Với những đặc trưng nêu trên, đánh giá trong lớp học để đạt được mục đích vì sự tiến bộ của người học cần đảm bảo các nguyên tắc: o Tạo điều kiện nâng cao khả năng tự đánh giá của người
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN HOÀNG HẢI ANH
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG
TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH SƯ PHẠM TOÁN
Hà Nội – 2018
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian nghiên cứu, cố gắng học tập và làm việc một cách nghiêm túc, em đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này Em xin bày tỏ lòng biết ơn đến những người đã nhiệt tình giúp đỡ, bên cạnh trong suốt thời gian qua
Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Thạc sĩ Đào Thị Hoa Mai, giảng viên khoa Sư phạm, trường Đại học Giáo dục – ĐHQGHN, người đã tận tình hướng dẫn, chỉnh sửa từng trang khóa luận và cho những lời khuyên hết sức bổ ích trong qua trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này
Xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu và các thầy cô giáo trường THPT Phan Đình Phùng đã tạo điều kiện giúp đỡ trong quá trình thực nghiệm sư phạm trong thời gian kiến tập – thực tập tại trường Cũng xin cảm ơn sự hợp tác của các em học sinh lớp 10D6 trường THPT Phan Đình Phùng đã tham gia giờ dạy thực nghiệm
Dù đã rất cố gắng đầu tư thời gian nghiên cứu song khóa luận này khó có thể tránh được những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét và góp ý kiến của các thầy cô và các bạn
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2018 Sinh viên thực hiện
Nguyễn Hoàng Hải Anh
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC KÍ TỰ VIẾT TẮT
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu 4
6 Cấu trúc khóa luận 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 5
1.1 Những vấn đề chung về kiểm tra, đánh giá 5
1.1.1 Khái niệm 5
1.1.2 Chức năng, yêu cầu của đánh giá trong giáo dục 7
1.1.3 Đánh giá trong lớp học 11
1.2 Đánh giá quá trình 14
1.2.1 Khái niệm đánh giá quá trình 14
1.2.2 Chức năng của đánh giá quá trình 16
1.2.3 Đặc trưng của đánh giá quá trình 17
1.3 Các kỹ thuật đánh giá quá trình 19
1.3.1 Các vấn đề chung về các kỹ thuật đánh giá quá trình 19
1.3.2 Một số kỹ thuật đánh giá quá trình 25
CHƯƠNG 2 ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG 41
Trang 62.1 Tổng quan nội dung chương Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng 41
2.2 Thực trạng dạy học và kiểm tra, đánh giá nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 - Nâng cao 44
2.3 Đề xuất xây dựng bộ câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình ứng dụng trong tổ chức dạy học nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 Nâng cao 45
2.3.1 Hệ mục tiêu nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 Nâng cao 45
2.3.2 Đề xuất bộ câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình ứng dụng trong tổ chức dạy học nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 Nâng cao 66
CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG 94
3.1 Đề xuất cách sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình trong dạy học nội dung tọa độ trong mặt phẳng 94
3.1.1 Tiêu chí 94
3.1.2 Cách thức 94
3.1.3 Tác dụng 95
3.1.4 Lưu ý 95
3.1.5 Hướng dẫn sử dụng một số kĩ thuật đánh giá quá trình 96
3.2 Thực nghiệm 97
3.2.1 Quá trình thực nghiệm 97
3.2.2 Giáo án thực nghiệm 98
3.3 Khảo sát ý kiến của người học sau thực nghiệm 103
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO 109
Trang 7Qua hơn hai thập kỉ tiến hành cải cách, đã có rất nhiều những thay đổi đáng kể
và được ghi nhận trong các báo cáo, các tài liệu Kiểm tra đánh giá cũng được chú trọng nhưng chưa có những thay đổi mang tính kích thích, làm thay đổi cách đánh giá hiện tại Hầu hết quá trình kiểm tra, đánh giá hiện nay đang được thử nghiệm đều mang tính hình thức, mục tiêu chưa đa dạng và phương pháp còn nghèo nàn Việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá quá trình trong dạy học mới chỉ được triển khai ở một số lớp học hoặc tại một số trường phổ thông ở các thành phố lớn, nơi có những điều kiện thuận lợi trong việc cập nhật thông tin, dễ dàng được tiếp cận với những xu hướng đổi mới KT-
ĐG trong nước và trên thế giới Giáo viên chủ yếu chỉ tập trung đánh giá kết quả cuối quá trình học với mục đích xếp loại học sinh mà chưa chú trọng đến chức năng quan trọng của kiểm tra, đánh giá đó là cung cấp thông tin phản hồi cho học sinh và giáo viên để có những điều chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Vì vậy, bản chất của KT-ĐG để hỗ trợ và tạo sự tiến bộ không ngừng cho người học cũng
Trang 8như đạt được hiệu quả dạy học thì chưa được xác định rõ ràng và thực hiện một cách
hệ thống
Trong chương trình phổ thông, môn Toán chiếm giữ vị trí vô cùng quan trọng,
là một môn khoa học trừu tượng, đòi hỏi sự suy luận một cách lôgic và là nền tảng cho việc nghiên cứu, phát triển các bộ môn khoa học khác; là cơ sở phát triển tư duy trí tuệ cho người học trong những môn học khác và trong cuộc sống của các em sau này Học tập môn Toán hiệu quả sẽ tạo nền móng vững chắc để người học có thể dễ dàng tìm hiểu bất kỳ lĩnh vực nào trong đời sống Tuy nhiên, việc dạy học môn Toán hiện nay trong các trường THPT vẫn chủ yếu là quá trình thụ động, chưa gây được hứng thú cho học sinh Thêm vào đó, các hình thức kiểm tra đánh giá còn khá nặng về khả năng ghi nhớ, tính vận dụng chưa cao, đồng thời chỉ tập trung đánh giá điểm số để xếp loại, Vì vậy, để nâng cao hứng thú học tập và kích thích hoạt động tư duy sáng tạo của học sinh, người giáo viên cần sử dụng những phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo thông qua các khâu của quá trình dạy học Trong quá trình ấy, người dạy cần dùng những hình thức, công cụ hữu ích để liên tục thu nhận và phản hồi thông tin của người học, từ
đó định hướng cho cả người dạy lẫn người học điều chỉnh phương pháp giảng dạy và học tập cho phù hợp, giúp họ vượt qua từng chặng đường một cách vững chắc
Nhận thức được tầm quan trọng của việc hiểu và vận dụng những biện pháp đánh giá nói chung, kỹ thuật đánh giá quá trình nói riêng em quyết định chọn đề tài:
“Xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình trong dạy học nội dung Tọa
độ trong mặt phẳng” Hy vọng rằng đề tài của em có thể giúp một phần nào đó cho quá trình giảng dạy môn Toán trong nhà trường phổ thông trở nên dễ dàng, sinh động, thực tiễn và hiệu quả hơn
Quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài do hạn chế về mặt thời gian nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự góp ý chân thành từ phía các thầy, cô và các bạn sinh viên
2 Mục đích nghiên cứu
Trang 9Thiết kế bộ câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình, nghiên cứu cách thức sử dụng vào dạy học nội dung Tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình phần nội dung Tọa độ
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Khoá luận tập trung giải quyết các nhiệm vụ:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về KT-ĐG trong giáo dục nói chung và trong môn Toán nói riêng Nghiên cứu các tài liệu về các kỹ thuật kiểm tra đánh giá quá trình trong dạy học
- Nghiên cứu nội dung Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng, sách giáo khoa Hình học
10 - Nâng cao - THPT
- Tìm hiểu cách thức sử dụng một số kỹ thuật đánh giá quá trình trong dạy học nói chung và dạy học môn Toán nói riêng
- Đề xuất xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập đánh giá quá trình triển khai trong dạy
học môn Toán ở THPT, cụ thể là phần Tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 - Nâng
cao
Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Phan Đình Phùng để kiểm chứng kết quả nghiên cứu đạt được trong đề tài Tiến hành khảo sát ý kiến của học sinh khi triển khai ứng dụng một số kỹ thuật đánh giá quá trình trong quá trình tổ chức dạy
học môn Toán ở THPT (nội dung Phương pháp Tọa độ trong mặt phẳng – Hình 10
Nâng cao)
Trang 105 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Nghiên cứu và phân tích các tài liệu về dạy học, kiểm tra, đánh giá có liên quan đến nội dung nghiên cứu nhằm xác định các khái niệm công cụ và cơ sở lí luận cho vấn
đề nghiên cứu
Nghiên cứu, tìm hiểu một số công trình khảo sát, nghiên cứu thực trạng của các tác giả trước đó đã tìm hiểu về thực trạng dạy – học – kiểm tra đánh giá trong môn Toán nói chung và trong dạy học phần Tọa độ trong mặt phẳng nói riêng
Nghiên cứu các kỹ thuật kiểm tra đánh giá, xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập tương ứng với từng nội dung
5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
5.2.1 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tổ chức thực nghiệm nhằm mục đích kiểm tra hiệu quả của việc vận dụng một
số kỹ thuật đánh giá quá trình trong dạy học môn Toán (nội dung Tọa độ trong mặt phẳng – Hình học 10 Nâng cao)
5.2.2 Phương pháp quan sát
- Mục đích: Thu thập các biểu hiện sinh động, khách quan về thái độ, hứng thú cũng như mức độ tham gia hoạt động trong giờ học của học sinh
- Công cụ: Sổ ghi chép, quan sát lớp học…
6 Cấu trúc khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài nghiên cứu bao gồm ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2: Đề xuất xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập đánh giá theo quá trình triển
khai trong dạy học môn Toán ở THPT (nội dung Tọa độ trong mặt phẳng – Hình học
10 Nâng cao)
Chương 3: Sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập trong dạy học nội dung Tọa độ trong
Trang 11CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Những vấn đề chung về kiểm tra, đánh giá
1.1.1 Khái niệm
1.1.1.1 Kiểm tra
Từ điển Giáo dục học (2001) định nghĩa kiểm tra “là bộ phận hợp thành của quá
trình, hoạt động dạy – học nhằm nắm được thông tin về trạng thái và kết quả học tập của học sinh, về những nguyên nhân cơ bản của thực trạng đó để tìm ra những biện pháp khắc phục những lỗ hổng, đồng thời củng cố và nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy và học” [10]
Theo tác giả Đặng Bá Lãm, “kiểm tra được hiểu theo nghĩa rộng như là theo dõi quá trình học tập và cũng có thể được hiểu theo nghĩa hẹp như là công cụ kiểm tra hoặc một bài kiểm tra trong các kì thi” [5]
Như vậy, dựa trên các quan điểm của các nhà giáo dục, có thể cho rằng kiểm tra nghĩa là công cụ để tiến hành thu thập số liệu, chứng cứ trong quá trình học tập của học sinh để tạo cơ sở cho đánh giá
1.1.1.2 Đánh giá
Trên thế giới, khái niệm đánh giá đã được các nhà khoa học đưa ra từ rất sớm Merger (1993) cho rằng “đánh giá là việc mô tả tình hình của học sinh và giáo viên để quyết định công việc cần phải tiếp tục và giúp học sinh tiến bộ” R.Tiler (1984) định nghĩa rằng “quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu của chương trình giáo dục” Ngô Cương (2011) định nghĩa “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh và nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc” [1]
Ở Việt Nam, hiện nay các tác giả cũng đưa ra nhiều khái niệm về đánh giá Tác giả Trần Bá Hoành (1996) định nghĩa “Đánh giá là một quá trình có hệ thống bao gồm
Trang 12việc thu thập, phân tích, giải thích thông tin nhằm xác định mức độ người học đạt được các mục tiêu dạy học” [2] Một ý kiến khác của tác giả Đặng Bá Lãm (2013) cho rằng
“Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và lí giải kịp thời, có hệ thống về hiện trạng, khả năng hoặc nguyên nhân của chất lượng và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu dạy học, mục tiêu đào tạo làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động đánh giá tiếp theo” [5]
Như vậy, có thể hiểu rằng, đánh giá là quá trình thu thập và xử lí thông tin một cách có hệ thống nhằm đưa ra những nhận định, phán xét về mức độ đạt được các mục tiêu đã đề ra, từ đó đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh để nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc Trong giáo dục, đánh giá được hiểu
là quá trình thu thập, tổng hợp và xử lí các thông tin của học sinh trước, trong và sau quá trình học tập nhằm cung cấp thông tin phản hồi để giáo viên và học sinh có những điều chỉnh kịp thời
Kiểm tra và đánh giá có quan hệ mật thiết với nhau Kiểm tra là phương tiện, tạo
cơ sở thông tin cần thiết cho đánh giá và thông qua đánh giá có thể biết được quá trình kiểm tra đã chính xác và hiệu quả hay chưa Hai khâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là kiểm tra, đánh giá (KT-ĐG)
1.1.1.3 Mục tiêu
Mục tiêu hiểu theo nghĩa cơ bản nhất là cái ta cần chiếm lĩnh và ta phải đánh giá
được cái đã chiếm lĩnh ấy Nói cách khác, mục tiêu là đích cần hướng tới, là sự mô tả những kết quả cần đạt được sau khi kết thúc một chương/bài/tiết học Những mục tiêu không chỉ đơn thuần là điểm tận cùng, mà còn là những điểm mốc tham chiếu chúng ta dùng để đánh giá sự tiến triển và xác định xem ta có đi đúng hướng hay không Không
có mục tiêu rõ ràng, chúng ta không thể đánh giá chính xác được mức độ thành công của hoạt động giáo dục, và cũng không thể nhận biết mình có đi chệch hướng hay không, chệch đến mức nào và làm thế nào để quay trở lại đúng hướng Vì vậy, việc đánh giá bao giờ cũng bắt đầu từ việc đề ra các mục tiêu hay xác lập hệ mục tiêu
Trang 13Trong giáo trình Kiểm tra đánh giá trong dạy học đề cập, mục tiêu được phân chia thành mục tiêu chương trình học, mục tiêu môn học và mục tiêu lớp học [3] Trong khuôn khổ báo cáo này chỉ xin đề cập chủ yếu đến mục tiêu cấp độ lớp học
Mục tiêu lớp học thường do giáo viên xây dựng trên cơ sở mục tiêu môn học,
phù hợp với đặc điểm từng lớp học và thường được chia theo đơn vị bài học Vì mỗi bài có thể kéo dài trong nhiều tiết, nên mục tiêu của mỗi bài học có thể được chia theo buổi lên lớp Các mục tiêu ở cấp độ bài học xác định mặt kiến thức, kỹ năng và thái độ hoặc năng lực cụ thể mà người học cần được trang bị sau khi kết thúc bài giảng
Một mục tiêu được xác định rõ ràng sẽ giúp người dạy suy nghĩ sâu sắc và chín chắn trong việc lựa chọn và sắp xếp nội dung bài dạy, tìm ra phương pháp giảng dạy phù hợp và đặc biệt là đánh giá được hiệu quả, giá trị của một bài giảng, một khóa giảng hay cả một chương trình Đó còn là cái mốc để giáo viên đánh giá được sự tiến
bộ của học sinh đến mức nào theo chiều hướng đã định và giúp học sinh có cách tự đánh giá sự tiến bộ của bản thân trong quá trình học tập và tự tổ chức hoạt động học tập của mình theo một định hướng rõ ràng
1.1.2 Chức năng, yêu cầu của đánh giá trong giáo dục
1.1.2.1 Chức năng của đánh giá trong giáo dục
Tài liệu Tập bài giảng Đo lường và đánh giá trong giáo dục đề cập đến bốn
chức năng chính của đánh giá trong giáo dục như sau:
Chức năng định hướng
Nhiệm vụ của đánh giá trong giáo dục là chỉ ra được bức tranh thực trạng của giáo dục và sự phát triển của cá nhân trong nền giáo dục ấy Từ thực trạng, người ta mới xem xét đến con đường tiếp theo để hướng đến sự thay đổi và phát triển giáo dục như thế nào Vì vậy, đánh giá trong giáo dục có chức năng định hướng cho sự phát triển của giáo dục ở nhiều cấp độ:
Trang 14- Cấp độ quản lý cao, đánh giá trong giáo dục có khả năng tác động và bảo đảm tính thông suốt cho quá trình thực hiện các mục tiêu, chính sách giáo dục
- Cấp độ trường học đánh giá trong giáo dục có khả năng chỉ ra phương hướng về mục tiêu giúp các trường, các giáo viên lập kế hoạch dạy và học
- Cấp độ cá nhân, đánh giá trong giáo dục có khả năng chỉ ra cho mỗi cá nhân ở bất
cứ cương vị nào phương hướng phấn đấu và phát triển
Đánh giá trong giáo dục được tiến hành trên cơ sở của mục tiêu giáo dục Nó tiến hành phán đoán độ sai lệch giữa hiện trạng thực tế và mục tiêu đề ra trước đó, làm cho khoảng cách này ngày một ngắn hơn
Chức năng kích thích, tạo động lực
Mỗi cá nhân, khi thực hiện một công việc nào đó bao giờ cũng có nhu cầu được đánh giá, chính vì vậy đánh giá sẽ mang lại sự thoả mãn nhu cầu cho cá nhân, kích thích cá nhân tiếp tục phát triển khi hoàn thành công việc Sự đánh giá có kèm theo hình thức củng cố luôn có ý nghĩa kích thích hành vi, tạo động lực cho sự phát triển tiếp theo Đánh giá trong giáo dục có thể kích thích tinh thần học hỏi và vươn lên không ngừng của những đối tượng được đánh giá, từ đó tạo ra một môi trường cạnh tranh chính thức hoặc phi chính thức
Trong quá trình quản lý dạy và học, căn cứ vào đặc điểm công việc và qui định hoạt động của ngành giáo dục chúng ta có thể sử dụng đánh giá để tăng cường tinh thần cạnh tranh giữa các đối tượng được đánh giá, từ đó có thể giúp cho những đối tượng này thực hiện được những mục tiêu đề ra trong tương lai
Chức năng sàng lọc, lựa chọn
Mỗi cá nhân tuân theo con đường phát triển của riêng mình với một tốc độ và nhịp độ riêng Do đó việc giáo dục và dạy học mang tính cá biệt cao Để thực hiện tốt vai trò cá biệt hóa trong giáo dục, cần có sự đánh giá để sàng lọc và lựa chọn các cá nhân theo mục tiêu giáo dục phù hợp Những mục tiêu của nhà giáo dục và các chuẩn
Trang 15đánh giá phải được xác định một cách khoa học thì đánh giá mới thực hiện tốt chức năng sàng lọc và lựa chọn
Chức năng cải tiến, dự báo
Kết quả đánh giá trong giáo dục được xem xét từ nhiều góc độ và trong nhiều giai đoạn khác nhau có thể cung cấp những dự báo về xu thế phát triển của giáo dục
Và cũng nhờ có đánh giá mới phát hiện được những vấn đề tồn tại trong giáo dục, từ
đó lựa chọn và triển khai các biện pháp thích hợp để bù đắp những thiếu hụt hoặc loại
bỏ những sai sót không đáng có Đó chính là chức năng cải tiến và dự báo của đánh giá Ví dụ, nhờ có phân tích và nghiên cứu từng khâu, từng bước trong quản lý giáo dục và kiểm tra đánh giá tính chính xác, độ thích hợp của các hoạt động giáo dục, chúng ta mới có thể phán đoán hoặc dự báo các vấn đề hoặc các khâu còn yếu kém trong công tác dạy và học Đây sẽ là căn cứ đáng tin cậy để tiến tới việc xác lập mục tiêu cải tiến giáo dục
1.1.2.2 Những yêu cầu đối với việc đánh giá trong giáo dục
Để đánh giá thực hiện được các chức năng quan trọng như đã nêu trên, việc đánh giá phải đáp ứng các yêu cầu sau:
Tính qui chuẩn
Mục tiêu lớn nhất của đánh giá trong giáo dục là tạo động lực cho sự phát triển toàn diện nhân cách người học Chính vì vậy đánh giá, dù theo bất kỳ hình thức nào không những đảm bảo mục tiêu phát triển hoạt động dạy học và giáo dục nói chung, đánh giá còn phải đảm bảo lợi ích cho người được đánh giá Muốn vậy đánh giá phải dựa vào những chuẩn nhất định Chuẩn đánh giá có thể được xây dựng theo những cấp
độ khác nhau tùy vào mục đích đánh giá Chuẩn đánh giá có thể được xây dựng ở cấp
độ quốc gia hoặc cấp độ lớp học Những chuẩn xây dựng ở cấp độ quốc gia được ghi
rõ trong văn bản pháp qui Chuẩn ở cấp độ lớp học có thể được ghi rõ trong đề cương môn học, trong bản “cam kết” giữa người dạy và người học, hay giữa người dạy với phụ huynh… Dù ở cấp độ nào, các chuẩn này phải được công bố công khai đối với
Trang 16người được đánh giá hoặc người bảo hộ Những qui định này phải cung cấp cho đối tượng được đánh giá (hoặc người bảo hộ) đầy đủ, chi tiết, rõ ràng từ mục tiêu đến hình thức đánh giá cũng như cách tổ chức đánh giá
Tính khách quan
Tính khách quan là yêu cầu đương nhiên của mọi hình thức đánh giá Đánh giá khách quan mới có thể kích thích, tạo động lực cho người được đánh giá và cho những kết quả đáng tin cậy làm cơ sở cho các quyết định quản lý khác Nếu đánh giá thiếu khách quan, kết quả đánh giá không có ý nghĩa đối với giáo dục, nó có thể làm cho giáo dục đi chệch hướng, nó triệt tiêu động lực phát triển, từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ
sự phát triển xã hội
Để đánh giá trở nên khách quan và phù hợp, những người đánh giá luôn cần duy trì tư tưởng đạo đức quan trọng là tất cả vì sự tiến bộ và phát triển của chính cá nhân người được đánh giá, không bị chi phối hay lệ thuộc bởi các yếu tố khác Ngoài ra, trước khi đưa ra kết quả đánh giá nào đó, người đánh giá cần phải đặt đối tượng trong tổng thể các mối quan hệ khác nhau, trong điều kiện và hoàn cảnh của chúng Bên cạnh
đó, về công tác quản lý, cần xây dựng một qui trình đánh giá chặt chẽ, cần nghiêm chỉnh đảm bảo an toàn tất cả các khâu của qui trình ấy
Tính xác nhận và phát triển
Đánh giá phải chỉ ra những kết quả đáng tin cậy khẳng định hiện trạng của đối tượng so với mục tiêu, tìm ra nguyên nhân của các sai lệch và có biện pháp khắc phục Nếu đánh giá đảm bảo tính qui chuẩn và khách quan thì kết quả đánh giá ấy sẽ xác nhận được mức độ phát triển của cá nhân người được đánh giá Tuy nhiên tính xác nhận của kết quả đánh giá chỉ tương ứng với thời điểm đánh giá Mọi kết quả đánh giá không mang tính vĩnh hằng, nhưng nó có thể dự báo sự phát triển tiếp theo
Đánh giá trong giáo dục phải mang tính phát triển Đánh giá không chỉ giúp người được đánh giá nhận ra hiện trạng cái mình đạt mà còn giúp hình thành con
Trang 17phấn đấu khắc phục những điểm chưa phù hợp để đạt tới trình độ cao hơn cũng như phát triển tốt hơn nữa những ưu điểm của mình
Tính toàn diện
Tính toàn diện là một yêu cầu của giáo dục, nhằm phát triển một cách toàn diện các đối tượng giáo dục, do vậy kiểm tra đánh giá cũng phải quán triệt nguyên tắc này Tính toàn diện được hiểu là nội dung của việc kiểm tra đánh giá phải đáp ứng toàn bộ mục đích của đánh giá, các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá trong các lĩnh vực nhận thức, tình cảm cũng như kỹ năng Tính toàn diện trong kiểm tra đánh giá nhằm phản ánh tính toàn diện của giáo dục, đồng thời định hướng để mọi hoạt động giáo dục phải được tiến hành một cách toàn diện
1.1.3 Đánh giá trong lớp học
Đánh giá trong lớp học là loại hình đánh giá thường xuyên, diễn ra trong quá trình học tập, với phạm vi của một lớp học do giáo viên tiến hành bằng nhiều cách thức đa dạng khác nhau.[6]
a Đặc trưng của đánh giá trong lớp học
- Đánh giá trong lớp học nhằm mục đích cao nhất là vì sự tiến bộ của người học trong suốt quá trình học tập
Đánh giá cung cấp cho người học những thông tin hướng dẫn, điều chỉnh phương pháp học, phát triển các thao tác tư duy, năng lực nhận thức Nhờ đó học sinh
sẽ tự tin, tự chịu trách nhiệm về việc học tập của họ và đó cũng là những phẩm chất cần có để học tập suốt đời
- Đánh giá trong lớp học định hướng cho hoạt động của người dạy
Kế hoạch dạy học có đan xen các đợt KT-ĐG liên tục trong suốt quá trình, định hướng cho người dạy giúp người học vượt qua từng chặng đường một cách vững chắc Chính những thông tin thu được sau mỗi đợt đánh giá kết quả học tập của tập thể lớp học cụ thể, giáo viên sẽ có cơ sở để quyết định dạy cái gì, dạy như thế nào, đánh giá cái gì và như thế nào, xử lí các thông tin thu được ra sao
Trang 18- Đánh giá trong lớp học mang lại lợi ích cho cả thầy và trò
Sự đánh giá trong lớp học cần có sự tham gia tích cực và tự nguyện của người học Bằng việc hợp tác trong đánh giá người học củng cố kiến thức thu được trong cả quá trình đồng thời rèn luyện năng lực tự đánh giá bản thân Người dạy trong quá trình
đó cũng điều chỉnh cách dạy của mình thông qua việc trả lời các câu hỏi "Bạn đang giúp người học rèn luyện những kiến thức và kỹ năng gì?", "Làm thế nào để biết người học có được những kiến thức và kỹ năng đó ở mức nào?", "Làm thế nào để giúp họ học tốt hơn?".v.v
- Đánh giá trong lớp học là đánh giá quá trình, diễn ra liên tục
Đánh giá trong lớp học với mục đích cao nhất là vì sự tiến bộ không ngừng của người học chứ không phải là cung cấp các bằng chứng để đánh giá và xếp loại người học Mục đích của đánh giá quá trình chỉ là cung cấp cho người dạy những thông tin về việc người học đang học cái gì, như thế nào và qua đó giúp họ thành công hơn trong những kỳ đánh giá sau và nhất là trong kỳ đánh giá tổng kết toàn khoá
- Đánh giá trong lớp học tuỳ thuộc vào từng lớp học cụ thể
Đánh giá trong lớp học chỉ có thể đạt được mục đích khi nó đáp ứng được những yêu cầu và đặc điểm cụ thể của từng lớp học Mỗi lớp học có đối tượng riêng,
có những đặc điểm không giống bất kỳ lớp học nào khác, do vậy mỗi lớp học đòi hỏi
có kỹ thuật đánh giá tương ứng mà không thể áp dụng một cách máy móc, một mô hình có sẵn nào
- Đánh giá trong lớp học gắn với mọi hoạt động của người giáo viên trong và ngoài giờ học, là bộ phận cấu thành của phương pháp dạy học và là cơ sở hình thành tài năng sư phạm
Quá trình dạy và học liên tục được đánh giá bằng cách vận dụng các phương pháp phù hợp sẽ giúp cho người học tiến bộ không ngừng, người dạy thì ngày càng tích lũy được kiến thức và kinh nghiệm Đánh giá đơn giản khi dạy bài mới giúp cho người giáo viên hiểu rõ trình độ của người học ở mức nào và nên bắt đầu giảng từ đâu Một
Trang 19Đánh giá sau buổi học cho phép giáo viên củng cố bài giảng nhằm phát hiện những lỗ hổng kiến thức để kịp thời điều chỉnh
Với những đặc trưng nêu trên, đánh giá trong lớp học để đạt được mục đích vì
sự tiến bộ của người học cần đảm bảo các nguyên tắc:
o Tạo điều kiện nâng cao khả năng tự đánh giá của người học;
o Khuyến khích giáo viên và đồng nghiệp trao đổi về quá trình dạy học;
o Xác định rõ mục đích, tiêu chí và tiêu chuẩn kì vọng;
o Cung cấp thông tin về sự thiếu hụt giữa năng lực hiện tại và năng lực mong muốn;
o Cung cấp những thông tin có chất lượng cho người học về việc học của họ;
o Khuyến khích sự tự tôn trọng bản thân và những niềm tin mang tính động lực tích cực cho người học;
o Cung cấp thông tin cho giáo viên có thể sử dụng để giúp định hướng cho hoạt động dạy
b Vai trò của đánh giá trong lớp học
- Đối với giáo viên:
Việc đánh giá lớp học sẽ giúp giáo viên biết được hiệu quả và chất lượng giảng dạy Thông qua đánh giá lớp học, người giáo viên thu được thông tin một cách nhanh nhất
và trực tiếp Khi người giáo viên thực hiện được việc đánh giá cũng có nghĩa là người giáo viên sẽ đứng ở vị trí của người học, tìm hiểu những động cơ học tập của học sinh, năng lực, khả năng tiếp thu của học sinh, thực tế giảng dạy ra sao: nhanh hay chậm, có phức tạp quá không…để từ đó có những điều chỉnh, sửa đổi sao cho phù hợp
- Đối với nhà quản lý:
Thông qua đánh giá, các nhà quản lý sẽ đưa ra những quyết định phù hợp để điều chỉnh chương trình đào tạo và tổ chức giảng dạy và học tập cũng như đưa ra những quyết định về đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Đối với học sinh:
Trang 20Thông qua việc đánh giá thường xuyên của giáo viên mà học sinh biết được chất lượng học tập của mình Việc đánh giá giúp cho học sinh biết được họ nắm được, làm được những gì, mà còn có tác dụng thúc đẩy việc học tập của học sinh Đánh giá còn
có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập của học sinh
1.2 Đánh giá quá trình
1.2.1 Khái niệm đánh giá quá trình
Đánh giá quá trình là hoạt động của giáo viên sử dụng các phương pháp và kỹ
thuật đánh giá khác nhau trong quá trình dạy học nhằm rèn luyện và kiểm tra việc rèn luyện các kiến thức, kỹ năng đã được xác định trong mục tiêu của môn học [6]
Mục đích của đánh giá quá trình là sử dụng đánh giá như một phương pháp dạy
học, qua đó có được những thông tin phản hồi giúp giáo viên, học sinh điều chỉnh cách dạy, cách học, thay đổi phương pháp dạy, học cho phù hợp, từ đó không ngừng nâng cao chất lượng của việc học trong suốt quá trình dạy và học
Mục tiêu của đánh giá quá trình là các mục tiêu trung gian do giáo viên xác
định, chủ yếu tập trung vào quá trình học tập và những tiến bộ trong học tập của người học
Công cụ đánh giá quá trình thường thông qua các câu hỏi của giáo viên, hoặc
các kỹ thuật đánh giá;
Đánh giá quá trình được thực hiện trong suốt quá trình dạy học, trong và ngoài
giờ học, diễn ra hàng ngày, hàng giờ và được điều chỉnh thường xuyên, ảnh hưởng bởi nhu cầu của học sinh và những thông tin phản hồi từ giáo viên Trong quá trình đó, cả giáo viên và học sinh đều là những người học có chủ đích, họ đều được biết mình đang
ở đâu, hiểu rõ nhu cầu học tập và sử dụng thông tin đánh giá để phản hồi và định hướng cho cả hai bên biết làm thế nào để đến đích Đánh giá quá trình giúp học sinh tự kiểm tra mình để các em tự điều chỉnh kế hoạch tự học nên nó còn mang tính chuẩn đoán (tìm nguyên nhân sự tiến bộ và lệch lạc, biện pháp xử lí)
Trang 21Trong quá trình dạy học ở các trường phổ thông Việt Nam hiện nay, các giáo viên chủ yếu đang tiến hành các hình thức kiểm tra, đánh giá sau:
- Kiểm tra đánh giá thường xuyên
Các hình thức kiểm tra, đánh giá thường xuyên diễn ra trong quá trình giảng bài, trong phạm vi tiết học Giáo viên thường dùng các câu hỏi, các bài kiểm tra nhanh dưới dạng viết, các trò chơi.v.v Mục đích của kiểm tra đánh giá thường xuyên là tìm hiểu mức độ hiểu một nội dung nào đó của người học trước khi chuyển sang nội dung khác, hoặc để giáo viên điều chỉnh cách dạy cho giờ học kế tiếp.v.v
- Kiểm tra đánh giá định kì
Kiểm tra miệng/vấn đáp
Kiểm tra miệng được tiến hành thường xuyên vào đầu mỗi tiết học, giúp giáo viên nắm được tình hình học tập, chuẩn bị bài cũ của học sinh, khởi động giờ học mới Đây cũng là cơ sở liên hệ kiến thức đã học ở bài trước với bài sẽ dạy vào buổi đó Kiểm tra miệng thường được tiến hành dưới dạng vấn đáp, đôi khi giáo viên cũng có thể yêu cầu học sinh trình bày câu trả lời trên bảng
Bài kiểm tra học kỳ (hệ số 3)
Bài kiểm tra học kỳ là loại kiểm tra đánh giá tổng kết nhằm đánh giá một cách toàn diện mức độ nắm vững kiến thức, kỹ năng, kể cả các kỹ năng tư duy bậc cao như phân tích, tổng hợp, phê phán của học sinh sau một học kỳ hay cả năm học
Trang 22Có thể thấy đánh giá với mục đích cho điểm, xếp loại vẫn còn chiếm dung lượng lớn trong quá trình tổ chức hoạt động dạy – học ở nhà trường Việt Nam Do đó,
để phù hợp với thực tế dạy học và kiểm tra, đánh giá ở nước ta, đối với thuật ngữ
"đánh giá quá trình", cần phải hiểu rằng nó bao gồm cả đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ Trong khuôn khổ báo cáo, khóa luận sẽ tập trung chủ yếu vào đánh giá thường xuyên, với mục đích chính để cải tiến chất lượng dạy – học, vì sự tiến bộ của người học mà không nhằm mục đích cho điểm hay xếp loại
Để phù hợp với thực tế dạy học ở nước ta, sau đây, khi sử dụng thuật ngữ "đánh giá quá trình", ta sẽ hiểu nó bao gồm cả đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, nhưng khóa luận sẽ tập trung chủ yếu vào đánh giá thường xuyên
1.2.2 Chức năng của đánh giá quá trình
Đánh giá quá trình là một trong các hình thức đánh giá lớp học, do đó nó cũng
có những chức năng cơ bản của kiểm tra, đánh giá (trong giáo dục) nói chung Với mục đích chính nhằm thu thập thông tin phản hồi để cải tiến hoạt động dạy – học, tạo ra sự tiến bộ cho người học, chức năng chủ yếu của đánh giá quá trình, mà đặc biệt là đánh giá thường xuyên là chức năng định hướng Khi sử dụng đánh giá quá trình trong lớp học suốt học kì, giáo viên có thể lấy được thông tin phản hồi từ học sinh nhiều lần trong bất kì khoảng thời gian nào Những khó khăn của học sinh khi gặp các vấn đề mang tính thách thức sẽ được bộc lộ ngay trong quá trình đánh giá Do đó giáo viên có thể đưa ra những điều chỉnh hợp lí trong giờ học tiếp theo, tìm kiếm các biện pháp giúp lớp học hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của học sinh
Định hướng cho quá trình học tập của học sinh
Chức năng định hướng là một trong những chức năng quan trọng trong đánh giá quá trình học tập của học sinh Để thực hiện được chức năng định hướng, hỗ trợ cho quá trình học tập, đánh giá cần phải đem đến cho người học những thông tin có ý nghĩa
về việc thực hiện các nhiệm vụ (hành vi/hoạt động) học tập đáp ứng một mục tiêu học tập nào đó mà giáo viên giao cho Từ đó, học sinh có thể xác định được điểm mạnh,
Trang 23điểm yếu của bản thân để xây dựng cho mình kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu Chính vì điều này, đánh giá quá trình trở thành một phương tiện, công cụ không thể thiếu để hỗ trợ cho học sinh học tập, giúp các em hình thành được kiến thức
và kỹ năng cần thiết
Đánh giá quá trình cũng góp phần giúp học sinh khai thác một cách có chủ đích những thao tác tư duy của chính mình và biến nó thành động cơ học tập Nhờ đó, học sinh có thể hiểu và sử dụng các mục tiêu dạy học mà giáo viên đặt ra để định hướng cho mục tiêu học tập của chính mình, lựa chọn chiến lược học tập hiệu quả và tự đánh giá sự tiến bộ của bản thân Khi học sinh thực sự tự tin vào năng lực học tập của bản thân, họ sẽ có thêm động cơ, năng lượng để học, kiên trì thực hiện các nhiệm vụ, thách thức trong học tập mà giáo viên đặt ra
Định hướng, điều chỉnh kế hoạch dạy học của giáo viên
Dựa vào những phản hồi trong quá trình đánh giá của học sinh trong lớp, giáo viên có thể đánh giá hiệu quả phương pháp dạy học, nhờ đó giáo viên đưa ra được những điều chỉnh hợp lí trong giờ dạy kế tiếp Đánh giá quá trình sẽ định hướng cho giáo viên phương hướng thay đổi để họ không ngừng hoàn thiện bản thân, tạo cơ hội cho họ được phát triển năng lực nghiệp vụ cũng như khả năng sáng tạo các hình thức, cách thức tổ chức dạy học phù hợp với từng đối tượng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy của mình
Kết quả kiểm tra đánh giá còn giúp các bậc phụ huynh biết được tình hình học tập của con em mình và sự phối hợp cần thiết với nhà trường giúp đỡ con em mình học tập tốt hơn Đồng thời việc kiểm tra, đánh giá cũng sẽ cung cấp cho nhà trường những tài liệu để đánh giá tình hình dạy học Toán ở trong nhà trường và kết quả học tập từng thời gian của mỗi học sinh
1.2.3 Đặc trưng của đánh giá quá trình
Thuật ngữ “đánh giá quá trình ” được giới thiệu bởi Michael Scriven vào năm
1967 và chỉ thực sự được nhiều người quan tâm biết đến kể từ 1998 khi Paul Black và
Trang 24Dylan Wiliam giới thiệu trong các nghiên cứu của mình về đánh giá quá trình Ở nước
ta, thuật ngữ này xuất hiện để chỉ những hoạt động KT-ĐG được thực hiện trong suốt quá trình dạy học, để phân biệt với những hoạt động được thực hiện ở thời điểm khác nhau như đánh giá trước khi bắt đầu quá trình dạy học hay khi kết thúc quá trình này Như đã đề cập ở trên, với thực tế dạy học ở Việt Nam, nhắc đến đánh giá quá trình, cần hiểu rằng hoạt động này bao gồm cả đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, bởi còn có những bài kiểm tra định kỳ (15’, 45’) theo quy định
So với hình thức đánh giá tổng kết, đánh giá quá trình có những đặc trưng riêng, cả
về mục đích sử dụng, phương pháp và kỹ thuật triển khai
Đánh giá quá trình được thực hiện với mục đích lấy thông tin phản hồi cho học sinh và giáo viên, nhằm cải thiện chất lượng của hoạt động giảng dạy và phát triển khả năng của người học Đánh giá quá trình (chủ yếu đánh giá thường xuyên) không chú trọng xác định thành tích của người học mà chú trọng giúp học sinh và giáo viên hiểu được những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và những lỗ hổng kiến thức của từng em để có kế hoạch điều chỉnh kịp thời
Đánh giá quá trình được thực hiện trong suốt quá trình dạy học, diễn ra hàng ngày, hàng giờ, liên tục, có hệ thống, chứ không chỉ vào một vài thời điểm định sẵn như đánh giá tổng kết Trong quá trình ấy, giáo viên và học sinh cùng hợp tác, sử dụng những thông tin thu thập được để điều chỉnh hoạt động dạy – học
và tiến bộ không ngừng
Trong đánh giá quá trình cả giáo viên và học sinh đều thực hiện vai trò là những người học có chủ đích, sử dụng thông tin phản hồi một cách tích cực, hiệu quả
để biết mình đang ở đâu, tìm hiểu điều kiện, nhu cầu học tập và định hướng cho
cả người dạy và người học biết cách làm thế nào để đến đích Thông tin nhận từ đánh giá quá trình lại được sử dụng để giáo viên và học sinh cùng điều chỉnh cách dạy – cách học, giúp học sinh tiến bộ, tiến tới đạt mục tiêu học tập mà giáo viên kì vọng
Trang 25 Các phương pháp và kỹ thuật đánh giá được sử dụng rất linh hoạt, được điều chỉnh thường xuyên, ảnh hưởng bởi nhu cầu của học sinh và những thông tin phản hồi từ học sinh Do được liên tục điều chỉnh, cải tiến để phù hợp với thực
tế và đáp ứng mục tiêu cần đạt, đánh giá quá trình nếu được sử dụng hiệu quả,
có thể cải tiến một cách rõ rệt kết quả học tập của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên
1.3 Các kỹ thuật đánh giá quá trình
1.3.1 Các vấn đề chung về các kỹ thuật đánh giá quá trình
Trong tài liệu đề cập, đánh giá theo tiến trình (chủ yếu là đánh giá thường xuyên
ở nước ta), cả giáo viên và học sinh với tư cách từng cá nhân tham gia một cách tích cực vào quá trình đánh giá Giáo viên quan tâm đến việc khám phá những xu hướng và dấu hiệu ở học sinh có thể cung cấp thông tin và giúp nâng cao chất lượng dạy học Khi quan tâm đến thực chất học sinh đã và đang học được gì, giáo viên có thể có những cách thức, biện pháp chính thức hoặc không chính thức để tìm hiểu thông tin từ học sinh Với việc sử dụng các cách thức, biện pháp đó một cách có hệ thống, tích hợp một cách tự nhiên vào trong mỗi bài giảng, giáo viên có thể có được những thông tin
có giá trị về mức độ đạt được hoặc thiếu hụt về kiến thức, kĩ năng của học sinh trong một bài học cụ thể Mục đích của việc làm này là để giáo viên biết được học sinh của mình biết gì, không biết gì, nếu biết thì biết đến mức độ nào để có cách điều chỉnh hợp
lý trong cách dạy và học Đây cũng chính là thể hiện triết lí dạy học lấy người học làm trung tâm
Trang 261.3.1.1 Vai trò của các kĩ thuật đánh giá trong lớp học
Các kĩ thuật đánh giá trong lớp học là các “chiến lược” đánh giá thường xuyên mang tính hệ thống để thu thập thông tin phản hồi của về việc học của học sinh và để trả lời cho các câu hỏi sau:
Học sinh đã thực sự học được gì từ bài giảng trên lớp
Học sinh tiến bộ như thế nào so với mục tiêu dạy học đã đề ra?
Học sinh gặp những khó khăn gì trong quá trình chiếm lĩnh tri thức mới?
Học sinh đã học như thế nào, tư duy như thế nào?
Giáo viên có thể thu thập thông tin bằng các cuộc khảo sát học sinh vào cuối năm học để định hướng cho việc lập kế hoạch cho năm học tiếp theo nhưng sẽ không có lợi ích trực tiếp cho những người hiện đang học ngay trong năm học đó Sử dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học trong suốt học kì, người giáo viên có thể lấy được thông tin phản hồi từ phía học sinh nhiều lần trong mỗi buổi học hoặc tại những thời điểm quyết định trong một học kì Bằng cách này, những khó khăn của học sinh khi gặp các vấn đề mang tính thách thức hoặc nếu họ bỏ qua một điểm quan trọng nào đó sẽ bộc lộ ngay tức thì Do đó, giáo viên có thể đưa ra những điều chỉnh hợp lý trong giờ học tiếp theo, hiệu quả hơn nhiều so với việc đến kì kiểm tra mới tìm hiểu xem học sinh không hiểu gì Bằng cách tìm hiểu xem học sinh đã học gì và còn điều gì chưa hiểu rõ, giáo viên có thể có biện pháp giúp lớp học hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của học sinh
Sử dụng các kỹ thuật đánh giá theo tiến trình trong lớp học thường xuyên sẽ giúp giáo viên:
- Thu hút sự chú ý của học sinh trong suốt quá trình dạy học;
- Có được thông tin về điều kiện học tập của người học và phản hồi kịp thời về hiệu quả của quá trình dạy học để có biện pháp điều chỉnh, nâng cao chất lượng dạy học;
Trang 27- Nhanh chóng có được thông tin về những kiến thức, kỹ năng mà học sinh đã lĩnh hội được cũng như cách thức học sinh chiếm lĩnh những kiến thức kỹ năng
đó mà không cần phải chờ đến các kì kiểm tra, đánh giá định kì;
- Động viên, khích lệ học sinh để họ hiểu thêm về quá trình học tập và tính cần thiết phải tham gia vào các hoạt động đánh giá theo tiến trình học tập của chính mình, từ đó tăng cường sự gần gũi giữa người dạy và người học, tạo cơ sở vững chắc cho các hoạt động giáo dục khác;
- Không ngừng được trau dồi và tích lũy kinh nghiệm; tạo động lực để tìm tòi, khám phá và phát triển khả năng sáng tạo ngay trong quá trình triển khai các kỹ thuật đánh giá giúp hoàn thiện bản thân
Đối với học sinh, việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá trong lớp học thường xuyên sẽ giúp học sinh:
- Thấy được sự quan tâm của giáo viên tới sự tiến bộ của bản thân trong suốt quá trình học tập;
- Có cơ hội được bộc lộ bản thân và phát triển sự sáng tạo của mình khi tham gia vào các hoạt động do người dạy tổ chức;
- Phát triển khả năng phân tích và tư duy phê phán về các nội dung của môn học;
- Thu nhận thông tin phản hồi về chính quá trình học tập của bản thân, từ đó tạo động lực để tìm tòi, khám phá, điều chỉnh phương pháp học tập để tiến bộ; phát triển kỹ năng tự đánh giá và quản lí quá trình học tập của bản thân;
- Hình thành động lực và phương pháp tự học suốt đời
Mục đích của việc sử dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học là để nâng cao chất lượng của việc học trong suốt quá trình dạy và học, không nhằm mục đích để cho điểm
Trang 28hay phân loại người học Việc sử dụng các kĩ thuật này nhằm giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh các chiến lược dạy và học Trước khi sử dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học, giáo viên cần làm rõ mục đích dạy học của mình Bên cạnh đó, các mục tiêu dạy học cũng nên được viết rõ ràng tường minh, giúp định hướng tốt hơn cho người học
1.3.1.2 Tính cần thiết của việc sử dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học
Kết thúc một giờ học hoặc một chủ đề nào đó, điều mà giáo viên thường quan tâm
là liệu học sinh có còn thắc mắc gì về nội dung của bài học và có cần giáo viên giải đáp hay không Thông thường, để biết được điều này, giáo viên thường tạo cơ hội cho học sinh được đặt câu hỏi hoặc nêu ý kiến trao đổi và thắc mắc Học sinh thường không chủ động trong việc đưa ra ý kiến của mình, vì vậy giáo viên khó có thể nắm bắt được học sinh đang nghĩ gì Để xác định được thực chất học sinh đã và đang học được gì, giáo viên có thể có những cách thức để tìm hiểu thông tin từ học sinh Bằng cách sử dụng các kỹ thuật đánh giá quá trình một cách có hệ thống, tích hợp một cách tự nhiên vào trong mỗi bài giảng, giáo viên có thể có được những thông tin có giá trị về mức độ đạt được hoặc thiếu hụt về kiến thức, kỹ năng của học sinh trong một bài học cụ thể và trong cả khóa học Có được những thông tin này, cả giáo viên và học sinh sẽ có cách điều chỉnh hợp lý trong cách dạy và cách học để đạt được mục tiêu dạy - học
Các kĩ thuật đánh giá trong lớp học được sử dụng không nhằm mục đích xếp loại, cho điểm, lúc mới bắt đầu có thể học sinh sẽ không được đốc thúc hoặc không tham gia một cách nghiêm túc Giáo viên cần thể hiện cho học sinh nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc tham gia thực hiện các kĩ thuật đánh giá này bằng việc giải thích cho học sinh rõ về cách thực hiện và lý do vì sao cần thực hiện chúng Sử dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học giúp học sinh thấy được sự quan tâm của giáo viên tới chất lượng và hiệu quả của quá trình học tập, làm cho học sinh có thêm động cơ học tập tích cực hơn Các kĩ thuật đánh giá trong lớp học sẽ thu hút sự tập trung của học
Trang 29học được gì Thêm vào đó, các kĩ thuật đánh giá trong lớp học cũng khuyến khích học sinh phản hồi về việc học của họ, giúp học sinh không chỉ học được mà còn nhận thức
và kiểm soát được quá trình học tập của mình
1.3.1.3 Xử lý các kết quả đánh giá thường xuyên trong lớp học
Thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá, giáo viên thu thập được thông tin
từ những câu trả lời của học sinh và cần thường xuyên cung cấp thông tin phản hồi cho học sinh về điều đó Sau khi triển khai, thông tin phản hồi cần đưa đến cho học sinh càng nhanh càng tốt, đây là khâu quan trọng nhất, hữu ích nhất với quá trình dạy học Khi học sinh nhận được thông tin phản hồi từ phía giáo viên, họ biết rằng giáo viên có
sự quan tâm tới ý kiến, quan điểm họ Giáo viên có thể bố trí toàn bộ thời gian của giờ học tiếp theo để thảo luận và cung cấp thông tin phản hồi cho học sinh, công việc này tốt nhất nên dành cho những giờ học ôn tập hoặc tổng kết những nội dung đã học trước
đó Tuy nhiên, có thể dành một ít thời gian đầu giờ trước khi bắt đầu giờ học tiếp theo
để phản hồi thông tin, điều đó sẽ có lợi cho quá trình học tập của học sinh Điều quan trọng nhất là học sinh hiểu rõ ý nghĩa những thông tin phản hồi mà giáo viên cung cấp
1.3.1.4 Tần suất và cách sử dụng các kĩ thuật đánh giá
Các kĩ thuật đánh giá có thể được sử dụng bằng cách tích hợp vào các hoạt động diễn ra thường xuyên trên lớp, có thể vào thời điểm bắt đầu hoặc kết thúc giờ học, hoặc vào những thời điểm quan trọng trong học kì để đánh giá hiệu quả của các hoạt động học tập hoặc khuyến khích học sinh đánh giá sự tiến bộ trong học tập của mình
Với từng đối tượng học sinh, giáo viên, môn học, mục tiêu dạy - học và mục đích sử dụng mà tần suất và lựa chọn sử dụng kĩ thuật đánh giá cũng có sự khác biệt Cho phép học sinh giấu tên khi trả lời thì các câu trả lời sẽ khách quan và thông tin thật hơn, học sinh được tự do phát biểu quan điểm mà không lo lắng Tuy nhiên, các kĩ thuật được triển khai dưới dạng các nhiệm vụ giao về nhà hoặc các hoạt động theo nhóm nhỏ trong lớp học, thì việc giấu tên là không nên và không cần thiết
Trang 30Các câu hỏi đặt ra nên tập trung về phía người học (chẳng hạn, “Các em đã học được gì?”) hơn là đặt các câu hỏi hướng về phía người dạy (“Em có thích bài giảng của thầy/cô không?”) Những câu hỏi mang ý nghĩa phản hồi sẽ tốt hơn những câu hỏi đơn giản, mang tính tường thuật Khi đặt câu hỏi nên xác định mục đích hỏi rõ ràng và bảo đảm đáp ứng được mong đợi của người học về việc nhận được thông tin phản hồi
1.3.1.5 Quy trình thực hiện
Các kỹ thuật đánh giá trong lớp học nên được sử dụng theo một trật tự, nguyên tắc khoa học, hợp lý Quy trình để thiết kế, triển khai các kỹ thuật đánh giá quá trình trong lớp học có thể thực hiện theo các bước sau đây:
Bước 1 Xác định mục đích đánh giá
Để xác định mục đích đánh giá, giáo viên hãy bắt đầu bằng câu hỏi:
- Sử dụng kỹ thuật đánh giá này để lấy thông tin cho những quyết định nào?
- Ai sẽ là người dùng quyết định này?
- Thông tin nào sẽ thực sự hữu ích cho những quyết định này?
Bước 2 Xác định mục tiêu học tập (kiến thức, kỹ năng, thái độ) sẽ đánh giá
Những mục tiêu phải được gắn với các bài học cụ thể, được sử dụng làm cơ sở để lựa chọn và thiết kế kỹ thuật đánh giá
Bước 3 Thiết kế (hoặc lựa chọn) kỹ thuật, công cụ đánh giá Trong bước này,
căn cứ vào mục đích và mục tiêu đánh giá, giáo viên cần:
- Lựa chọn hoặc thiết kế kỹ thuật đánh giá phù hợp;
- Lựa chọn hoặc thiết kế các nhiệm vụ, công cụ đánh giá sao cho người học có thể tự đánh giá việc đạt mục tiêu học tập;
- Xây dựng một số ví dụ phù hợp (lưu ý một số sai lầm học sinh thường gặp)
Bước 4 Triển khai và phản hồi thông tin với người học Trong quá trình triển
khai, giáo viên nên thông báo, giải thích cho học sinh rõ về cách thức thực hiện, dành
Trang 31thời gian hợp lý cho học sinh hoàn thành nhiệm vụ Đồng thời giáo viên cũng cần chú ý:
- Cung cấp cho người học thông tin phản hồi chính xác, đúng lúc;
- Sử dụng kết quả đánh giá để trao đổi với học sinh về quá trình học tập cũng như thu hút học sinh tham gia vào việc phân tích các kết quả thu được;
- Đưa ra những nhận xét và sử dụng kết quả đánh giá một cách chính xác
Trong quá trình triển khai, giáo viên cũng cần lưu ý:
- Thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá, cần giúp người học hiểu và xác định được mục tiêu học tập cho chính mình
- Người học là người quan trọng nhất trong sử dụng thông tin thu được từ các hoạt động đánh giá thường xuyên trong lớp học
- Người học có cơ hội nhận và trao đổi thông tin phản hồi đa chiều
- Các kỹ thuật đánh giá được thiết kế sao cho người học có thể sử dụng kết quả
để tự đánh giá và đặt ra mục tiêu cho quá trình học tập tiếp theo
1.3.2 Một số kỹ thuật đánh giá quá trình
Các kỹ thuật đánh giá trong lớp học được nghiên cứu từ những năm 1980 ở hai trường đại học nổi tiếng của Mỹ là đại học Harvard và đại học California (Berkeley) Người dạy sử dụng các kỹ thuật đánh giá trong lớp học như là một biện pháp có tính hệ thống để tìm hiểu mức độ tiếp thu kiến thức và phản ứng của người học với việc giảng dạy của giáo viên và sau đó sẽ sử dụng những thông tin có được để cải tiến chất lượng dạy – học Các kỹ thuật đánh giá thường xuyên trong lớp học được sử dụng trong suốt quá trình dạy học, từ khi người học bắt đầu học một nội dung/chủ đề mới, không nhằm mục đích để xếp hạng, chủ yếu nhằm để thu thập các thông tin phản hồi từ học sinh về những gì họ đã thu được (không chỉ về kiến thức mà đặc biệt chú trọng các kỹ năng
Trang 32học tập, tư duy và vận dụng vào cuộc sống) và điều gì họ thấy băn khoăn về những vấn
đề liên quan đến việc học để giúp học sinh học tốt hơn
Trong khuôn khổ báo cáo này, như đã đề cập ở trên, em xin tập trung vào nhóm các kỹ thuật đánh giá kiến thức và kỹ năng nhằm hỗ trợ, thúc đẩy sự tiến bộ của người học trong học tập nói chung và quá trình học môn Toán nói riêng Báo cáo xin được sơ lược về 11 kỹ thuật đánh giá quá trình sử dụng để đánh giá kiến thức và kỹ năng của người học, và các kỹ thuật này cũng phù hợp sử dụng trong quá trình dạy học môn Toán
1.3.2.1 Thẻ phân loại
Mục đích
Kỹ thuật đánh giá này được sử dụng nhằm :
- Đánh giá mức độ chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng vận dụng kiến thức của học sinh thông qua việc phân loại
- Đánh giá khả năng suy luận, tổng hợp và khái quát thông tin của học sinh
Mô tả chung
Thẻ phân loại là một kĩ thuật giúp học sinh nâng cao khả năng phân tích và xử lí thông tin Học sinh có nhiệm vụ sắp xếp một số các thẻ có chứa nội dung theo một tính chất nhất định Học sinh sắp xếp các thẻ dựa vào các kiến thức đã được học về các khái niệm, đối tượng, hoặc quy trình trên thẻ Khi phân tích và sắp xếp các thẻ, học sinh cần thảo luận lí do để đặt mỗi thẻ vào nhóm đã lựa chọn Trong khi học sinh thảo luận, giáo viên quan sát lớp học và lắng nghe lựa chọn của học sinh: đồng ý, không đồng ý hoặc phân vân Giáo viên chú ý ghi lại những vấn đề học sinh gặp phải để tiến hành giải đáp cho học sinh sau đó
Quá trình thảo luận với bạn bè giúp cho người học giải quyết các khó khăn liên quan, trong khi giáo viên duy trì vai trò không phán xét, là người lắng nghe và làm rõ, hướng dẫn học sinh tới những kiến thức trong bài học
Trang 33- Học sinh làm việc theo cặp hoặc nhóm nhỏ (3-5 người), sắp xếp các thẻ được giao Mỗi thành viên trong nhóm phải xem xét các ý kiến, tiến hành thảo luận và quyết định thống nhất sự lựa chọn của nhóm
- Lưu ý những ví dụ mà giáo viên có thể thiết kế để thách thức sự sáng tạo của học sinh
- Nếu cần hãy cung cấp cho các học sinh một bảng ghi chép để học sinh ghi lại lập luận của mình cho vị trí của các thẻ
1.3.2.2 Hợp tác sửa lỗi
Mục đích:
- Giúp giáo viên quản lý được vấn đề hoàn thành bài tập về nhà của học sinh
- Rèn luyện và phát triển năng lực nhận diện và giải quyết vấn đề của học sinh
Mô tả chung:
Kỹ thuật này cung cấp một cách đưa phản hồi cho học sinh về bài tập về nhà của họ mà không phải chỉ giao về nhà và bỏ qua không kiểm tra Học sinh được yêu
Trang 34cầu hoàn thành bài tập về nhà và nộp bài làm bao gồm các câu trả lời, đáp án của bài tập Giáo viên cố ý lựa chọn một số các bài viết của học sinh làm mẫu, các bài được chọn là các bài làm sai hoặc chỉ đúng một phần Sau đó giáo viên cung cấp phản hồi về
số lượng và loại lỗi hoặc nội dung sai sót để học sinh sửa đổi Các lỗi sai không được đưa ra cụ thể cho học sinh mà chỉ đưa ra “manh mối” là vùng có chứa lỗi sai Các bài mẫu chứa lỗi sai và “manh mối” được phát cho các nhóm nhỏ học sinh, học sinh cùng hợp tác tìm ra các nội dung có vấn đề và sửa đổi chúng Kỹ thuật này khuyến khích học sinh tham gia công việc mặc dù công việc không phải của cá nhân
- Học sinh làm việc cùng nhau trong nhóm nhỏ của họ để xác định vùng cần chỉnh sửa hoặc cải tiến, thảo luận các ý tưởng liên quan đến câu hỏi trong bài tập, cùng nhau chỉnh sửa công việc khi tất cả các thành viên trong nhóm đều đồng ý sửa đổi Sản phẩm được gửi lại và sau đó trở thành đại diện của nhóm mà không phải sản phẩm của
cá nhân
- Sau khi hoàn thành bài tập riêng của nhóm, giáo viên trả lại các phiếu bài tập còn lại chưa được sửa để học sinh tự sửa lại hoặc làm việc với các thành viên khác
Lưu ý
- Nên để khuyết danh các phiếu bài tập được chọn làm ví dụ để sửa lỗi
- Cần có thời gian để hướng dẫn cho học sinh về kỹ thuật này và tạo cơ hội để học sinh thực hành
- Nên sử dụng câu trả lời ngắn, ghép nối, điền vào chỗ trống hoặc chọn nhiều lựa chọn
Trang 35- Học sinh cần tiến hành các cuộc thảo luận trong suốt quá trình làm việc để có câu trả lời thống nhất và phong phú về nội dung
- Cẩn thận khi học sinh nghĩ rằng đây là thời gian để chơi và không nỗ lực vào công việc của mình nếu họ biết chỉ có một số phiếu bài tập được sửa Giáo viên phải chắc chắn rằng tất cả học sinh có cơ hội xem lại bài làm của mình sau khi tham gia kỹ thuật này bất kể bài làm của họ được chọn làm manh mối
1.3.2.3 Chuỗi ghi chú
Mục đích
- Rèn khả năng nhanh nhạy và sáng tạo trong tư duy logic của học sinh
- Đánh giá khả năng phân tích, tổng hợp kiến thức của học sinh
Mô tả chung
Kỹ thuật này khuyến khích học sinh vượt ra khỏi khuôn khổ của việc ghi nhớ một cách thông thường vì trước tiên học sinh phải tổng hợp và đánh giá những gì người khác đã ghi lại trước khi bổ sung ý tưởng của mình Chuỗi ghi chú cho phép học sinh thể hiện những quan điểm khác nhau về các khái niệm trong hoặc sau khi học một nội dung nào đó Kỹ thuật được sử dụng tốt nhất như là một hoạt động kiểm tra sự hiểu biết của học sinh sau khi họ đã có cơ hội để khám phá và tìm hiểu về khái niệm Phân tích các ghi chú cho thấy mức độ tư duy của học sinh về các khái niệm chính được đưa
ra và thảo luận trong lớp cũng như những kinh nghiệm mà học sinh đã có Thông qua
kĩ thuật này giáo viên cũng có thể thấy được mức độ tinh tế và chính xác của học sinh khi giải thích về khái niệm bằng các thuật ngữ mà họ sử dụng, đồng thời phát hiện những sai lầm có thể có
Trang 36- Chuyển giấy ghi chú xung quanh lớp học từ học sinh này đến học sinh khác, mỗi học sinh thêm một hoặc hai ý kiến có liên quan đến câu hỏi hoặc xây dựng dựa trên câu hỏi đó Các ý kiến đó có thể là mở rộng ý kiến hoặc không đồng ý với ý kiến của người khác
- Học sinh có thể tiến hành viết ghi chú trong khi đang tham gia vào một nhiệm
vụ khác Mỗi học sinh có từ một đến hai phút để viết lên ý kiến của mình Các ghi chú phải ngắn gọn và rõ ràng
- Sau khi hoàn thành, các chuỗi ghi chú có thể được đọc to trước lớp Học sinh thảo luận về các phát biểu trên chuỗi ghi chú và bảo vệ ý kiến của chính mình
Lưu ý
- Cho học sinh gấp lại tờ giấy của mình mỗi lần họ trả lời, chỉ để lại một đến hai ghi chú cuối cùng khi chuyển nó sang cho bạn khác Học sinh tiếp theo viết một ghi chú và sau đó tiến hành gấp nó lại một lần nữa chỉ để phản hồi của mình xuất hiện khi chuyển nó cho học sinh tiếp theo nữa, tiếp tục như vậy Từ đó, giáo viên có thể phân tích cách học sinh xem xét và xây dựng dựa trên ý tưởng của bạn mình mà không bị phân tâm bởi các bình luận trước đó
- Kỹ thuật này nên được giới thiệu và mô hình hóa một cách rõ ràng trong lần đầu tiên sử dụng Đảm bảo học sinh không bị phân tâm, ảnh hưởng bởi ý tưởng của các học sinh khác hoặc chỉ đơn thuần là viết lại những gì người khác đã viết
1.3.2.4 Đường truyền ý tưởng
Mục đích
- Tạo không gian thoải mái cho học sinh tự do phát biểu ý kiến của bản thân và
so sánh ý kiến của mình với người khác
- Đánh giá được khả năng giải quyết vấn đề và tư duy logic, sáng tạo của học sinh
Mô tả chung
Trang 37Kỹ thuật này cho phép giáo viên kiểm tra nhanh các ý tưởng và lời giải thich phổ biến trong lớp học Giáo viên đưa ra tình huống có vấn đề hoặc đưa ra một vài hiện tượng, dữ kiện, và học sinh sẽ là người lên ý tưởng cho các câu hỏi có thể có Sau khi chuẩn bị câu hỏi, học sinh sẽ chuyển câu hỏi này đến học sinh khác trong lớp một cách ngẫu nhiên và tất cả học sinh đều tham gia trả lời câu hỏi Học sinh không cần ghi tên mình trên phiếu nêu ý tưởng, vì thế họ sẽ được tự do sáng tạo Kỹ thuật này cho phép học sinh khai thác suy nghĩ của người khác, so sánh ý tưởng của mình với những bạn học khác trong lớp Với những thông tin thu được, giáo viên thiết kế các hoạt động học tập nhằm mục tiêu giúp học sinh củng cố và phát triển thêm các khái niệm đã học
Hướng dẫn sử dụng
- Chọn mục tiêu nội dung Yêu cầu học sinh phải đưa ra một câu hỏi và cung cấp một đáp án cho câu hỏi đã chọn
- Nhắc nhở học sinh không viết tên lên phiếu Cho học sinh thời gian suy nghĩ
để ghi lại câu hỏi và đáp án của mình (trong phiếu được chuyển đi chỉ có câu hỏi, đáp
án được học sinh tự giữ lại) Khuyến khích học sinh giải thích câu trả lời của mình tốt nhất để một học sinh khác có thể hiểu được
- Khi tất cả mọi người đã sẵn sàng, hãy đưa một hiệu lệnh để học sinh vò giấy thành một quả bóng và ném nó qua lại trong không gian lớp học Học sinh tiếp tục ném
và bắt cho đến khi giáo viên nói dừng lại Phải chắc chắn rằng cuối cùng trên tay mỗi học sinh đều có một phiếu
- Sau khi học sinh bắt được tờ giấy, cho họ thời gian để đọc câu hỏi và cố gắng thử đưa bản thân vào trong đầu của người khác bằng cách tìm đáp án Sau đó, chia học sinh vào các nhóm nhỏ thảo luận về những điểm tương đồng hoặc khác biệt trong cách giải thích
- Sau thời gian thảo luận nhóm, tiến hành thảo luận trong lớp Giáo viên hỏi học sinh trong lớp để quyết định ý kiến nào là hợp lý nhất và học sinh phải đưa ra lời giải thích cho câu trả lời của mình Đây là lúc học sinh có thể chia sẻ ý tưởng của mình Sau đó, giáo viên yêu cầu biểu quyết để xem thử có bao nhiêu học sinh đã hoàn toàn
Trang 38thay đổi theo ý kiến vừa được đưa ra, bao nhiêu học sinh giữ nguyên ý kiến Với sự đồng thuận từ lớp, chọn một số ý kiến chung và yêu cầu học sinh quyết định về cách điều tra câu trả lời để xác định đúng đáp án Cho học sinh thời gian kiểm tra hoặc sử dụng các nguồn lực khác để nghiên cứu câu trả lời chính xác
Lưu ý
- Kỹ thuật này có thể được sửa đổi để phù hợp với không gian lớp hơn bằng cách điều chỉnh nó, học sinh gấp đôi tờ giấy của mình và truyền nó đến quanh phòng cho đến khi giáo viên cho tín hiệu dừng lại
- Đây là một kỹ thuật thú vị, hấp dẫn – vì lý do này, cẩn thận không lạm dụng
mở Trong quá trình khám phá ý tưởng của chính học sinh và của những người khác, học sinh sử dụng thông tin đó để kết nối cấu trúc của một chủ đề
Hướng dẫn sử dụng
Trang 39- Giáo viên có thể sử dụng bản đồ thẻ khái niệm như một gợi ý trước khi giảng dạy hoặc tại các điểm chốt trong một chủ đề để thu thập thông tin về cách học sinh tạo mối liên hệ giữa một tập hợp các khái niệm và thuật ngữ
- Phân học sinh trong lớp thành các nhóm học sinh khác nhau, phát cho mỗi nhóm học sinh một tập hợp các từ hoặc cụm từ được chuẩn bị trước, quan sát xem mỗi nhóm có ý nghĩ về khái niệm giống nhau theo những cách khác nhau như thế nào
- Các câu do học sinh tạo ra được giáo viên cẩn thận kiểm tra để không có bất
kỳ khái niệm không chính xác được đưa ra Các mối liên kết cho thấy mức độ tinh tế của ý tưởng, độ chính xác của nội dung, chiều sâu và bề rộng suy nghĩ của học sinh
- Khi học sinh dán thẻ vào giấy A0 được phát trước đó, viết vào mối liên kết để tạo thành bản đồ và chia sẻ bản đồ với cả lớp sau khi hoàn thành
- Các bản đồ khác nhau có thể được giáo viên lựa chọn để cung cấp phản hồi cho bản thân và cho học sinh trong giai đoạn phát triển khái niệm chính thức của bài giảng Các bản đồ cũng có thể được giáo viên sử dụng bắt đầu các câu hỏi thăm dò sâu hơn về sự hiểu biết của học sinh
- Bản đồ thẻ khái niệm có thể được sử dụng lại ở phần cuối của đơn vị giảng dạy để giúp học sinh suy ngẫm về mức độ hiểu biết của mình
- Nhu cầu nhận thức của kỹ thuật đánh giá quá trình này phụ thuộc vào bản chất
cụ thể hoặc trừu tượng của các khái niệm được chọn và số lượng thẻ để lập bản đồ
Trang 40Chọn mức độ phù hợp với cấp lớp của học sinh và sự phức tạp về chủ đề mà họ đang học
đề Học sinh trình bày lý do để quyết định xem mỗi yêu cầu hoặc khẳng định là đúng hoặc sai Hơn nữa, kỹ thuật giúp ta giải đáp câu hỏi: “Làm thế nào để chúng ta biết mình biết cái gì?”
- Lắng nghe cẩn thận khi học sinh thảo luận về ý tưởng của riêng mình và tranh luận với quan điểm của bạn cùng lớp Lưu ý điểm mạnh hoặc điểm yếu trong việc sử dụng các kỹ năng lý luận quan trọng có thể cần được tăng cường hơn nữa trong quá trình thông qua hướng dẫn đến mục tiêu Xác định các lĩnh vực thỏa thuận hoặc bất đồng ý kiến có thể được giải quyết trong các bài học và cuộc thảo luận tiếp theo
- Đưa các câu hỏi lên bảng phụ hoặc phát phiếu học tập cho học sinh Học sinh xem và thảo luận với nhóm nhỏ hoặc cả lớp