Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các trường tiểu học huyện tam nông tỉnh phú thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực ti n quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ, đề xuất một số biện ph

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHÙNG THỊ ANH MINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TAM NÔNG TỈNH PHÚ THỌ

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN V N THẠC S QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHÙNG THỊ ANH MINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TAM NÔNG TỈNH PHÚ THỌ

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN V N THẠC S QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8.140.114

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS PHAN V N KHA

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận văn chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Khoa sau đại học trường Đại học Giáo duc Đại học Quốc gia Hà Nội, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ đã cho phép, tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành chương trình Cao học Quản lý giáo dục và hoàn thành luận văn này

Tác giả bày tỏ lòng tri ân đến Quý thầy, cô đã tận tình truyền đạt kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và hướng dẫn cách thức nghiên cứu, tìm kiếm tri thức khoa học

Trong quá trình khảo sát, nghiên cứu đề tài, tác giả đã nhận được sự hỗ trợ tận tình của lãnh đạo phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tam Nông, trường Tiểu học Tam Cường, Trường Tiểu học Cổ Tiết, trường Tiểu học Văn Lương, Trường Tiểu học Thọ Văn, trường Tiểu học Hương Nộn đã cung cấp thông tin, số liệu tạo điều kiện cho tác giả tiến hành khảo sát thực tế, thu thập tài liệu

Đặc biệt, tác giả xin gửi đến GS TS Phan Văn Kha lòng biết ơn sâu sắc về sự hương dẫn tận tình, chu đáo và hiệu quả

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Phùng Thị Anh Minh

DANH MỤC CÁC CH VI T TẮT

CBQL: Cán bộ quản l CNTT: Công nghệ thông tin GDĐT: Giáo dục và Đào tạo GVG: Giáo viên giỏi HSG: Học sinh giỏi PPDH: Phương pháp dạy học PPDH: Phương pháp dạy học TH: Tiểu học

THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phổ thông UBND: y ban nhân dân

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các ch viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

Danh mục các biểu đ , sơ đ viii

MỞ ĐẦU 9

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 14

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 14

1.2 Một số khái niệm 19

1.2.1 Khái niệm quản lý 19

1.2.2 Quản lý nhà trường 22

1.2.3 Tổ chuyên môn 25

1.3 Hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục 26

1.3.1 Hoạt động của tổ chuyên môn 26

1.3.2 Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 27

1.4 Phân cấp quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường Tiểu học 28

1.4.1 Trách nhiệm, quyền hạn của hiệu trưởng, tổ trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn 28

1.4.2 Quan hệ giữa hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học 32

1.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục 32

1.5.1 Quản lý lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học 32

1.5.2 Tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn 33

1.5.3 Chỉ đạo việc thực hiện các hoạt động tổ chuyên môn 35

1.5.4 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn 38

1.6 Các y u tố ảnh hưởng đ n quản lý hoạt động tổ chuyên môn 39

1.6.1 Trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng 39

1.6.2 Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên, tổ trưởng 40

1.6.3 Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường 41

1.6.4 Công tác quản lý, chỉ đạo của phòng Giáo dục và Đào tạo 42

K t luận chương 1 43

Chương 2 TH C TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TAM NÔNG TỈNH PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 44

2.1 Khái quát về t nh h nh giáo dục huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ 44

2.1.1 Một số đ c điểm tự nhiên, hội 44

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục 45

2.1.3 Các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể 48

2.2 Th c trạng hoạt động tổ chuyên môn của các trường tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ 50

2.2.1 oạt động thao giảng, dự giờ 50

2.2.2 oạt động đổi mới phương pháp dạy học 51

2.2.3 Hoạt động nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm và làm đồ dùng dạy học 53

2.2.4 Hoạt động bồi dưỡng học sinh năng khiếu 54

2.3 Th c trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Nông, tỉnh Ph Thọ hiện nay 55

2.3.1 Khái quát về chất lượng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Nông 55

2.3.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của quản lý hoạt động tổ chuyên môn 56

2.3.3 Thực trạng công tác chỉ đạo ây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 59

2.3.4 Thực trạng công tác quản lý, điều hành hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng theo các văn bản quy định của phòng Giáo dục - Đào tạo 63

2.3.5 Thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trong bối cảnh đổi mới giáo dục 65

2.4 Th c trạng các y u tố ảnh hưởng đ n quản lý hoạt dộng của tổ chuyên môn của hiệu trưởng 72

2.4.1 Nhận thức của giáo viên về vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trường 72

2.4.2 Năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn, khả năng tham gia các hoạt động của giáo viên trong tổ 73

2.4.3 Thực trạng cơ sở vật chất các trường Tiểu học phục vụ cho hoạt

động chuyên môn của giáo viên 74

2.5 Một số vấn đề trong công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ 74

2.5.1 Đánh giá thuận lợi 74

2.5.2 Đánh giá khó khăn 75

2.5.3 Nguyên nhân và bài học thực tế 75

K t luận chương 2 76

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TAM NÔNG TỈNH PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI GIÁO DỤC 78

3.1 Mục tiêu, phương hướng hoạt động của tổ chuyên môn trong năm học 2017-2018 78

3.1.1 Mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn 78

3.1.2 Phương hướng hoạt động của tổ chuyên môn 78

3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý 79

3.2.1 Căn cứ vào mục tiêu chiến lược và giải pháp phát triển giáo dục đào tạo đến năm 2020 79

3.2.2 Đảm bảo quy chế quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo 80

3.2.3 Phù hợp với mục tiêu chiến lược của ngành giáo dục huyện Tam Nông 81

3.2.4 Phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương 82

3.2.5 Đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn, tính kế thừa, tính khả thi 83

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường TH huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục 85

3.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng và tác dụng thiết thực của hoạt động tổ chuyên môn 85

3.3.2 Quản lý việc ây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 88

3.3.3 Quản lý nề nếp, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn 90

3.3.4 Kiểm tra các hoạt động của tổ chuyên môn 92

3.3.5 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá học sinh 93

3.3.6 Kiểm tra việc thực hiện chương trình giảng dạy 94

3.3.7 Chỉ đạo công tác tự bồi dưỡng của giáo viên 95

3.3.8 Mối quan hệ giữa các biện pháp 97

3.4 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 97

3.4.1 Các bước tiến hành khảo nghiệm 97

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 98

K t luận chương 3 101

K T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC 108

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê xếp loại giờ dạy và h sơ chuyên môn của 5 trường Tiểu học 55 Bảng 2.2 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản l hoạt động tổ

chuyên môn 57 Bảng 2.3 Vai trò quản l hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng 58 Bảng 2.4 Đánh giá thực trạng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch

hoạt động chuyên môn 59 Bảng 2.5 So sánh ý kiến của cán bộ quản l và giáo viên đánh giá thực trạng

chỉ đạo TCM xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn 61 Bảng 2.6 Nhận thức mức độ cần thiết các biện pháp quản l hoạt động tổ

chuyên môn 66 Bảng 2.7 Mức độ thực hiện các biện pháp quản l hoạt động tổ chuyên môn 68 Bảng 2.8 Mức độ tác dụng của các biện pháp quản l hoạt động tổ chuyên môn 70 Bảng 3.1 Tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động của tổ

chuyên môn 98

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đ 2.1 Tổng hợp kết quả giờ dạy và kiểm tra H sơ giáo viên 55 Biểu đ 2.2 Nhận thức về tầm quan trọng của quản lí hoạt động của tổ chuyên môn 57 Biểu đ 2.3 Đánh giá thực trạng chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch

hoạt động chuyên môn 61 Biểu đ 2.4 Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn 70 Biểu đ 2.5 Mức độ tác dụng của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn 72 Biểu đ 3.1 Tương quan gi a mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn 100

Sơ đ 3.1 Các bước xây dựng và thực hiện kế hoạch 89

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới nh ng năm đầu thế kỉ XXI đứng trước nh ng xu thế của thời đại: Hội nhập, hợp tác, toàn cầu hóa trên tất cả các lĩnh vực để cùng phát triển Tri thức, tài năng và ngu n lực con người là con đường để đổi mới và phát triển.Thế giới đang chuyển dần từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, đó là quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế chủ yếu dựa vào vốn và ngu n tài nguyên thiên nhiên sang nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức con người Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư hay còn gọi là cuộc cách mạng 4.0 đặt ra rất nhiều cơ hội và thách thức mới

Đất nước ta bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh

Ngh quyết số 29-NQ/TW đã xác đ nh nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo là:

“Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” [17]

Để phát triển được sự nghiệp giáo dục - đào tạo thì phải cần đầu tư từ nh ng bậc học đầu tiên, trong đó bậc học Tiểu học gi vai trò vô cùng quan trọng Nâng cao chất lượng giáo dục Tiểu học là tạo nền tảng v ng chắc cho việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông

Tổ chuyên môn là đơn v hoạt động cơ bản và quyết đ nh chất lượng đào tạo của nhà trường tiểu học, quyết đ nh chất lượng dạy và học trong nhà trường Thông qua hoạt động của tổ chuyên môn không chỉ chất lượng của nhà trường thay đổi mà trình độ chuyên môn và năng lực của người giáo viên c ng được thay đổi theo hướng t ch cực

Hoạt động của tổ chuyên môn là một trong nh ng hoạt động rất quan trọng của nhà trường thể hiện được sức mạnh của tập thể, tinh thần đoàn kết Quản lí hoạt

động của tổ chuyên môn thì yếu tố quyết đ nh là công tác quản lý, sự chỉ đạo hoạt động của các tổ chuyên môn phải có kế hoạch, nội dung hình thức, phương pháp phù hợp Do đó, hiệu trưởng nhà trường cần vận dụng sáng tạo linh hoạt phương pháp quản lí hoạt động của tổ chuyên môn nhằm đạt mục tiêu giáo dục đó là phát triển nhân cách của người học một cách toàn diện

Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục đào tạo đang có nh ng bước chuyển lớn đổi mới căn bản toàn diện, đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, thực hiện chương trình giáo dục phổ thông tổng thể Thực hiện thay sách giáo khoa mới, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực phát huy sự chủ động sáng tạo của học sinh, chuyển từ tiếp cận kiến thức sang tiếp cận phát triển năng lực cho người học Chính vì vậy, quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh hiện nay là

vô cùng khó khăn, không chỉ đòi hỏi nh ng kiến thức mà còn là sự nhạy cảm của người hiệu trưởng Quản lí tốt hoạt động của tổ chuyên môn góp phần tạo nên thương hiệu của nhà trường

Huyện Tam Nông Tỉnh Phú Thọ có tổng số 20 trường Tiểu học đều là các trường công lập có 3 đơn v trường ở khu vực đ ng bằng, 17 trường ở khu vực miền núi (có 3 trường ở vùng núi 135) Các trường Tiểu học huyện Tam Nông có điều kiện đặc thù về đ a bàn và ngu n lực C ng như các trường Tiểu học trong tỉnh c ng đã có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng và phát triển đội ng giáo viên c ng như cán bộ quản lý giáo dục với mục tiêu xây dựng 100% trường học đạt chuẩn quốc gia Các tổ chuyên môn đều là hạt nhân nòng cốt về chuyên môn

đề xây dựng nhà trường Tuy nhiên, bên cạnh nh ng thành công đã đạt được, các trường vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập trong công tác quản lí hoạt động của tổ chuyên môn chưa đáp ứng được với nh ng đòi hỏi lớn và ngày càng cao về việc đào tạo ngu n nhân lực đáp ứng công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Chúng ta cần phải tạo ra sự thay đổi một cách t ch cực hoạt động của tổ chuyên môn, tránh sức ì, hình thức đối phó dựa vào bao cấp, biên chế, Vì vậy, giải pháp tăng cường các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn để nâng cao chất lượng đội ng giáo viên các trường Tiểu học đóng vai trò quan trọng, là một trong nh ng nhân tố quyết đ nh cho sự phát triển của mỗi nhà trường và đ a phương

Trên thực tế quản lý hoạt động của tổ chuyên môn nhiều đơn v còn tình trạng hành chính, thậm ch là đối phó chưa mang lại hiệu quả thiết thực trong đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Các công trình nghiên cứu để đề ra các biện pháp cụ thể thực thi trên đ a bàn tỉnh Phú Thọ nói chung và huyện Tam Nông nói riêng là chưa có

Xuất phát từ l do trên, tôi chọn vấn đề “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục” để nghiên cứu với hy vọng góp phần vào việc nâng cao chất lượng

sinh hoạt của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực ti n quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

3 Khách thể và đối tƣ ng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường Tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường Tiểu học

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường TH

4.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường

TH huyện Tam Nông, các biện pháp quản lý của hiệu trưởng các trường này

4.3 Đề xuất một số biện pháp quản l hoạt động tổ chuyên môn của hiệu

trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường TH huyện Tam Nông

5 Câu hỏi nghiên cứu

Làm thế nào để hiệu trưởng quản l được hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

6 Giả thuy t nghiên cứu

Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ hiện nay đã từng bước được nâng cao, song còn có nh ng hạn

chế nhất đ nh Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, một trong các nguyên nhân cơ bản đó là do các biện pháp quản lý của hiệu trưởng còn nhiều bất cập chưa phù hợp trong việc lập kế hoạch, chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn, nhất là khâu kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn do đó chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn còn nhiều hạn chế chưa thực sự phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Nếu xây dựng được các biện pháp quản lý của hiệu trưởng một cách đ ng bộ và phù hợp thì sẽ nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học huyện Tam Nông trong bối cảnh đổi mới giáo dục

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu các hoạt động chuyên môn, thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng năm trường TH huyện Tam Nông, tỉnh Ph Thọ trong thời gian 5 năm từ năm học 2012-2013 đến nay

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến quản l hoạt động của tổ chuyên môn đáp ứng với đổi mới giáo dục

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp điều tra viết

Trưng cầu ý kiến của hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên về thực trạng hoạt động tổ chuyên môn, việc quản lý chỉ đạo hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường TH trong phạm vi nghiên cứu

8.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát để biết được cách thức nội dung và hình thức các hoạt động của tổ chuyên môn như: Dự giờ, thăm lớp, dự hội ngh chuyên đề, hội thảo, ngoại khóa, sinh hoạt cụm chuyên môn liên trường nắm bắt được các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn mà hiệu trưởng các trường TH đã dùng Sơ bộ đánh giá chất lượng hoạt động và tính hiệu quả của các biện pháp đó

8.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn hiệu trưởng các trường TH, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tổ trưởng các tổ chuyên môn, giáo viên các trường để làm rõ thêm thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng

8.2.4 Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia

Trao đổi và tham khảo ý kiến chuyên gia để đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn và tư vấn các biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường TH huyện Tam Nông đảm bảo tính khả thi và hiệu quả

8.2.5 Phương pháp tổng kết thực tiễn

Tổng kết các kết quả đã thu được từ thực ti n để đề xuất các biện pháp quản

lý, khẳng đ nh tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trường trường TH huyện Tam Nông

8.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học như: tần suất, số trung bình cộng, trung v để xử lý, phân tích các số liệu từ các phiếu hỏi thu được, mô tả, suy luận

và kiểm đ nh t nh nghĩa c ng như mối tương quan gi a các yếu tố trong quá trình nghiên cứu

9 Ý nghĩa nghiên cứu và th c tiễn của đề tài

9.1 Hệ thống và phát triển lí luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Cụ thể hóa khung năng lực của giáo viên tiểu học trong bối cảnh đổi mới hiện nay

9.2 Phát hiện thực trạng năng lực dạy học hiện có của giáo viên tiểu học, thực trạng quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ hiện nay

9.3 Đề xuất và khẳng đ nh hiệu quả của các biện pháp quản lý hoạt động của

tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học cho giáo viên Tiểu học

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở l luận về quản l hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Tiểu

học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Chương 2: Thực trạng quản l hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường

Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Ph Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường Tiểu

học huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá – Nguyên nhân chủ yếu của việc chuyển biến chậm trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

ở cách trường tiểu học chưa được quan tâm đ ng mức, đặc biệt là công tác chỉ đạo hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn - mắt x ch vô cùng quan trọng trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá

Tổ chuyên môn là người quản l trực tiếp mọi hoạt động giảng dạy giáo

và hoạt động học tập trong tổ chuyên môn Do đó, người tổ trưởng có vai trò, v

tr rất quan trọng đối với việc quản l của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là đầu mối để người hiệu trưởng dựa vào đó để quản lý các hoạt động của tổ và hoạt động cơ bản nhất là hoạt động dạy của giáo viên Tổ chuyên môn có chức năng gi p hiệu trưởng điều hành các hoạt động sư phạm, trực tiếp quản l giáo viên trong tổ

Tổ trưởng chuyên môn có vai trí quan trọng trong hoạt động của tổ chuyên môn và việc xây dựng đội ng giáo viên cốt cán trong các tổ chuyên môn ở nhà trường phổ thông nói chung góp phần nâng cao chất lượng của trường tiểu học nói riêng Người tổ trưởng chuyên môn có vai trò rất quan trọng trong hoạt động của tổ chuyên môn ở trường tiểu học, họ là nhân tố cho triển khai các nhiệm vụ của tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn là người đi đầu s n sàng nhận và thực hiện có hiệu quả nh ng nhiệm vụ chuyên môn mới và khó Bên cạnh đó người tổ trưởng chuyên môn còn có vai trò là người tư vấn, hướng dẫn, tổ chức, chỉ đạo quá trình thực hiện các hoạt động chuyên môn của đ ng nghiệp trong tổ chuyên môn

Nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ chuyên môn của người hiệu trưởng không phải là vấn đề mới mà là vấn đề đã được nghiên cứu có cơ sở pháp lý và cơ

sở lý luận từ quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về công tác tổ chức cán bộ, công tác xây dựng phát triển đội ng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của

Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng đ nh cần phải xây dựng đội ng cán bộ đ ng bộ,

có cơ cấu hợp lý, chất lượng tốt, nhất là đội ng cán bộ lãnh đạo kế tiếp v ng vàng

Có cơ chế, ch nh sách đảm bảo phát hiện, đánh giá, tuyển chọn, đào tạo, b i dư ng, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng nh ng người có đức, có tài

Nhằm hỗ trợ các trường phổ thông, các trung tâm giáo dục thường xuyên triển khai có hiệu quả việc đổi mới đ ng bộ phương pháp dạy học (PPDH) và kiểm tra, đánh giá (KTĐG) chất lượng giáo dục, nâng cao năng lực đội ng cán bộ quản l , giáo viên về phát triển kế hoạch giáo dục nhà trường theo đ nh hướng phát triển năng lực học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã có công văn số: 5555/BGDĐT-

GDTrH ( à Nội, ngày 08 tháng 10 năm 2014) hướng dẫn một số nội dung sinh hoạt

chuyên môn về đổi mới PPDH, KTĐG và tổ chức, quản l các hoạt động chuyên môn trong trường phổng thông qua mạng – để thấy được vấn đề đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở đơn v tổ chuyên môn trong các trường phổ thông hiện nay là vấn đề quan trọng cốt l i góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng thông qua mạng trường học kết nối

Sinh hoạt chuyên môn là hoạt động tự b i dư ng, học tập và nghiên cứu để nâng cao trình độ, năng lực của giáo viên trong nhà trường Về mặt quản l , sinh hoạt chuyên môn có khả năng tạo nên được bầu không kh sư phạm t ch cực trong nhà trường Điều đó cho thấy rằng sinh hoạt chuyên môn được tổ chức tốt có thể mang lại lợi ch cho cả học sinh, giáo viên và nhà trường Song chất lượng sinh hoạt chuyên môn lại phụ thuộc rất nhiều vào việc quản l của nhà trường, ban giám hiệu cần có chiến lược, cách thưc tổ chức và quản l sinh hoạt chuyên môn một cách thường xuyên và quán triệt mục tiêu chất lượng giáo dục c ng như quan tâm th c đẩy động lực học tập phát triển của giáo viên Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào sự quyết tâm của tập thể sư phạm nhà trường để để đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

Mục tiêu của nền giáo dục hiện nay không chỉ là giáo dục và đào tạo ra thế

hệ tương lai có kiến thức, mà các còn phải được đào tạo toàn diện cả về

đức-trí-thể-mĩ và lao động, giáo dục đ nh hướng nghề nghiệp, có kĩ năng sống, thích ứng tốt với hoàn cảnh và đặc biệt là linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo trong ứng xử và giải quyết các vấn đề Theo ngh quyết 29 “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát

triển tr tuệ, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và b i dư ng năng khiếu, đ nh hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, ch trọng giáo dục l tưởng, truyền thống đạo đức lối sống, ngoại ng , tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực ti n Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến kh ch học tập suốt đời ”

Để thực hiện được nhiệm vụ trên thì các nhà quản lý phải tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, đổi mới công tác quản lý trong nhà trường trong đó có quản lý hoạt động tổ chuyên môn Cải tiến nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đối với tổ chuyên môn để thông qua đó tác động tích cực vào quá trình nâng cao chất lượng giáo dục

Việc đánh giá chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn chỉ dựa vào khối công việc và hiệu quả mà tổ chuyên môn đã đạt được Thực tế hiện nay trong trường tiểu học chưa có tiêu ch đánh giá chất lượng hoạt động sư phạm của tổ chuyên môn

Trong nhà trường cần quan tâm đến quản lý hoạt động chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao uy t n của nhà trường nâng tầm chiến lược giải bài toán cạnh tranh gi a các trường trong bối cảnh hiện nay Vì vậy, quản l hoạt động chuyên môn là một vấn đề rất cần thiết và được nhiều người quan tâm Trong quá trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đứng trên các góc độ khác nhau để tìm ra các biện pháp quản l chuyên môn nhưng đều có mục đ ch chung là nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường Có thể kể ra nhiều công trình nghiên cứu gần với đề tài theo các nhóm sau đây:

Nhóm 1: Các công trình nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học

cấp phổ thông (Tiểu học, T CS, T PT)

Đây là hướng nghiên cứu mà thực trạng có thể được đánh giá một cách r ràng và việc xác đ nh nguyên nhân của nh ng hạn chế hầu như không gặp khó khăn, nên các tác giả tập trung nghiên cứu theo hướng này nhiều nhất Các đề tài nghiên cứu theo hướng này có nh ng đặc điểm cơ bản như sau:

+ Chủ thể quản lý hoạt động dạy học được đề cập đến trong các công trình nhiều nhất là hiệu trưởng các trường phổ thông, tiếp đến là trưởng, phó các phòng Giáo dục và Đào tạo, phòng Giáo dục trung học của sở Giáo dục và đào tạo

+ Có thể tìm thấy trong các đề tài này nh ng đánh giá thực trạng rất sát thực

về việc quản lý hoạt động dạy học của các nhà trường phổ thông Từ nh ng đánh giá đó các tác giả c ng đã cơ bản tìm ra nguyên nhân của nh ng hạn chế trong công tác quản lý Tham khảo các công trình này ít, nhiều c ng thấy quản lý hoạt động dạy học của một nhà trường, trực tiếp hơn n a là quản lý hoạt động dạy học của tổ chuyên môn và của giáo viên chính là một mảng công việc của quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường

+ Các công trình đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học có tính hiệu quả cao Nếu nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học của tổ chuyên môn có thể dựa vào đó để đề xuất tiếp các biện pháp mang t nh đ ng bộ và phù hợp

Đi theo hướng nghiên cứu này có thể kể đến các công trình như:

1 Phạm Th Lan Hương: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Đảo Vinh Ph c, 2006

2 Bùi Th Thanh Thi: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường THCS huyện Yên Lập -tỉnh Phú Thọ, 2007

3 Nguy n Đức Lợi: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT ở huyện Đ ng Hỷ tỉnh Thái Nguyên, 2007

Nhóm 2: Các công trình nghiên cứu biện pháp quản lý chuyên môn ở các

trường phổ thông

Quản lý chuyên môn ở các trường phổ thông là quản lý nhiều nội dung, nhiều mảng hoạt động Vì vậy, đây là hướng nghiên cứu rộng hơn và gần g i với đề tài quản lý hoạt động tổ chuyên môn hơn Các công trình nghiên cứu theo hướng này đã bám sát nội dung và phương pháp quản lý chuyên môn của trường phổ thông

để nghiên cứu thực trạng và đánh giá thực trạng theo từng nội dung đó Về cơ bản, các công trình đã tìm ra các biện pháp quản lý chuyên môn hiệu quả, khắc phục được nh ng khó khăn về cơ sở vật chất, đội ng , tài ch nh Theo hướng nghiên cứu này, có công trình đề cập đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là một nội dung quản lý chuyên môn của hiệu trưởng Tuy nhiên, việc đề xuất các biện pháp mang

t nh đổi mới về nội dung và hình thức quản l chuyên môn các nhà trường Tiểu học chưa được thể hiện r nét

Tham khảo các công trình theo hướng này có thể kế thừa tưởng hay trong

chỉ đạo thực hiện các hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng, đặc biệt là các khâu kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các hoạt động đó Có thể kể đến các công trình tiêu biểu theo hướng nghiên cứu này:

1 Phạm Khánh Tường (2003), Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng đối với giáo viên mới vào nghề của một số trường T PT ở Hải Phòng

2 Lê Quang Hoa (2015), Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS Vân Hà, Đông Anh - Hà Nội, Luận văn thạc sỹ Quản lý Giáo dục, Hà Nội

3 Nguy n Th H ng Thắm (2015), Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Cổ Loa quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay, Luận văn thạc sĩ quản lí giáo dục, trường Đại học Giáo dục - Đại học

Quốc gia Hà Nội

Nhóm 3: Nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của

hiệu trưởng các trường phổ thông

Hướng nghiên cứu này có rất ít tác giả nghiên cứu Hoạt động tổ chuyên môn được hiệu trưởng chỉ đạo thông qua tổ trưởng của tổ chuyên môn Nếu không quan tâm hay chú trọng nhiều thì có thể nhầm tưởng rằng biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn được thể hiện ở biện pháp quản l chuyên môn nhà trường Tác giả Hà Minh Tiến với đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái ” đã đề cập trực tiếp hướng nghiên cứu này Tác giả đánh giá thực trạng sát thực, được minh chứng thuyết phục bằng số liệu thống kê cụ thể Đã nghiên cứu rất kỹ nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn của trường THPT, căn cứ vào tình hình thực tế của trường THPT Văn Chấn để đề xuất biệc pháp quản lý tổ chuyên môn một cách phù hợp Hoạt động tổ chuyên môn của cấp THPT khác với cấp THCS nhưng các hoạt động của tổ chuyên môn theo quy đ nh về cơ bản giống nhau Vì vậy, mặc dù đề tài này nghiên cứu áp dụng cho cấp THPT nhưng c ng có thể chọn lọc một số nội dung để kế thừa nghiên cứu các biện pháp quản l đối với cấp TH

Trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn của hội nhập và hợp tác quốc tế thì việc không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông là vô cùng cần thiết Phần lớn các nghiên cứu đề cập đến việc quản lý của hiệu trưởng về hoạt động dạy học và các hoạt động chuyên môn của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo

dục trong các nhà trường, mỗi đề tài nghiên cứu trên một phạm vi, thời gian khác nhau, đối tượng giáo viên và học sinh các cấp học khác nhau Các nghiên cứu đã làm rõ nguyên nhân dẫn đến thực trạng việc quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường của Hiệu trưởng để từ đó có các biện pháp quản lý hiệu quả

Trên thực tế, ở các nhà trường phổ thông thì tổ chuyên môn trực tiếp quản lý các hoạt động của giáo viên, hiệu trưởng quản lý hoạt động chuyên môn thông qua chỉ đạo các tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn Vì vậy, muốn quản lý chuyên môn tốt thì hiệu trưởng cần có biện pháp quản lý hoạt động các tổ chuyên môn tốt, đảm bảo chất lượng

Nhìn khái quát có thể rút ra một số nhận xét ch nh đối với các công trình nghiên cứu thuộc cả 3 nhóm như sau:

Một là, các công trình nghiên cứu cơ bản đi sâu vào vấn đề quản lý hoạt động dạy học, quản l chuyên môn trong các nhà trường Tiểu học Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường Tiểu học được nghiên cứu rất ít

Hai là, quản lý hoạt động chuyên môn c ng chủ yếu xoáy sâu vào quản lý các hoạt động dạy và học trong nhà trường Các hoạt động chuyên môn khác chưa được quan tâm nhiều

Ba là, quản lý hoạt động chuyên môn hay hoạt động dạy học chưa được nghiên cứu theo hướng hiệu trưởng quản lý hoạt động tổ chuyên môn thông qua chỉ đạo tổ trưởng các tổ chuyên môn

Vì vậy, đề tài: “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục” sẽ nghiên

cứu, đánh giá thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn đã được áp dụng ở huyện Tam Nông, đề xuất các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn các trường Tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.2 Một số khái niệm

1.2.1 Khái niệm quản lý

Quản lý là một phạm trù xã hội, t n tại khách quan và là một tất yếu của l ch

sử Khi xã hội cần có sự chỉ huy, điều hành, phân công, hợp tác, kiểm tra, điều chỉnh trong lao động để đạt năng suất cao, l c đó cần vai trò của người đứng đầu

Đó c ng chính là yêu cầu tất yếu để quản l ra đời Ở mỗi giai đoạn l ch sử, mỗi

hình thái xã hội sẽ có nh ng hình thức quản lý khác nhau Ở mọi thời đại, vai trò của quản lý đối với sự ổn đ nh và phát triển của xã hội đều được coi trọng

Khoa học quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và phức tạp nhằm điều khiển lao động, th c đẩy sự phát triển của xã hội trên tất cả mọi lĩnh vực Khoa học quản lý luôn gắn với sự phát triển của xã hội, luôn mang tính l ch sử, tính giai cấp, tính dân tộc

Có thể tiếp cận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau

Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản l (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất- xã hội để đạt được mục đ ch đã đ nh

Theo góc độ tổ chức thì quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra Theo góc độ điều khiển thì quản l là lái, điều khiển, điều chỉnh

Theo từ điển tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo dục, 1998) thì quản lý là tổ chức điều khiển hoạt động của một đơn v cơ quan

Trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản l được nhiều nhà lý luận đưa ra.Tùy thuộc vào lĩnh vực hoạt động nghiên cứu của mỗi người mà khái niệm quản l được di n đạt theo nhiều cách khác nhau Tuy nhiên, tựu chung lại thì các khái niệm nêu r được bản chất của quản lý

Quan niệm của các tác giả nước ngoài về quản lý:

Theo FW.Tay lor thì quản lý là biết ch nh xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất

Theo H.Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những n lực hoạt động cá nhân nh m đạt được mục đích của nhóm Mục tiêu của nhà quản lý là hình thành một môi trường mà con người có thể đạt được các mục đích của nó với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất m n cá nhân ít nhất Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì quản lý là một khoa học” [22, tr.33]

C.Mác và ĂngGhen coi quản l là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt l ch

sử của đời sống xã hội Theo ông thì: “Bất cứ lao động trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một qui mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân Sự chỉ đạo đó phải là những chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động chung của cơ

thể sản uất với những vận động cá nhân của những khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản uất đó Một nhạc sĩ độc tấu tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [26]

Fredech Viliam Taylor (Mỹ), MaxWebber (Đức) lại khẳng đ nh: Quản lý là khoa học đ ng thời là một nghệ thuật th c đẩy sự phát triển của xã hội

Cyril Odonnell và Heinz Weihrich đều cho rằng: “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự phối hợp giữa n lực các cá nhân nh m đảm bảo mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất đạt được kết quả cao nhất” [22]

Nếu xét đến cùng và có thể hiểu quản l ch nh là quản l con người thì theo

Afanaxev: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta, sao cho hành vi, công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng những yêu cầu của hội, tập thể, để những cái

đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến bộ của hội lẫn cá nhân” [1]

Tiếp cận khái niệm quản lý của các tác giả nước ngoài có thể thấy rõ bản chất của quản lý Tuỳ thuộc vào hướng nghiên cứu mà các tác giả có nh ng cách di n đạt khác nhau về khái niệm quản lý Quản lý là một khoa học đang được quan tâm nghiên cứu cho nên các tác giả trong nước c ng đưa ra nh ng khái niệm về quản lý:

Xét về mặt ngôn ng thì: “Quản l ” là từ ghép Hán Việt với nghĩa là trông coi, chăm sóc, sửa sang làm cho nó ổn đ nh và phát triển Theo từ điển Tiếng Việt -Viện

Ngôn ng học đ nh nghĩa: “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [40]

Giáo trình quản l hành ch nh nhà nước của Học viện Hành ch nh quốc gia

chỉ r : “Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích

đ đề ra và đúng ý chí của người quản lý” [19]

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý một hệ thống hội là tác động có mục đích đế tập thể người-thành viên của hệ nh m làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến” [29]

Theo Đặng V Hoạt và Hà Thế Ng thì:“Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nh m đạt được những mục tiêu nhất định” [38, tr.17]

Tác giả Trần Quốc Thành cho rằng: “Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình hội, hành vi và hoạt động của con người nh m đạt được mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan” [45]

Như vậy các đ nh nghĩa nêu trên đều di n đạt được nét đặc trưng cơ bản của quản l đó là nh ng tác động có t nh hướng đ ch và được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội Hoạt động quản lý là nh ng tác động phối hợp tích cực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

Ch ng tôi sử dụng khái niệm sau đây làm khái niệm công cụ:

Quản l là một nghề, một khoa học và là một nghệ thuật Vì vậy, lao động quản l là lao động cần sự kết hợp hài hòa gi a khoa học chuyên ngành và nghệ thuật quản l Đối tượng của quản l là con người cho nên khi thực hiện lao động quản l nhà quản l phải biết kết hợp hài hòa các yếu tố kinh tế, tâm l , giáo dục, tổ chức trong điều hành công việc của mình Các nhà quản l c ng cần tuân thủ tốt các nguyên tắc quản l

1.2.2 Quản lý nhà trường

Xét trên bình diện vi mô, quản l giáo dục trong phạm vi nhà trường có thể xem là đ ng nghĩa với quản l nhà trường Trường học là tổ chức giáo dục, là đơn v cấu tr c cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân Do vậy, xét về bản chất trường học là

tổ chức mang t nh nhà nước- xã hội- sư phạm thể hiện bản chất giai cấp, bản chất xã

hội và bản chất sư phạm, cho nên một cách khác có thể hiểu “Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [27]

Nói cách khác, quản l trường học về bản chất là quản l con người Điều đó tạo ra cho các chủ thể (người dạy và người học) trong nhà trường một sự kết hợp chặt chẽ Trong nhà trường, giáo viên và học sinh vừa là đối tượng, vừa là chủ thể của quản lý Với tư cách là đối tượng quản lý, họ ch u tác động của chủ thể quản lý (hiệu trưởng) Với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà trường thành hệ tự quản lý Vì vậy, quản l nhà trường không chỉ là trách nhiệm riêng của người hiệu trưởng, mà còn là

trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong nhà trường Quản l nhà trường chính là quản lý giáo dục trong phạm vi hẹp đó là nhà trường Vì vậy, quản l nhà trường c ng phải đảm bảo các nguyên tắc quản lý giáo dục

Chúng ta đã biết sản phẩm giáo dục là con người với nhân cách được hình thành và phát triển hướng đến đ ch hoàn thiện, quá trình giáo dục di n ra trong thời gian dài và có nhiều lực lượng tham gia Chính vì thế trong quá trình quản lý giáo dục còn có nh ng nguyên tắc đặc thù riêng đó là:

+ Tính kế thừa

+ Nhà nước và nhân dân cùng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục

+ Kết hợp hài hòa quyền lợi và nghĩa vụ với động viên tinh thần chăm lo đời sống giáo viên và cán bộ giáo dục

Tuy nhiên, mối quan hệ gi a con người với con người có nh ng nét đặc thù riêng do đó trong quá trình quản lý giáo dục, nhà quản lý phải khéo léo vận dụng các nguyên tắc trên một cách hài hòa hợp l Có như vậy mới phát huy được sức mạnh của hệ thống trong quá trình quản lý

* Quản lý nhà trường là quản lý những nội dung sau:

+ Quản lý chất lượng dạy học

Quản lý chất lượng dạy học là nội dung cơ bản nhất và trọng tâm nhất của quản l nhà trường Hoạt động chủ yếu của trường phổ thông nói chung và trường

TH nói riêng là hoạt động dạy học Nhà trường là nơi tổ chức hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Hoạt động dạy và học phải đáp ứng yêu cầu đổi mới theo từng giai đoạn, không phải là quy trình lặp đơn thuần Cùng với sự phát triển của xã hội, yêu cầu chất lượng dạy học c ng thay đổi theo Chất lượng dạy học là một trong nh ng yếu tố quyết đ nh đến chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng dạy học là quản lý các hoạt động như: Quản lý chất lượng bài soạn; quản lý chất lượng giờ dạy, Chỉ đạo và quản l ra đề thi, đề kiểm tra; quản lý hoạt động ngoại khóa hỗ trợ cho chuyên môn; quản lý về kiểm tra đánh giá học sinh Trong các hoạt động quản lý chất lượng dạy học thì việc quản lý chất lượng bài soạn và chất lượng giờ dạy là quan trọng nhất

+ Quản lý chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng giáo dục giúp cho quá trình giáo dục trong nhà trường

đạt mục tiêu giáo dục để ra đó là giáo dục toàn diện học sinh Các hoạt động giáo dục bao g m: ngoài việc trang b cho học sinh về kiến thức và kỹ năng còn tuyên truyền giáo dục đạo đức học sinh; các hoạt động phong trào của nhà trường; các hoạt động giáo dục truyền thống; các hoạt động của Đoàn, Đội; Phối hợp, tham gia các hoạt động xã hội của đ a phương như m t tinh, vệ sinh môi trường, văn nghệ, thể dục thể thao

Thông qua các hoạt động giáo dục, học sinh được phát triển nhân cách một cách toàn diện, có kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử, phát huy hết khả năng, năng lực trong các hoạt động xã hội và đặc biệt có thể phát huy năng khiếu, sở trường của mình nếu có

Sản phẩm của nhà trường là đào tạo ra con người có tri thức khoa học, biết ứng dụng tri thức đó vào thực ti n cuộc sống để có thể vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống Chính vì vậy, việc quản lý chất lượng giáo dục luôn song hành với quản lý chất lượng dạy học

+ Quản lý cơ sở vật chất, tài chính

Cơ sở vật chất, tài chính là yếu tố cần thiết và hỗ trợ rất nhiều cho các hoạt động giáo dục và dạy học Đôi khi nó còn là yếu tố quyết đ nh đến việc thực hiện và chất lượng của các hoạt động đó Với yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới về quản l thì cơ sở vật chất, tài chính

là điều kiện cần thiết để thực hiện mục tiêu giáo dục

Việc quản l cơ sở vật chất, tài chính của các nhà trường ch nh là quản lý điều kiện thực hiện các hoạt động giáo dục và dạy học Ngoài việc quản l cơ sở vật chất, tài ch nh được cấp theo quy đ nh, nhà quản lý cần phải biết cách huy động ngu n tài chính từ công tác xã hội hoá giáo dục, sự ủng hộ của các tập thể cá nhân quan tâm đến giáo dục

Có thể nói bốn nội dung cơ bản của quản l nhà trường nêu trên có mối quan

hệ biện chứng, tác động qua lại với nhau Tựu chung lại, quản lý các nội dung trên

ch nh là để quản lý hoạt động chuyên môn của một nhà trường Hơn n a nội dung quản l nhà trường là quản lý hoạt động dạy học Hiệu trường nhà trường không thể quản lý trực tiếp hoạt động dạy học của giáo viên Vì vậy, quản lý hoạt động dạy học phải được thực hiện thông qua tổ trưởng tổ khối chuyên môn đến giáo viên Hay nói cách khác, để nâng cao chất lượng hoạt động dạy học phải quản lý chuyên môn thông qua quản lý hoạt động tổ chuyên môn một cách hiệu quả

1.2.3 Tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một đơn v cơ bản, bộ phận quan trọng cấu thành nên bộ máy tổ chức và quản l của nhà trường Tổ chuyên môn cùng với các tổ chức đoàn thể khác trong nhà trường thực hiện chiến lược và sứ mạng của nhà trường, thực hiện chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục để đạt được mục tiêu của nhà trường

Tổ chuyên môn là một bộ phận chuyên môn gi p ban giám hiệu nhà trường

điều hành và tổ chức thực hiện các hoạt động sư phạm và nghiệp vụ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một đơn v trong nhà trường là nơi thực thi trực tiếp chủ trương ch nh sách của Đảng và của Nhà nước, Các văn bản chỉ th của ngành, là nơi phản h i một cách ch nh xác nhất t nh hiệu quả của phương pháp giáo dục

Tổ chuyên môn là nơi quản l trực tiếp b i dư ng giáo viên về nhận thức, chuyên môn nghiệp vụ, phát hiện ra nh ng điểm mạnh điểm yếu, thuận lợi và khó khăn của từng giáo viên trong quá trình giảng dạy và giáo dục, là nơi để giáo viên

có thể chia sẻ tâm tư tình cảm, nguyện vọng của bản thân, là nơi thuận lợi nhất để giáo viên r n luyện nâng cao tay nghề của mình Có thể nói Tổ chuyên môn là bộ phận chủ yếu gi vai trò quyết đ nh trong công tác b i dư ng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho giáo viên

Trong Điều lệ trường Tiểu học có quy đ nh:

Điều 18 Tổ chuyên môn

1 Tổ chuyên môn bao g m giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết

b giáo dục Mỗi tổ có t nhất 3 thành viên Tổ chuyên môn có tổ trưởng, nếu có từ 7 thành viên trở lên thì có một tổ phó

2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn:

a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và hoạt động giáo dục;

b) Thực hiện b i dư ng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản l sử dụng sách, thiết b của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;

c) Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy đ nh Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt đ nh kì hai tuần một lần và các sinh hoạt khác khi có nhu cầu công việc

Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy đ nh của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, đ a phương và của nhà trường về giáo dục

Cơ cấu tổ chuyên môn tốt nhất là g m nh ng giáo viên có cùng chuyên môn Nếu số giáo viên quá ít, có thể ghép tổ chuyên môn song phải chú ý tới nh ng môn gần nhau về kiến thức như tổ 1,2,3, tổ 4,5 Tổ chuyên môn cần có kế hoạch hoạt động từ đầu năm học, khi lập kế hoạch cần căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, lưu t nh khả thi, thời gian biểu sinh hoạt chuyên môn sắp xếp tạo điều kiện cho số thành viên trong tổ tham gia đông nhất

Như vậy, với chức năng và nhiệm vụ trên cho thấy tổ chuyên môn là tế bào rất quan trọng trong quá trình hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy, hiệu trưởng quản lý tốt được tổ chuyên môn thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy và học trong nhà trường

1.3 Hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.3.1 Hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động của Tổ chuyên môn trong trường Tiểu học giải quyết các vấn đề

về chuyên môn trong tổ nhằm đạt được mục đ ch đề ra của nhà trường đối với hoạt

động của Tổ chuyên môn Hoạt động của chuyên môn trong nhà trường rất quan trọng, hoạt động này có vai trò quyết đ nh đến chất lượng giáo dục của nhà trường

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường học bao g m:

+ Hoạt động giảng dạy của từng giáo và cả tổ

+ Tổ chức các hoạt động b i dư ng nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh + Tổ chức chuyên đề nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên trong tổ

+ Tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

+ Tổ chức hoạt động tự học tự b i dư ng, chia sẻ trao đổi kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn một cách thường xuyên hoặc theo đ nh kì, để từng bước đáp ứng yêu mục tiêu giáo dục trong bối cảnh đổi mới

+ Tổ chức thao giảng, thi giáo viên giỏi trong tổ, tuyển chọn nh ng giáo viên

có chuyên môn tốt nhất để dự thi giáo viên giỏi cấp trường

+ Tổ chức cho giáo viên nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm để

áp dụng triển khai học tập trong tổ, trong trường nhằm từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục tạo góp phần tạo nên thương hiệu của nhà trường

+ Kiểm tra, đánh giá: Các thành viên trong tổ tự đánh giá và kiểm tra giám sát lẫn nhau trong việc thực hiện chuyên môn nghiệp vụ

+ Ngoài hoạt động tổ chuyên môn các thành viên trong tổ chuyên môn còn tham gia vào các hoạt động chung của nhà trường như: công tác Đảng, công đoàn, công tác đội, công tác chủ nhiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp, tham gia vào các phong trào thi đua của nhà trường

Như vậy, hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có nghĩa quan trọng, nhân tố quyết đ nh trực tiếp đến chất lượng giáo dục của nhà trường nói riêng

và sự phát triển giáo dục nói chung

1.3.2 Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Các hoạt động của tổ chuyên đã được trình bày ở mục 1.3.1 sẽ làm thay đổi hoạt động của tổ chuyên môn vừa nâng cao được chất lượng của hoạt động tổ chuyên môn đ ng thời đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện

nay Người hiệu trưởng trường Tiểu học quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục:

Nâng cao nhận thức về đổi mới hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Sinh hoạt tổ chuyên môn nhằm b i dư ng cho giáo viên về trình độ, chuyên môn nghiệp vụ như: phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học theo hướng từ chủ yếu truyền thụ tri thức sang phát triển tư duy và năng lực cho học sinh Đổi mới phương pháp dạy học gi p cho người giáo viên tự hoàn thiện bản thân và phù hợp với yêu cầu của đổi mới giáo dục

Với yêu cầu của đổi mới giáo dục trong bổi cảnh hiện nay thì hoạt động của

tổ chuyên môn phải có nh ng thay đổi như: b i dư ng giáo viên, đánh giá giáo viên, triển khai kế hoạch dạy học c ng cần thay đổi, bổ sung từ mục tiêu, nội dung, hình thức và phương pháp c ng như thay đổi hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động của tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục thay đổi từ nhận thức đến trình độ, năng lực dạy học của giáo viên như: dạy học tích hợp, dạy học phân hóa, dạy học hướng tới tiếp cận năng lực của người học sinh

1.4 Phân cấp quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường Tiểu học

Ở trường tiểu học chủ thể quản lý hoạt động tổ chuyên môn bao g m: Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn bên cạnh đó còn có phó hiệu trưởng được sự uỷ quyền của hiệu trưởng quản lý hoạt động tổ chuyên môn và các công việc của nhà

trường theo các phần được hiệu trưởng phân công

1.4.1 Trách nhiệm, quyền hạn của hiệu trưởng, tổ trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn

1.4.1.1 Hiệu trưởng

Theo điều 54 Luật Giáo dục thì:

“1 Hiệu trưởng là người ch u trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận

2 Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được đào tạo, b i dư ng về nghiệp vụ quản l trường học

3 Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng; thủ tục bổ nhiệm

công nhận hiệu trưởng trường đại học do Thủ tướng Ch nh phủ quy đ nh; đối với các trường ở các cấp học khác do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quy đ nh ” [43]

Thời gian đảm nhiệm chức vụ hiệu trưởng không quá 2 nhiệm kỳ ở một trường TH Với yêu cầu hiệu trưởng phải là người giảng dạy ít nhất 5 năm ở bậc TH hoặc bậc cao hơn, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn v ng vàng, có năng lực quản l và lãnh đạo, được b i dư ng l luận và nghiệp vụ, có sức khỏe, được tập thể giáo viên, nhân viên tín nhiệm Như vậy hiệu trưởng trong nhà trường

là người đại diện cho việc quản l hành ch nh nhà nước Để làm tốt nhiệm vụ của mình hiệu trưởng phải nắm v ng các nguyên tắc quản lý trong hoạt động quản lý

Điều 20 Điều lệ trường Tiểu học quy đ nh Hiệu trưởng có nh ng nhiệm vụ

và quyền hạn sau:

1 Hiệu trưởng trường tiểu học là người ch u trách nhiệm tổ chức, quản l các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường Hiệu trưởng do Trưởng phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm đối với trường tiểu học công lập, công nhận đối với trường tiểu học tư thục theo quy trình bổ nhiệm hoặc công nhận Hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền

2 Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Hiệu trưởng trường tiểu học phải đạt chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học

3 Nhiệm kì của Hiệu trưởng trường tiểu học là 5 năm Sau 5 năm, Hiệu trưởng được đánh giá và có thể được bổ nhiệm lại hoặc công nhận lại Đối với trường tiểu học công lập, Hiệu trưởng được quản l một trường tiểu học không quá hai nhiệm kì Mỗi Hiệu trưởng chỉ được giao quản l một trường tiểu học

4 Sau mỗi năm học, mỗi nhiệm kì công tác, Hiệu trưởng trường tiểu học được cán bộ, giáo viên trong trường và cấp có thẩm quyền đánh giá về công tác quản l các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường theo quy đ nh

5 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng:

a) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội

đ ng trường và các cấp có thẩm quyền;

b) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đ ng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó;

c) Phân công, quản l , đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy đ nh;

d) Quản l hành ch nh; quản l và sử dụng có hiệu quả các ngu n tài ch nh, tài sản của nhà trường;

e) Quản l học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết đ nh khen thưởng, kỉ luật, phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại lớp; tổ chức kiểm tra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và các đối tượng khác trên đ a bàn trường phụ trách;

g) Dự các lớp b i dư ng về ch nh tr , chuyên môn, nghiệp vụ quản l ; tham gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp và các

ch nh sách ưu đãi theo quy đ nh;

h) Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức ch nh tr

- xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục;

i) Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các lực lượng

xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng đ ng

Hiệu trưởng là thủ trưởng của cơ sở giáo dục, có trách nhiệm và quyền hạn pháp l cao nhất trong lĩnh vực quản l nhà nước về giáo dục, ch u trách nhiệm về

nh ng quyết đ nh của mình trong quá trình lãnh đạo nhà trường Đối với tổ chuyên môn, hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo gián tiếp thông qua tổ trưởng Ra quyết đ nh thành lập tổ chuyên môn, bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó Hiệu trưởng phải làm tốt công tác tổ chức cán bộ nhất là các tổ trưởng chuyên môn ở các khối lớp, bởi vì người tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp quản lý hoạt động chuyên môn ở các tổ, làm việc trực tiếp với giáo viên để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, giúp cho việc quản

lý hoạt động chuyên môn đạt hiệu quả cao

Từ kế hoạch năm học của nhà trường các tổ chuyên môn lập kế hoạch năm học hoạt động của các tổ chuyên môn trong nhà trường Hiệu trưởng kiểm tra giám sát, đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn như: các hoạt động của tổ chuyên môn, kiểm tra về nề nếp quản lý của tổ chuyên môn, kế hoạch tỏ, kế hoạch cá nhân, b i

dư ng chuyên môn nghiệp vụ của tổ đ ng thời tạo mối liên kết gi a các tổ

chuyên môn trong nhà trường nhằm tạo sự liên kết nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

Bên cạnh đó hiệu trưởng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn qua chỉ đạo của tổ trưởng chuyên môn tổ chức thực hiện và quản lý các hoạt động của tổ theo kế hoạch như phân công giảng dạy, đổi mới phương pháp dạy học, hoạt động kiểm tra đánh giá xếp loại giáo viên và học sinh

1.4.1.2 Tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn do hiệu trưởng chỉ đ nh, bổ nhiệm vào đầu năm học

Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm kỳ là 1 năm Được hiệu trưởng giao nhiệm vụ,

ch u trách nhiệm quản l trực tiếp và điều hành mọi hoạt động của tổ chuyên môn;

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có năng lực quản l , có trình độ chuyên môn nghiệp vụ v ng vàng, vừa có tâm vừa có tầm

Tổ trưởng chuyên môn ch u trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm của giáo viên c ng như mọi hoạt động chuyên môn của tổ mình trước hiệu trưởng Tổ trưởng chuyên môn trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy và học, tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:

+ Tổ chức cho giáo viên trong tổ học tập các quy đ nh của ngành, quy chế chuyên môn, mục tiêu chuyên môn

+ Tổ chức bàn bạc, xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu chuyên môn

mà nhà trường đã giao cho

+ Tổ chức thực hiện nhiệm vụ của tổ theo kế hoạch đã xây dựng

+ Chỉ đạo và kiểm tra các khâu soạn giảng, chấm, ch a bài kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên một cách thường xuyên

+ Tổ chức các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học Chỉ đạo việc sử dụng thiết b và đ dùng dạy học

+ Xây dựng tổ nhóm chuyên môn thành tập thể sư phạm đoàn kết nhất trí

gi p đ nhau về mọi mặt

+ Cùng với BGH nhà trường, kiểm tra giáo viên theo kế hoạch năm học + Triển khai kế hoạch hoạt động của hiệu trưởng đến các thành viên trong tổ

và phản h i ý kiến của giáo viên đến hiệu trưởng

Việc tổ chức hoạt động cho tổ chuyên môn là một trong nh ng khâu rất quan trọng của quá trình quản l chuyên môn, trong đó vai trò của tổ trưởng chuyên môn

là rất quan trọng Vì vậy hiệu trưởng phải chọn, cử được giáo viên có đủ uy tín và năng lực chuyên môn làm tổ trưởng

1.4.2 Quan hệ giữa hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Tiểu học

Hiệu trưởng trường Tiểu học trực tiếp phân công và ra quyết đ nh bổ nhiệm

tổ trưởng chuyên môn Hiệu trưởng là chủ thể quản lý, tổ trưởng chuyên môn là đối tượng quẩn lý Như vậy quan hệ gi a trưởng và tổ trưởng chuyên môn là:

Quan hệ chấp hành: Tổ trưởng chuyên môn thực hiện các nhiệm vụ do hiệu trưởng phân công Tổ trưởng chuyên môn tổ chức thực hiện chỉ đạo chuyên môn của hiệu trưởng và cơ quan quản lý cấp trên về các hoạt động giáo dục và giảng dạy như: thực hiện kế hoạch, chương trinh, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh

Quan hệ tham gia: Tổ trưởng chuyên môn là cầu nối gi a hiệu trưởng và các thành viên trong tổ Tổ trưởng cung cấp thông tin cho hiệu trưởng một cách chính xác trên cơ sở đó hiệu trưởng phân công nhiệm vụ cho giáo viên một cách phù hợp Bên cạnh đó tổ trưởng triển khai trong tổ các chỉ đạo chuyên môn của hiệu trưởng

và cơ quan quản lí cấp trên

Quan hệ tham mưu: Tổ trưởng là người đại diện cho tổ chuyên môn đề xuất ý kiến, kiến ngh về các hoạt động của nhà trường như: xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, về nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học

1.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

1.5.1 Quản lý lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học

Việc lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn là khâu vô cùng quan trọng trong quy trình quản lý hoạt động tổ chuyên môn Lập ra kế hoạch hoạt động giúp cho tổ bám sát được mục tiêu nhiệm vụ hàng năm, mục tiêu nhiệm vụ cụ thể, mục

đ ch cần đạt và các chỉ tiêu cần phấn đấu Hơn thế n a kế hoạch hoạt động vạch ra cho tổ chuyên môn các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, cách thức thực hiện nhiệm vụ một cách khoa học, mang tính khả thi cao

Hàng năm khi xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trường, Hiệu trưởng cần chú trọng đến chỉ đạo các tổ chuyên môn trong trường xây

dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn bám sát với kế hoạch chung của nhà trường và gắn với nhiệm vụ giáo dục của nhà trường, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, phù hợp với khả năng của tổ

Hiệu trưởng cần quán triệt mục tiêu chỉ đạo tổ trưởng xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể cho tổ

Hiệu trưởng thống nhất với các tổ trưởng chuyên môn về nội dung cơ bản của hoạt động tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục Đ ng thời thống nhất với các tổ trưởng về phân công chuyên môn của các giáo viên trong tổ

Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn và duyệt kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý quá trình thực hiện

kế hoạch đó

1.5.2 Tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn

1.5.2.1 Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

a Về mục đích

Tổ chức cho đội ng giáo viên học tập nắm v ng mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục để giáo viên căn cứ vào đó xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh của cá nhân đi đ ng hướng, đủ

và đ ng theo các quy đ nh Nội dung, chương trình dạy học và giáo dục hầu như không có thay đổi lớn trong các năm học, mục tiêu giáo dục được xây dựng theo từng giai đoạn Việc tổ chức cho giáo viên học tập nắm v ng mục tiêu giáo dục ở đây là muốn nói đến mục tiêu giáo dục xây dựng phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế của đ a phương

b Về nội dung

- Phổ biến mục tiêu giáo dục của phòng giáo dục xây dựng theo từng năm học

- Phổ biến nội dung chương trình dạy học và giáo dục của từng môn học cấp học

- Nh ng yêu cầu về chuẩn kiến thức, chuẩn kỹ năng, và các yêu cầu về giáo dục nhân cách học sinh

- Nh ng thuận lợi và khó khăn của đơn v trong việc thực hiện mục tiêu, giải pháp khắc phục

b Về nội dung

Làm cho giáo viên nhận thức rõ:

- Đ nh hướng cơ bản của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh

- Đặc trưng cơ bản của phương pháp t ch cực là dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh người thầy chỉ là người tổ chức các hoạt động, học sinh tìm tòi phát hiện ra kiến thức mới

- Nh ng yêu cầu và điều kiện để đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả là: nâng cao trình độ giáo viên, giáo viên phải chủ động và sáng tạo trong việc khai thác, phát huy vai trò của sách và thiết b dạy học

b i dư ng chuyên đề xen kẽ, l ng ghép vào các sinh hoạt chuyên môn của tổ hàng tuần, hàng tháng hoặc l ng ghép vào các kỳ hội giảng, thi giáo viên giỏi

+ Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp dạy học

* Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp

- Lập kế hoạch cụ thể theo thời gian; tuần, tháng, học kỳ, năm học

Nội dung thực hành cần xác đ nh một cách cụ thể dựa trên nhu cầu, xuất phát

từ thực ti n của giáo viên, được các tổ nhóm chuyên môn bàn bạc, xây dựng phù hợp với đặc thù môn học và yêu cầu của chương trình mới

d Chỉ đạo thực hiện

Chỉ đạo tổ nhóm chuyên môn chú trọng ở tất cả các khâu trong quy trình hoạt động, xác đ nh nh ng yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, cử giáo viên dạy thử nghiệm để tập thể dự giờ, trao đổi, chia sẻ sau tiết dạy

Tổ chức các đợt hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi các cấp theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, thường xuyên mời giáo viên giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia về dự giờ trao đổi Cần cho giáo viên tham quan, học tập các mô hình trường học có phong trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài đ a phương

+ Đổi mới trong công tác kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới phương

pháp dạy học

Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên theo d i và điều chỉnh các hoạt động đổi mới nói trên thông qua vai trò của tổ trưởng chuyên môn, tăng cường hoạt động của thanh tra chuyên môn nhà trường Phối kết hợp gi a đánh giá của cá nhân, đánh giá của tổ chuyên môn và của ban giám hiệu về tính hiệu quả của việc đổi mới phương pháp dạy học trong tổ, nhóm và của mỗi giáo viên

1.5.3 Chỉ đạo việc thực hiện các hoạt động tổ chuyên môn

1.5.3.1 Chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình

Điều 27 Luật Giáo dục 2005 đã nêu r :

“Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,

t nh năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn b cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [43]

Đối với cấp tiểu: “Giáo dục tiểu học nhằm gi p học sinh hình thành nh ng

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đ ng đắn và lâu dài về đạo đức, tr tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở” [43]

Hiệu trưởng phải quán triệt và tổ chức thực hiện nội dung giáo dục phổ thông đặc biệt là mục tiêu cụ thể đối với cấp TH Giáo dục TH phải củng cố, phát triển

nh ng nội dung đã học ở mầm non, hoàn thành nội dung giáo dục TH, ngoài nội dung cơ bản nhằm đảm bảo kiến thức phổ thông, còn có nội dung nâng cao của một

số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh Hiện nay chương trình giáo dục phổ thông đã có quy đ nh cụ thể về chuẩn kiến thức, kỹ năng

và các yêu cầu về thái độ đối với học sinh Trong chương trình cấp tiểu học, các môn học và hoạt động giáo dục đều có chương trình chuẩn, ngoài chương trình chuẩn còn có chương trình nâng cao để đáp ứng yêu cầu nguyện vọng học của học sinh, năm 2018 là chương trình giáo dục phổ thông tổng thể

Để quản lý việc thực hiện chương trình, người hiệu trưởng phải nắm v ng mục tiêu, nội dung chương trình các môn học theo quy đ nh của Bộ GD&ĐT quán triệt giáo viên thực hiện một cách nghiêm t c Đ ng thời, hiệu trưởng phải kiểm tra

kế hoạch giảng dạy của giáo viên theo đ nh kỳ từng tháng hoặc đột xuất

1.5.3.2 Chỉ đạo việc thực hiện quy chế của tổ chuyên môn

Quy chế chuyên môn là quy đ nh, hướng dẫn mang tính chuẩn mực và tính pháp lý, có tác dụng chỉ đạo các hoạt động dạy học và giáo dục, tạo sự nhất quán trong hoạt động giáo dục gi a các thành viên trong nhà trường và là cơ sở cho việc hình thành nề nếp kỷ cương trường học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh Chính vì vậy, trong nhà trường tiểu học việc quản lý tốt việc thực hiện quy chế chuyên môn là điều kiện cơ bản để đảm bảo chất lượng hoạt động giáo dục

Quản lý việc thực hiện quy chế chuyên môn tập trung vào nh ng vấn đề sau:

- Nghiên cứu nắm v ng nh ng vấn đề cơ bản trong mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp dạy học

- Chỉ đạo thực hiện đ ng theo chương trình và theo kế hoạch dạy học, đ ng thời theo dõi quá trình thực hiện của tổ, nhóm và giáo viên

- Chỉ đạo giáo viên đổi mới việc thực hiện các khâu trong quy trình dạy học: soạn, giảng, kiểm tra, đánh giá học sinh Hiệu trưởng không nên quá coi trọng quản lý

về mặt hành chính các khâu này mà cần chú trọng đến chất lượng thực sự của chúng

1.5.3.3 Chỉ đạo hoạt động sinh hoạt khoa học của tổ chuyên môn

Việc tổ chức hoạt động sinh hoạt khoa học cho tổ chuyên môn là một trong

nh ng khâu rất quan trọng của quá trình quản lý chuyên môn Tổ chuyên môn một tháng họp hai lần, sinh hoạt tổ chuyên môn phải có mặt đầy đủ giáo viên trong tổ Nội dung của sinh hoạt khoa học của tổ chuyên môn cần tập trung giải quyết nh ng vấn đề sau: giải quyết, tháo g nh ng vấn đề mới và khó khăn như thiết kế bài soạn theo hướng đổi mới, thống nhất nh ng mục tiêu và nội dung cơ bản của từng đơn v bài học, lựa chọn phương pháp và xác lập tiến trình dạy học, chuẩn b thiết b dạy học, thống nhất hình thức đề kiểm tra chất lượng học sinh trao đổi rút kinh nghiệm sau khi tổ chức dự giờ theo chuyên đề đổi mới phương pháp, trao đổi về các

đề tài nghiên cứu nhằm đ c r t kinh nghiệm dạy học tổ chức trao đổi các vấn đề

lý luận dạy học bộ môn (do tổ trưởng, giáo viên giỏi trong tổ hoặc mời chuyên gia), bàn phương hướng thực hành ứng dụng

Chỉ đạo tổ chuyên môn chủ động xây dựng kế hoạch dự giờ theo tuần, tháng

và công khai hóa Cần làm rõ vấn đề gì sẽ được quan tâm khi dự ? Tổ chức rút kinh nghiệm vào l c nào? Người dự chủ động chuẩn b nh ng nội dung góp ý, làm rõ mặt được, chưa được trong việc thể hiện nh ng yêu cầu của bài học Tập hợp các phiếu dự giờ để lưu h sơ làm căn cứ xem xét sự chuyển biến trong chất lượng dạy học của giáo viên và học sinh

1.5.3.4 Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học của tổ chuyên môn

Theo điều 28 Luật Giáo dục 2005: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; b i dư ng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực ti n; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [43]

Đổi mới phương pháp dạy học phải đặt trong mối quan hệ với đổi mới nội dung dạy học, đổi mới cơ sở vật chất và thiết b dạy học, đổi mới cách nghĩ của người dạy Do vậy, để quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học thì phải thực hiện tốt các khâu sau:

+ Chỉ đạo và quản lý tốt nội dung chương trình dạy học của các bộ môn trong tổ chuyên môn

+ Xây dựng được kế hoạch chỉ đạo về thực hiện đổi mới phương pháp, trong

đó cần đề ra biện pháp cụ thể về đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, trang, thiết b dạy học, yêu cầu về làm đ dùng dạy học, yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

+ Chỉ đạo và tổ chức thực hiện kế hoạch đã xây dựng, song phải thảo luận sau các mảng công việc thực tế để đi đến thống nhất nh ng vấn đề cơ bản về phương pháp giảng dạy cho từng môn học

+ Thường xuyên kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh việc thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên

1.5.4 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn

Một nội dung rất quan trọng của hoạt động quản lý là kiểm tra Nhờ có kiểm tra, đánh giá mà quá trình quản lý của hiệu trưởng được khép k n và được điều chỉnh k p thời Trong kiểm tra các hoạt động chuyên môn cần chú trọng các vấn đề:

- Tiến độ thực hiện chương trình dạy học, phát hiện các vấn đề chưa hợp lý

để điều chỉnh

- Chất lượng giáo án và giờ dạy trên lớp

- Giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh: kiểm tra, chấm bài, cập nhật điểm, đánh giá chất lượng có đ ng tiến độ thời gian theo kế hoạch hay không

+ Các nội dung kiểm tra:

- Kiểm tra việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

- Kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của tổ

- Kiểm tra việc thực hiện các chuyên đề của tổ

- Kiểm tra nề nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ

- Kiểm tra việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá

+ Đánh giá kết quả: Việc đánh giá kết quả phải bám vào các tiêu chuẩn đã được quy đ nh như đánh giá, xếp loại giờ dạy; đánh giá, xếp loại h sơ, giáo án; đánh giá, xếp loại giáo án điện tử