, dạy học, kiểm tra, đánh giá, chấm điểm, chữa bài, tự bồi dưỡng thường xuyên

+ Việc xây dựng kế hoạch dạy học bộ môn cũng nằm trong kế hoạch tổng thể của nhà trường Người hiệu trưởng sẽ hướng dẫn tổ chuyên môn và giáo viên cách xác định mục tiêu bộ môn, biện pháp thực hiện mục tiêu để từ

đó lập kế hoạch giảng dạy chung của tổ, từng cá nhân

+ Cán bộ quản lý của trường ngoài việc đôn đốc, tạo điều kiện để giáo viên thực hiện kế hoạch cũng cần kiểm tra theo dõi để có khen chê kịp thời

+ Tạo điều kiện cho giáo viên học tập nghiên cứu về chương trình bộ môn vật lý THPT, nắm bắt các yêu cầu đề ra của Bộ và Sở

+ Xây dựng thời khóa biểu cho học kỳ, năm học phù hợp, kiểm tra việc thực hiện chương trình của giáo viên

+ Thông qua tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng kế

hoạch giảng dạy Cùng đội ngũ tổ trưởng kiểm tra giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên

+ Tăng cường bổ sung các cơ sở vật chất thiết bị dạy học phù hợp đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng trải nghiệm của giáo viên và học sinh

+ Phối kết hợp với cha mẹ học sinh, các cơ quan đoàn thể để cùng tạo điều kiện để giáo viên và học sinh có thể triển khai tốt nhất các hoạt động dạy và học

1.5 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn vật lý theo hướng trải nghiệm cho học sinh

Trong giai đoạn đổi mới giáo dục chuẩn bị cho thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, nội dung quản lý hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm được tập trung chủ yếu vào những vấn đề sau:

1.5.1 Quản lý việc thực hiện chương trình môn học vật lý theo hướng trải nghiệm của giáo viên

Chương trình dạy học môn vật lý là một phần trong chương trình, kế hoạch hoạt động chung của nhà trường Ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu

đã phải xây dựng các kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn của nhà trường một cách chi tiết dựa trên kế hoạch hoạt động năm học và nhiệm vụ năm học mà Sở giáo dục và đào tạo ban hành Quản lý việc thực hiện chương trình môn học vật lý theo hướng trải nghiệm của giáo viên chính là đổi mới quản lý quá trình xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học của tổ chuyên môn và các giáo viên

Theo truyền thống, quá trình xây dựng kế hoạch dạy học thường được Ban Giám hiệu truyền đạt những yêu cầu, nhiệm vụ chung của năm học tới các tổ chuyên môn, kết hợp cùng tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch giảng dạy của bộ môn phù hợp với kế hoạch chung của nhà trường và hướng dẫn hoạt động bộ môn trong năm học do Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành Trên tinh thần đó, các tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn các giáo viên trong tổ xây dựng kế hoạch giảng dạy trong năm học theo nhiệm vụ được phân công

Ban Giám hiệu cũng tổ chức quán triệt đến từng giáo viên việc yêu cầu dạy học bộ môn theo hướng trải nghiệm Giúp giáo viên nắm vững được mục tiêu, chương trình môn học, cấp học Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên hàng năm về chương trình, sách giáo khoa, các kiến thức mới Bồi dưỡng về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, năng lực dạy học theo hướng trải nghiệm Tổ chức hội thảo chuyên đề, tập huấn về dạy học theo hướng trải nghiệm Xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt cho các hoạt động

Tổ trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm trước Ban giám hiện về kế hoạch dạy học của từng cá nhân giáo viên Trong kế hoạch phải chỉ rõ bài soạn nêu được mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học cần sử dụng, đặc biệt cần bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng của môn học Các kế hoạch này cần được tổ trưởng phê duyệt và triển khai nghiêm túc

Hàng tuần tổ trưởng chuyên môn kiểm tra việc báo giảng, soạn giáo án của giáo viên Yêu cầu giáo viên soạn giáo án theo hướng trải nghiệm Thiết kế các nội dung hoạt động từ dễ đến khó cho phù hợp với mục tiêu, nội dung bài

Ban Giám hiệu cũng tiến hành chỉ đạo việc sinh hoạt chuyên môn của

tổ nhóm theo định hướng nghiên cứu bài học chú ý việc trao đổi phân tích để thống nhất cách dạy học theo hướng trải nghiệm Phương pháp dạy này cũng phải được điều chỉnh ở từng lớp tùy theo đối tượng học sinh

Trong quá trình thực hiện kế hoạch dạy học bộ môn theo hướng trải nghiệm, tổ trưởng chuyên môn có lịch hoạt động chung của tổ, nhóm trong việc dự giờ thăm lớp và đặc biệt cần có những rút kinh nghiệm cho các bài dạy gắn với hoạt động trải nghiệm cho học sinh trên lớp và ngoài lớp

Theo tinh thần đổi mới thay vì quản lý từ trên xuống dưới (từ Ban Giám hiệu đến tổ trưởng chuyên môn rồi đến giáo viên như truyền thống) nay quá trình quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lý theo hướng trải nghiệm được thực hiện từ dưới lên Với việc chủ trương tổ chức dạy học theo hướng trải nghiệm được nhà trường và các cấp quản lý đã

rõ ràng, các giáo viên trên cơ sở nhiệm vụ được phân công chủ động xây dựng kế hoạch dạy học cũng như kế hoạch triển khai thực hiện kế hoạch trong

đó làm rõ mục tiêu cần đạt, các bước tiến hành và điều kiện thực hiện, trên cơ

sở đó tổ chuyên môn thông qua và nhà trường phê duyệt đưa vào kế hoạch hoạt động dạy học chung của nhà trường

1.5.2 Trao quyền chủ động của tổ CM và GV trong hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm cho HS

Hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm liên quan tới rất nhiều công việc của chính tổ trưởng chuyên môn và các công việc của từng giáo viên trong

tổ chuyên môn, do đó, đề cao vai trò chủ động trong hoạt động của tổ chuyên môn trước hết phải kể tới vai trò chủ động của tổ trưởng bộ môn trong quản lý hoạt động chung và vai trò chủ động của cả giáo viên trong hoạt động dạy học

1.5.2.1 Vai trò chủ động của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động chung của tổ chuyên môn

– Tổ trưởng chuyên môn quản lý phân công giảng dạy: Căn cứ vào biên chế của nhà trường, tình hình thực tế về năng lực, hoàn cảnh giáo viên, yêu cầu của công việc để phân công chuyên môn cho giáo viên Việc phân công này đòi hỏi phải đúng quy định, đáp ứng mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học nhưng cũng tạo điều kiện cho giáo viên yên tâm công tác Không chỉ chú ý đến việc phân công giảng dạy, ngay cả khâu xếp thời khóa biểu cũng cần lưu ý để học sinh không phải học dồn ép (ví dụ 3 ngày liên tiếp có vật lý, tất cả các buổi đều

là tiết cuối) và giáo viên cũng không bị đi quá nhiều buổi, cách tiết hay trái ngược lại là dạy dồn một buổi quá nhiều tiết không đảm bảo sức khỏe

- Tổ trưởng chuyên môn quản lý giáo viên soạn bài theo hướng trải nghiệm: Giáo viên soạn bài theo hướng đổi mới phải được tổ chuyên môn quản lý chặt chẽ Từng bước của bài giảng: khởi động, hoạt động cơ bản, thực hành, ứng dụng phải được làm rõ Các hoạt động này phải phù hợp với đối tượng học sinh mà giáo viên phụ trách Đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên

môn và giáo viên cốt cán là lực lượng quan trọng giúp hiệu trưởng và chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng để kiểm tra và định hướng cho giáo viên trong hoạt động này

- Tổ trưởng chuyên môn quản lý việc dạy học của giáo viên theo đúng

kế hoạch của nhà trường

Sau khi kế hoạch dạy học của giáo viên đã được tổ thông qua và kế hoạch của tổ chuyên môn cũng đã được nhà trường phê duyệt, nhà trường có được kế hoạch hoạt động dạy học chung và được cụ thể hóa bằng thời khóa biểu theo từng học kì cùng với các hoạt động ngoại khóa, nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn khác Tổ trưởng chuyên môn cần quán triệt tinh thần nghiêm túc thực hiện kế hoạch tới từng thành viên để đảm bảo thực hiện đúng kế hoạch và đảm bảo chất lượng theo các chuẩn mực đã đề ra

Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm cùng với các giáo viên đảm bảo đúng kế hoạch lên lớp và các hoạt động khoa học trong trường, khi giáo viên

có những vụ việc bất khả kháng cần được thông báo sớm và kịp thời cho tổ trưởng chuyên môn để bố trí những người cần thay thế và đảm bảo chất lượng như mong muốn

- Quản lý giáo viên trong việc kiểm tra đánh giá học sinh: Hiệu trưởng nhà trường cũng cần phổ biến và thống nhất tới các tổ chuyên môn để giáo viên nắm rõ quy chế về đánh giá, xếp loại học sinh qua thông tư 58/2011/TT-BGDĐT Bảo đảm giáo viên nắm vững thông tư, đánh giá xếp loại học sinh chính xác, việc đánh giá thực hiện theo cả quá trình Khuyến khích, điều chỉnh, động viên và uốn nắn giáo viên kịp thời bảo đảm kết quả kiểm tra hoạt động học tập của học sinh khách quan, trung thực Các bài kiểm tra từ một tiết phải có ma trận đề Ma trận đề theo hướng đòi hỏi việc vận dụng các kiến thức vật lý để vận dụng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Tăng cường kiểm tra việc giáo viên đổi mới hình thức đánh giá học sinh, chú trọng việc học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau Dựa trên kết quả việc kiểm tra

đánh giá giáo viên cũng điều chỉnh cách làm việc của mình phù hợp hơn

1.5.2.2 Vai trò chủ động của giáo viên trong hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học của giáo viên được diễn ra thông qua nhiều công việc cụ thể từ khâu chuẩn bị bài dạy cho đến việc lên lớp, hướng dẫn, giao tiếp và chia sẻ với học sinh … Trong những công việc này, giáo viên cũng được chủ động lựa chọn đề xuất cũng như thực hiện để đảm bảo các hoạt động phù hợp với học sinh và có chất lượng như mong muốn, cụ thể như sau:

+ Giáo viên được chủ động đề xuất việc vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo hiệu quả các hình thức dạy học cho phù hợp với nội dung bài dạy và đối tượng học sinh Biết cách lựa chọn phương pháp dạy học thích hợp, chú ý đến các đối tượng học sinh khác nhau trong lớp giúp các em có thể phát triển năng lực một cách tốt nhất

+ Giáo viên sáng tạo trong việc xây dựng môi trường học tập thân thiện, cởi mở, tạo mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh

+ Giáo viên được chủ động đăng kí dự giờ các đồng nghiệp và xây dựng các nhóm bạn dạy để chia sẻ và học tập trong công tác chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm

+ Giáo viên tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình soạn giảng và dạy học, vận dụng phần mềm trong việc dạy học Nhà trường khuyến khích giáo viên thực hiện công nghệ dạy học phù hợp và có hiệu quả trong việc học tập theo hướng trải nghiệm của bộ môn

1.5.3 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức bồi dưỡng giáo viên về hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm

Hoạt động dạy học theo hướng trải nghiệm trong các môn học nói chung và môn học Vật lý nói riêng vừa là nội dung hoạt động và vừa là mục đích cần đạt được trong hoạt động dạy học của mỗi giáo viên cũng như trong công tác quản lý của Ban Giám hiệu nhà trường Đây cũng là một vấn đề mới trong yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay và tiến tới thực hiện chương trình SGK mới của giáo dục phổ thông Để đảm bảo đúng và có