Quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường trung học cơ sở huyện quế võ tỉnh bắc ninh hoạt động bồi dưỡng thường xuyên

Trên thực tế, các hoạt động bồi dưỡng này đã có tác động tích cực, nâng cao trình độ quản lí cho các CBQL trường học để thực hiện nhiệm vụ quản lí nhà trường, hướng tới mở rộng cơ hội ti

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THÁI BÌNH

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

( HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN )

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THÁI BÌNH

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

( HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN )

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Minh Hằng

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội và các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Giáo dục đã tận tình giảng dạy, cung cấp những kiến thức cơ bản, tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình học tập và có được những kiến thức, kĩ năng cần thiết để nghiên cứu, thực hiện luận văn này

Tác giả xin chân thành cảm ơn Phòng giáo dục và đào tạo huyện Quế

Võ cùng các trường Trung học sở huyện Quế Võ,tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp thông tin, đóng góp ý kiến, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến PGS.TS Trần Thị Minh Hằng đã tận tình hướng dẫn để tác giả hoàn thành luận văn này Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn quan tâm giúp đỡ, cổ vũ, động viên và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Tác giả kính mong nhận được những ý kiến góp ý, chỉ bảo của các thầy, các cô, các nhà khoa học, bạn bè đồng nghiệp và những người quan tâm để luận văn hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn! Bắc Ninh, tháng 05 năm 2018

Tác giả

Phạm Thái Bình

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 8

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Khái niệm về bồi dưỡng, bồi dưỡng thường xuyên 10

1.2.2 Khái niệm quản lý 11

1.2.3 Quản lí giáo dục 12

1.2.4 Quản lý nhà trường 13

1.2.5 Khái niệm Hiệu trưởng 15

1.3 Những yêu cầu đối với hiệu trưởng trường THCS trong bối cảnh hiện nay 16

1.3.1 Những yêu cầu của xã hội 16

1.3.2 Những yêu cầu đối với hiệu trưởng trường THCS 19

1.4 Hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS 20

1.4.1 Mục tiêu bồi dưỡng 20

1.4.2 Nội dung, chương trình bồi dưỡng 20

1.4.3 Phương pháp bồi dưỡng 21

1.4.4 Hình thức bồi dưỡng 22

1.5 Quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS 23

1.5.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng 23

1.5.2 Xác định nội dung bồi dưỡng 24

1.5.3 Bồi dưỡng cán bộ cốt cán để bồi dưỡng 27

1.5.4 Tổ chức triển khai bồi dưỡng 28

1.5.5 Chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS 29

1.5.6 Kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS 30

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS 31

Tiểu kết chương 1 32

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 33

2.1 Khái quát về tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Quế Võ - tỉnh Bắc Ninh 33

2.2.Tình hình giáo dục và giáo dục cấp THCS huyện Quế Võ tỉnh Bắc Ninh 36

2.2.1 Tình hình phát triển Giáo dục THCS huyện Quế Võ 36

2.2.2 Tình hình giáo dục huyện Quế võ 41

2.3 Tổ chức khảo sát thực trạng 43

2.3.1 Mục tiêu khảo sát 43

2.3.2 Đối tượng, địa bàn khảo sát 43

2.3.3 Nội dung khảo sát 44

2.3.4 Phương pháp khảo sát 44

2.3.5 Công cụ khảo sát: 45

2.4 Kết quả khảo sát thực trạng 45

2.4.1 Thực trạng đội ngũ HT trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 45

2.4.2 Thực trạng nghiệp vụ quản lý của hiệu trưởng trường THCS Huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 48

2.4.3 Những khó khăn, hạn chế mà hiệu trưởng trường THCS thường gặp phải trong công tác quản lý nhà trường 49

2.5 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực HT trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 52

2.5.1 Nhận thức về việc bồi dưỡng năng lực quản lý cho HT trường THCS 53

2.5.2 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực QL cho HT trường THCS

54

2.6 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho HT các trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 59

2.6.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng cho HT trường THCS đáp ứng yêu cầu thực tế 59

2.6.2 Tổ chức và chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng cho HT theo chuẩn 60

2.6.3 Kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng cho HT trường THCS 62

2.6.4 Hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng năng lực quản lý của HT 63

2.7 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý của HT trường THCS 64

2.7.1 Ưu điểm 64

2.7.2 Hạn chế 65

2.7.3 Nguyên nhân 66

Tiểu kết chương 2 69

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN QUẾ VÕ - TỈNH BẮC NINH 70

3.1 Nguyên tắc xây dựng biện pháp bồi dưỡng 70

3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 70

3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa 70

3.1.3 Nguyên tắc bảo đảm tính toàn diện: 70

3.1.4 Bảo đảm tính khả thi 71

3.2 Biện pháp quản lí bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS huyện Quế Võ - tỉnh Bắc Ninh 71

3.2.1 Đổi mới công tác xây dựng kế hoạch quản lý bồi dưỡng 71

3.2.2 Chỉ đạo phát triển chương trình bồi dưỡng kỹ năng gắn với chuẩn chất lượng và hiệu quả quản lý 73

3.2.3 Đổi mới phương pháp và hình thức bồi dưỡng kỹ năng quản lý, chú trọng nhân điển hình tiên tiến 76

3.2.4 Khuyến khích tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực quản

lý của hiệu trưởng các trường THCS 79

3.2.5 Đổi mới về sử dụng và huy động các nguồn lực (cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính cho hoạt động bồi dưỡng) 81

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 84

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi dưỡng HT trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 84

3.4.1 Các bước khảo nghiệm 85

3.4.2 Kết quả thu được trình bày ở bảng 3.1 86

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

PHỤ LỤC 97

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Nội dung quản lý bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho hiệu trưởng

trường THCS 21

Bảng 2.1: Chuyển dịch cơ cấu trên địa bàn huyện 33

Bảng 2.2: Chi ngân sách trên địa bàn huyện Quế Võ- tỉnh Bắc Ninh 35

Bảng 2.3 Thống kê đội ngũ CBQL trường THCS năm học 2016-2017 37

Bảng 2.4 Thống kê kết quả học lực của HS trường THCS trong 3 năm học 38 Bảng 2.5 Kết quả tốt nghiệp lớp 9 HS trường THCS trong 3 năm học 38

Bảng 2.6 Bảng thống kê kết quả hạnh kiểm của HS trường THCS 39

Bảng 2.7 Thống kê kết quả tốt nghiệp nghề phổ thông THCS trong 3 năm học 39

Bảng 2.8 Thống kê kết quả giáo dục thể chất, y tế học đường của học sinh THCS trong 3 năm học 39

Bảng 2.9 Thống kê kết quả xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia trong 3 năm học 40

Bảng 2.10: Thống kê đội ngũ CBQL trường THCS 46

Bảng 2.11: Ý kiến đánh giá về nghiệp vụ quản lý của HT trường THCS 48

Bảng 2.12: Những khó khăn, hạn chế mà HT các trường THCS thường gặp trong công tác quản lý nhà trường 50

Bảng 2.13 Nguyên nhân của những khó khăn HT các trường THCS gặp trong công tác quản lý nhà trường 51

Bảng 2.14 Thực trạng vận dụng các tiêu chí đánh giá trong chuẩn 54

Bảng 2.15.Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng để đội ngũ HT trường THCS đạt đủ các yêu cầu theo chuẩn 56

Bảng 2.16.Thực trạng triển khai thực hiện đánh giá đội ngũ HT theo chuẩn 57 Bảng 2.17.Thực trạng thể chế hoá chuẩn trong công tác tuyển dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm HT trường THCS 58

Bảng 2.18 Các lớp bồi dưỡng năng lực mà HT các trường THCS Huyện Quế

Võ đã tham gia 59 Bảng 2.19: Phòng GD&ĐT huyện Quế Võ đánh giá kết quả trong công tác chỉ đạo chuyên môn của HT trường THCS 63 Bảng 2.20: Quy mô sử dụng nguồn tài liệu tham khảo của HT các trườngTHCS để tự bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ quản lý 64 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý bồi dưỡng cho HT các trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 86

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Người xưa có câu: “Hiền tài là nguyên khí Quốc gia”; Bác Hồ cũng đã nói rằng: “Cán bộ là cái gốc của mọi việc” Lịch sử dân tộc Việt Nam và nhiều nước khác trên thế giới cho thấy triều đại nào, chính thể nào đánh giá đúng, dùng đúng người hiền tài thì triều đại đó, chính thể đó hưng thịnh Triều đại nào, chính thể nào đánh giá sai, dùng sai người hiền tài thì triều đại đó, chính thể đó suy vong, mất nước, mất chế độ hoặc kém phát triển Ở nước ta trải qua các triều đại như Đinh, Lý, Trần, Lê,… đã thấy rất rõ điều đó Năm

1992 ở Liên Xô, chỉ vì vi phạm nguyên tắc quản lý cán bộ, sử dụng sai người

mà gây sụp đổ nhanh chóng cả một thành trì Xã hội chủ nghĩa hùng mạnh tồn tại gần một thế kỷ Qua đó ta thấy công tác cán bộ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, vì vậy để thực hiện tốt công tác cán bộ, từ tuyển chọn, bố trí, sử dụng, quy hoạch, bồi dưỡng, đánh giá, bổ nhiệm và miễn nhiễm, chúng ta khẳng định lại quan điểm chung rằng Công tác cán bộ là công tác của Đảng Đảng ta luôn xác định công tác quản lý cán bộ phải tuân thủ theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể quyết định đi đôi với thực hiện đầy đủ trách nhiệm cá nhân trong công tác quản lý cán bộ

Trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI nêu lên: “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng Đề cao trách nhiệm của gia đình và xã hội phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ Tiếp tục phát triển và nâng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho các cơ sở giáo dục, đào tạo Đầu tư hợp lí, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục, đào tạo đạt trình độ quốc tế [44 Tr, 21]

Nước ta đang trên con đường đổi mới với đường lối, chủ trương đúng đắn của Đảng cũng đã bước đầu thu được những thành quả hết sức quan trọng

và cơ bản về chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2020 và định hướng đến

năm 2030 Người lãnh đạo quản lý đúng đắn sẽ giúp cho đơn vị hạn chế được nhược điểm của mình, liên kết gắn bó mọi người, tạo ra niềm tin sức mạnh, tận dụng được mọi cơ hội, sức mạnh tổng hợp của các yếu tố nội lực và ngoại lực Hơn nữa còn giúp cho đơn vị có thể xác định vị trí uy tín trong phạm vi giáo dục của Huyện và Tỉnh Lãnh đạo quản lý là hoạt động sống còn của Hiệu trưởng trong thời đại ngày nay, thể hiện qua các chức năng vốn có của

nó Chức năng lãnh đạo quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý, là tập hợp các nhiệm vụ khác nhau mà chủ thể quản lý phải tiến hành trong quá trình lãnh đạo quản lý Xây dựng đội ngũ CBQL giáo dục là một vấn đề cấp thiết được nhấn mạnh trong các văn bản của Đảng, Chính phủ và các Bộ

Trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục còn có những bất cập, hạn chế Chỉ Thị 40 – CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về

việc “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục” chỉ rõ: “Số lượng GV còn nhiều bất cập, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển KT - XH, đa số vẫn dạy theo lối cũ, nặng nề về truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành của người học ” [1 Tr, 1] Từ Chỉ thị này, ngày 11

tháng 01 năm 2005 Thủ tướng chính phủ ra Quyết định số 09/2005/QĐ -Tg về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD giai đoạn 2005- 2010”, với mục tiêu tổng quát: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD theo hướng chuẩn hoá, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm nghề nghiệp, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả

sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo NNL; đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp

Kết hợp lý luận với thực tiễn có thể khẳng định: Việc bồi dưỡng CBQL trường THCS hiện nay là một vấn đề quan trọng và cấp bách đối với ngành GD&ĐT để góp phần thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu giáo dục; đáp ứng những yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh tăng cường phân cấp quản lý và hội nhập quốc tế, vai trò của CBQL trường học có xu hướng chuyển từ nhà quản lý thụ động, chấp hành các quy định từ trên xuống sang quản lí một tổ chức giáo dục có tính tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội ngày càng cao Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo và quản lý phải năng động, thích ứng với mọi sự thay đổi và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội để đáp ứng nhu cầu phát triển ngành GD&ĐT Trong giai đoạn vừa qua, hầu hết các Hiệu trưởng đều đã được bồi dưỡng về Quản lí giáo dục tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD Trên thực tế, các hoạt động bồi dưỡng này đã có tác động tích cực, nâng cao trình độ quản lí cho các CBQL trường học để thực hiện nhiệm vụ quản lí nhà trường, hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả quản lí… Tuy nhiên, nội dung chương trình bồi dưỡng giai đoạn này chỉ chú trọng vào các nội dung của hoạt động quản lí theo các văn bản quy định, chưa quan tâm đúng mức tới sự phát triển năng lực quản lí trường học trong thực tiễn và các

kỹ năng quản lí nhà trường

Trong giai đoạn hiện nay, việc thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục cần có cách tiếp cận mới nhằm phát triển năng lực quản lí nhà trường, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong việc thực hiện nhiệm vụ của người CBQL trường học để phát triển chương trình bồi dưỡng

Giáo dục Bắc Ninh nói chung và giáo dục huyện Quế Võ nói riêng trong những năm qua đã có chuyển biến rõ rệt cả về quy mô lẫn chất lượng, đã đạt được những kết quả đáng kể Tuy nhiên, công tác dạy và học trong các trường THCS trong huyện Quế Võ vẫn còn nhiều hạn chế Một trong nguyên nhân cơ bản đó là năng lực của đội ngũ hiệu trưởng các trường THCS trong toàn huyện còn hạn chế Thực tế cho thấy đại đa số hiệu trưởng trường THCS huyện Quế Võ đều chưa được bồi dưỡng về năng lực quản lý một cách đầy

đủ, hệ thống Họ làm việc chủ yếu bằng kinh nghiệm do bản thân tự học hỏi, kết hợp với những kiến thức được bồi dưỡng theo từng chuyên đề hoặc theo

vụ việc Do đó, chất lượng hoạt động quản lý trong các nhà trường THCS còn hạn chế, thể hiện khi giải quyết các tình huống quản lý còn hạn chế đã

có ảnh hưởng đến sự phát triển của nhà trường nói riêng, của bậc học THCS nói chung Chính vì vậy, là một cán bộ đang công tác tại phòng GD&ĐT Quế

võ Tỉnh Bắc Ninh em đã chọn và nghiên cứu đề tài: “ Quản lý bồi dưỡng Hiệu trưởng trường trung học cơ sở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh (Hoạt động bồi dưỡng thường xuyên)” với hy vọng góp phần nâng cao chất lượng

đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS và nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THCS, luận văn đề xuất biện pháp quản lí bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS Huyện Quế võ - tỉnh Bắc Ninh

góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS hiện nay

3 Giả thuyết khoa học

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục yêu cầu đối với hiệu trưởng nhà trường càng trở nên quan trọng rất cần phải nâng cao năng lực quản lý Hiệu trưởng các trường THCS Huyện Quế Võ tỉnh Bắc Ninh trong những năm qua đã có đạt được những yêu cầu nhất định về năng lực, song còn bộc lộ những hạn chế như: Các kĩ năng quản lý chưa đáp ứng yêu cầu cần phải bồi dưỡng; kĩ năng tự học tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực bản thân còn bất cập Nếu nghiên cứu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý phù hợp có thể nâng cao hiệu quả quản lý các trường THCS trên địa bàn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS

4.2 Đối tượng nghiên cứu:

Quản lý hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng trường trung học cơ sở Huyện Quế võ, tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi hiệu trưởng trường THCS

Khảo sát, phân tích thực trạng bồi dưỡng và quản lí hoạt động hiệu trưởng các trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Đề xuất biện pháp quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS huyện Quế

Võ, tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh hiện nay

6 Câu hỏi nghiên cứu

6.1 Việc quản lý bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THCS theo chuẩn

Hiệu trưởng đặt ra những vấn đề gì về cơ sở lý luận cần nghiên cứu thực tiễn?

6.2 Thực trạng năng lực quản lý của người Hiệu trưởng các trường

THCS trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay như thế nào?

6.3 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực của người Hiệu

trưởng các trường THCS trên địa bàn huyện hiện nay như thế nào?

6.4 Cần những giải pháp nào để tăng cường quản lý hoạt động bồi

dưỡng năng lực quản lý của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Quế Võ theo chuẩn Hiệu trưởng?

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho hiệu trưởng trường học; nghiên cứu các khái niệm, văn bản

pháp quy, nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Bắc Ninh về quản lý và kỹ năng quản lý trường học của hiệu trưởng trường THCS

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp điều tra: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra đối với

GVTHCS, CBQL để thu nhập những thông tin về thực trạng công tác bồi

dưỡng và năng lực quản lý của hiệu trưởng các trường THCS huyện Quế Võ

8.2.2 Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các nhà quản lí có kinh

nghiệm để xin ý kiến đề xuất biện pháp và xác định tính hiệu quả, tính khả thi của các biện pháp đề xuất

8.2.3 Phương pháp quan sát: Quan sát, tìm hiểu hoạt động dạy và học của

GV và HS Tìm hiểu công tác chỉ đạo của Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục về tổ

chức bồi dưỡng năng lực quản lí cho hiệu trưởng trường THCS

8.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm quản lý

công tác bồi dưỡng hiệu trưởng các trường THCS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc

Ninh

8.2.5 Phương pháp khảo nghiệm: Sử dụng nhằm minh chứng tính hiệu quả

và tính khả thi của những biện pháp đã đề xuất

8.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học và xử lý số liệu

Chủ yếu dùng để thống kê, phân tích, tổng hợp và xử lý các số liệu thu thập được

9 Đóng góp mới của luận văn

Trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận liên quan đến quản lí bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THCS và làm rõ thực trạng quản lý bồi dưỡng cho Hiệu trưởng trường THCS huyện Quế võ - Tỉnh Bắc Ninh, đề tài đã đề xuất biện pháp quản lý bồi dưỡng cho hiệu trưởng các trường THCS huyện Quế

Võ - tỉnh Bắc Ninh, góp phần nâng cao năng lực quản lí cho đội ngũ này, từ

đó nâng cao chất lượng GD trên địa bàn

10 Cấu trúc của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu

tham khảo, các phụ lục, luận văn được cấu trúc thành ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động bồi dưỡng hiệu trưởng

trường THCS trong bối cảnh hiện nay

Chương 2 Thực trạng bồi dưỡng và quản lí bồi dưỡng hiệu trưởng

trường THCS huyện Quế Võ - Tỉnh Bắc Ninh

Chương 3 Biện pháp quản lí bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS

huyện Quế Võ - Tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Quản lý có một vai trò hết sức quan trọng trong mọi lĩnh vực từ chính trị,

kinh tế, văn hoá đến mọi hoạt động của đời sống xã hội Ngay từ thời xa xưa

để chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên nhiên và để duy trì sự tồn tại của mình, con người đã phải kết thành từng nhóm, cũng từ đây trong quá trình lao động đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động tức là cần có sự quản lý Quản lý nhằm hiệp lực tạo một môi trường thuận lợi, một thuộc tính

mới, đạt được mục tiêu của nhóm, của tập thể C.Mác đã khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung chừng nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ CSVC, khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó ” [21 Tr, 265]

Trên thế giới, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý nói chung và quản lý trong lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo nói riêng Harold Koontz, Cyril

Odonell, Heinz Weihrich với tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”

[33 Tr,34], đề cập nhiều về yêu cầu chất lượng của người QL

Ở Liên Xô (cũ), các công trình nghiên cứu, xét ở góc độ lý luận giáo dục học, các tác giả đã đề cập tới lực lượng giáo dục, trong đó nêu rõ vai trò,

vị trí, chức năng của CBQL trường học Trong đó tác giả T.A Ilina với tác

phẩm “Giáo dục học” [55 Tr, 65]

N.V Savin với tác phẩm “Những vấn đề cơ bản của QL nhà trường” [51.Tr, 87]; Dakharop với tác phẩm “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” [25

Tr, 12]

Tác phẩm “Quản trị hiệu quả trường học”[Bertie Evarard, Ian Wilson,

Geoffrey Morris (2009), Quản trị hiệu quảtrường học, Học viện QLGD Việt

Nam] của nhóm tác giả Bertie Everard, Ian Wilson và Geoffrey Morris được đánh giá là “cẩm nang” của những người làm công tác quản trị và lãnh đạo nhà trường

Năm 1991 UNESCO xuất bản cuốn “Quản lí hành chính và sư phạm” [37

Tr, 35] của Jean Valerien nhằm giới thiệu các modul về vai trò, chức năng, trách nhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm vụ của người hiệu trưởng trường học

Như vậy, vấn đề bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho hiệu trưởng không còn là vấn đề mới Song bồi dưỡng năng lực quản lí cho hiệu trưởng như thế nào thì những công trình trên chưa chỉ rõ và chưa đi sâu bồi dưỡng các kĩ năng cụ thể mà chỉ nêu tầm quan trọng và nội dung bồi dưỡng chung cho CBQL giáo dục

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam cũng có nhiều tác giả nghiên cứu về quản lí, quản lí giáo dục, quản lí nhà trường như Phan Văn Kha nghiên cứu về “ Phương pháp nghiên cứu khoa học GD” Nguyễn văn Lộc, Mạc Văn Trang, Nguyễn Công

Giáp nghiên cứu “Cơ sở lí luận quản lí trong tổ chức giáo dục” Phạm Minh Hạc nghiên cứu về “Một số vấn đề về GD và khoa học GD” , Chu Mạnh Nguyên (chủ biên) bộ giáo trình “Bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS”

Trong những năm gần đây cũng đã có nhiều công trình, luận văn nghiên cứu về công tác quản lí bồi dưỡng, xây dựng, qui hoạch và phát triển đội ngũ CBQL giáo dục các cấp của một số địa phương như:

Đặng Quốc Bảo: “Đào tạo bồi dưỡng CBQL giáo dục cho thế kỷ XXI”

Kỷ yếu hội thảo về công tác đào tạo bồi dưỡng CBQL và công chức ngành giáo dục trong thời kỳ mới (2000) [4 Tr, 35]

Bùi Thị Huệ: “ Tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh” Luận văn thạc

sỹ quản lý giáo dục năm 2013

Lê Lan phương:“Quản lý bồi dưỡng năng lực Hiệu trưởng các trường Trung học cơ sở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn Hiệu trưởng.”

Luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục năm 2016

Đoàn Thị Thúy Giang: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng CBQL trường tiểu học của phòng GD&ĐT Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội” Luận văn thạc sỹ

quản lý giáo dục năm 2017

Nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ CBQL giáo dục góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS và nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương đáp ứng được yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục Sau một thời gian tìm tòi và nghiên cứu tôi

nhận thấy đề tài: “ Quản lý bồi dưỡng Hiệu trưởng trường trung học cơ sở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh(Hoạt động bồi dưỡng thường xuyên)” cần

được quan tâm nghiên cứu đặc biệt là ở một huyện có chất lượng giáo dục còn thấp như huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm về bồi dưỡng, bồi dưỡng thường xuyên

Trong Từ điển Tiếng Việt có khái niệm "bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất" [60 Tr, 95] Đó là một giai đoạn và một hình

thức của giáo dục Ngày nay ai cũng hiểu rằng đào tạo, bồi dưỡng, học tập, rèn luyện và tất cả những cách thức khác nhau có mục đích phát triển con người đều do giáo dục

Khái niệm "bồi dưỡng" theo nghĩa sư phạm và phát triển nguồn lực Đó

là quá trình huấn luyện, hướng dẫn, rèn luyện, lĩnh hội kỹ năng và giá trị tương ứng phù hợp với mục tiêu phát triển nghề nghiệp của người quản lý trên cơ sở nâng cao năng lực quản lý Trong khái niệm này, phát triển được hiểu trên các mặt: Năng lực chung, năng lực chuyên biệt (trong đó có kỹ năng), đạo đức và phong cách chuẩn mực trong quản lý

Bồi dưỡng là khâu nối tiếp của quá trình đào tạo Có thể coi bồi dưỡng

là quá trình cập nhật kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu, đào tạo thêm hoặc

củng cố các kỹ năng quản lý, nhằm tạo điều kiện cho người quản lý có cơ hội

để củng cố và mở mang hệ thống những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ Đối với hiệu trưởng trường học được bồi dưỡng thêm kiến thức về kỹ năng quản lý nhà nước, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường để giúp họ nâng cao năng lực quản lý, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Khái niệm bồi dưỡng thường xuyên “ Bồi dưỡng thường xuyên là một hoạt động dạy - học được thực hiện đều đặn, liên tục nhằm cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng và nghiệp vụ cho giáo viên, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu của ngành và mong muốn của toàn xã hội”

1.2.2 Khái niệm quản lý, quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên

Thuật ngữ “quản lý” được dùng trong rất nhiều các lĩnh vực: quản lý nhà nước, quản lý xã hội, quản lý hành chính, quản lý doanh nghiệp, quản lý

GD Mary Parker Follett đưa ra định nghĩa khá nổi tiếng “Quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác”[55 Tr,35]

Ở nước ta, cũng có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý: Một định

nghĩa của Đặng Bá Lãm được chấp nhận một cách rộng rãi “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra công tác của các thành viên trong

tổ chức và sử dụng mọi nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt những mục tiêu của

tổ chức” [45 Tr, 23]

Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản

lý (management) là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) - trong một tổ chức’’ Định

nghĩa này cho ta thấy trong tổ chức nào đi chăng nữa có mục tiêu gì và cơ cấu, quy mô như thế nào thì đều cần có sự quản lý, người quản lý có vai trò tổ chức hoạt động để đạt được mục tiêu [16 Tr, 35]

Theo Nguyễn Kỳ - Bùi Trọng Tuân: “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định” [42 Tr, 97]

Theo Đặng Vũ Hoạt – Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình có định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn”[37 Tr,34]

Theo Nguyễn Ngọc Quang thì “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người LĐ (khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [53 Tr,36 ]

Ta thấy tất cả các định nghĩa trên có thể nhấn mạnh các mặt không giống nhau nhưng có điểm chung là đều coi quản lý là hoạt động có tổ chức và hướng tới hoàn thành mục tiêu đã đề ra

Trong quản lý bao giờ cũng có chủ thể quản lý, khách thể quản lý quan

hệ với nhau bằng những tác động quản lý Từ những ý chung của các định

nghĩa và xét quản lý với tư cách là một hành động, có thể định nghĩa: Quản lý

là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất

Khái niệm quản lý, quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên “ Quản

lý hoạt động BDTX là quản lý việc tổ chức thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức, CSVC phục vụ BDTX”

1.2.3 Quản lí giáo dục

Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành, người

nghiên cứu trên nền tảng của khoa học quản lý nói chung, cũng giống như khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau Ở đây chỉ đề cập tới khái niệm giáo dục trong phạm vi quản lý một hệ thống giáo dục nói chung mà hạt nhân của hệ thống đó là các cơ sở

trường học Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục: Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích,

có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm là hội tụ của

quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [53 Tr, 56 ]

Thực chất, quản lý giáo dục là một khoa học về quản lý Chính vì lẽ đó quản lý giáo dục có đầy đủ các nguyên tắc chung của một khoa học quản lý Tuy nhiên, do tính đặc thù của quản lý giáo dục, sản phẩm của giáo dục là nhân cách con người Quá trình tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng là tình cảm, tâm

lý, ý thức con người (học sinh, giáo viên) Bởi thế, quá trình giáo dục phải diễn ra trong một thời gian dài và huy động nhiều lực lượng tham gia cùng một lúc Cho nên, quản lý giáo dục không chỉ có đầy đủ các nguyên tắc chung về quản lý mà nó còn chứa đựng những nguyên tắc đặc thù riêng:

1.2.4 Quản lý nhà trường

Trường học là đối tượng quản lý của các cấp quản lý trong hệ thống GD quốc dân; đồng thời trường học là một cơ sở giáo dục độc lập tự quản của xã hội Trường học không những là đơn vị cấu trúc cơ sở của hệ thống GD quốc dân mà còn là cơ quan GD chuyên biệt, nơi chủ yếu thực hiện chức năng, nhiệm vụ GD

và đào tạo thế hệ trẻ Người cán bộ quản lý trong nhà trường là đại diện của Nhà nước về mặt pháp lý, có trách nhiệm và quyền hạn cao nhất về mặt hành chính và chuyên môn, chịu trách nhiệm trước các cơ quan quản lý cấp trên về tổ chức và quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường

Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý Nhà trường là thực hiện đường lối GD của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa Nhà trường vận

hành theo nguyên lý GD, để tiến tới mục tiêu GD, mục tiêu đào tạo đối với ngành GD, với thế hệ trẻ và từng HS” [31 Tr,45]

Trên cơ sở quan niệm ấy, có thể thấy: Quản lý trường học là tập hợp những tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các bộ phận khác nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư cũng như do lực lượng các xã hội đóng góp, hoặc vốn tự có của nhà trường, hướng vào việc đẩy mạnh hoạt động của nhà trường mà tiêu điểm hội tụ là quá trình đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ

Ta có thể nhận thấy quản lý trường học bao gồm hai loại quản lý: Quản lý của chủ thể bên trên, bên ngoài Nhà trường và quản lý của chính chủ thể bên trong Nhà trường Quản lý của chủ thể bên trên, bên ngoài Nhà trường nhằm định hướng và tạo điều kiện cho Nhà trường phát triển; Quản lý của chính chủ thể bên trong Nhà trường nhằm hoạt động tổ chức các chủ trương, chính sách

GD thành các kế hoạch hoạt động, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra để đưa Nhà trường đạt tới những mục tiêu đã đề ra Tuy nhiên, do tính quản lý nhà trường vừa mang tính nhà nước vừa mang tính xã hội nên trong quản lý nhà trường còn bao hàm quản lý đội ngũ, CSVC, tài chính, hành chính - quản trị và quản lý các hoạt động phối kết hợp với các lực lượng xã hội để thực hiện mục tiêu giáo dục

Sơ đồ 1.1 Các yếu tố hợp thành quá trình giáo dục

MT

PP ND

CSVC Quản lý

1.2.5 Khái niệm Hiệu trưởng

Trong Nhà trường, Hiệu trưởng là người đứng đầu được cấp trên ra quyết định bổ nhiệm; vị trí, vai trò của người Hiệu trưởng vô cùng quan trọng Với tình hình thực hiện nay GD&ĐT đổi mới phương pháp quản lý và dân chủ hóa Nhà trường, nhằm phát huy cao độ tính tích cực của đội ngũ GV thì vai trò của người Hiệu trưởng càng nổi bật lên hơn bao giờ hết

Theo Dakharop: “ Hiệu trưởng là thủ trưởng của Nhà trường là người tổ chức chính quá trình dạy học Với tư cách vừa là nhà GD vừa là nhà quản lý, Hiệu trưởng có trách nhiệm bảo đảm sự phát triển toàn bộ công tác nhà trường” [25 Tr, 143]

Cũng như hiệu trưởng các trường học, hiệu trưởng trường THCS “là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước

có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận” Với tư cách pháp nhân đó, họ có các vai

trò chủ yếu và họ cần có các phẩm chất, năng lực tương xứng với các vai trò của

họ như sau:

- Đại diện cho chính quyền về mặt thực thi Luật pháp, chính sách giáo dục nói chung, các quy chế giáo dục và Điều lệ trường THCS nói riêng trong trường THPT Để đảm đương vai trò này, đội ngũ CBQL trường THCS cần

có phẩm chất và năng lực về pháp luật (hiểu biết và vận dụng đúng đắn luật pháp, chính sách, quy chế giáo dục và điều lệ trường học vào quản lý các mặt hoạt động của trường THCS)

- Hạt nhân tạo động lực cho bộ máy tổ chức và đội ngũ nhân lực trường THCS thực hiện các hoạt động giáo dục (trong đó tập trung vào điều hành đội ngũ thực hiện nhiệm vụ dạy học) có hiệu quả hơn Để đảm đương được vai trò này CBQL trường THCS cần có phẩm chất và năng lực về tổ chức và điều hành đội ngũ CBQL cấp dưới, giáo viên, nhân viên và học sinh, năng lực chuyên môn (am hiểu và vận dụng thành thạo các tri thức về tổ chức nhân sự, giáo dục học, tâm lý học, xã hội học và các tri thức phổ thông) để quản lý các hoạt động giáo dục và dạy học của trường THCS

- Chủ sự huy động và quản lý tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị trường

học Để đảm đương được vai trò này CBQL trường THCS cần có phẩm chất

và năng lực về quản lý kinh tế và năng lực kỹ thuật (hiểu biết về quản lý tài

chính và quản lý cơ sở vật chất, kỹ thuật, công nghệ, ) phục vụ cho các hoạt động giáo dục và dạy học của trường THCS

- Tác nhân thiết lập và phát huy tác dụng của môi trường giáo dục (mối quan hệ giữa trường THCS, gia đình và xã hội; nói rộng hơn là thực hiện hiệu quả chính sách xã hội hoá giáo dục) Để đảm đương được vai trò này CBQL

trường THCS cần phải có phẩm chất và năng lực giao tiếp để vận động cộng

đồng, xã hội tham gia xây dựng và quản lý trường THCS

- Nhân tố thiết lập và vận hành hệ thống thông tin và truyền thông giáo dục trong trường THCS Để đảm đương được vai trò này, CBQL trường THCS phải có phẩm chất và năng lực về kỹ thuật quản lý và khai thác mạng Internet để phục vụ cho mọi hoạt động của trường THCS

Để lãnh đạo Nhà trường hiệu quả, Hiệu trưởng phải có các năng lực phẩm chất cần thiết như tầm nhìn; có tư duy đổi mới, phát huy nguyên tắc dân chủ trong quản lý; tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ được giao

Như vậy, Hiệu trưởng là người có thẩm quyền cao nhất về hành chính

và chuyên môn; là người điều hành, quản lý và chịu trách nhiệm trước cấp trên và trước pháp luật về mọi hoạt động của Nhà trường

1.3 Những yêu cầu đối với hiệu trưởng trường THCS trong bối cảnh hiện nay

1.3.1 Những yêu cầu của xã hội

Trong bối cảnh tăng cường phân cấp quản lý và hội nhập quốc tế, vai trò của Hiệu trưởng trường THCS có xu hướng chuyển từ nhà quản lý thụ động, chấp hành các quy định từ trên xuống, hệ quả của cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp sang quản lí một tổ chức giáo dục có tính tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội ngày càng cao Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo và quản lý phải năng động, thích ứng với mọi sự thay đổi và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội để đáp ứng nhu cầu phát triển ngành GD&ĐT

Trong giai đoạn vừa qua, hầu hết các Hiệu trưởng đều đã được bồi dưỡng về Quản lí giáo dục tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD Trên thực tế, các hoạt động bồi dưỡng này đã có tác động tích cực, nâng cao trình

độ quản lí cho các CBQL trường học để thực hiện nhiệm vụ quản lí nhà trường, hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả quản lí Tuy nhiên, nội dung chương trình bồi dưỡng giai đoạn này chỉ chú trọng vào các nội dung của hoạt động quản lí theo các văn bản quy định, chưa quan tâm đúng mức tới sự phát triển năng lực quản lí trường học trong thực tiễn và các kỹ năng quản lí nhà trường

Trong giai đoạn hiện nay, việc thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục cần có cách tiếp cận mới nhằm phát triển năng lực quản lí nhà trường, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong việc thực hiện nhiệm vụ của người CBQL trường học Tuy nhiên công tác quản lý giáo dục, trong đó có quản lý trường học

có đặc thù riêng vì vậy người CBQL cần đạt một số yêu cầu sau:

Những yêu cầu về phẩm chất:

Người cán bộ quản lý trường học phải có giác ngộ sâu sắc về chính trị, thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, có hiểu biết về đường lối giáo dục của Đảng, đoàn kết thu phục được đội ngũ giáo viên, học sinh thực hiện chủ trương đường lối giáo dục của Đảng

Người cán bộ quản lý trường Trung học cơ sở phải là người mẫu mực toàn diện về lý tưởng, đạo đức, lối sống, có tính kiên định, thận trọng nhưng mạnh dạn, quyết đoán và giám chịu trách nhiệm, có tầm nhìn, có khả năng phân tích tình hình và dự đoán trước cơ hội phát triển của nhà trường

Những yêu cầu về năng lực:

Người cán bộ quản lý trường học phải tiếp cận được hệ thống tri thức lý luận giáo dục hiện đại, vận dụng thành thạo các qui luật chi phối quá trình giáo dục, hiểu biết tường tận công việc của người giáo viên mình quản lý Khi nói đến quản lý trường học, Bộ giáo dục và đào tạo có hệ thống văn bản pháp qui qui định vai trò, chức năng, quyền hạn của người cán bộ quản lý

trường học, đặc biệt là Luật giáo dục và qui chế trường THCS và THPT Vì vậy, nhận thức đúng đắn và đầy đủ về đối tượng, mục tiêu, chức năng, nhiệm

vụ của người cán bộ quản lý trường học là yêu cầu trước tiên đối với người cán bộ quản lý trường học

Mục tiêu của nhà trường phải đáp ứng mục tiêu tổng thể phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước, có mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn Người cán

bộ quả lý phải nhận thức một cách đầy đủ những hệ thống thứ bậc của mục tiêu THCS của hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó thấy rõ mục tiêu cụ thể của nhà trường và gắn nó với mục tiêu kinh tế - xã hội của địa phương, đảm bảo sự tác động qua lại tích cực giữa nhà trường với các quá trình xã hội của địa phương, động viên tổ chức các lực lượng xã hội trong địa phương tham gia sự nghiệp giáo dục, xây dựng nhà trường

Nhà trường phổ thông nói chung và trường Trung học cơ sở nói riêng còn là một hệ tự điều khiển, do đó việc thường xuyên cải tiến tổ chức và phương pháp quản lý trong nội bộ nhà trường cũng là một mục tiêu không thể thiếu được trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của nhà quản lý

Trong điều kiện chính trị - kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay, người cán bộ quản lý nhà trường không phải chỉ biết tập trung vào việc tổ chức phát triển các hoạt động dạy học và giáo dục, mà điều quan trọng hơn là phải biết

tổ chức quản lý để đưa nhà trường vào quỹ đạo của sự đổi mới đất nước, đáp

ứng yêu cầu "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài", góp

phần phát huy nguồn lực con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và địa phương

Người cán bộ quản lý trường học là người tổ chức mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường, đặc biệt là tổ chức và quản lý con người, vì vậy phải có các kỹ năng tổ chức hoạt động, kỹ năng tổ chức hoạt động của người cán bộ quản lý trường học vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật

Người cán bộ quản lý trường học phải thực hiện tốt các chức năng quản

lý cơ bản của mình đó là: Chức năng lập kế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng kiểm tra đánh giá

1.3.2 Những yêu cầu đối với hiệu trưởng trường THCS

Theo thông tư 29/2009/TT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc “Ban hành quy định chuẩn hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học”

Chuẩn đánh giá hiệu trưởng: gồm 3 tiêu chuẩn với 23 tiêu chí

Tiêu chuẩn 1: Phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp

1 Tiêu chí 1 Phẩm chất chính trị

2 Tiêu chí 2 Đạo đức nghề nghiệp

3 Tiêu chí 3 Lối sống

4 Tiêu chí 4 Tác phong làm việc

5 Tiêu chí 5 Giao tiếp, ứng xử

Tiêu chuẩn 2: Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm

1 Tiêu chí 6 Hiểu biết chương trình giáo dục phổ thông

2 Tiêu chí 7 Trình độ chuyên môn

3 Tiêu chí 8 Nghiệp vụ sư phạm

4 Tiêu chí 9 Tự học và sáng tạo

5 Tiêu chí 10 Năng lực ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin

Tiêu chuẩn 3: Năng lực quản lí nhà trường

1 Tiêu chí 11 Phân tích và dự báo

2 Tiêu chí 12 Tầm nhìn chiến lược

3 Tiêu chí 13 Thiết kế và định hướng triển khai

4 Tiêu chí 14 Quyết đoán, có bản lĩnh đổi mới

5 Tiêu chí 15 Lập kế hoạch hoạt động

6 Tiêu chí 16 Tổ chức bộ máy và phát triển đội ngũ

7 Tiêu chí 17 Quản lý hoạt động dạy học

8 Tiêu chí 18 Quản lý tài chính và tài sản nhà trường

9 Tiêu chí 19 Phát triển môi trường giáo dục

10 Tiêu chí 20 Quản lý hành chính

11 Tiêu chí 21 Quản lý công tác thi đua, khen thưởng

12 Tiêu chí 22 Xây dựng hệ thống thông tin

13 Tiêu chí 23 Kiểm tra đánh giá

1.4 Bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS

1.4.1 Mục tiêu bồi dưỡng

1.4.1.1 Mục tiêu chung:

Bồi dưỡng năng lực cho Hiệu trưởng trường THCS về lãnh đạo và quản

lý trường học, chủ động trong đổi mới lãnh đạo, quản lý để phát triển nhà

trường trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Biết gắn

tầm nhìn với hành động, phát huy những giá trị của nhà trường và xã hội cho

sự nghiệp phát triển GD&ĐT với nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng giáo dục phục vụ công cuộc đổi mới phát triển đất nước trong bối cảnh hội

nhập quốc tế

1.4.1.1 Mục tiêu cụ thể

Kiến thức: Quán triệt các quan điểm, đường lối, chính sách phát triển kinh tế xã hội, phát triển GD&ĐT trong bối cảnh hội nhập quốc tế theo tinh thần lấy đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam

Kỹ năng: Tăng cường năng lực lãnh đạo để Hiệu trưởng trường THCS nhận thức được sứ mạng, xây dựng được tầm nhìn, biết chọn lựa mô hình và phong cách lãnh đạo phù hợp với vị trí công việc được giao trong điều kiện cụ thể của mỗi nhà trường

Thái độ: Với kiến thức, kỹ năng quản lý giáo dục tiếp thu được Hiệu trưởng trường THCS phát triển năng lực bản thân theo xu thế phát triển của

xã hội nói chung của địa phương nói riêng

1.4.2 Nội dung, chương trình bồi dưỡng

Quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS là hoạt động quản lý giáo dục Nội dung bồi dưỡng bao gồm: điều tra nguyện vọng, nhu cầu cần được bồi dưỡng, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch, quản lý việc chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng; kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng kỹ năng

Vì vậy, cấu trúc của nội dung bồi dưỡng không phải là khái niệm, nguyên lý hay tri thức sự kiện, mà là giáo dục Từ kỹ năng lựa chọn nguyên lí gắn kết việc học và rèn luyện Mỗi kỹ năng tương ứng với một module học tập; Module bồi dưỡng phải xoay quanh việc phục vụ cho quá trình học tập và rèn luyện Nội dung quản lý bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường THCS phải sát với yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là hướng vào phương pháp dạy học, sử dụng trang thiết bị hiện đại trong dạy học, kinh nghiệm công việc tác động đến quản lý trong môi trường giáo dục, với thời lượng hợp lý Hiệu trưởng trường THCS sau khi hoàn thành nội dung bồi dưỡng có thể làm tốt công việc quản

lý, đồng thời có kỹ năng tự học để nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu công việc ở mức độ cao hơn Nội dung quản lý bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường THCS theo Module, được sắp xếp thành một hệ thống

Bảng 1.1 Nội dung quản lý bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho hiệu trưởng

trường THCS

Module 1 Kỹ năng lập kế hoạch

Module 2 Kỹ năng quản lý hoạt động dạy học và quy chế chuyên môn Module 3 Kỹ năng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Module 4 Kỹ năng quản lý kiểm tra đánh giá kết quả dạy học

Module 5 Kỹ năng xử lý thông tin

Module 6 Kỹ năng soạn thảo văn bản và thi hành các quyết định

1.4.3 Phương pháp bồi dưỡng

Cần tiếp tục tuyên truyền, quán triệt về ý thức và trách nhiệm của mỗi cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đối với việc thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng để không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực lãnh đạo, quản lý của cán bộ quản lý trong môi trường phát triển liên tục và bền vững của cả hệ thống và mỗi cơ sở giáo dục

Đồng thời đổi mới công tác bồi dưỡng theo hướng chú trọng quá trình

tự học, tự bồi dưỡng tại chỗ, bồi dưỡng qua công việc hàng ngày của cán bộ

quản lý cơ sở giáo dục Cần xây dựng mỗi nhà trường, mỗi tổ chuyên môn trở thành một đơn vị học tập, biết học hỏi theo phương châm “ học thày không tày học bạn”, nhà giáo là những người gương mẫu về học tập suốt đời, góp phần xây dựng xã hội học tập Cùng với đó, cần xây dựng, cập nhật nội dung bồi dưỡng phục vụ yêu cầu bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng theo các yêu cầu của đổi mới giáo dục để nâng cao phẩm chất và năng lực cho cán bộ quản

lý cơ sở giáo dục, bồi dưỡng đáp ứng tiêu chuẩn từng chức danh nghề nghiệp

1.4.4 Hình thức bồi dưỡng

Vận dụng triệt để ưu thế của công nghệ thông tin vào công tác bồi dưỡng Tận dụng website “Trường học kết nối” và các cổng thông tin điện tử khác có chức năng tổ chức bồi dưỡng để triển khai thực hiện các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và cán bộ quản lý

Kết hợp bồi dưỡng qua mạng internet với bồi dưỡng tập trung để trong cùng một thời điểm có thể bồi dưỡng cho một số lượng lớn người học, đặc biệt, người học được trực tiếp tương tác, trao đổi, thảo luận đặt ra những vấn

đề vướng mắc với giảng viên thông qua hệ thống đường truyền internet

Việc sử dụng phương thức bồi dưỡng tập trung chỉ dành cho những vấn

đề mới, khó, những nội dung yêu cầu về thực hành phương pháp, kỹ thuật dạy học Xây dựng hệ thống tài liệu bồi dưỡng dưới dạng: Tài liệu bản in, bài giảng bản word, bài giảng PowerPoint, video clip, đĩa VCD, cẩm nang hỏi đáp Tài liệu này vừa được in, phát (theo phương thức tập trung) vừa đưa lên mạng internet (theo phương thức trực tuyến) Tăng cường các hình thức bồi dưỡng thông qua các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn như: nghiên cứu bài học, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng Xây dựng nhân lực phục vụ công tác bồi dưỡng gồm: đội ngũ tác giả biên soạn tài liệu, học liệu bồi dưỡng; Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục cốt cán/tư vấn của địa phương và tập huấn cho đội ngũ này trở thành đầu mối trong việc tổ chức, hướng dẫn trong các hoạt động bồi dưỡng ở cơ sở; Xây dựng đội ngũ kỹ thuật viên có năng lực công nghệ thông tin tại các cơ sở giáo dục và đào tạo để có thể hỗ trợ học viên trong quá trình bồi dưỡng

Phát huy vai trò của hệ thống trung tâm giáo dục thường xuyên trong công tác kết nối người dạy với người học để tổ chức các lớp học bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý

1.5 Quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS

1.5.1 Lập kế hoạch bồi dưỡng

1.5.1.1 Định nghĩa

Lập kế hoạch là một quá trình bao gồm: Đánh giá thực trạng, dự báo, xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch; nghĩa là trên cơ sở thực trạng ban đầu của cơ quan, tổ chức để xác định mục tiêu, mục đích kết quả trong tương lai

và con đường, phương pháp để đạt mục tiêu đó

Trong việc thiết lập một môi trường để các cá nhân đang làm việc với nhau trong một tập thể thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả, nhiệm vụ cốt yếu nhất của người quản lý là phải biết rõ mọi người có hiểu được nhiệm vụ, các mục tiêu của nhóm và các phương pháp để đạt được mục tiêu đó hay không Để sự cố gắng của nhóm có hiệu quả, các cá nhân phải biết họ được yêu cầu hoàn thành cái gì Đây là chức năng của việc lập kế hoạch Chức năng lập kế hoạch là chức năng quan trọng trong các chức năng của quản lý bởi vì nó gắn liền với việc lựa chọn chương trình hành động trong tương lai Không những thế chức năng hoạch định còn là chỗ dựa của các chức năng khác Nhờ công tác lập kế hoạch mà các nhà quản lý của các hệ thống sẽ tổ chức điều khiển và kiểm tra nhằm đảm bảo được tất cả các mục tiêu thông qua kế hoạch đã có để đạt được mục tiêu đó

Lập kế hoạch là quyết định trước hết cần phải làm cái gì, làm như thế nào, thời gian làm và đối tượng thực hiện Kế hoạch được ví như cây cầu bắc qua các khoảng trống để đi tới đích Quá trình lập kế hoạch là quá trình đòi hỏi chúng ta phải xác định các đường lối một cách có ý thức và đã ra các quyết định của chúng

ta trên cơ sở mục tiêu, sự hiểu biết và những đánh giá thận trọng

1.5.1.2 Vai trò của việc lập kế hoạch

Giúp cho việc đối phó với sự không ổn định và thay đổi trong nội bộ hệ thống của mình cũng như của môi trường bên ngoài Vì việc này đòi hỏi phải

thực hiện trong thời gian dài mà kết quả của nó là ở trong tương lai mà tương lai lại là rất ít khi xảy ra chắc chắn, tương lai càng xa thì kết quả lập kế hoạch càng kém chính xác Mặc dù vậy thì lập kế hoạch vẫn là cần thiết vì các nhà quản lý vẫn phải cố tìm cách tốt nhất để đạt được các mục tiêu đề ra cho hệ thống và để biết mỗi bộ phận đã đóng góp như thế nào vào công việc phải làm

Đặt ra các mục tiêu cho hệ thống bởi vì toàn bộ công việc lập kế hoạch

là nhằm vào các mục tiêu của hệ thống

Việc hoạch định được xem xét toàn diện sẽ thống nhất được những hoạt động tương tác giữa các bộ phận trong cả hệ thống Nó thay sự hoạt động mong muốn, không được phối hợp của các cá nhân, bộ phận bằng sự nỗ lực theo định hướng với những quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng

1.5.2 Xác định nội dung bồi dưỡng

Hiệu trưởng là người đứng đầu cơ sở GD do vậy Hiệu trưởng phải phấn đấu thực hiện tốt những mục tiêu QL cơ bản, mỗi mục tiêu thể hiện một nhiệm vụ đặc trưng của hoạt động quản lý và giữa các nhiệm vụ có mối liên

hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau tạo thành một hệ thống mục tiêu toàn diện Trách nhiệm của người Hiệu trưởng là không chỉ xác định đúng đắn các mục tiêu

mà phải thực hiện các mục tiêu thông qua các nội dung cơ bản như : Công tác lập kế hoạch; Công tác tổ chức, chỉ đạo thực hiện mục tiêu QL trường THCS; Công tác thanh, kiểm tra… Chính vì vậy, nội dung bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho Hiệu trưởng trường THCS bao gồm:

* Bồi dưỡng năng lực thực hiện chức năng kế hoạch hóa:

Kế hoạch hoá trong giáo dục, với nghĩa rộng nhất là áp dụng sự phân tích hệ thống và hợp lý các quá trình phát triển giáo dục với mục đích làm cho giáo dục đạt được kết quả và có hiệu quả hơn phù hợp với những yêu cầu và nhiệm vụ của người học và xã hội đặt ra Kế hoạch hoá là một chức năng quan trọng của công tác QL nhà trường nói chung và quản lý trường THCS nói riêng Tất cả các hoạt động quản lý đều được bắt đầu từ khâu xây dựng kế hoạch Kế hoạch được thể hiện ở các lĩnh vực hoạt động của nhà trường, xã hội Việc xây

dựng kế hoạch có tác dụng phối hợp các hoạt động trong nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu của nhà trường; xây dựng kế hoạch để khẳng định sự phát triển của nhà trường trong tương lai; đảm bảo cơ sở pháp lý cho hoạt động của nhà trường và tạo khả năng thực hiện các hoạt động một cách kinh tế; kế hoạch có tác dụng tạo điều kiện cho người quản lý kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các hoạt động của cá nhân, tập thể trong tổ chức nhà trường

* Bồi dưỡng năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch đề ra

Sau khi lập được kế hoạch cho năm học và cho từng tháng, người Hiệu trưởng phải tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch đã vạch ra Chỉ đạo thực hiện

kế hoạch trong trường THCS là một hoạt động thường xuyên, liên tục và được tiến hành trong suốt năm học Đây là khâu tạo ra hiệu quả thực sự của hoạt động QL Người hiệu trưởng thực hiện tốt công tác này sẽ biến kế hoạch thành hiện thực, biến mục tiêu thành kết quả Công việc này đòi hỏi cao ở người Hiệu trưởng về trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn Để phân phối và sắp xếp nguồn nhân lực trong nhà trường, đòi hỏi người Hiệu trưởng phải xác định được những nội dung chủ yếu sau:

- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức trong nhà trường từ cấp quản lý cao nhất chi bộ, BGH đến các phòng ban, tổ chuyên môn và các đoàn thể, tương ứng mỗi bộ phận phải có người đứng đầu phụ trách và hướng dẫn; đồng thời xây dựng và phát triển đội ngũ cả về số lượng và chất lượng.Việc xác định cơ chế hoạt động và xây dựng mối quan hệ tốt trong nhà trường là hết sức cần thiết

để duy trì mọi hoạt động của nhà trường do đó HT phải tổ chức tốt lao động của mình với tư cách là nhà quản lý HT trường THCS là người có thẩm quyền ra quyết định và chịu trách nhiệm về các quyết định quản lý Quyết định của hiệu trưởng tác động đến lợi ích của nhiều người trong tập thể nhà trường Để có những quyết định sáng suốt, đảm bảo tính hiệu quả, HT với tư cách là người đứng đầu một bộ máy phải biết sử dụng đúng đắn quyền lực cá nhân kết hợp với việc phát huy quyền làm chủ của mọi CBGV trong trường

để đạt được mục tiêu Phải biết tổ chức một cách khoa học các công việc và bản thân phải thực sự gương mẫu, nghiêm túc thực hiện các quy định chung của nhà trường cũng như các chuẩn mực xã hội Hiệu trưởng phải thường xuyên rút kinh nghiệm, cải tiến công tác quản lý để không ngừng nâng cao chất lượng các hoạt động trong nhà trường

* Bồi dưỡng năng lực chỉ đạo thực hiện mục tiêu QL trong trường THCS:

Quản lý phát triển số lượng HS

Quản lý việc thực hiện chương trình giáo dục;

Quản lý đội ngũ cán bộ giáo viên, bao gồm: Sắp xếp tổ chức và phân công đội ngũ CBGV vào các lớp, các công việc cụ thể; Thúc đẩy hoạt động của các đoàn thể trong nhà trường; Phân công trong các tổ chuyên môn; đặc biệt là công tác bồi dưỡng đội ngũ CBGV trường THCS nhằm nâng cao trình

độ đội ngũ CBGV là một yêu cầu cấp bách trong các nhà trường Người HT cần tạo điều kiện cho đội ngũ CBGV vận dụng tốt những lý luận đã học vào thực tiễn, tích luỹ và tổng kết được nhiều kinh nghiệm tiên tiến, rút ra những bài học quý báu, qua đó nâng cao trình độ về mọi mặt

Hiệu trưởng phải làm các công việc:

+ Củng cố thêm nhận thức về vị trí và trách nhiệm của mình cho CBGV + Xây dựng nhà trường thành một tập thể đoàn kết

+ Chăm sóc đời sống tinh thần và vật chất cho CBGV

+ Nâng cao nghiệp vụ và rèn tay nghề cho CBGV: Thực hiện các yêu cầu chuyên môn: thanh tra, kiểm tra, dự giờ, thăm lớp; áp dụng các sáng kiến, kinh nghiệm trong và ngoài nhà trường; giúp đỡ CBGV yếu kém

*Hình thức quản lý đội ngũ CBGV trong trường THCS:

Quản lý đội ngũ CBGV là điều hành tập thể những người lao động nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra Người HT quản lý CBGV bằng các hình thức sau:

+ Quản lý CBGV bằng kế hoạch công tác cá nhân của họ;

+ Quản lý CBGV thông qua tập thể tổ và phong trào thi đua của các cấp;

+ Quản lý CBGV bằng các văn bản, thể chế của Nhà nước

- Quản lý sự tác động của môi trường vào nhà trường:

Hiệu trưởng phải biết khai thác các nguồn lực của cộng đồng để hỗ trợ cho việc thực hiện nội dung chương trình của nhà trường; thấy được những khó khăn của cộng đồng để có phương án hỗ trợ nếu nhà trường có khả năng hoặc có phương án phòng ngừa những tác động tiêu cực ngoài xã hội vào nhà trường Biết cạnh tranh lành mạnh, nắm bắt được thời cơ thuận lợi, hành động kịp thời, không để nhà trường lạc điệu và lạc hậu

- Quản lý cơ sở vật chất, tài chính:

Nhà trường THCS phải đạt được các mục tiêu cơ bản là xây dựng được

hệ thống cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu GD HS; sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt hệ thống cơ sở vật chất của trường Do vậy HT nhà trường phải có nghiệp vụ về công tác quản lý tài chính thực hiện tốt công tác tham mưu, tuyên truyền xã hội hoá giáo dục để từng bước tăng cường nguồn kinh phí, cơ

sở vật chất phục vụ các hoạt động giáo HS trong nhà trường

* Bồi dưỡng thực hiện tốt chức năng kiểm tra, đánh giá

Trong quá trình quản lý trường THCS, HT có quyền và trách nhiệm kiểm tra, đánh giá mọi hoạt động trong trường và tự kiểm tra, đánh giá hoạt động QL của mình Qua kiểm tra, HT nắm được các thông tin cần thiết về mọi mặt của trường; phát hiện những sai sót để điều chỉnh kịp thời

1.5.3 Bồi dưỡng cán bộ cốt cán để bồi dưỡng

Giảng viên / báo cáo viên: Do đặc thù của hoạt động bồi dưỡng nên người

dạy bồi dưỡng CBQL các trường THCS cũng rất đa dạng Đó là các người ở các

cơ sở đại học, học viên, trường đại học có khoa ngành quản lý giáo dục, các cơ sở giáo dục được Bộ GD&ĐT cho phép được đào tạo, bồi dưỡng CBQL giáo dục theo quy định Điều 78 của Luật giáo dục( sửa đổi bổ sung năm 2009)

CBQL trường THCS: Người được bồi dưỡng là những người thầy, hơn

thế nữa họ là những người thầy được chọn lọc trong các người thầy, là đội ngũ Hiệu trưởng, hiệu phó các trường THCS đương chức hoặc kế cận

1.5.4 Tổ chức triển khai bồi dưỡng

Tổ chức là một trong những hoạt động có ý thức của con người bao gồm xây dựng những hình thức cơ cấu tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch và kiểm tra đối với kế hoạch Tổ chức là một chức năng của quá trình quản lý, đó là các hoạt động được tiến hành sau khi kế hoạch đã được xây dựng nhằm thực hiện kế hoạch đã đề ra

Tổ chức theo nghĩa chức năng quản lý là thực hiện quá trình xây dựng lựa chọn, phân tích, bố trí các bộ phận và từng cá nhân một cách khoa học; đề

ra nhiệm vụ, quy định sự phối hợp một cách chặt chẽ hợp lý; đó là sự chia sẻ quyền lực, tạo chủ động cho các bộ phận và người thừa hành nhưng đảo bảo thống nhất trong việc thực hiện mục tiêu

1.5.4.1 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:

Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cho CBQL và giáo viên của Phòng Giáo dục và Đào tạo để Sở Giáo dục và Đào tạo phê duyệt

Phê duyệt Kế hoạch bồi dưỡng của các đơn vị trực thuộc; quản lí, chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra công tác bồi dưỡng của các trường trực thuộc

Tổ chức các điều kiện về kinh phí, cơ sở vật chất, tài liệu, trang thiết bị phục vụ công tác bồi dưỡng theo quy định

Tham mưu xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác bồi dưỡng xây dựng các tiêu chí đánh giá, tổ chức đánh giá kết quả bồi dưỡng của cán bộ quản lý trường THCS

Tổ chức các lớp bồi dưỡng theo hình thức tập trung; phối hợp với các

cơ sở giáo dục tổ chức các chuyên đề cho CBQL, trao đổi, thảo luận và báo cáo viên giải đáp thắc mắc của người học Báo cáo công tác bồi dưỡng và kết

quả đánh giá xếp loại của cán bộ quản lý về Sở Giáo dục và Đào tạo, báo cáo

cho UBND huyện theo quy định

Lựa chọn, phân công , bố trí các bộ phận: giảng viên/báo cáo viên, phục

vụ bồi dưỡng và học viên tham gia từng khóa bồi dưỡng một cách cụ thể, khoa học

Đưa ra các quyết định công nhận hoàn thành kế hoạch bồi dưỡng cho cán bộ quản lý Báo cáo tổng kết và đề nghị Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo khen thưởng kịp thời cho các đơn vị, cá nhân có thành tích xuất sắc hoặc xử lí đối với cá nhân vi phạm trong việc thực hiện công tác bồi dưỡng ngay khi kết thúc bồi dưỡng

1.5.4.2 Đối với Hiệu trưởng các trường:

Có trách nhiệm xây dựng và hoàn thành kế hoạch BD của cá nhân đã được phòng GD phê duyệt; nghiêm chỉnh thực hiện các quy định về BD

Báo cáo tổ bộ môn cấp THCS, lãnh đạo phòng GDĐT kết quả thực hiện

kế hoạch BD và việc vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã học tập BD vào quá trình thực hiện nhiệm vụ

1.5.5 Chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS

Chỉ đạo là hướng dẫn các lực lượng thực hiện kế hoạch nhằm đảm bảo cho nhà trường hoạt động một cách thuận lợi Chỉ đạo là một chức năng mang tính tác nghiệp Trên thực tế nhà quản lý đã sử dụng quyền lực quản lý để tác động đến các đối tượng bị quản lý, duy trì các mối quan hệ trong tổ chức, khiến cho hệ thống hoạt động đạt được mục tiêu Hiển nhiên việc chỉ đạo được bắt đầu từ khi lập kế hoạch, thiết kế bộ máy hoàn chỉnh và xuyên suốt trong quá trình của hoạt động quản lý

Nội dung của chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS

- Phòng GD&ĐT phải hiểu rõ về HT trường THCS Đây là nội dung đầu tiên hết sức quan trọng mà cán bộ cấp phòng GD&ĐT phải nắm vững để có thể đưa ra các quyết định và lựa chọn đúng các phương pháp quản lý bồi dưỡng

- Phải đưa ra được các quyết định lãnh đạo hợp lý

- Xây dựng được các nhóm làm việc và làm việc theo nhóm

- CBQL cấp phòng GD&ĐT dự kiến các tình huống và tìm cách xử lý tốt các tình huống xảy ra

- Chỉ đạo các cấp cơ sở, HT các trường THCS tham gia kế hoạch bồi dưỡng của phòng chỉ đạo, chỉ đạo HT các trường THCS chủ động bồi dưỡng

nâng cao năng lực bản thân

Tóm lại, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng phải thường xuyên tiếp xúc và làm việc tác động trực tiếp đến HT trường THCS để giúp họ thực hiện tốt kế hoạch mà phòng GD&ĐT đề ra Để làm tốt chức năng này cán bộ QL phòng cần phải đạt được những yêu cầu sau:

- Phải có kinh nghiệm, có ý chí, có khả năng thực hiện, hướng dẫn, động viên và giúp đỡ người khác hoàn thành công việc

- CBQL cấp phòng phải có khả năng hiểu biết về con người nói chung, đặc biệt là HT trường THCS

- CBQL cấp phòng phải biết lựa chọn việc nào làm trước, việc nào làm sau, biết định hướng, hỗ trợ và kiểm tra những việc ấy

1.5.6 Kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS

Kiểm tra là chức năng quan trọng của quản lý để đánh giá đúng kết quả hoạt động của một nhóm hay của một tổ chức Thông qua đó một cá nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết từ đó có những quyết định điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của công việc hay của bộ máy Trong công tác kiểm tra luôn gắn liền với đánh giá, tổng kết, sự điều chỉnh để hướng tới hoàn thành mục tiêu

1.5.6.1 Nội dung chủ yếu của chức năng kiểm tra

Nhiệm vụ của kiểm tra trong các nhà trường đặc biệt là trường THCS là xác định, sửa chữa được những sai lệch trong công tác quản lý của HT trường THCS so với mục tiêu, kế hoạch và tìm kiếm các cơ hội, tiềm năng có thể khai thác, hoàn thiện không ngừng hoạt động bồi dưỡng HT trường THCS

1.5.6.2 Yêu cầu các chức năng kiểm tra

- Kiểm tra phải được phòng GD&ĐT thực hiện theo kế hoạch

- Kiểm tra phải có tính đồng bộ từ trên xuống dưới

- Kiểm tra phải được tổ chức công khai, chính xác và khách quan

- Kiểm tra cần phù hợp với trình độ, năng lực của người HT trường THCS