Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án đường bắc sơn kéo dài, địa phận phường quang trung, thành phố thái nguyên, tỉnh thái nguyên

Trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ tái định cư của dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên .... Từ đó cho thấy, công tác bồi thường, GPMB là công v

NGUYỄN HỮU BẮC

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ DỰ ÁN ĐƯỜNG BẮC SƠN KÉO DÀI,

ĐỊA PHẬN PHƯỜNG QUANG TRUNG,

THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ ĐẤT ĐAI

Thái Nguyên - 2020

NGUYỄN HỮU BẮC

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ DỰ ÁN ĐƯỜNG BẮC SƠN KÉO DÀI,

ĐỊA PHẬN PHƯỜNG QUANG TRUNG,

THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo

vệ một học vị nào;

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý Tài nguyên, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Khắc Thái

Sơn là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi

hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, UBND thành phố Thái Nguyên, Phòng Tài nguyên và Môi trường và Ban quản lý đầu tư và xây dựng thành phố Thái Nguyên và UBND phường Quang Trung đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin,

số liệu trong quá trình nghiên cứu luận văn này

Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình, bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó!

Thái Nguyên, ngày …tháng…năm 2020

Học viên

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Diễn giải

BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường BT&GPMB Bồi thường và giải phóng mặt bằng

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Cơ cấu kinh tế của thành phố Thái Nguyên năm 2019 32

Bảng 3.2 Hiện trạng sử dụng đất thành phố Thái Nguyên năm 2019 33

Bảng 3.3 Thống kê các loại đất bị thu hồi 36

Bảng 3.4: Đối tượng và điều kiện bồi thường 38

Bảng 3.5 Kết quả công tác bồi thường đất dự án đường Bắc Sơn kéo dài trên địa bàn thành phố Thái Nguyên 42

Bảng 3.6 Kết quả công tác bồi thường tài sản trên đất 44

Bảng 3.7 Kết quả hỗ trợ dự án đường Bắc Sơn kéo dài 46

Bảng 3.8 Kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án đường Bắc Sơn kéo dài 49

Bảng 3.9 Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài trên địa bàn thành phố Thái Nguyên 50

Bảng 3.10: Tổng hợp ý kiến của người dân về đơn giá bồi thường GPMB 51

Bảng 3.11: Hiểu biết và ý kiến của người dân về công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 56

Bảng 3.12: Kết quả điều tra cán bộ trong ban bồi thường và GPMB của thành phố Thái Nguyên 58

Bảng 3.13: Thu nhập bình quân nhân khẩu/tháng theo nguồn thu nhập của các hộ dân tại dự án 60

Bảng 3.14: Tình hình thu nhập của các hộ sau khi thu hồi đất 61

Bảng 3.15 Phương thức sử dụng tiền các hộ dân tại dự án nghiên cứu 62

Bảng 3.16: Tình hình an ninh, trật tự xã hội khu vực dự án sau thu hồi đất 63

Bảng 3.17: Tình hình quan hệ nội bộ gia đình khu vực dự án sau thu hồi đất 64

Bảng 3.18: Tình hình môi trường khu vực dự án sau thu hồi đất 65

Bảng 3.19 Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Thái Nguyên 68

Bảng 3.20 Mức độ ảnh hưởng của các nhóm yếu tố đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 69

Bảng 3.21 Tổng hợp mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại TP Thái Nguyên 70

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Quy trình thực hiện GPMB 12

Hình 3.1: Cơ cấu sử dụng các loại đất TP Thái Nguyên, 2019 34

Hình 3.2: Sơ đồ trình tự, tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 37

Hình 3.3 Cơ cấu các khoản hỗ trợ của dự án đường Bắc Sơn kéo dài 46

Hình 3.4 Tỷ lệ các nguyên nhân làm chậm kế hoạch công tác bồi thường tài sản trên đất của dự án 55

Hình 3.5 Thu nhập của các hộ dân sau thu hồi đất 61

Hình 3.6 Phương thức sử dụng tiền đền bù của người dân 62

Hình 3.7 Tình hình an ninh, trật tự xã hội khu vực dự án sau thu hồi đất 63

Hình 3.8 Tình hình quan hệ nội bộ gia đình khu vực dự án sau thu hồi đất 64

Hình 3.9: Tình hình môi trường khu vực dự án sau thu hồi đất 65

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC BẢNG iv

DANH MỤC HÌNH v

MỤC LỤC vii

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục tiêu của đề tài 2

3 Ý nghĩa của đề tài 2

3.1 Ý nghĩa khoa học 2

3.2 Ý nghĩa thực tiễn 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 3

1.1 Cơ sở pháp lý của đề tài 3

1.1.1 Các văn bản pháp lí hiện hành của Nhà nước trung ương có liên quan đến

công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án 3

1.1.2 Các văn bản pháp lý hiện hành của tỉnh Thái Nguyên về chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 4

1.2 Khái quát về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 6

1.2.1 Khái niệm về công tác bồi thường GPMB 6

1.2.2 Bản chất của công tác bồi thường GPMB 8

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB 9

1.2.4 Quy trình thực hiện công tác bồi thường GPMB 12

1.3 Thực trạng về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

trên Thế giới và Việt Nam 12

1.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên Thế giới 12

1.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở Việt Nam 17

1.3.3 Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển

cơ sở hạ tầng và đời sống kinh tế - xã hội 22

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 25

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 25

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 25

2.2.1 Thời gian nghiên cứu: 25

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu: 25

2.3 Nội dung nghiên cứu 25

2.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng

đất thành phố Thái Nguyên 25

2.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 25 2.3.3 Đánh giá kết quả của công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB

của dự án thông qua ý kiến của người dân 26

2.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên 26

2.3.5 Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên 26

2.4 Phương pháp nghiên cứu 26

2.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 26

2.4.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp 27

2.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu điều tra 28

CHƯƠNG 3.KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 29

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và hiện trạng sử dụng đất

thành phố Thái Nguyên 29

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 29

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 31

3.1.3 Hiện trạng sử dụng đất đai của thành phố Thái Nguyên 33

3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ

và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên 35

3.2.1 Giới thiệu khái quát dự án đầu tư xây dựng đường Bắc Sơn kéo dài

thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 35

3.2.2 Trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ tái định cư của dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên 36

3.2.3 Kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và Tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 41

3.3 Đánh giá kết quả của công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB

của dự án thông qua ý kiến của người dân 51

3.3.1 Đánh giá kết quả công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB

thông qua ý kiến người dân và cán bộ Ban bồi thường 51

3.3.2 Ảnh hưởng của việc thực hiện chính sách thu hồi, bồi thường đất

đến đời sống của người dân 60

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên 66

3.4.1 Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 66 3.4.2 Xác định mức độ ảnh hưởng của các nhóm yếu tố đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại thành phố Thái Nguyên 69

3.5 Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên 71

3.5.1 Thuận lợi 71

3.5.2 Khó khăn 71

3.5.3 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường

GPMB ở thành phố Thái Nguyên 72

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75

1.Kết luận 75

2 Kiến nghị 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, giá đất ngày càng cao, nhịp

độ phát triển ngày càng lớn thì nhu cầu GPMB càng trở nên cấp thiết và trở thành một thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế, chính trị - xã hội trên phạm vi vùng, quốc gia Vấn đề bồi thường GPMB trở thành điều kiện tiên quyết để thực hiện dự án phát triển, nếu không được xử lý tốt thì sẽ trở thành vật cản của sự phát triển kinh tế - xã hội, bởi vậy đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức và giải quyết triệt để

Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện nay được thực hiện theo các quy định của nhà nước như: Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất và Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất; Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất Mặc dù các quy định hiện hành đã được áp dụng có hiệu quả, phù hợp với nguyện vọng của đại đa

số nhân dân, khắc phục được những tồn tại vướng mắc của các văn bản trước đây, song công tác bồi thường GPMB vẫn là một vấn đề nan giải

Tại Quyết định số 2153/QĐ-UBND ngày 25/8/2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kết cấu hạ tầng tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030 tập trung huy động mọi nguồn lực để đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng khung của tỉnh, giải quyết cơ

bản những tắc nghẽn, quá tải, đồng thời từng bước xây dựng và hoàn thiện các

hạ tầng khác nhằm hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội tương đối đồng bộ đảm bảo khai thác hiệu quả các thế mạnh của địa phương, tận dụng tốt các cơ hội phát triển để tăng trưởng nhanh, bền vững, mở rộng các liên kết kinh tế vùng và hội nhập quốc tế, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao đời sống của nhân dân Để có thể nhìn nhận đầy đủ về công tác bồi thường, GPMB, hỗ trợ và tái định cư ở Thành phố Thái Nguyên,

Tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư Dự án đường Bắc Sơn kéo dài, địa phận phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”

2 Mục tiêu của đề tài

- Đánh giá kết quả của công tác bồi thường GPMB, hỗ trợ tái định cư dự

án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Tác động của việc thực hiện BTGPMB đến đời sống của người dân bị thu hồi đất

- Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB tại dự

án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên,

- Đánh giá thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB ở TP Thái Nguyên

3 Ý nghĩa của đề tài

3.1 Ý nghĩa khoa học

Bổ sung kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, những thuận lợi khó khăn khi tiến hành dự án

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Từ quá trình nghiên cứu đề tài giúp tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thường GPMB để từ đó đề xuất những giải pháp khắc phục, góp phần thúc đẩy tiến độ bồi thường GPMB

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở pháp lý của đề tài

1.1.1 Các văn bản pháp lí hiện hành của Nhà nước trung ương có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án

- Luật Tổ chức chức chính quyền địa phương ngày 19/6/2015

- Luật Đất đai ngày 29/11/2013;

- Nghị định số 43/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013;

- Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về giá đất;

- Nghị định số 47/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

- Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của Chính phủ Quy định về khung giá đất;

- Thông tư số 29/2014/TT/BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất;

- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;

- Thông tư 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

- Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP và Nghị định

số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 về đất đai của Chính phủ;

- Thông tư 74/2015/TT-BTC ngày 15/5/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/09/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai;

- Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của chính phủ về sửa đổi Bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành luật đất đai;

1.1.2 Các văn bản pháp lý hiện hành của tỉnh Thái Nguyên về chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 12/2015/QĐ-UBND ngày 14 tháng 9 năm 2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 11/2014/QĐ-UBND ngày 10/9/2014 của UBND tỉnh ban hành Quy định cụ thể một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

và Đơn giá bồi thường về vật kiến trúc, cây cối khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh

- Quyết định số: 24/2014/QĐ-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về bảng giá đất 5 năm (2015-2019) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số: 12/2014/QĐ-UBND ngày 10 tháng 9 năm 2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên quy định cụ thể một số nội dung về quản lý, sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 2483/QĐ-UBND ngày 20/10/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc công bố giá bình quân các loại nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Quý IV năm 2014

- Thông báo số 01/TB-STC ngày 04/01/2017 của Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên về giá bình quân các loại nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định sô 20/2016/QĐ-UBND ngày 6/7/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi, bổ sung một số điều tại quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Ban hành kèm theo quyết định số 31/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 61/2016/QĐ-UBND ngày 25/12/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về Đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 732/QĐ-UBND ngày 8/4/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về công bố bộ thủ tục hành chính mới ban hành về lĩnh vực đầu tư tại Việt Nam thuộc thẩm quyền giải quyết của sở Kế hoạch và Đầu tư;

- Quyết định số 06/2016/QĐ-UBND ngày 21/1/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thuỷ sản khi Nhà nước thu đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 01/2016/QĐ-UBND ngày 21/1/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 01/2017/QĐ-UBND ngày 12/1/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thuỷ sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 39/2017/QĐ-UBND ngày 20/12/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 3513/ QĐ-UBND ngày 10/11/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt bổ xung kế hoạch sử dụng đất năm 2017 của huyện Đồng Hỷ, huyện Định Hóa, thị xã Phổ Yên và thành phố Thái Nguyên

- Quyết định số 32/2017/QĐ-UBND ngày 20/10/2017 của UBND tỉnh ban hành Quy định Trình tự, thủ tục xác định giá đất và thẩm định giá đất cụ thể trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Nghị quyết số 25/NQ-HĐND ngày 8/12/2018 của Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc thông qua kế hoạch thực hiện kế hoạch sử dụng đất năm 2018 và kế hoạch sử dụng đất năm 2019;

- Quyết định số 08/2018/QĐ-UBND ngày 19/4/2018 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc về việc ban hành Quy định về Đơn giá bồi thường nhà ở, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

1.2 Khái quát về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.2.1 Khái niệm về công tác bồi thường GPMB

a Thu hồi đất

Mục đích của công tác thu hồi đất là nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục tình trạng tùy tiện trong quản lý sử dụng đất, vi phạm luật đất đai Ngoài ra còn để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích quốc gia khi cần thiết

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng

đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai (Quốc hội, 2013)

Mục đích của công tác thu hồi đất là nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục tình trạng tùy tiện trong quản lý sử dụng đất, vi phạm luật đất đai Ngoài ra còn để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích quốc gia khi cần thiết

b Bồi thường quyền sử dụng đất

Bồi thường quyền sử dụng đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quy định tại thời điểm quyết định thu hồi đất

Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật (Điều 74 Luật đất đai 2013)

Công tác bồi thường và hỗ trợ người dân bị mất đất là công việc vô cùng quan trọng không chỉ đối với các nước trên thế giới mà còn là nhiệm vụ thiết yếu trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Đây không chỉ là khâu đầu tiên trong việc tạo mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn ảnh hưởng rất lớn tới mọi mặt KT-XH - môi trường… Do đó cần có cơ chế chính sách hợp lý

mà cần có những bước đi hợp lý đảm bảo sự công bằng cho người dân bị mất đất cũng như mạng lại lợi ích cho cả nhà nước, chủ đầu tư và người dân

c Hỗ trợ

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có

đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển (Quốc hội, 2013)

Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật

Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

+ Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;

+ Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở;

+ Hỗ trợ TĐC đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở

d Tái định cư

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng dụng đất đai để thực hiện các dự án phát triển

Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó (Quốc hội, 2013)

Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về

KT-XH đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung

1.2.2 Bản chất của công tác bồi thường GPMB

Mục tiêu phát triển kinh tế và xây dựng đất nước của Đảng và Nhà nước ta

là: “Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh” Trong quá trình

phát triển đất nước buộc phải sắp xếp, xây dựng mới các công trình để đáp ứng đời sống ngày càng hiện đại của nhân dân để bắt nhịp, hội nhập với các nước tiên tiến trên thế giới Từ đó cho thấy, công tác bồi thường, GPMB là công việc tất yếu trong xã hội; bản chất của công tác bồi thường GPMB là thu hồi đất, bồi thường đất, bồi thường tài sản bị thiệt hại, di chuyển thay đổi chỗ ở, nơi sản xuất đảm bảo mục tiêu phát triển và xây dựng đất nước trên nguyên tắc của nhà nước

về bồi thường đất và bồi thường tài sản bị thiệt hại theo Luật định Do đó, chiến lược phát triển của đất nước, Nhà nước ta luôn phải có chiến lược phát triển nhà ở nhằm tạo điều kiện cho nhân dân có chỗ ở rộng rãi hơn, tiện nghi hơn qua mỗi thời kỳ phát triển của đất nước

Ăn và ở là hai nhu cầu tối thiểu, thiết yếu của con người, một khi hai nhu cầu tối thiểu đó không được đáp ứng tối thiểu thì con người không thể làm khoa học và hoạt động chính trị (Phan Tuấn Triều, 2009)

Bài học của một số nước phát triển cho chúng ta một cách nhìn mới, đó

là bên cạnh những công sở nguy nga tráng lệ, những cao ốc chọc trời là những

khu nhà “ổ chuột” của dân lao động - công bằng và nhân quyền không thể chỉ

thông qua tuyên truyền mà thực tế lại không thực hiện

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chúng

ta không thể chỉ có những đô thị đẹp, hiện đại, những khu sản xuất khổng lồ, những công trình công cộng khang trang mà kèm theo đó chỗ ở của người dân phải được nâng cấp tiện nghi hơn, rộng rãi hơn Chính vì vậy mà phải tính

một cách toàn diện, không để hiện tượng một công trình mới ra đời kéo theo những người dân không có chỗ ở hoặc chỗ ở kém hơn nơi ở cũ, dù đó là một gia đình

Nếu không nhìn rõ bản chất của vấn đề, mỗi năm chúng ta có hàng ngàn

dự án đầu tư xây dựng, mỗi dự án chỉ kéo theo một gia đình không có chỗ ở thì

đã có hàng ngàn gia đình thiếu chỗ ở hoặc chỗ ở tạm bợ Như vậy là sự phát triển thiên lệch, mục tiêu lớn của quốc gia không đạt được Vấn đề thiếu chỗ ở không chỉ dừng lại ở đó mà còn kéo theo hàng loạt các tệ nạn, các tiêu cực xã hội phát sinh, sẽ ảnh hưởng đến tiến trình phát triển của đất nước (Phan Tuấn Triều, 2009)

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB

* Yếu tố giá đất và định giá đất

Giá đất có vai trò rất quan trọng trong chính sách bồi thường, GPMB Cụ thể:

Thứ nhất, đối với quản lý của Nhà nước: Giá đất là công cụ để Nhà

nước thực hiện công tác quản lý, điều tiết sự hoạt động của thị trường bất động sản nói chung, thị trường nhà đất nói riêng, giảm và tiến tới xóa bỏ các hiện tượng đầu cơ đất đai làm nhũng đoạn thị trường nhà đất Đối với lĩnh bồi thường, GPMB thì giá đất có vai trò quan trọng trong việc điều tiết giữa lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, lợi ích của quốc gia với lợi ích của những người dân bị thu hồi đất Có thể nói, việc quy định giá đất bồi thường GPMB hợp lý sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ GPMB và giao đất cho nhà đầu tư và bắt tay vào thực hiện các công trình trên đất bị thu hồi Cùng với công tác đẩy mạnh GPMB thì Nhà nước phải có chính sách bồi thường giá trị hợp lý cho những người dân có đất bị thu hồi để người dân di dời chỗ ở, chuyển đổi công việc khác, hoặc có những phương án khác để ổn định cuộc sống của mình

Giá đất nói chung và giá đất trong bồi thường GPMB nói riêng là một loại công cụ tài chính để Nhà nước tiến hành thực hiện quản lý về đất đai, bên cạnh việc quy định các khoản thu vào ngân sách thì đồng thời giá đất còn có

tác dụng định hướng thị trường Trên thực tế, bất kỳ Nhà nước nào cũng có thể sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về đất đai của mình Đó có thể là biện pháp hành chính, cũng có thể là biện pháp kinh tế, và đôi khi là sự kết hợp của cả hai biện pháp trên Nhà nước

ta đã và đang vận dụng một cách có hiệu quả các quy định của pháp luật trong việc quản lý giá đất

Thứ hai, Đối với người dân bị thu hồi đất: Người dân thường có tâm

lý không muốn bị thu hồi đất vì thu hồi đất sẽ tạo nên sự bất ổn trong cuộc

sống hàng ngày đối với những người bị thu hồi đất ở và bất ổn về việc làm đối với những người bị thu hồi đất nông nghiệp Cho nên giá đất chính là việc bồi thường lại giá trị đất đã bị thu hồi cho người dân để người dân bị thu hồi đất có thể tìm được chỗ ở mới tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ đã bị thu hồi và tạo điều kiện cho họ có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp

Thứ ba, Đối với các nhà đầu tư trong những trường hợp thu hồi đất vì

mục đích kinh tế: Trong thực tế hiện nay, vấn đề giá đất trong bồi thường

GPMB đối với các nhà đầu tư luôn là một vấn đề nan giải Muốn có đất để thực hiện dự án kinh tế thì nhà đầu tư cần phải GPMB Nhưng vấn đề GPMB đối với các nhà đầu tư còn phụ thuộc rất nhiều đến những thỏa thuận về giá đất đối với những người dân bị thu hồi đất Rất nhiều trường hợp người dân bị thu hồi đất thách giá quá cao khiến cho các nhà đầu tư gặp trở ngại trong việc GPMB cũng như tốn khá nhiều chi phí cho việc GPMB Trong khi đó, tâm lý của các nhà đầu tư thường mong muốn tiến hành nhanh chóng dự án đầu tư của mình nhưng không thỏa thuận được giá cả với người dân nên nhiều dự án

bị kéo dài rất lâu

Do vậy, một giá đất hợp lý là giải pháp hữu hiệu để các nhà đầu tư có thể tiếp tục thực hiện dự án đầu tư của mình cũng như bồi thường khoản giá trị tương ứng cho người có đất bị thu hồi để ổn định cuộc sống

Luật đất đai năm 2013 (Quốc hội, 2013) quy định rõ nguyên tắc định giá đất phải theo mục đích sử dụng đất hợp pháp tại thời điểm định giá; theo

thời hạn sử dụng đất; phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường của loại đất

có cùng mục đích sử dụng đã chuyển nhượng hoặc thu nhập từ việc sử dụng đất hoặc giá trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với những nơi có đấu giá quyền sử dụng đất; cùng một thời điểm các thửa đất liền kề nhau có cùng mục đích sử dụng, khả năng sinh lợi, thu nhập từ việc sử dụng đất tương tự như nhau thì có mức giá như nhau

* Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản ảnh hưởng tới giá bồi thường trong công tác bồi thường GPMB Nếu giá bồi thường quá thấp so với giá trên thị trường bất động sản thì người sử dụng đất sẽ không chấp nhận thoả thuận Nếu giá cao hơn thì chủ dự án sẽ bị lỗ Do vậy giá bồi thường cần phải được xem xét, sao cho không chênh lệch thấp hơn quá nhiều so với giá trên thị trường Nhằm đem lại lợi ích một cách hài hoà cho cả chủ dự án cũng như người bị thu hồi đất

Thị trường bất động sản luôn luôn biến động, giá đất trong thị trường bất động sản cũng thay đổi theo nhiều chiều hướng khác nhau Có thể tăng lên cũng

có thể giảm đi trong một khoảng thời gian ngắn Phương án bồi thường được xây dựng tại một thời điểm xác định Nên tình trạng giá trong phương án bồi thường chênh lệch lớn so với giá trên thị trường bất động sản Nguyên nhân là

do chưa kịp thời cập nhật được những biến đổi trên thị trường Do vậy để có được giá bồi thường hợp lý nhất cần phải nghiên cứu thị trường bất động sản trong khoảng thời gian dài, xác định giá trong khoảng thời gian ít biến động nhất để tìm ra khoảng giá hợp lý

* Thủ tục hành chính

Trình tự thủ tục thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai, thực hiện dự án Các thủ tục hành chính chủ yếu như: trích lục, trích đo địa chính, thẩm định giá, phê duyệt phương án

BT, HT, TĐC,…

* Trình độ, năng lực của cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Năng lực thực hiện chính sách và công tác tổ chức thực hiện BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất có ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện chính sách BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư Với đội ngũ cán bộ làm công tác chỉ đạo, hướng dẫn và cán bộ trực tiếp thực hiện áp dụng chính sách am hiểu và nắm chắc các quy định của chính sách, có

đủ trình độ năng lực; với các tổ chức được giao thực hiện công tác BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án được tổ chức và thực hiện công việc có tính chuyên môn hoá cao

1.2.4 Quy trình thực hiện công tác bồi thường GPMB

Xác định Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB Thông báo thu hồi đất Thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, kiểm đếm đất đai, tài sản

có trên đất Lập và thực hiện dự án tái định cư Lập, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và tổ chức triển khai thực hiện Tổ chức chi trả bồi thường Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Hình 1.1 Quy trình thực hiện GPMB

1.3 Thực trạng về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên Thế giới và Việt Nam

1.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên Thế giới

a Công tác bồi thường GPMB tại Australia

Ở Australia, việc thu hồi đất được thực hiện theo quy trình chung, bao gồm 5 bước:

Bước 1: Bộ trưởng gửi công văn chính thức mời người có đất tới thảo luận với Bộ trưởng về việc bán đất cho Nhà nước;

Bước 2: Khi thảo luận không có kết quả thì cơ chế chiếm giữ đất đai bắt buộc được vận hành bằng thông báo chính thức của Nhà nước về việc sử dụng đất đó vào mục đích công cộng trên Công báo của Chính phủ Bang;

Bước 3: Chủ đất cũ bắt đầu thực hiện thủ tục đòi bồi thường về đất;

Bước 4: Các thủ tục định giá đất theo thị trường được tiến hành;

Bước 5: Chủ đất cũ có thể yêu cầu Trọng tài hoặc Tòa án để giải quyết tranh chấp về giá bồi thường

Theo Hiến pháp Australia, chính quyền liên bang (Chính phủ) “Có quyền ban hành các luật từ việc thu hồi bất động sản, theo những điều khoản chính đáng từ bất kỳ bang hoặc cá nhân nào mà Quốc hội có quyền ban hành luật”

Về bồi thường, luật quy định chủ sở hữu sẽ được bồi thường thiệt hại do việc thu hồi đất Mỗi bang đều có một Cục quản lý đất đai và một Cục định giá Trước đây, các cục này đều là cơ quan hành chính của Bang Sau đó, các

cơ quan này được chuyển dần sang thành các cơ quan dịch vụ công, thực hiện các dịch vụ về quản lý đất đai và định giá theo yêu cầu của nhà nước cũng như của thị trường (Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam, 2009)

Giá tính mức bồi thường là giá thị trường; được xác định là số tiền mà tài sản đó có thể bán được một cách tự nguyện, sẵn sàng ở một thời điểm nhất định Nguyên tắc chung khi thực hiện bồi thường là phải thực hiện đàm phán, thỏa thuận về giá vào giai đoạn một; khi không đạt được thỏa thuận giữa tổ chức có thẩm quyền và người có đất thì tổ chức có thẩm quyền áp dụng cơ chế chiếm giữ đất đai bắt buộc vào giai đoạn hai

Nguyên tắc bồi thường bao gồm:

- Giá thị trường mảnh đất của chủ sở hữu;

- Giá trị đặc biệt dành cho chủ sở hữu cao hơn hoặc trên giá trị thị trường của mảnh đất;

- Những thiệt hại gây ra khi thu hồi đất;

- Thiệt hại về việc gây phiền hà;

- Các khoản chi phí về luật pháp và thẩm định giá;

Bất cứ người nào có quyền lợi trên mảnh đất đó đều có thể khiếu nại về bồi thường Quy định mức bồi thường: khi tính toán mức bồi thường cần xem xét 6 yếu

tố sau:

- Giá trị thị trường của mảnh đất;

- Sự chia cắt đất đai;

- Những phiền nhiễu;

- Các khoản chi phí về chuyên môn hoặc pháp lý hợp lý;

- Người đi thuê, có thể khiếu nại mức bồi thường cho bất cứ tài sản nào bị ảnh hưởng theo hợp đồng cho thuê;

- Tiền bồi thường về mặt tinh thần;

- Thanh toán khoản bồi thường gồm thanh toán ứng trước và thanh toán cuối cùng (Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam, 2009)

b Công tác bồi thường GPMB tại Nhật Bản

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, đất nước Nhật bị tàn phá nặng nề, kinh

tế khủng hoảng, kiệt quệ, đời sống nhân dân nói chung và nông dân nói riêng cực kì khó khăn Chính phủ Nhật Bản đã tiến hành 2 cuộc cải cách ruộng đất:

- Lần cải cách ruộng đất thứ nhất: Dự kiến tiến hành rất nhiều công việc như định mức hạn điền cho địa chủ (không vượt quá 5 ha/hộ địa chủ), chia đất

và xác lập quyền sở hữu cho nông dân, quản tô và thanh toán tô bằng tiền v.v Nhưng do sự chống lại của địa chủ và các thế lực bảo thủ nên những dự kiến cải cách ruộng đất lần thứ nhất không thực hiện được

- Trước kết quả nửa vời của cuộc cách mạng lần thứ nhất, dưới sức ép của

Mỹ, Nhật Bản tiến hành cuộc cải cách ruộng đất lần thứ hai Nội dung của cuộc cải cách lần này bao gồm rất nhiều nội dung như: Định mức hạn điền cho địa chủ, chia đất và xác định quyền sở hữu đất cho nông dân, xác định quyền của Nhà nước đối với việc trưng thu đất, cấp đất và các quyền khác v.v

- Cùng với hai cuộc cải cách ruộng đất Nhật Bản còn ban hành Luật Đất đai nông nghiệp Luật này quy định rõ hơn về những biện pháp đặc biệt nhằm đẳm bảo quyền sở hữu đất đai của người làm nông nghiệp

- Trước yêu cầu của việc hình thành các hợp tác xã ở nông thôn, Nhật Bản quy định hộ gia đình thoả thuận về quyền quản lí và quyền sử dụng đất đai và quyền sở hữu đất đai của hộ gia đình thành viên tham gia hợp tác xã

Luật và các biện pháp kinh tế, hành chính được tiến hành nhằm cùng một lúc đáp ứng các yêu cầu:

- Ưu tiên đất cho nông nghiệp, thâm canh tăng năng suất nông nghiệp để giải quyết mâu thuẫn giữa đất canh tác ít lại bắt buộc bớt một phần dành cho các yêu cầu khác cho phát triển nông thôn, đô thị hoá, hiện đại hoá Do đó Nhật Bản sớm trở thành quốc gia có nhiều loại cây trồng đạt năng suất cao nhất thế giới

- Có chính sách cụ thể để thúc đẩy việc dành đất đai để phát triển công nghiệp, dịch vụ, giao thông v.v Như vậy chính sách đất đai của Nhật Bản vừa từng bước thúc đẩy hiệu quả sử dụng đất dành cho nông nghiệp vừa thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu đất đai theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá

- Để hình thức sở hữu đa dạng, kể cả thừa nhận sở hữu tư nhân về đất đai, Nhà nước vẫn có quyền năng theo Luật pháp để thu hồi đất phục vụ cho các nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước

c Công tác bồi thường GPMB tại Thái Lan

Ở Thái Lan, cũng giống như ở nhiều nước khác trong khu vực châu Á, quá trình đô thị hoá diễn ra nhanh chóng, mọi giao dịch về đất đai đều do cơ chế thị trường điều tiết Tuy nhiên, với những dự án do Chính phủ quản lý, việc đền bù được tiến hành theo trình tự: tổ chức nghe ý kiến người dân; định giá đền bù

Giá đền bù phụ thuộc vào từng khu vực, từng dự án Nếu một dự án mang tính chiến lược quốc gia thì nhà nước đền bù với giá rất cao so với giá

thị trường Nhìn chung, khi tiến hành lấy đất của dân, nhà nước hoặc cá nhân đầu tư đều đền bù với mức cao hơn giá thị trường (Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam, 2009)

d Công tác bồi thường GPMB tại Trung Quốc

Việc sử dụng đất đai tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm, Nhà nước Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán chuyển nhượng đất đai Do vậy thị trường đất đai gần như không tồn tại mà chỉ có thị trường nhà cửa

Với Trung Quốc, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư luôn hạn chế đến mức tối đa việc thu hồi đất, giải tỏa mặt bằng, cũng như số lượng người bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư

Quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá mở cửa đặt ra hàng loạt vấn đề mới

mẻ về quản lí đất đai đô thị, xây dựng cơ sở đầu tư nước ngoài v.v Chính phủ Trung Quốc đã có những quy đinh mới về chính sách và pháp luật để giải quyết các nhu cầu trên Một phần đất vốn được sử dụng vào kinh doanh nông nghiệp buộc phải chuyển mục đích sử dụng Vì lợi ích công cộng, Nhà nước có thể tiến hành trưng dụng theo pháp luật đối với đất đai thuộc sở hữu tập thể

Do đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên không có chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp, tuy nhiên tuỳ trường hợp cụ thể, Nhà nước sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất Nhà nước chỉ đền bù cho các công trình gắn liền với đất khi thu hồi đất của các hộ bị thu hồi (Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam, 2009) Tiền bồi thường trưng dụng đất canh tác bao gồm: tiền bồi thường, tiền

hỗ trợ định cư cùng với tiền bồi thường cây trồng hiện vật trên đất Tiền bồi thường đối với đất canh tác bằng 6 đến 10 lần giá trị sản lượng bình quân hàng năm của 3 năm trên đất trước đó khi bị trưng dụng Tiền hỗ trợ định cư là tính theo nhân khẩu nông nghiệp phải bố trí Số lượng nhân khẩu phải bố trí là lấy theo số lượng đất bị trưng dụng chia cho số đất bình quân đất canh tác, tính theo đầu người của đơn vị trước khi bị trưng dụng Tiêu chuẩn tiền hỗ trợ cho

mỗi nhân khẩu nông nghiệp cần bố trí bằng 4 đến 6 lần sản lượng bình quân của đất canh tác bị trưng dụng, cao nhất không quá 15 lần sản lượng bình quân

3 năm trước đó của đất bị trương dụng

Về phương thức đền bù thiệt hại, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức đền bù thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới

Về giá đền bù thiệt hại, tiêu chuẩn là giá thị trường Mức giá này cũng được Nhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tác động điều chỉnh tại chính thị trường đó Đối với đất nông nghiệp, đền bù thiệt hại theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu) (Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam, 2009)

Về TĐC, các khu nhà ở TĐC được xây dựng đồng bộ và kịp thời, nhiều loại căn hộ đáp ứng được nhu cầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển được chính quyền chú ý điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước có chính sách riêng

1.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở Việt Nam

a Phương án bồi thường

Vai trò của đất đai đối với quá trình phát triển kinh tế xã hội ngày càng được nhìn nhận đầy đủ, toàn diện và khoa học, đặc biệt là trong thời kỳ CNH- HĐH đất nước Với những đổi mới tích cực về hành lang pháp lý trong những năm qua, việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư ở Việt Nam

đã và đang đạt được những hiệu quả nhất định Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đã góp phần rất quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội nhưng đây cũng là một trong những vấn đề thách thức trong việc xây dựng phương án bồi thường cho nhưng người chịu ảnh hưởng khi thực hiện công tác GPMB

Chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

được Luật Đất đai quy định, cụ thể hóa các quy định đó bằng các Nghị định của Chính phủ Theo các quy định mới của hệ thống pháp luật, vấn đề con người được đặt lên trước hết khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất Người sử dụng đất hợp pháp luôn được pháp luật bảo vệ kèm với những chính sách cụ thể giúp người bị thu hồi đất (đặc biệt là người nông dân) có đủ khả năng tái tạo lại tư liệu sản xuất tương đương với giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi, tài sản bị thiệt hại để phát triển sản xuất, ổn định đời sống Tuy nhiên cũng còn nhiều bất cập từ phía các chủ thể, là một trong những nguyên nhân chính của tình trạng khiếu kiện gia tăng trong lĩnh vực đất đai hiện nay Hiệu quả thu hồi đất thấp, nhiều dự án bị chậm tiến độ do không giải phóng được mặt bằng là áp lực kìm hãm phát triển kinh tế - xã hội ở nhiều địa phương trong cả nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2017)

b Bồi thường, hỗ trợ về đất

Trước khi bị thu hồi đất, phần lớn người dân đều có cuộc sống ổn định vì

họ có đất sản xuất, có tư liệu sản xuất mà đất sản xuất, tư liệu sản xuất đó được

kế thừa từ thế hệ này cho các thế hệ sau Sau khi bị thu hồi đất, đặc biệt là những hộ nông dân bị thu hồi hết đất sản xuất, điều kiện sống và sản xuất của

họ bị thay đổi hoàn toàn Mặc dù nông dân được giải quyết bồi thường bằng tiền, song họ vẫn chưa định hướng ngay được những ngành nghề hợp lý để có thể ổn định được cuộc sống

Diện tích đất bồi thường hầu hết là đất nông nghiệp tốt, có điều kiện thuận lợi cho canh tác, trong khi các diện tích đất đền bù là đất xấu, cách xa khu dân cư và điều kiện hạ tầng phục vụ sản xuất còn nhiều khó khăn

Một trong những nội dung quan trọng của chính sách pháp luật đất đai về thu hồi đất và có ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống – xã hội là quy định giá đất để

áp giá bồi thường cho người bị thu hồi đất đảm bảo tái tạo cuộc sống và thu nhập Người bị thu hồi đất nông nghiệp thường chịu thiệt thòi hơn người bị thu hồi đất phi nông nghiệp về mức, loại, khoản bồi thường bằng tiền Đây là một trong những nguyên nhân của các trường hợp khiếu kiện về đất đai

Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa quyền của Nhà nước với tư cách là đại diện sở hữu toàn dân về đất đai và quyền của người sử dụng đất được pháp luật công nhận Đặc biệt là trong việc định giá đất bồi thường, xử lý mối tương quan giữa giá đất thu hồi với giá đất TĐC (thu hồi giá thấp chưa sát với thị trường)

Giá đất bồi thường, hỗ trợ nhìn chung chưa sát giá thị trường trong điều kiện bình thường, trong nhiều trường hợp quá thấp so với giá đất cùng loại chuyển nhượng thực tế, đặc biệt là đối với đất nông nghiệp trong khu vực đô thị và liền

kề với khu dân cư Tại vùng giáp ranh giữa các tỉnh và vùng giáp ranh giữa đô thị và nông thôn còn chênh lệch quá lớn về giá đất bồi thường, hỗ trợ (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2017)

Chưa giải quyết tốt mối quan hệ về lợi ích giữa nhà đầu tư cần sử dụng đất đối với người có đất bị thu hồi Việc quy định giá đất thấp so với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường tuy có tác động tích cực tới việc khuyến khích nhà đầu tư nhưng lại gây ra những phản ánh gay gắt của những người bị thu hồi đất Một số địa phương chạy theo phong trào phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị mà chưa cân nhắc đến hậu quả; hoặc phát triển công nghiệp dịch vụ bằng mọi cách không chú ý đến tác động đối với người dân

c Bồi thường về tài sản trên đất

Kể từ khi Luật Đất đai 2013 cho đến nay quy định việc bồi thường thiệt hại đối với nhà cửa, vật kiến trúc và các công trình gắn liền với đất được tính bằng giá trị hiện có của công trình (theo tỷ lệ % còn lại của công trình nhân với đơn giá xây dựng mới) Trên cơ sở quy định chủ tài sản là người có tài sản hợp pháp khi Nhà nước thu hồi đất bị thiệt hại thì được bồi thường theo giá trị tài sản hiện

Nhưng tổng mức bồi thường tối đa không lớn hơn 100% và tối thiểu không nhỏ hơn 60% giá trị của nhà và công trình tính theo giá xây dựng mới

có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương Mức quy định cụ thể của khoản tiền cộng thêm do UBND Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương ban hành Riêng đối với nhà cấp IV, nhà tạm và công trình phụ độc lập, mức bồi thường thiệt hại được tính bằng giá trị xây mới (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2016)

Đối với nhà, công trình bị phá dỡ một phần, nhưng phần diện tích còn lại không sử dụng được thì bồi thường thiệt hại cho toàn bộ công trình, trường hợp phần diện tích còn lại vẫn sử dụng được thì ngoài phần được bồi thường phần phá

dỡ còn được hỗ trợ toàn bộ chi phí sửa chữa, hoàn thiện công trình còn lại Đối với nhà, công trình có thể tháo dỡ và di chuyển đến chỗ ở mới để lắp đặt thì chỉ bồi thường các chi phí tháo dỡ, vận chuyển lắp đặt, và chi phí hao hụt trong quá trình tháo dỡ, vận chuyển lắp đặt Người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước nằm trong phạm vi thu hồi đất phải phá dỡ, thì người đang thuê nhà không được bồi thường thiệt hại đối với phần diện tích nhà ở thuộc sở hữu nhà nước và diện tích cơi nới trái phép, nhưng được bồi thường chi phí tự cải tạo, sửa chữa, nâng cấp; đối với phần diện tích hợp pháp thì bồi thường theo quy định của Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương, ngoài ra còn được hỗ trợ

* Cây cối, hoa màu

Đối với cây hàng năm, vật nuôi trên đất, mặt nước được tính bằng giá trị sản lượng thu hoạch một vụ tính theo mức bình quân của 3 vụ trước đó theo giá nông sản tại thời điểm thu hồi đất, và các cây lâu năm khác Trên cơ sở đó quy định mức bồi thường thiệt hại đối với cây hàng năm, vật nuôi trên đất có mặt nước được tính bằng giá trị sản lượng thu hoạch trong một năm theo năng suất bình quân của 3 năm trước đó với giá trung bình của nông sản, thủy sản cùng loại ở địa phương tại thời điểm bồi thường

Mức bồi thường thiệt hại đối với cây lâu năm, được tính bằng giá trị hiện có của vườn cây tại thời điểm thu hồi đất theo giá của địa phương Như

vậy mức bồi thường về cây cối, hoa màu đã được Nhà nước quy định rất rõ ràng Nhưng trên thực tế việc bồi thường tính theo năng suất bình quân của 3 năm trước đó là không phù hợp, vì việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã làm cho việc xác định năng suất trước đó rất khó khăn, mỗi năm một loại cây, một mức năng suất khác nhau Mặt khác việc lập phương án bồi thường kéo dài nên việc xác định đơn giá tại thời điểm bồi thường không phù hợp với thực tế biến động của giá cả thị trường Vì vậy, nên có chính sách khảo sát trước toàn bộ các loại cây cối, hoa màu, lên phương án bồi thường sau đó đến ngày chi trả tiền bồi thường thì nhân với mức giá hiện hành tạo nên tính trung thực, công bằng xã hội

d Tái định cư và cơ sở hạ tầng khu TĐC

Việc Nhà nước thu hồi đất là mang tính bắt buộc đối với người dân để phát triển kinh tế - xã hội Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản

lý, Nhà nước giao đất cho các Tổ chức kinh tế, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, cơ quan Nhà nước, Tổ chức Chính trị xã hội, hộ gia đình cá nhân

sử dụng ổn định lâu dài

Nhưng khi cần thiết Nhà nước có thể thu hồi đất phục vụ lợi ích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Tuy nhiên việc thu hồi đất nó không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế về đất đai, nhà cửa của người dân mà nó còn ảnh hưởng đến nghề nghiệp, mức độ ổn định về thu nhập cuộc sống, phong tục tập quán thói quen của người dân

Do đó, khi tiến hành công tác đền bù thiệt hại GPMB Nhà nước cần phải

có chính sách lập khu TĐC nhằm đảm bảo ổn định lại cuộc sống một cách nhanh nhất, tốt nhất cho người bị thu hồi đất Có như vậy thì người dân mới yên tâm nhận bồi thường và nhanh chóng di chuyển đến nơi ở mới Điều đó chứng tỏ chính sách TĐC của Nhà nước cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đền bù thiệt hại GPMB (Phan Tuấn Triều, 2009)

Một chính sách tái định cư tốt, có tính ổn định cao đối với người bị thu hồi đất giúp họ nhanh chóng ổn định đời sống, thu nhập, sản xuất thì mới tạo được tâm lý an toàn đối với họ, họ sẽ nhanh chóng di chuyển, chấp nhận bồi thường giải tỏa

Ngược lại sẽ có ảnh hưởng rất xấu đến tiến độ của công tác bồi thường thiệt hại, nếu người bị thu hồi đất có cảm giác không ổn định khi phải di chuyển, họ sẽ làm ngừng trệ, không chịu di chuyển để giao mặt bằng cho dự án Điều này có ý nghĩa là GPMB bị ách tắc, dự án không thực hiện đúng tiến độ gây ra những hậu quả khó lường, đặc biệt là gây thiệt hại cho Nhà nước về mọi mặt

e Các chính sách hỗ trợ khác khi thu hồi đất

- Hỗ trợ di chuyển

- Hỗ trợ thuê nhà

- Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất

- Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm

- Hỗ trợ đất công ích của xã, phường, thị trấn

- Hỗ trợ khác (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2017)

1.3.3 Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển

cơ sở hạ tầng và đời sống kinh tế - xã hội

1.3.3.1 Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng

Việt Nam là nước có nền kinh tế đang phát triển, nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, đã có những thay đổi về mọi mặt như đang trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, với tốc độ phát triển nhanh và đạt được những thành quả hết sức quan trọng trong quá trình đổi mới đất nước, luôn chú trọng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vốn, khoa học, kỹ thuật vào Việt Nam Do đó đã thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước (Lê Huy Bá & CS, 2006)

Những thay đổi đó kéo theo là các dự án đầu tư ngày một tăng lên Cùng với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ trên cả nước, đã làm ảnh hưởng rất lớn đến quá trình sử dụng đất, đất nông nghiệp giảm từ đó dẫn đến quỹ đất phi nông nghiệp tăng lên như đất khu công nghiệp, đất đô thị, đất đô thị, đất giao thông, đất thủy lợi

Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh làm cho nhu cầu về thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn Để cho các dự án đầu tư vào các công trình phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế có tính khả thi, đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng đóng một vai trò hết sức quan trọng Nó quyết định đến tiến độ thi công các công trình, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng đất và nguồn vốn của các chủ đầu tư

Công tác giải phóng mặt bằng là một công việc rất khó khăn, phức tạp và được xã hội đặc biệt quan tâm bởi công tác GPMB ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân và hộ gia đình Công tác GPMB gặp rất nhiều khó khăn, những vấn đề bất cập và khó giải quyết, việc xác định giá bồi thường thấp hơn so với giá thực tế, hơn thế nữa nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế xã hội của người dân Từ đó sẽ gặp phải những khó khăn nhất định trong việc thương lượng với người dân vì đó là quyền lợi của họ đặc biệt

là việc giải quyết công ăn việc làm, tái định cư cho người dân và những hậu quả tồn tại sau khi giải phóng mặt bằng

- Về tiến độ hoàn thành của dự án:

+ Tiến độ thực hiện các dự án phụ thuộc vào nhiều điều kiện khác nhau như: Tài chính, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, tuy nhiên cũng phụ thuộc nhiều vào thời gian tiến hành giải phóng mặt bằng

+ GPMB thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội Ngược lại giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ xây

dựng các công trình, ảnh hưởng đến việc sử dụng lao động cũng như chi phí cho dự án

- Về kinh tế của dự án: giải phóng mặt bằng được thực hiện tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập chung vốn cho mở rộng đầu tư Ngược lại nếu giải phóng mặt bằng kéo dài dẫn đến chi phí bồi thường lớn, tiến độ hoàn thành

dự án lâu làm cho sự quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư trong nước có nguồn vốn hạn hẹp thì việc quay vòng vốn là cần thiết để đảm bảo tận dụng các cơ hội đấu thầu các công trình khác

- Về bồi thường thiệt hại: Điều tra khảo sát và lập phương án bồi thường hợp lí đảm bảo giải toả nhanh chóng (Bộ Tài nguyên và môi trường, 2017)

1.3.3.2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Sự phát triển cơ sở hạ tầng của một quốc gia phản ánh trình độ phát triển kinh tế cũng như phong tục tập quán và nền văn hoá của quốc gia đó Cho nên nhìn vào bộ mặt đô thị người ta có thể đánh giá nền kinh tế của quốc gia này mạnh hay yếu Trong việc thay đổi bộ mặt đô thị thì công tác GPMB góp phần cải thiện môi trường đầu tư, khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, các cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội ở nước ta thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư khắp các vùng, miền trên cả nước, đặc biệt tại các thành phố lớn đã đóng góp vào sự thành công bước đầu của công cuộc “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, thúc đẩy kinh tế phát triển, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của nhân dân (Trung tâm thông tin

và dự báo kinh tế - xã hội quốc gia, 2016)

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Công tác bồi thường GPMB của “Dự án đường Bắc Sơn kéo dài đoạn

km0+00 đến km3+500 phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên”

- Các văn bản, chính sách có liên quan mà tỉnh Thái Nguyên đã từng áp dụng về bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Khu vực bồi thường GPMB của “Dự án đường

Bắc Sơn kéo dài đoạn km0+00 đến km3+500, phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên”

- Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện từ năm 2019 đến năm 2020

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

2.2.1 Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 5/2019 đến tháng 5/2020

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu: Dự án đường Bắc Sơn kéo dài đoạn km0+00 đến

km3+500, phường Quang Trung thành phố Thái Nguyên

2.3 Nội dung nghiên cứu

2.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất thành phố Thái Nguyên

- Điều kiện tự nhiên

- Điều kiện kinh tế - xã hội

- Hiện trạng sử dụng đất đai

2.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ

và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Giới thiệu khái quát dự án đầu tư xây dựng đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, GPMB, hỗ trợ và Tái định cư của dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và Tái định

cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

2.3.3 Đánh giá kết quả của công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân

- Ý kiến của người dân về đơn giá bồi thường

- Ý kiến của người dân về công tác bồi thường và GPMB

- Ý kiến của cán bộ Ban quản lý đầu tư xây dựng về những khó khăn khi thực hiện dự án

- Ảnh hưởng của việc thực hiện chính sách thu hồi, bồi thường đất đến đời sống của người dân

2.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên

- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại thành phố Thái Nguyên

2.3.5 Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

- Thuận lợi

- Khó khăn

- Giải pháp

2.4 Phương pháp nghiên cứu

2.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của thành phố Thái Nguyên

- Thu thập, nghiên cứu các văn bản pháp lý của Trung ương, địa phương liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Thu thập tài liệu, số liệu về thu hồi đất từ cơ sở, các phòng ban có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thu thập tài liệu, số liệu về tình hình kinh tế, xã hội nông thôn, kinh

tế của các ngành sản xuất, đời sống của các hộ dân nằm trong khu vực nghiên cứu

- Thu thập các số liệu từ UBND phường, Chi cục Thống kê, Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, trung tâm phát triển quỹ đất và các sở, ban, ngành có liên quan

2.4.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp

- Phỏng vấn 15 cán bộ chuyên môn phụ trách công tác bồi thường, hỗ trợ tái

định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên

- Phỏng vấn 128 người dân thuộc diện bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên địa

bàn phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên

Số lượng phiếu điều tra người dân được tính theo công thức sau:

- Theo thông báo số 568/TB-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2017 thì: Dự

án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên có 128 hộ gia đình cá nhân

bị thu hồi đất Cho phép nghiên cứu chỉ sai số 5% và độ tin cậy là 95%, như vậy dựa vào công thức 2.1 ta sẽ có số phiếu phỏng vấn là:

n = 189/ 1+189*(0.05)2

n = 128 phiếu

- Xác định các nhóm yếu tố và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác BTGPMB bằng cách tiến hành phỏng vấn 15 cán bộ (theo mẫu phiếu soạn sẵn) chuyên môn phụ trách công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo

2.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu điều tra

- Xử lý số liệu điều tra bằng phương pháp thống kê và sử dụng phần mềm Excel để tính toán định lượng các chỉ tiêu theo dõi trong phiếu điều tra Kết quả được tổng hợp theo bảng, biểu, sơ đồ, biểu đồ theo hệ thống logic

- So sánh, đối chiếu kết quả điều tra thực tế theo thời gian và không gian, theo mẫu phiếu điều tra hộ gia đình và kết quả phỏng vấn trực tiếp các cán bộ chuyên môn trên địa bàn

- So sánh, đối chiếu kết quả điều tra thực tế với chính sách hiện hành

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và hiện trạng sử dụng đất thành phố Thái Nguyên

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

* Vị trí địa lý: Thành phố Thái Nguyên nằm ở trung tâm tỉnh Thái

Nguyên Có toạ độ địa lý từ 210 đến 22027’ vĩ độ Bắc và 105025’ đến 106014’ kinh độ Đông, nằm cách trung tâm Hà Nội 80 km về phía Bắc, có vị trí tiếp giáp như sau:

- Phía Bắc giáp huyện Đại Từ, huyện Phú Lương, huyện Đồng Hỷ;

- Phía Nam giáp thị xã Sông Công;

- Phía Tây giáp huyện Đại Từ;

- Phía Đông giáp huyện Phú Bình

Thành phố có vị trí chiến lược, quan trọng trong việc phát triển kinh tế

xã hội của tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh miền núi phía Bắc Là trung tâm giao lưu văn hoá của vùng Việt Bắc, là đầu mối giao thông trực tiếp liên hệ giữa các tỉnh miền xuôi nhất là thủ đô Hà Nội với các tỉnh miền núi phía bắc Việt Nam: Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Bắc Giang Với vị trí địa lý như trên, thành phố Thái Nguyên có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế xã hội không chỉ trong hiện tại mà cả tương lai, nhất là trong các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ và trở thành một đô thị trung tâm của khu vực trung du miền núi phía Bắc

Hình 3.1 Bản đồ hành chính Thành phố Thái Nguyên

* Địa hình: Địa hình của thành phố Thái Nguyên được coi như miền đồng

bằng riêng của tỉnh Thái Nguyên Ruộng đất tập trung ở hai bên bờ sông Cầu

và sông Công được hình thành bởi sự bồi tụ phù sa của hai con sông này Tuy nhiên, vùng này vẫn mang tính chất, dáng dấp của địa mạo trung du với kiểu bậc thềm phù sa và bậc thang nhân tạo, thềm phù sa mới và bậc thềm pha tích (đất dốc tụ) Khu vực trung tâm thành phố tương đối bằng phẳng, địa hình còn lại chủ yếu là đồi bát úp, càng về phía Tây bắc thành phố càng có nhiều đồi núi cao

* Thủy văn: Sông Cầu là con sông chính của tỉnh và gần như chia Thái Nguyên ra thành hai nửa bằng nhau theo chiều bắc nam Sông bắt đầu chảy vào Thái Nguyên từ xã Văn Lăng, huyện Đồng Hỷ và đến địa bàn xã Hà Châu, huyện Phú Bình, sông trở thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Giang và sau đó hoàn toàn ra khỏi địa bàn tỉnh ở xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên Ngoài ra Thái Nguyên còn có một số sông suối khác nhưng hầu hết đều là phụ lưu của sông Cầu Trong đó đáng kể nhất là sông Đu, sông Nghinh Tường và sông Công Các sông tại Thái Nguyên không thuộc lưu vực sông Cầu là sông Rang và các chi lưu của

nó tại huyện Võ Nhai, sông này chảy sang huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn và thuộc lưu