Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện thanh ba tỉnh phú thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Tuy nhiên, đối với đội ngũ giáo viên cốt cán thì các trường trung học cơ sở ở đây chưa đề ra được kế hoạch bồi dưỡng cụ thể, thường xuyên, hình thức tổ chức, nội dung bồi dưỡng cho giáo

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ TRƯỜNG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ HỘI, 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ TRƯỜNG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN TRUNG KIÊN

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả sự kính trọng và tình cảm chân thành của mình, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý đào tạo sau đại học thuộc trường Đại học Giáo Dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, toàn thể các thầy giáo, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và tham gia quản lý tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Trung Kiên trường Đại học Giáo Dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình

và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo của 22 trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba cùng bạn bè, đồng nghiệp đã giúp

đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế, kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý chân thành của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để kết quả nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn./

Hà Nội, tháng năm 2018

Tác giả

Hà Trường Sơn

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

2 BDGV Bồi dưỡng giáo viên

3 CBGV Cán bộ giáo viên

4 CBQL Cán bộ quản lý

5 CNH-HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

6 CNTT Công nghệ thông tin

12 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

13 HSSV Học sinh sinh viên

14 KHGD Kế hoạch giáo dục

15 NCKH Nghiên cứu khoa học

16 QLGD Quản lý giáo dục

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục 12

1.2.2 Giáo viên cốt cán 15

1.2.3 Bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng 16

1.2.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 17

1.3 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở 18

1.3.1 Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở 18

1.3.2 Những năng lực và yêu cầu đối với giáo viên cốt cán: 19

1.3.3 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở 21

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 28

1.5.1 Yếu tố khách quan 28

1.6 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng GD&ĐT trong bồi dưỡng giáo viên cốt cán 29 Kết luận chương 1 32 Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY34

2.1 Khái quát về tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở huyện Thanh

Ba, tỉnh Phú Thọ 34

2.1.1 Vị Trí địa lý, dân số 34

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế-xã hội 35

2.1.3 Giáo dục Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh phú thọ 36

2.2 Giới thiệu về khảo sát 38

2.2.1 Mục đích khảo sát 38

2.2.2 Nội dung khảo sát 38

2.2.3 Phương pháp và phương thức xử lý số liệu 39

2.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 39

2.3.1 Thực trạng về nội dung bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 40

2.3.2 Thực trạng về hình thức bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 43

2.3.3 Thực trạng về loại hình bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 44

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 48

2.4.1 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 49

2.4.2 Thực trạng công tác tổ chức và chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 51

2.4.3 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 53

Kết luận chương 2 58

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI

MỚI GIÁO DỤC 59

3.1 Những căn cứ đề xuất các biện pháp 59

3.1.1 Căn cứ vào cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán trung học cơ sở 59

3.1.2 Căn cứ vào thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ 59

3.2 Nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay59 3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 60

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính nhất quán 60

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 60

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, phát triển và khả thi 61

3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 61

3.3.1 Tổ chức hoạt động nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 62

3.3.2 Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán phù hợp với tình hình thực tiễn 63

3.3.3 Chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng 67

3.3.4 Huy động các nguồn lực phục vụ hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 76

3.3.5 Xây dựng quy chế thi đua, khen thưởng và sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên cốt cán sau khi bồi dưỡng 77

3.3.6 Tổ chức dự giờ, tăng cường hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi, thành lập

các câu lạc bộ giáo viên cốt cán 79

3.3.7 Chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 80

3.4 Mối liên hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 82

3.5 Kiểm chứng mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất 83

Kết luận chương 3 88

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 97

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô về đội ngũ CBQL, giáo viên trung học cơ sở năm học

2016 – 2017 36 Bảng 2.2: Đánh giá của các khách thể điều tra về nội dung bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ 41

Bảng 2.3: Đánh giá của khách thể điều tra về hình thức bồi dưỡng giáo viên cốt

cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 43 Bảng 2.4: Đánh giá của các khách thể điều tra về loại hình bồi dưỡng GV ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 44 Bảng 2.5: Đánh giá chung của các khách thể điều tra về kết quả bồi dưỡng 46 Bảng 2.6: Đánh giá của khách thể điều tra về các biện pháp xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của Hiệu trưởng 50 Bảng 2.7: Đánh giá của khách thể điều tra về các biện pháp tổ chức và chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 52 Bảng 2.8: Đánh giá của khách thể điều tra về các biện pháp kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 54 Bảng 2.9: Đánh giá chung về việc thực hiện các chức năng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của CBQL 55 Bảng 3.1: Kết quả trưng cầu ý kiến về mức độ cấp thiết của các biện pháp quản lý 84 Bảng 3.2: Kết quả trưng cầu ý kiến và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý 85

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Tỷ lệ % mức độ cấp thiết của các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay 85 Biểu đồ 3.2 Tỷ lệ % mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán 85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế một cách mạnh

mẽ giáo dục và đào tạo được coi là yếu tố vai trò hết sức quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển Với bối cảnh giáo dục mới này, vai trò của nhà trường trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Và nói đến tầm quan trọng của nhà trường thì phải nói đến tầm quan trọng của người giáo viên Bởi, người giáo viên trong thời kỳ hội nhập và toàn cầu hóa chuyển từ vai trò của người đơn thuần truyền thụ kiến thức sang vai trò của người hướng dẫn, hỗ trợ và cố vấn Do đó, việc phát triển giáo viên là yêu cầu tất yếu khách quan đối với hệ thống giáo dục ở Việt Nam hiện nay Trong Nghị quyết 29/NQTW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ ra cần phải phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo Để thực hiện thành công mục tiêu này cần phải có nguồn lực phù hợp Công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được coi là một trong những nhiệm

vụ quan trọng thúc đẩy giáo dục Việt Nam hội nhập với thế giới

Các nhà trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam hiện nay không thể thiếu được vai trò của đội ngũ giáo viên cốt cán Thực tế hiện nay cho thấy, đội ngũ giáo viên cốt cán trong các trường trung học cơ sở

là một trong những nhân tố quyết định đến uy tín, chất lượng của nhà trường Nhà trường muốn tạo được thương hiệu riêng, thu hút được người học thì phải

có đội ngũ giáo viên cốt cán không chỉ giỏi về chuyên môn, vững vàng về nghiệp vụ mà còn nhiệt tình, say mê với công việc, có uy tín, có ảnh hưởng tích cực đến đồng nghiệp, sẵn sàng chia sẻ, dìu dắt, giúp đỡ đồng nghiệp trong chuyên môn Do đó, vấn đề bồi dưỡng giáo viên cốt cán cho các trường

trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam hiện nay là việc làm có ý nghĩa và rất cần thiết

Thanh Ba là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Phú Thọ, huyện có 26 xã và 01 thị trấn với diện tích 194 km2, dân số 120 nghìn người

Hệ thống giáo dục huyện Thanh Ba khá phong phú, đồng bộ từ bậc học mầm non đến phổ thông và chuyên nghiệp Hiện nay, trên địa bàn của huyện có 27 trường mầm hon, 27 trường tiểu học, 22 trường trung học cơ sở, 02 trường THPT, 01 trung tâm Giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên, 01 trường Cao đẳng cơ điện có đào tạo hệ vừa học văn hóa, vừa học nghề Trong những năm qua, được sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự đồng thuận, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân sự nghiệp GD&ĐT huyện Thanh Ba có bước phát triển khá vững chắc Huyện đã được công nhận đạt chuẩn phổ cập mẫu giáo cho trẻ 5 tuổi từ năm 2010, phổ cập tiểu học mức độ 3, phổ cập trung học cơ sở mức độ 2, phổ cập xóa mù chữ mức độ 2 Toàn huyện có 50/78 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt tỷ lệ 64,1% trong đó có 04 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 Chất lượng giáo dục đại trà, chất lượng mũi nhọn học sinh giỏi huyện Thanh Ba đứng ở tốp giữa trong 13 huyện, thị thành toàn tỉnh mặc dù Thanh Ba là huyện có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn so với các địa phương khác, ít lợi thế cạnh tranh Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng mũi nhọn học sinh giỏi nói riêng, các trường trung học

cơ sở ở đây đã bước đầu chú trọng đến công tác bồi dưỡng giáo viên, cụ thể là bồi dưỡng cho giáo viên đại trà Tuy nhiên, đối với đội ngũ giáo viên cốt cán thì các trường trung học cơ sở ở đây chưa đề ra được kế hoạch bồi dưỡng cụ thể, thường xuyên, hình thức tổ chức, nội dung bồi dưỡng cho giáo viên cốt cán vẫn chưa phù hợp, công tác thanh kiểm tra chưa được thường xuyên vì thế chất lượng đội ngũ giáo viên cốt cán chưa được nâng cao Với tình hình này, rất cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt

cán ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Ba nhằm hướng đến nâng cao chất lượng và số lượng giáo viên cốt cán cho các trường ở đây

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”; trước những cơ hội và thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 càng đòi hỏi mỗi nhà trường phải có đội ngũ giáo viên vững vàng

về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp giỏi về trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, đặc biệt là đội ngũ giáo viên cốt cán – những cánh chim đầu đàn trong mỗi nhà trường, những người góp phần quan trọng tạo nên uy tín, danh dự và thương hiệu cho nhà trường, cho địa phương trong lĩnh vực GD&ĐT

Với những lý do nêu trên, với trách nhiệm là lãnh đạo ngành GD&ĐT huyện Thanh Ba, là người đã có thời gian giảng dạy, làm công tác quản lý ở

trường trung học, học viên đã chọn vấn đề “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc

sỹ quản lý giáo dục của mình Với mong muốn việc quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay hiệu quả hơn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở, luận văn khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán nhằm góp phần nâng

cao chất lượng đội ngũ giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học

cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

4 Câu hỏi nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán có vai trò, ý nghĩa như thế nào đối với giáo dục Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

Cần phải có những biện pháp nào để hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đạt kết quả như mong muốn

5 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ còn có những hạn chế nhất định như: nội dung quản lý chưa cập nhật và thiếu tính hệ thống, các biện pháp quản lý chưa đồng bộ, chưa thực sự khoa học, hiệu quả Nếu đề xuất và thực hiện một cách đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục đích trên, nhiệm vụ của đề tài là:

6.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6.2 Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

6.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các Trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

7 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về thời gian khảo sát: 3 năm

- Giới hạn về đối tượng khảo sát: Đề tài tiến hành khảo sát tại 08 trường trung học cơ sở ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

+ Tổng số khách thể điều tra bao gồm 68 cán bộ quản lý, giáo viên, trong đó có 16 giáo viên cốt cán và 52 giáo viên cốt cán

- Về nội dung khảo sát: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất một

số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Tiến hành phân tích, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến vấn

đề quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán như các Văn kiện Đại hội Đảng, Luật Giáo dục, tạp chí, sách báo, tài liệu dùng giảng dạy trong các chương trình đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ vv… để xây dựng khung lý thuyết cho

8.2.2 Phương pháp đàm thoại

Trò chuyện, phỏng vấn một số cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán để thu thập thêm thông tin thực tiễn cho đề tài

8.2.3 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Xây dựng phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán nhằm khảo sát nhận thức, nhu cầu, ý kiến đánh giá của khách thể điều tra về hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán và vấn đề quản lý hoạt động này ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

8.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Từ thực trạng, những ý kiến nhận xét, đánh giá của khách thể điều tra, những tài liệu về hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, tiến hành phân tích, tổng hợp để rút ra những bài học kinh nghiệm trong quản lý,

tổ chức, điều hành hoạt động này

8.2.5 Phương pháp chuyên gia

Phỏng vấn và dùng phiếu hỏi khai thác các ý kiến của chuyên gia (các nhà quản lý, lãnh đạo, cán bộ Phòng GD&ĐT huyện Thanh Ba), để từ đó phân tích, tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

8.3 Các phương pháp thống kê toán học

Luận văn sử dụng phương pháp thống kê toán học như: tính trung bình cộng, tính phần trăm để xử lý các kết quả khảo sát thực tiễn

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị; Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt

cán ở trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi

dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ hiện nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở

các trường trung học cơ sở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong bối cảnh toàn cầu hóa giáo dục, đa số các quốc gia trên thế giới đều coi bồi dưỡng giáo viên (BDGV) là vấn đề quan trọng đối với sự phát triển giáo dục Các quốc gia rất chú ý tạo cơ chế, chính sách để mọi công dân

có cơ hội học tập thường xuyên, kịp thời bổ sung kiến thức cũng như đổi mới phương pháp hoạt động cho phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia mình Vấn đề này được thể hiện ở một số quốc gia cụ thể sau:

Ở Pakistan, nhà nước có chương trình bồi dưỡng về sư phạm trong thời gian 03 tháng với các nội dung như: cơ sở tâm lý giáo dục, giáo dục nghiệp

vụ dạy học, đánh giá nhận xét học sinh, phương pháp nghiên cứu đối với đội ngũ giáo viên vào nghề chưa quá 03 năm

Còn đối với nước Nhật, việc bồi dưỡng đào tạo cán bộ quản lý giáo dục

và giáo viên là hoạt động bắt buộc đối với người lao động sư phạm Tuy nhiên, chính phủ cũng ra quy định rất cụ thể là căn cứ vào tình hình thực tế của từng đơn vị, cá nhân mà các cấp quản lý giáo dục đề ra phương thức bồi dưỡng khác nhau Mỗi một trường có thể phải cử từ ba cho đến năm giáo viên được đào tạo lại một lần theo chuyên môn mới Trong quá trình đào tạo này tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp dạy học

Ở Thái Lan, việc BDGV được tiến hành từ những năm 1998 ở các trung tâm học tập cộng đồng với mục đích không chỉ giáo dục cơ bản kỹ năng nghề nghiệp mà còn thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội

Hay như ở Triều Tiên, có hẳn một chính sách ưu tiên rất thiết thực cho bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ giáo viên Mọi giáo viên đều phải tham gia

học tập đầy đủ nội dung các chương trình, cũng như nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ theo quy định

Như vậy, nhìn bức tranh tổng quan các quốc gia rất chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Các chiến lược bồi dưỡng, đào tạo đưa ra rất chuyên nghiệp, bài bản Còn ở trong nước vấn đề này cũng được nhiều công trình nghiên cứu tài liệu nước ngoài đúc rút thành những vấn đề cơ bản sau:

- Về tổ chức bồi dưỡng

Ở giai đoạn có sức ép về nhu cầu số lượng, các quốc gia thường tập trung ngân sách và công sức vào khâu đào tạo giáo viên mới, mở rộng mạng lưới và quy mô các trường đào tạo Tuy nhiên, việc bồi dưỡng lại được đặt lên hàng đầu khi nhu cầu về số lượng giáo viên đáp ứng đủ Từ kinh nghiệm thực

tế cho thấy cả hai nghiệp vụ đào tạo và bồi dưỡng nên được giao cho một hệ thống tổ chức đảm nhiệm, việc BDGV nên tiến hành liên tục, thường xuyên đảm bảo hiệu quả

- Về chương trình bồi dưỡng

Nội dung chương trình nếu đáp ứng trúng, đúng với yêu cầu của giáo viên sẽ được giáo viên hưởng ứng, thực hiện một cách tự nguyện tích cực Nếu chương trình bồi dưỡng "áp đặt" từ trên xuống, mà không phù hợp với đông đảo giáo viên, thì dù tác giả là những chuyên gia có trình độ soạn thảo cũng sẽ không mấy hiệu quả Vì thế, việc xây dựng nội dung chương trình "từ dưới lên" giúp các địa phương đáp ứng những yêu cầu riêng của giáo viên và phù hợp với từng điều kiện cụ thể của từng đơn vị trên các địa bàn khác nhau

- Về phương thức bồi dưỡng

Xu thế chung hiện nay là giảm thiểu bồi dưỡng tập trung tại chỗ, trong bồi dưỡng cần kết hợp bồi dưỡng tập trung với bồi dưỡng từ xa Để bồi dưỡng tại chỗ có hiệu quả cao, có 2 khâu cần làm tốt:

Thứ nhất, nâng cao chất lượng tài liệu bồi dưỡng, đổi mới cách biên soạn theo hướng tự học tự bồi dưỡng, trong đó học viên chủ động nắm mục tiêu, yêu

cầu từng phần của chương trình Thông qua các hoạt động mà người học nắm vững nội dung học tập, thực hiện các bài tập nhận thức, có thể đánh giá kết quả học tập đối chiếu với mục tiêu cụ thể của từng phần trong chương trình

Thứ hai, về đội ngũ giáo viên cốt cán: đây là những giáo viên được lựa chọn từ những giáo viên có đủ năng lực, uy tín về chuyên môn, nghiệp vụ đang công tác tại trường, được tập huấn trước khi triển khai bồi dưỡng Kinh nghiệm cho thấy lực lượng tại chỗ này nếu được chuẩn bị tốt sẽ hỗ trợ đắc lực cho các giáo viên khác hoàn thành chương trình bồi dưỡng, không chỉ về mặt vận dụng lý thuyết mà còn cả thực tiễn dạy học các môn học

Phương thức bồi dưỡng tại chỗ ngày càng hiệu quả khi được kết hợp tốt với việc bồi dưỡng từ xa trong điều kiện công nghệ thông tin phát triển như hiện nay Trên thực tế, trong bồi dưỡng giáo viên, ở những nước đã phát triển giáo dục từ xa thì việc cung cấp tài liệu ghi trên CD ROM tiết kiệm kinh phí hơn hàng trăm lần so với việc cung cấp tài liệu in cho bồi dưỡng tại chỗ Sản xuất tài liệu trên sóng phát thanh chi phí cũng thấp hơn các tài liệu in, hơn nữa cước phí gửi theo đường bưu điện thấp hơn Gần đây, người ta đã chuyển một phần nội dung bồi dưỡng lên mạng internet thông qua các diễn đàn như: Trường học kết nối hoặc các trang các phần mềm chuyên dụng Họ nhận thấy việc bồi dưỡng từ xa sẽ tạo điều kiện cho học viên trên khắp cả nước được tiếp xúc trực tiếp với tài liệu gốc, tránh được sự hiểu sai lệch thông tin

- Về đánh giá kết quả bồi dưỡng

Đối với các quốc gia, kinh nghiệm cho thấy đây là một hoạt động rất được quan tâm Tuy nhiên, hiệu quả không cao, kinh nghiệm được trao đổi ít Thông thường, đánh giá kết quả bồi dưỡng diễn ra theo các hình thức sau:

Một là, trắc nghiệm trước và sau khi bồi dưỡng;

Hai là, học viên tự đánh giá, xếp loại sau khi kết thúc đợt bồi dưỡng;

Ba là, giảng viên bồi dưỡng sau đó viết báo cáo đánh giá kết quả đợt bồi dưỡng;

Bốn là, phỏng vấn trực tiếp hoặc bằng cách phát phiếu lấy ý kiến các lực lượng tham gia bồi dưỡng từ chuyên gia xây dựng chương trình bồi dưỡng cho đến giảng viên, học viên, cán bộ quản lý chỉ đạo bồi dưỡng

Năm là, cán bộ quản lý quan sát đánh giá năng lực và chất lượng hoạt động của các giảng viên bồi dưỡng;

Sáu là, cán bộ quản lý quan sát hoạt động dạy học của giáo viên đã dự khóa bồi dưỡng để đánh giá tác dụng của bồi dưỡng đối với thực tiễn lớp học

Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của hoạt động bồi dưỡng như: Vấn đề tổ chức bồi dưỡng, chương trình bồi dưỡng, phương thức bồi dưỡng, vấn đề đánh giá kết quả bồi dưỡng… Điều cơ bản là, các công trình nghiên cứu đã khẳng định: hoạt động bồi dưỡng giáo viên sẽ có hiệu quả khi đáp ứng các yêu cầu nâng cao năng lực của người giáo viên

Nhận xét về vấn đề này các nước đều chung một kết luận rất khó để có một hệ thống đánh giá thuận tiện và chính xác nên sẽ rất hạn chế khi gắn kết quả bồi dưỡng với việc lên lương và đề bạt Tuy nhiên, đa số giáo viên vẫn thích tham dự các khóa bồi dưỡng vì họ có mong muốn nâng cao năng lực và

vị trí chuyên môn của mình đồng thời hy vọng việc bồi dưỡng sẽ giúp họ giảng dạy được thuận lợi hơn Nếu việc bồi dưỡng đáp ứng được yêu cầu này thì sẽ được nhiều giáo viên tự giác, tích cực tham gia và có hiệu quả cao

Công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên đã được các cấp lãnh đạo quan tâm nhiều hơn trong những năm gần đây Do đó, đã có một

số công trình nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng cán bộ quản lý và bồi dưỡng

giáo viên như: Biện pháp quản lý công tác BDGV các trường mầm non thành

phố Đà Nẵng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp – Luận văn thạc sĩ của Lê Thị Diệu

Thủy- ĐHSP Đà Nẵng 2012; Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên

dạy tiếng Anh ở trường trung học cơ sở Tỉnh Quảng Ninh- Luận văn thạc sĩ

của Vũ Văn Học- ĐHSP Thái Nguyên 2012; Biện pháp quản lý công tác

BDGV của hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh- Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Nguyệt Quế- ĐHSP Hà Nội

2010; Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở

tỉnh Sóc Trăng- Luận văn thạc sĩ của Mai Văn Nhân- ĐHSP Thành phố

HCM 2012; Những giải pháp đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý bậc

học mầm non tỉnh Thái Nguyên- Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Mai Loan-

ĐHSP Hà Nội 2002; Một số biện pháp tổ chức thực hiện chương trình bồi

dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý trường mầm non ở Hà Nội - Luận văn

thạc sĩ của Đỗ Thúy Hảo- ĐHSP Hà Nội 2002… Các công trình trên đã đề cập đến những vấn đề cơ bản liên quan đến việc bồi dưỡng cán bộ quản lý, BDGV và đưa ra một số biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở hoặc công tác bồi dưỡng giáo viên nói chung

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn thiếu những công trình nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các Trường trung học cơ sở trước yêu cầu đổi mới giáo dục Chính vì vậy, đây là một vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu một cách đầy

đủ, có hệ thống và toàn diện hơn

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

1.2.1.1 Quản lý

* Khái niệm quản lý

Khái niệm quản lý được hiểu rất khác nhau tùy thuộc vào từng góc độ tiếp cận:

Thứ nhất, theo góc độ tổ chức quản lý được hiểu là cai quản, lãnh đạo, chỉ huy, chỉ đạo, kiểm tra

Thứ hai, theo góc độ điều khiển quản lý được hiểu là điều khiển, điều chỉnh

Thứ ba, theo cách tiếp cận hệ thống quản lý được hiểu là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (hay đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất nhằm đạt được mục đích đã định

Khái niệm quản lý trong tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” của Harld Koontz xuất bản năm 1994, tác giả cho rằng: “Quản lý là một hoạt

động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm”[21, tr 45]

Còn quan niệm của các nhà khoa học Việt Nam về quản lý như sau:

Theo từ điển Tiếng Việt: “ Quản lý là trông coi, giữ gìn theo yêu cầu

nhất định” hay“Quản lý là tổ chức cũng như điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”[33, tr 125]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đính,

có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động nói chung” [27, tr 24] Theo cá nhân tôi, quan niệm của tác giả cuốn “Giáo

trình Lý luận chung về quản lý và quản lý giáo dục” Nguyễn Thị Tính về

“quản lý” đầy đủ, hợp lý hơn cả: “Quản lý là sự tác động có định hướng (có

chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục tiêu đã đề ra” [31, tr 10]

Dựa trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu, nói đến chức năng của quản lý, chúng tôi cho rằng có 4 chức năng cơ bản sau đây:

Thứ nhất, chức năng lập kế hoạch: là quá trình xác định mục tiêu, quyết

định giải pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó Thực chất của lập kế hoạch

là đưa hoạt động vào công tác kế hoạch hoá với mục đích, giải pháp, bước đi

cụ thể, rõ ràng với các điều kiện cung ứng cho việc thực hiện mục tiêu

Thứ hai, chức năng tổ chức: Trong cuốn “Quản lý sự thay đổi và vận

dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý giáo dục, quản lý nhà

trường” tác giả Đặng Xuân Hải cho rằng: “Tổ chức là hoạt động hướng tới

hình thành cấu trúc tối ưu của hệ thống quản lý, phối hợp tốt nhất giữa các

hệ thống người lãnh đạo và người bị lãnh đạo (chấp hành)”.[19, tr 56]

Thông qua chức năng tổ chức giúp cho hệ thống quản lý hiệu quả hơn, cho phép các cá nhân góp phần tốt nhất vào mục tiêu chung Điều kiện của quản

lý chính là tổ chức Việc thiết lập mối quan hệ bền vững giữa con người với con người, giữa các bộ phận trong hệ thống với nhau chính là cốt lõi, thực chất của tổ chức Khi được tổ chức tốt sẽ có tác dụng tích cực, khơi nguồn các động lực, nhưng nếu tổ chức không tốt sẽ triệt tiêu các động lực và làm giảm hiệu quả quản lý

Thứ ba, chức năng chỉ đạo: Là quá trình tác động của chủ thể quản lý

đến hành vi và thái độ của những người khác nhằm đạt các mục tiêu đã đề ra Chỉ đạo thể hiện quá trình tác động biện chứng giữa chủ thể quản lý với mọi thành viên trong tổ chức nhằm góp phần hiện thực hoá các mục tiêu đã đặt ra

Thứ tư, chức năng kiểm tra: Sau khi đã xác định mục tiêu, quyết định

những giải pháp tốt nhất để đạt tới mục tiêu và triển khai các chức năng tổ chức, chỉ đạo, để đạt được các mục tiêu đó chủ thể quản lý cần phải tiến hành hoạt động kiểm tra nhằm xem xét, đánh giá việc triển khai các quyết định trong thực tiễn, từ đó có những điều chỉnh cần thiết trong tổ chức hoạt động

để góp phần đạt được mục tiêu đã đề ra

1.2.1.2 Quản lý giáo dục

Nghị quyết số 02-NQ/HNTW của hội nghị lần 2 BCH TW Đảng khoá

VIII ngày 24/12/1996 đã viết "Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của

chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất"

Trong cuốn “Giáo trình Lý luận chung về quản lý và quản lý giáo dục” tác

giả Nguyễn Thị Tính quan niệm: "Quản lý giáo dục là những tác động có hệ

thống, có mục đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục, nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành, phát triển, thực hiện mục tiêu của nền giáo dục" [31, tr 23]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Khắc Hưng trong "Giáo dục Việt

nam hướng tới tương lai" thì: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều

hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội”[9, tr 30]

Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người, ở mọi lứa tuổi, mang lại cơ hội học tập thường xuyên, suốt đời cho mọi đối tượng, mọi tầng lớp nhân dân, nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân

Từ những quan niệm nêu trên có thể rút ra: Quản lý giáo dục là một hệ

thống tác động có kế hoạch, có mục đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến hệ thống giáo dục nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục đạt được mục tiêu đề ra

1.2.2 Giáo viên cốt cán

giáo viên cốt cán là những giáo viên đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên ở mức độ cao, có năng lực chuyên môn vững vàng, nhiệt tình, say mê với giảng dạy, có phương pháp dạy học tốt, có phẩm chất, nhân cách của nhà giáo, họ là nòng cốt trong chuyên môn, giảng dạy và có chức năng, vai trò bồi dưỡng các giáo viên khác về chuyên môn nghiệp vụ sư phạm

Trong các nhà nói chung, trường phổ thông nói riêng, đội ngũ giáo viên

cốt cán đóng vai trò nòng cốt, quyết định đến chất lượng, uy tín, thương hiệu

của nhà trường Đội ngũ giáo viên cốt cán chính là nhân tố tạo nên thương hiệu của một trường, muốn phổ rộng phạm vi nhiều người biết đến thì nhà trường ấy phải có đội ngũ giáo viên cốt cán không chỉ vững về chuyên môn

nghiệp vụ mà còn say mê với công việc và ham học hỏi Vì vậy, vấn đề bồi

dưỡng giáo viên cốt cán cấp trung học cơ sở là việc làm rất cần thiết hiện nay.

1.2.3 Bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng

* Khái niệm bồi dưỡng

Theo Từ điển tiếng Việt: “Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực

hoặc phẩm chất” [33, tr 256]

Tổ chức UNESCO cho rằng: Bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, thái độ, kỹ năng để nâng cao năng lực, trình độ và phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạt động nào đó mà người lao động đã có một trình độ chuyên môn nhất định qua một hình thức đào tạo nào đó

Học giả Trần Khánh Đức lại cho rằng: “Bồi dưỡng là một quá trình

cập nhật kiến thức và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học và thường được xác nhận bằng một chứng chỉ”[17 , tr 79]

Thông qua quan niệm của các học giả và tổ chức, chúng tôi thấy rằng:

Một là, chủ thể của quá trình bồi dưỡng là những người đã được đào

tạo có một trình độ chuyên môn nhất định

Hai là, bản chất của quá trình bồi dưỡng là để bổ sung, cập nhật kiến

thức và kỹ năng còn thiếu hoặc lạc hậu nhằm nâng cao trình độ, phát triển thêm năng lực trong một lĩnh vực hoạt động chuyên môn dưới một hình thức phù hợp Bồi dưỡng chính là quá trình tác động của chủ thể giáo dục đến đối tượng được giáo dục, giúp cho đối tượng được giáo dục không chỉ tăng thêm năng lực, phẩm chất mà còn phát triển theo chiều hướng tốt hơn Công tác bồi dưỡng thực hiện trên nền tảng người được bồi dưỡng đã qua đào tạo cơ bản

Từ những quan niệm trên chúng ta có thể hiểu: Bồi dưỡng là làm tăng

thêm năng lực (kiến thức, kĩ năng, thái độ nghề nghiệp) với nhiều hình thức, mức độ khác nhau hướng tới chuẩn xác định

* Khái niệm hoạt động bồi dưỡng

Như chúng ta thấy, bồi dưỡng được xem như một hoạt động đặc thù của con người, hoạt động này có những đặc điểm:

+) Chủ thể của hoạt động bồi dưỡng là những người đã được đào tạo và

có trình độ chuyên môn nhất định

+) Đối tượng của hoạt động bồi dưỡng là những cá nhân hoặc tổ chức

có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kĩ năng chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp

+) Mục đích của việc bồi dưỡng giáo viên là nâng cao phẩm chất, năng lực, đạo đức nghề nghiệp, tư tưởng, chính trị, kiến thức và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ nhà giáo Bên cạnh đó, còn bồi dưỡng tri thức mới về khoa học

và công nghệ, hay những thay đổi trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, các chủ trương, chính sách, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo

Như vậy, có thể hiểu: Hoạt động bồi dưỡng là quá trình bổ sung, bồi

đắp những thiếu hụt về tri thức, cập nhật cái mới trên cơ sở "nuôi dưỡng" những cái đã có để mở mang chúng, làm cho chúng phát triển thêm, có giá trị làm tăng hệ thống những tri thức, kỹ năng, nghiệp vụ, làm giàu vốn hiểu biết, nâng cao hiệu quả lao động

1.2.4 Bồi dưỡng giáo viên cốt cán

Với cách tiếp cận khái niệm bồi dưỡng và hoạt động bồi dưỡng chúng

tôi cho rằng, bồi dưỡng giáo viên cốt cán là quá trình tác động đến đội ngũ

này, tạo điều kiện và cơ hội cho họ tham gia vào các hoạt động bồi dưỡng tập trung, chuyên đề bổ sung để cập nhật chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức, kỹ năng, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp nhằm nâng cao năng lực sư phạm giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng đổi mới giáo dục

1.2.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý (hiệu trưởng) đến hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán nhằm làm cho hoạt động này diễn ra có hiệu quả, đạt được các mục tiêu xác định Nội dung của hoạt động này được thể hiện qua các khía cạnh sau đây:

- Lập kế hoạch công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

- Tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

- Chỉ đạo thực hiện hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

- Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

1.3 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở

1.3.1 Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở

Sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ cùng với nền kinh tế tri thức đã tác động mạnh mẽ và toàn diện mọi mặt của đời sống xã hội từ vật chất, văn hóa cho đến tinh thần Do đó, khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng vào thực tiễn đời sống ngày càng được rút ngắn Xã hội hiện đại dựa vào sức mạnh của tri thức, bắt nguồn từ sự khai thác tiềm năng của con người, lấy việc phát huy nguồn lực con người làm nhân tố cơ bản cho sự phát triển Con người vừa được xem là mục tiêu, đồng thời cũng là động lực của sự phát triển Con người được chăm lo, phát triển toàn diện trên tất cả các bình diện từ tinh thần, trí tuệ, đạo đức, cho đến thể chất hướng tới một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Các quốc gia phải ra sức cạnh tranh để tồn tại, đồng thời không thể không liên kết, hợp tác với nhau do sự xuất hiện của xu hướng quốc tế hóa nền sản xuất và đời sống xã hội cũng như sự xuất hiện một thế giới phụ thuộc lẫn nhau

Ngày nay, xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng đang trở thành một tất yếu khách quan Thế giới dường như là một ngôi nhà chung vì thế giáo dục cũng phải hội nhập theo sự phát triển chung đó Vì thế, người thầy sẽ trở nên mơ hồ và tụt hậu với sự phát triển của xã hội nếu không được chăm lo, bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ trong quá trình dạy học Trước thực tế như vậy, không thể không bồi dưỡng cho GV, đặc biệt là đội ngũ giáo viên cốt cán Vì đây là cách thức tốt nhất để phát huy nội lực của đội ngũ GV và khai thác một cách triệt để tiềm năng của họ trong

từng đơn vị và trong toàn ngành giáo dục Ngoài ra, việc bồi dưỡng này còn góp phần nêu cao tinh thần tự học, tự bồi dưỡng, tự rèn luyện, tự nghiên cứu,

tự hoàn thiện bản thân để nâng cao vị thế người thầy của họ Hơn nữa, trước thách thức, đòi hỏi của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, trước bối cảnh của thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, người thầy phải coi việc học tập thường xuyên, liên tục là nhu cầu tất yếu để tồn tại và phát triển Vì vậy bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cốt cán là một yêu cầu tất yếu, khách quan đặt ra đối với các trường trung học cơ sở Tuy nhiên, hiệu quả của hoạt động này phụ thuộc rất nhiều vào phương thức quản lý của hiệu trưởng Do đó cần phải nghiên cứu một cách có hệ thống để tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán một cách hiệu quả

1.3.2 Những năng lực và yêu cầu đối với giáo viên cốt cán:

Ngoài những tiêu chuẩn chung theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học được quy định tại Thông tư số 30 /2009 /TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạora ngày 22 tháng 10 năm 2009 quy định Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học cơ sở, trung học phổ thông (Phụ lục 1), giáo viên cốt cán là giáo viên đạt chuẩn nghề nghiệp ở mức độ cao, họ được bồi dưỡng, lựa chọn và phải có quyết định công nhận của Trưởng phòng Giáo dục; họ cần có năng lực vượt trội về chuyên môn, nghiệp vụ, về sự tập hợp quần chúng, về sự gương mẫu, về tính lan tỏa những yếu tố tích cực, tác động đến người khác như:

Một là, về chuyên môn: Là giáo viên dạy giỏi trong các cuộc thi GVG

cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh; thường xuyên dạy bồi dưỡng đội tuyển HSG đạt kết quả cao

Hai là, về nghiệp vụ sư phạm: Là những giáo viên có phương pháp dạy

học tốt, gương mẫu, đi đầu trong việc đổi mới phương pháp dạy học, áp dụng

kỹ thuật dạy học mới

Ba là, về tính tiên phong, gương mẫu, khả năng bồi dưỡng chuyên

môn, nghiệp vụ: Là những giáo viên luôn đi đầu trong mọi hoạt động, đặc biệt

là các hoạt động về chuyên môn Gương mẫu, đóng vai trò cốt cán trong việc bồi dưỡng các giáo viên khác trong tổ Họ gánh trách nhiệm nặng nề là phải tìm phương pháp nâng dần năng lực chuyên môn của các giáo viên trong tổ

Vì vậy, giáo viên cốt cán phải có nghệ thuật ứng xử và phương pháp sư phạm chắc chắn để truyền đạt phương pháp dạy học và nâng cao năng lực chuyên môn cho các giáo viên khác giáo viên cốt cán phải có năng lực truyền đạt kinh nghiệm, bồi dưỡng chuyên môn cho các giáo viên trong tổ, trong trường

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”; trước những cơ hội và thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mỗi cán bộ quản lý, giáo viên phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của bản thân để bồi dưỡng và tự bồi dưỡng về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và đặc biệt là trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm

Giáo dục ngày nay đang chuyển từ người thầy là trung tâm sang học sinh là trung tâm, người thầy hiện nay đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh; học sinh từ chỗ thụ động tiếp thu kiến thức sang chủ động tìm tòi, khám phá kiến thức dưới sự định hướng của giáo viên Việc dạy học chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức một chiều, sang định hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất cho người học Nội dung các môn học cũng có sự thay đổi mạnh mẽ, đổi mới và cập nhật; sách giáo khoa, chương trình giáo dục được thiết kế tích hợp, liên môn thay cho một môn đơn lẻ Hình thức tổ chức lớp học cũng đa dạng, phong phú, theo hướng

mở, không gò bó trong “bốn bức tường” mà có thể gắn với các hoạt động trải nghiệm thực tế, sáng tạo

Trước sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ mà đặc biệt là công nghệ thông tin, sách giáo khoa và giáo viên không còn là nguồn cung cấp kiến thức duy nhất Chỉ với một thao tác kích chuột máy tính, người học

có thể tham khảo nguồn kiến thức phong phú, vô tận trên mạng Internet Chính vì vậy giáo viên, đặc biệt là giáo viên cốt cán cần phải thực sự “vừa hồng, vừa chuyên”, phải nắm chắc kiến thức không chỉ ở một môn, không chỉ

ở cấp học mà phải có phông kiến thức rộng, chuyên sâu về bộ môn giảng dạy

và các môn liên quan (theo định hướng tích hợp liên môn), phải có kiến thức,

kỹ năng tin học tốt để có thể tiếp cận, khai thác tri thức nhân loại đưa vào các bài giảng, phải có khả năng soạn giảng ứng dụng CNTT để các giờ dạy thêm phong phú, sinh động Bên cạnh đó giáo viên cốt cán còn phải có khả năng tổ chức tốt các hoạt động giáo dục, tạo được hứng thú, say mê cho học sinh, phải thắp được ngọn lửa khát khao học tập, khát khao khẳng định bản thân và cống hiến cho các em

1.3.3 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở trường trung học cơ sở

1.3.3.1 Nội dung bồi dưỡng giáo viên cốt cán

Dựa trên những tiêu chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học cơ sở, nội dung bồi dưỡng giáo viên cốt cán bao gồm:

1 Bồi dưỡng về chính trị;

2 Bồi dưỡng nhận thức về các văn bản, quy phạm pháp luật của ngành;

3 Bồi dưỡng về kiến thức chuyên môn nghiệp vụ;

4 Bồi dưỡng về năng lực, chuyên môn sư phạm;

5 Bồi dưỡng năng lực thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học;

6 Bồi dưỡng năng lực sử dụng trang thiết bị và phương tiện dạy học hiện đại, về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học;

7 Bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực người học

Bảy nội dung bồi dưỡng nói trên giúp cho giáo viên cốt cán cập nhật,

bổ sung kiến thức và kỹ năng thiếu hụt Từ đó, người giáo viên cốt cán không chỉ dạy đúng, dạy hay mà còn truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm đã được tích lũy cho đồng nghiệp cũng như tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi, thi giáo viên dạy giỏi và có khả năng đảm nhận nhiều công việc khác trong nhà trường

1.3.3.2 Các loại hình bồi dưỡng giáo viên và giáo viên cốt cán

Một là, bồi dưỡng nâng chuẩn: Đây là quá trình bồi dưỡng làm tăng

lên, hoàn thiện hơn cái đã có, nhằm đạt đến chuẩn đã quy định Đích đến của loại hình này là nâng cao trình độ văn hóa nghiệp vụ từ chỗ đạt chuẩn thấp hơn lên trình độ trên chuẩn Đối với giáo viên trung học cơ sở trình độ chuẩn

là tốt nghiệp các trường cao đẳng sư phạm Việc bồi dưỡng nâng chuẩn là bồi dưỡng để đạt trình độ đại học hoặc thạc sỹ theo chuyên ngành đào tạo

Hai là, bồi dưỡng thường xuyên: Chủ yếu cập nhật, bổ sung những

kiến thức và kỹ năng còn thiếu hụt để giáo viên có thể đảm nhiệm được chương trình giảng dạy ở trường trung học cơ sở Loại hình bồi dưỡng này được xây dựng chủ yếu theo hình thức giáo viên tự học, tự bồi dưỡng trong cả năm học cũng như kỳ nghỉ hè với tài liệu in và tài liệu học tập theo băng hình

Ba là, bồi dưỡng cập nhật nội dung đổi mới chương trình sách giáo

khoa: Đây là loại hình bồi dưỡng các kiến thức mới, khó và trọng tâm trong chương trình, sách giáo khoa mới Loại hình này đi sâu vào bồi dưỡng phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh với nội dung được xây dựng theo từng chuyên đề Loại hình này giúp giáo viên có thể kết hợp và sử dụng đa dạng các phương pháp dạy học tích cực ở cả các bài dạy lý thuyết cũng như thực hành dưới các hình thức tổ chức dạy học như: nhóm nhỏ, cả lớp, tương tác… Thời gian thực hiện loại hình này thường tiến hành vào dịp hè và có thể cả trong năm học

1.3.3.3 Phương thức bồi dưỡng

Đối với phương thức bồi dưỡng thường được thực hiện dưới 2 cách là bồi dưỡng tập trung và bồi dưỡng tại chỗ Trong đó:

+) Bồi dưỡng tập trung: là cách thức bồi dưỡng thường chỉ dành cho những vấn đề mới, khó, những nội dung yêu cầu về thực hành phương pháp,

kỹ thuật dạy học theo khóa dài ngày hoặc theo từng đợt ngắn ngày tại một cơ

sở đào tạo hay một cơ sở bồi dưỡng giáo viên

+) Bồi dưỡng tại chỗ: là cách bồi dưỡng cho người dạy đang làm việc tại nơi họ đang dạy (cụ thể là trường trung học) Phương thức bồi dưỡng tại chỗ có thể chia thành các hình thức như:

1 Tự bồi dưỡng (giáo viên tự học) với các tài liệu in, băng đĩa hình, có thể kết hợp với thảo luận tổ, nhóm, hoặc giữa các giáo viên cùng chuyên môn dạy ở một cụm trường;

2 Giáo viên tự học là chính bằng cách xen kẽ đợt học ngắn ngày do giảng viên từ các trường sư phạm hoặc chuyên gia do Phòng GD&ĐT mời về giảng dạy tại các trường phổ thông, hoặc qua các buổi trình bày, trao đổi của các giáo viên cốt cán bồi dưỡng đã được tập huấn từ các lớp trên;

3 Bồi dưỡng từ xa chính là sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin như máy tính kết nối Internet, điện thoại thông minh để hỗ trợ bồi dưỡng tại chỗ

Đối với phương thức bồi dưỡng cùng cần lưu ý, trong mỗi loại hình đều

có sự kết hợp cả ba phương thức bồi dưỡng nói trên Trong bồi dưỡng giáo viên cốt cán thường có sự kết hợp hài hòa cả ba phương thức từ tập trung cho đến tại chỗ và từ xa Tuy nhiên, phương thức bồi dưỡng tại chỗ giữ vai trò quan trọng nhất Khi mà công nghệ thông tin phát triển rộng rãi, thâm nhập ngày càng sâu rộng vào giáo dục thì phương thức bồi dưỡng từ xa ngày càng đóng vai trò quan trọng

1.4 Nội dung quản lý hoạt động bồi dƣỡng giáo viên cốt cán

Theo Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành cùng Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ra ngày 28/3 /2011, Hiệu

trưởng trường trung học cơ sở có mười nhiệm vụ và quyền hạn Trong đó có

trách nhiệm quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; bồi dưỡng đội ngũ, thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên

Với tư cách là người đứng đầu đơn vị, là người chịu trách nhệm cao nhất trước các cấp quản lý về mọi mặt hoạt động cũng như kết quả hoạt động của nhà trường, Hiệu trưởng nhà trường đóng vai trò rất quan trọng trong công tác bồi dưỡng đội ngũ nói chung và giáo viên cốt cán nói riêng Việc quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán của hiệu trưởng được thể hiện

ở những nội dung sau:

Một là, công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán: Hiệu trưởng (Ban giám hiệu) của các nhà trường xây dựng kế hoạch

bồi dưỡng dựa trên yêu cầu và sự thống nhất về nội dung bồi dưỡng của Phòng Giáo dục và Đào tạo Trong hoạt động bồi dưỡng nói chung và hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán nói riêng, việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng là vấn đề trước nhất mang tính định hướng cho mọi hoạt động kế hoạch đó và thể hiện được các yêu cầu chủ yếu sau:

+) Mục tiêu bồi dưỡng: Việc bồi dưỡng giáo viên cốt cán phải hướng

tới mục tiêu cơ bản đó là: Nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên trung học

cơ sở theo từng môn học cụ thể; phát triển năng lực tự học, tự bồi dưỡng, tự đánh giá hiệu quả bồi dưỡng của giáo viên và năng lực tổ chức, quản lý hoạt động tự học, tự bồi dưỡng giáo viên của cán bộ quản lý các nhà trường Khi thực hiện mục tiêu hoạt động bồi dưỡng Hiệu trưởng xác định được sẽ có

thuận lợi và khó khăn nào Phải khảo sát nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên Ngoài ra, hiệu trưởng cần xác định huy động thêm những nguồn lực nào để hiện thực hóa mục tiêu bồi dưỡng; Thời gian để bồi dưỡng là bao lâu? Kết quả bồi dưỡng mà kế hoạch đạt được là gì? Việc xây dựng kế hoạch cụ thể rõ ràng như trên sẽ giúp hiệu trưởng tiến hành tổ chức và chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán đạt hiệu quả

+) Đối tượng bồi dưỡng: Bao gồm những giáo viên cốt cán đang tham

gia giảng dạy tại trường trung học cơ sở

+) Nội dung bồi dưỡng: Căn cứ vào nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên và

những yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay để xác định nội dung và hình thức thời lượng bồi dưỡng Có thể bồi dưỡng tất cả các năng lực trong một chuyên

đề bồi dưỡng nào đó, hoặc cũng có thể bồi dưỡng từng năng lực riêng biệt lồng ghép với nội dung bồi dưỡng khác theo nhu cầu, nhiệm vụ cụ thể ở thời điểm tổ chức bồi dưỡng Các nội dung bồi dưỡng giáo viên cốt cán gồm: Việc lựa chọn và xây dựng chuyên đề dạy học, kiến thức các môn học; đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm, bồi dưỡng kiến thức tin học, ngoại ngữ, kĩ năng giải quyết vấn đề cũng như các tình huống nảy sinh trong dạy học…

+) Hình thức bồi dưỡng: có 2 hình thức bồi dưỡng cơ bản: i Bồi dưỡng

tập trung trong thời gian nghỉ hè; ii Bồi dưỡng thường xuyên trong năm học tại các nhà trường có thể mời giảng viên trường Đại học Hùng Vương, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo hoặc giáo viên cốt cán ở một số trường chất lượng cao như: Trường trung học cơ sở II thị trấn Thanh Ba, Trường trung học cơ sở Thanh Hà… hoặc thông qua các sinh hoạt như tổ chức chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ giáo viên cốt cán Một số nội dung giáo viên có thể tự bồi dưỡng bằng việc nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng sau đó viết thu hoạch hoặc áp dụng nội dung bồi dưỡng vào quá trình giảng dạy

Hai là, công tác tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt

cán: Hiệu trưởng nhà trường trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng sẽ tiến hành tổ

chức các hoạt động để bồi dưỡng giáo viên cốt cán Hiệu trưởng chọn cử người, phân công, giao nhiệm vụ cho từng bộ phận phụ trách từng khâu, từng công việc cụ thể Giao cho tổ chuyên môn chọn cử người tham gia bồi dưỡng Giao cho hiệu phó chuyên môn lựa chọn mời giảng viên các trường đại học, chuyên viên của Sở, Phòng GD&ĐT hoặc giáo viên cốt cán ở một số trường trong huyện làm giảng viên, đồng thời qua khảo sát nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên để đề xuất nội dung bồi dưỡng cho phù hợp, chẳng hạn như bồi dưỡng về cách xây dựng chuyên đề hay đổi mới kiểm tra đánh giá, hoặc sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học… Phối hợp với các hiệu phó phụ trách từng mảng công việc, với tổ trưởng để tiến hành tổ chức hoạt động bồi dưỡng Huy động nguồn lực để bồi dưỡng giáo viên cốt cán, cụ thể để tổ chức được các lớp bồi dưỡng thì phải đảm bảo điều kiện về kinh phí

và cơ sở vật chất từ phòng học, điện nước sinh hoạt, tài liệu tập huấn, kinh phí bồi dưỡng cho giảng viên, học viên

Ngoài ra, hằng năm hiệu trưởng cần đảm bảo chế độ khen thưởng cho

GV đạt danh hiệu thi đua như: giáo viên dạy giỏi, lao động tiên tiến, chiến sĩ thi đua để động viên, khích lệ giáo viên cốt cán nỗ lực, cố gắng nhằm đạt kết quả cao trong rèn luyện, phấn đấu Cần bố trí thời gian để tổ chức bồi dưỡng cho hợp lý và có hiệu quả

trưởng ra quyết định thành lập Ban chỉ đạo bồi dưỡng giáo viên cốt cán cấp trường, ra quyết định cử giáo viên dự bồi dưỡng Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, hiệu trưởng chỉ đạo việc tổ chức thực hiện các quyết định trên Thường xuyên đôn đốc, động viên, khích lệ các giáo viên cốt cán tham gia bồi dưỡng

để công tác bồi dưỡng giáo viên cốt cán đạt hiệu quả Hiệu trưởng thường xuyên theo dõi việc thực hiện hoạt động bồi dưỡng Phối hợp, hỗ trợ các hiệu

phó, tổ trưởng chuyên môn nhằm thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả kế hoạch bồi dưỡng Ngoài ra Hiệu trưởng cần chỉ đạo huy động các nguồn lực: Tài chính, cơ sở vật chất, nguồn thông tin phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng sao cho đạt hiệu quả tốt nhất

Bốn là, hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng giáo viên cốt cán: Đây là một chức năng không kém phần quan trọng của nhà quản lý Nhờ

có chức năng này, người quản lý (Hiệu trưởng) có thể xác định mức độ đạt được của mục tiêu đã đề ra Theo đó, để kiểm tra đánh giá đảm bảo tính chính xác của mục tiêu đã đề ra thì Hiệu trưởng phải xây dựng được các tiêu chí, các yêu cầu tương ứng với từng nội dung bồi dưỡng, cụ thể: i Kiểm tra việc triển khai thực hiện chương trình bồi dưỡng; ii Kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu, quy định đối với hoạt động bồi dưỡng; iii Kiểm tra mức độ tích cực của GV trong hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng; iv Đánh giá kết quả bồi dưỡng chính là sản phẩm của việc thực hiện yêu cầu của chương trình bồi dưỡng giáo viên cốt cán Hiệu trưởng cần xây dựng các công cụ kiểm tra (qua phiếu hỏi hoặc qua bài thu hoạch); Xây dựng lực lượng kiểm tra và tổ chức lực lượng kiểm tra (giảng viên là người trực tiếp kiểm tra, tổ chức chấm bài thu hoạch, nghiệm thu sản phẩm của giáo viên khi kết thúc đợt bồi dưỡng); Qua kết quả của giáo viên mà hiệu trưởng đánh giá thái độ, ý thức bồi dưỡng

và trình độ năng lực của đội ngũ giáo viên cốt cán

Như vậy, Hiệu trưởng nhà trường phải thường xuyên kiểm tra hoạt động và hiệu quả hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán Công tác kiểm tra không được hình thức, qua loa, mà phải được quan tâm triệt để đánh giá phải chặt chẽ Như vậy mới thúc đẩy giáo viên cốt cán phát huy hết năng lực Chú ý trong thi đua, khen thưởng cần quan tâm hơn tới giáo viên cốt cán để tạo động lực cho giáo viên cốt cán hoạt động hiệu quả Hiệu trưởng phải quan sát, đánh giá chất lượng hoạt động và năng lực của các giảng viên tham gia bồi dưỡng Đồng thời hiệu trưởng cũng cần quan sát hoạt động dạy học

của giáo viên đã tham dự khóa bồi dưỡng để kiểm chứng tác dụng đối với thực tiễn lớp học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán

1.5.1 Yếu tố khách quan

Một là, kinh phí, cơ sở vật chất: Để tổ chức được các lớp bồi dưỡng thì

không thể thiếu điều kiện về kinh phí và cơ sở vật chất Từ phòng học, điện nước sinh hoạt, tài liệu tập huấn, kinh phí bồi dưỡng cho giảng viên, học viên, các chế độ khen thưởng cho giáo viên đạt các danh hiệu thi đua hàng năm như: giáo viên dạy giỏi các cấp, lao động tiên tiến, chiến sĩ thi đua để động viên khích lệ giáo viên cốt cán vươn lên và đạt kết quả cao trong rèn luyện, phấn đấu cần phải được cán bộ quản lý thực sự quan tâm hơn nữa

Hai là, thời gian để tổ chức bồi dưỡng: Thực tế cho thấy, thời gian để

tổ chức các lớp bồi dưỡng chủ yếu rơi vào dịp hè, các ngày nghỉ cuối tuần, vì thế công tác tổ chức lớp, tập hợp quân số gặp không ít khó khăn

1.5.2 Yếu tố chủ quan

Một là, nhận thức của cán bộ quản lý: Trong nhận thức của các nhà

quản lý giáo dục vẫn còn đánh giá chưa cao tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên cốt cán Chính vì thế, sự đồng thuận để thúc đẩy cho ra các lớp tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên cốt cán chưa thực sự kịp thời, các thủ tục giải quyết đôi khi còn chậm trễ

Hai là, năng lực quản lý của cán bộ quản lý: Một số cán bộ quản lý

trường học có năng lực quản lý hạn chế, cụ thể: Xây dựng kế hoạch sơ sài, hàng tháng hàng kỳ không rà soát, bổ sung điều chỉnh, rút kinh nghiệm, nhiều cán bộ quản lý chưa thực sự quan tâm đến hoạt động bồi dưỡng giáo viên cốt cán Đặc biệt phương pháp làm việc, cách thức kiểm tra, đánh giá của

người quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả bồi dưỡng

Ba là, phương pháp làm việc của cán bộ quản lý: Nhiều cán bộ quản lý

chưa bố trí, sắp xếp công việc một cách khoa học, thiếu chủ động trong công

việc Là một nhà quản lý, trước hết phải xác định được đơn vị đang thiếu gì, cần gì, yếu về phần nào, vấn đề nào là quan trọng, vấn đề nào quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường, vấn đề nào thực hiện trước, vấn đề nào thực hiện sau để xây dựng kế hoạch và điều hành công việc một cách hợp lý Khả năng, năng lực của từng cá nhân giáo viên, đặc biệt tiềm năng của đội ngũ giáo viên cốt cán sẽ được phát huy tối đa nếu trong công tác quản lý bố trí đúng người đúng việc, sắp xếp công việc khoa học

Bốn là, trình độ của giáo viên: Giáo viên có trình độ từ thạc sỹ trở lên

còn ít, trong khi đó GV nhiều tuổi chiếm tỷ lệ tương đối cao Thực tế này phần nào hạn chế giáo viên trong việc tiếp cận phương pháp dạy học mới cũng như tiếp cận những kiến thức mới, đặc biệt là sử dụng công nghệ thông tin phục vụ cho việc dạy và học

Năm là, công tác kiểm tra, đánh giá, thi đua, khen thưởng: Công tác

này ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lý bồi dưỡng giáo viên cốt cán Sẽ rất dễ xảy ra tình trạng hình thức, đánh trống ghi tên, thực chất là chỉ tổ chức cho có chứ không quan tâm đến chất lượng của bồi dưỡng nếu không kiểm tra, đánh giá thường xuyên Do đó, cần có cách thức quản lý một cách khoa học và hiệu quả Có thể, sau mỗi một khóa học người quản lý lớp phải tiến hành kiểm tra, đánh giá, xem giáo viên cốt cán được bồi dưỡng thu được kết quả như thế nào

để có phương hướng điều chỉnh cho các lớp lần sau

1.6 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng GD&ĐT trong bồi dƣỡng giáo viên cốt cán

Theo Thông tư liên tịch số 47/2011/TTLT-BGDĐT-BNV, ngày 19 tháng 10 năm 2011 của liên Bộ GD&ĐT và Bộ Nội vụ thì Phòng GD&ĐT có

02 chức năng và 15 nhiệm vụ, quyền hạn Trong đó có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức các

cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý của Ủy ban nhân dân cấp huyện sau khi được Ủy ban nhân dân huyện phê duyệt Thực hiện chức năng giúp Ủy ban nhân dân huyện quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo trên địa bàn,

dưới sự chỉ đạo về chuyên môn trực tiếp của Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT tổ chức thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên theo hai hình thức: Một là, Phòng GD&ĐT chủ động tổ chức các hoạt động bồi dưỡng giáo viên trên cơ sở nhu cầu và điều kiện thực tế của địa phương Hai

là tổ chức bồi dưỡng theo các văn bản chỉ đạo, cử giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng do Sở GD&ĐT tổ chức Ở hình thức thứ hai này, thông thường Sở GD&ĐT chỉ bồi dưỡng đến giáo viên cốt cán cấp huyện rồi sau đó Phòng GD&ĐT các huyện, thị, thành có trách nhiệm tổ chức bồi dưỡng lại cho GV trên địa bàn Việc bồi dưỡng giáo viên cốt cán ở các trường trung học cơ sở thường được gắn với hình thức bồi dưỡng thứ nhất Đối với hình thức bồi dưỡng này, vai trò quản lý của Phòng GD&ĐT được thể hiện rất rõ nét Trước hết, việc lựa chọn các nội dung, hình thức, thời gian, địa điểm, đối tượng bồi dưỡng phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn tại địa phương Hằng năm, Phòng GD&ĐT chỉ đạo các trường trung học cơ sở tiến hành khảo sát nhu cầu bồi dưỡng của đội ngũ giáo viên, từ đó có tổng hợp chung trên địa bàn toàn huyện rồi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cho phù hợp Trong kế hoạch bồi dưỡng GV nói chung và giáo viên cốt cán nói riêng thể hiện rõ phần nào do Phòng GD&ĐT trực tiếp tổ chức thực hiện, phần nào giao cho các trường trung học

cơ sở chủ động thực hiện Thông thường, các nội dung chuyên đề mới, có tính phổ biến, khái quát có nhu cầu cao từ đội ngũ GV các trường như dạy học theo định hướng phát triển năng lực; đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh; dạy học theo chủ đề tích hợp, liên môn; ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học… được Phòng GD&ĐT trực tiếp tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên cốt cán trong toàn huyện Đối tượng được bồi dưỡng là giáo viên cốt cán của các trường trung học cơ sở đã được Phòng GD&ĐT ra quyết định công nhận Giảng viên thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng là các chuyên gia đầu ngành thuộc các trường đại học có uy tín như trường Đại học Sư phạm Hà Nội, trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Hùng Vương hoặc các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục Trung học của Sở GD&ĐT