Tư tưởng hồ chí minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và sự vận dụng tư tưởng đó vào việc xây dựng đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên hiện nay

Những giá trịđạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc, quê hương, gia đình đã được Hồ ChíMinh kế thừa, phát huy, phát triển lên một tầm cao mới, của thời đại mới vàđược thể hiện một cách

MỤC LỤC

A Lời mở đầu……… trang 4

B Nội dung

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng……… trang 5

1 Cơ sở hình thành đạo đức HCM……… trang 5

2 Vị trí, vai trò đạo đức trong tư tưởng HCM……… trang 9

3 Những chuẩn mực đạo đức cách mạng trong tư tưởng HCM………… trang 11

4 Một số nguyên tắc xây dựng, rèn luyện……… trang 17đạo đức cách mạng theo tư tưởng HCM

II Vận dụng tư tưởng vào việc xây dựng ……… trang 22 đạo đức của học sinh, sinh viên hiên nay

1 Thực trạng hssv trẻ ở nước ta hiện nay……… trang 22

2 Yêu cầu đặt ra đối với đạo đức hssv hiện nay……… trang 26

3 Phương hướng vận dụng tư tưởng đạo đức HCM vào hssv hiện nay……trang 28

4 Đề xuất các biện pháp cụ thể để giáo……… trang 30 dục hssv theo tư tưởng HCM về đạo đức

Lời kết thúc……… trang 33Tài liệu tham khảo……… trang 34

LỜI MỞ ĐẦU

Trước lúc đi xa, chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại lời di huấn dặn dò về vấn đềđạo đức cách mạng: “Đảng ta là một đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộphải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, phải thật sự cần, kiệm, liêm, chính,chí công vô tư Phải gìn giữ Đảng ta thật trong sạch , phải xứng đáng là ngườiđầy tớ trung thành của nhân dân” Cả cuộc đời của mình, Người đã thực hiện mộtcách hoàn chỉnh , trọn vẹn những tư tưởng và khát vọng của đạo đức cách mạng;Người vừa là nhà lí luận đạo đức cách mạng, vừa là một tấm gương đạo đứctrong sang và gần gũi nhất

Về đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minh nói : “Đạo đức không phải là đạo đứcthủ cựu Nó là đạo đức mới Đạo đức vĩ đại, nó không vì danh vọng của cá nhân,

mà vì lợi ích chung của đảng, của dân tộc và của loài người” Và theo cách diễnđạt của người thì đạo đức như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối và, sứcmạnh của con người, sức có mạnh thì mới gánh được nặng đi được xa Ngườithường xuyên nhấn mạnh: “Đảng phải là đạo đức, là văn minh”, cán bộ, đảngviên có đạo đức cách mạng phải vừa hồng vừa chuyên, phải hội tụ cả đức lẫn tài,đức là gốc, phải có sự trung với nước, hiếu với dân

Tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng trong sang Hồ Chí Minh là tàisản tinh thần vô giá của đảng và dân tộc ta Nghiên cứu, học tập và vận dụng tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh là niềm vinh dự tự hào của mỗi học sinh sinh viêntrong thời kì hiện đại ngày này Trong thời đại xã hội hiện đại với nhiều cám dỗ,vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ chủ tịch sẽ dẫn dắt, mở ra con đường sang vàđúng đắn cho thế hệ trẻ ngày nay trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nướcđộc lập và xã hội chủ nghĩa

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

1.1 Cơ sở lý luận.

a Truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh được bắt nguồn từ truyền thống đạo đức tốtđẹp của dân tộc Việt Nam Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, đểtồn tại, phát triển, ông cha ta đã kiên cường, bất khuất, nhân dân ta đã sớm có ýthức đoàn kết cộng đồng, tương thân tương ái, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau,chung lưng đấu cật, đồng cam cộng khổ, sống trọng nghĩa, trọng tình, thuỷchung, độ lượng Những đức tính tốt đẹp đó trở thành những giá trị đạo đức caođẹp, bền vững của dân tộc ta

Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nếp sống, phong cáchsinh hoạt gần gũi với người lao động, trọng tình người, sống có nghĩa khí và trênquê hương giàu truyền thống yêu nước Lòng yêu nước, thương dân đã tiếp thêmnghị lực, sức mạnh cho Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh nhằm thực hiện mộtmục đích cao cả, “nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Những giá trịđạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc, quê hương, gia đình đã được Hồ ChíMinh kế thừa, phát huy, phát triển lên một tầm cao mới, của thời đại mới vàđược thể hiện một cách sâu sắc trong tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng

b Tinh hoa đạo đức phương Đông, phương Tây

Hồ Chí Minh đã tìm thấy và nhận thức được những giá trị nhân bản, hạt nhânhợp lý trong đạo đức phương Đông, phương Tây Song sự tiếp thu, kế thừa của

Hồ Chí Minh bao giờ cũng trên cơ sở có chọn lọc và phê phán

Đối với đạo đức phương Đông: Hồ Chí Minh coi trọng và đánh giá cao nhữnggiá trị tích cực, tiến bộ trong tư tưởng của Nho giáo, Phật giáo Đặc biệt tronghọc thuyết của Khổng Tử, Người cho rằng, “Tuy Khổng Tử là phong kiến vàtuy trong học thuyết của Khổng Tử có nhiều điều không đúng song những điềuhay trong đó thì chúng ta nên học”1 Đó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân,nghiêm khắc với bản thân Người cũng tìm thấy những điểm hợp lý trong tưtưởng của Phật giáo, coi trọng và đề cao “cái thiện”, khuyên con người sốnghiền từ, không tham lam, có lòng vị tha, cảm thông sâu sắc với người nghèokhổ, biết lo cho người hơn lo cho mình.

Đối với đạo đức phương Tây: Hồ Chí Minh rất coi trọng những “ưu điểm”trong tư tưởng của Thiên chúa giáo, đó là lòng nhân ái cao cả của Chúa Giêsu,khuyên con người sống trong sạch, thuỷ chung, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau,biết hoà đồng và làm bạn với mọi người, kể cả làm bạn với bạn của kẻ hại mình.Mặt khác, Người cũng chỉ ra những hạn chế lớn của Thiên chúa giáo Nghiêncứu về nền văn hoá phương Tây, Người đánh giá cao tinh thần nhân đạo, dânchủ và nhân quyền được thể hiện trong các trào lưu triết học, văn học nghệthuật, nổi bật là tư tưởng “tự do, bình đẳng, bác ái” Người cho rằng, đó là một

tư tưởng tiến bộ có sức hấp dẫn đối với quần chúng nhân dân lao động, nhưng

đã bị giai cấp tư sản lợi dụng để mỵ dân, xúi dục quần chúng đánh đổ giai cấpphong kiến để đoạt lấy quyền cai trị vào tay mình, rồi quay trở lại đàn áp nhândân

Hồ Chí Minh đã kế thừa, tiếp thu được những giá trị đạo đức tốt đẹp của cảphương Đông và phương Tây để mở rộng sự hiểu biết, làm phong phú, làm giàuthêm trí tuệ của mình Đó cũng là điều kiện khách quan, cần thiết để Người đếnvới chủ nghĩa nhân đạo cao cả của chủ nghĩa Mác - Lênin, giúp cho Người hoànthiện các giá trị về đạo đức bằng những quan niệm mới, cách mạng và tiến bộ,phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của nhân loại

c Quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức cách mạng.

Chủ nghĩa Mác ra đời đã đánh dấu bước ngoặt về một nền đạo đức mới, đạođức cộng sản, gạt bỏ tất cả những quan niệm duy tâm, phi lịch sử về đạo đức.Mác cho rằng, “Xét cho đến cùng, mọi học thuyết về đạo đức đã có từ trước đếnnay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế, của xã hội lúc bấy giờ” Đồng thời,Mác còn chỉ rõ “đạo đức cũng là đạo đức của giai cấp, hoặc là nó biện hộ cho sựthống trị và lợi ích của giai cấp thống trị, hoặc là khi giai cấp bị trị đã trở nênkhá mạnh, thì nó tiêu biểu cho sự nổi dậy chống lại sự thống trị nói trên và tiêubiểu cho lợi ích tương lai của những người bị áp bức”Đạo đức tiêu biểu cho lợiích tương lai của những người bị áp bức chính là đạo đức mới, đạo đức cáchmạng mang bản chất giai cấp công nhân, nó khác hẳn với bản chất đạo đức cũcủa giai cấp thống trị bóc lột Bàn về vai trò to lớn của đạo đức mới, Lênin đãkhẳng định: “Đạo đức đó là những gì góp phần phá huỷ xã hội cũ của bọn bóclột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vôsản đang sáng tạo ra một xã hội mới của những người cộng sản”

Tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin đã tác động ảnh hưởng mộtcách sâu sắc đến cả nhận thức, tư duy, tình cảm và hành động của Hồ ChíMinh.Nói về tấm gương đạo đức của Lênin, Hồ Chí Minh viết: “Không phải chỉthiên tài của Người, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu laođộng, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹpcủa người thầy, đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và đã khiến cho tráitim của họ hướng về Người, không gì ngăn cản nổi”

1.2 Cơ sở thực tiễn.

a Thực tiễn Việt Nam

Dưới chế độ thuộc địa nửa phong kiến, do chính sách cai trị độc ác của chủnghĩa thực dân, đã để lại hậu quả hết sức nặng nề Quần chúng nhân dân laođộng họ không những bị áp bức, bóc lột nặng nề về thể xác, mà còn bị nô dịch

về tinh thần Đặc biệt, trên lĩnh vực văn hoá, đạo đức, sự ràng buộc khắt khe của

lễ giáo phong kiến và sự áp đặt “lối sống tư sản”, cơ hội, thực dụng chạy theođồng tiền, đề cao chủ nghĩa cá nhân của chủ nghĩa thực dân là nguy cơ đe doạ

đến những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc và là một trở ngại tolớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Nhận thức rõ được điều đó,

Hồ Chí Minh cho rằng, đối với cách mạng nước ta, muốn giải phóng triệt để chongười lao động phải đồng thời giải phóng cho họ cả về tư tưởng, văn hoá, đạođức lối sống, thói quen lạc hậu có gốc rễ từ hàng ngàn năm nay

Mặt khác, ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền đã thuộc

về nhân dân, Hồ Chí Minh sớm phát hiện ra những hiện tượng sai lệch của một

bộ phận cán bộ, đảng viên như quan liêu, hách dịch, cậy chức, cậy quyền tham

ô, hủ hoá Những tệ nạn đó, nếu không sớm được phát hiện, ngăn chặn dễ trởthành nguy cơ làm tổn hại đến thanh danh của Đảng và toàn bộ sự nghiệp cáchmạng, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền

Việc xây dựng nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng cho nhân dân ta nóichung và cán bộ, đảng viên nói riêng trở nên cấp thiết Thực tế đó đã tác độngmạnh mẽ đến Hồ Chí Minh và trở thành cơ sở quan trọng, hình thành nên tưtưởng của Người về đạo đức cách mạng

b Thực tiễn tình hình thế giới

Hồ Chí Minh đã đi đến nhiều nơi, nhiều nước trên thế giới, Người đã nhận thấychủ nghĩa đế quốc một mặt thẳng tay đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân laođộng, mặt khác chúng thực hiện chính sách đầu độc về văn hoá, tuyên truyền cholối sống thực dụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân, áp đặt các giá trị đạo đức, luân lý tưsản vào các nước thuộc địa Do đó, cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa khôngchỉ nhằm mục tiêu độc lập dân tộc, mà còn để bảo vệ những giá trị văn hoá, đạođức truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình

Đặc biệt, từ khi Chủ nghĩa Mác - Lênin được xâm nhập vào các nước thuộc địa

đã làm cho cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc càng gắn bó mật thiết vớinhau hơn, quyền tự quyết của các dân tộc được coi trọng và đề cao Đó là những

điều kiện thuận lợi lớn cho việc xây dựng tình đoàn kết quốc tế giữa giai cấp vôsản, nhân dân lao động ở các nước chính quốc với các dân tộc thuộc địa trong cuộcđấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa thực dân đế quốc Trong cuộc đấu tranh

đó, các quan điểm về cái gọi “khai hoá văn minh” của chủ nghĩa thực dân ở cácnước thuộc địa lần lượt bị vạch mặt, lên án; mục tiêu, lý tưởng cách mạng, niềm tinvào đạo đức cộng sản không ngừng được củng cố, mở rộng trên phạm vi thế giới.Mặt khác, sau thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) và cùng vớinhững thành tựu to lớn trong công cuộc cải tạo, xây dựng chủ nghĩa xã hội trên quêhương đất nước của Lênin, nhất là trên lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hoá, xâydựng đạo đức, lối sống mới đã tác động mạnh mẽ và chiếm được cảm tình của đôngđảo quần chúng nhân dân lao động trên thế giới Thực tế đó đã được Hồ Chí Minhnhận thức, tiếp thu một cách đúng đắn và trở thành một động lực quan trọng đểhình thành nên tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng

Với tư chất thông minh, tư duy độc lập sáng tạo và luôn gần gũi gắn bó sâu sắcvới con người, trước hết là người lao động, Hồ Chí Minh đã tiếp thu, kế thừa cóchọn lọc những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa đạo đức của nhân loại,kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống với hiện đại, là những nhân tố có ý nghĩa quantrọng trực tiếp tác động đến việc hình thành nên tư tưởng của Người về đạo đứccách mạng Chính vì vậy mà tư tưởng đạo đức của Người không chỉ có sức hấpdẫn, thuyết phục to lớn đối với các thế hệ người Việt Nam, mà còn cả đối với nhândân lao động, yêu chuộng hoà bình và tiến bộ trên thế giới

2 Vị trí, vai trò của đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã khẳng định đạo đức là gốc của người cách mạng.Trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Người đã nêu lên 23 điểm thuộc “tư cách mộtngười cách mệnh”, trong đó chủ yếu là các tiêu chuẩn về đạo đức, thể hiện chủ yếutrong 3 mối quan hệ: với mình, với người và với công việc

Người viết: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sựnghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranhrất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa.Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành đượcnhiệm vụ cách mạng vẻ vang”.

Với mỗi người, Hồ Chí Minh ví đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển conngười, như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối Người viết: “Cũng nhưsông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc,không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì

dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng giúp cho con người vững vàng trong mọithử thách Người viết : “có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn, gian khổ, thất bạikhông rụt rè, lùi bước”; “khi gặp thuận lợi, thành công vẫn giữ vững tinh thần giankhổ, chất phác, khiêm tốn”, mới “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”; “lo hoànthành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ; không công thần,không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa”

Với yêu cầu đó, Hồ Chí Minh nêu ra năm điểm đạo đức mà người đảng viên phảigiữ gìn cho đúng, đó là: tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân; ra sức phấnđấu để thực hiện mục tiêu của Đảng; vô luận trong hoàn cảnh nào cũng quyết tâmchống mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịukhuất phục, không chịu cúi đầu; vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải đặt lợi íchcủa Đảng lên trên hết; hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng,hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng

Đối với Đảng, tổ chức tiền phong chiến đấu của giai cấp công nhân, nhân dân laođộng và của cả dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh yêu cầu phải xây dựng Đảng ta thậttrong sạch, Đảng phải “là đạo đức, là văn minh” Người thường nhắc lại ý của V I

Lênin: Đảng Cộng sản phải tiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc vàthời đại.

Vấn đề đạo đức được Hồ Chí Minh đề cập một cách toàn diện Người nêu yêucầu đạo đức đối với các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã hội, trên mọi lĩnh vựchoạt động, trong mọi phạm vi, từ gia đình đến xã hội, trong cả ba mối quan hệ củacon người: đối với mình, đối với người, đối với việc Tư tưởng Hồ Chí Minh đặcbiệt được mở rộng trong lĩnh vực đạo đức của cán bộ, đảng viên, nhất là khi Đảng

đã trở thành Đảng cầm quyền Trong bản Di chúc bất hủ, Người viết: “Đảng ta làmột Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đứccách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư”

3 Những chuẩn mực đạo đức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh

3.1 Trung với nước, hiếu với dân, quyết tâm phấn đấu suốt đời hi sinh vì đọc lập

tự do của tổ quốc và chủ nghĩa xã hội

Theo Hồ Chí Minh,: Đây là chuẩn mực đạo đức nền tảng, điều chỉnh hành vi giữa

cá nhân với cộng đồng, là phẩm chất quan trọng nhất, bao trùm nhất và chi phối các phẩm chất khác

Trung với nước: trung với nước của quân đội ta trước hết thể hiện ở sự tuyệt đối

phục tùng sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước, là trung thànhvới sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước Yêu nước, gắn liền với yêu CNXH; trungthành với lý tưởng, con đường cách mạng mà đất nước, dân tộc đã lựa chọn; cótrách nhiệm bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước Quân đội nhân dân Việt Nam

ra đời từ các phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dân, được Đảng Cộng sảnViệt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh tổ chức xây dựng, lãnh đạo, giáo dục và rènluyện, nhằm bảo vệ lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, vìđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội bằng bạo lực vũ trang Quân đội ta không cómục tiêu chiến đấu nào khác là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội để đem lại tự

do, bình đẳng và hạnh phúc cho nhân dân lao động Mục tiêu chính trị đó quy địnhphẩm chất, nhân cách toàn diện của người quân nhân cách mạng Theo đó, “trungvới Đảng, hiếu với dân” là giá trị hình mẫu hàng đầu của người quân nhân cáchmạng, là biểu hiện sinh động sự giác ngộ mục tiêu, lý tưởng “độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội”.

Lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành trong 75 năm qua đã chứng minh,Quân đội nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ ChíMinh tổ chức xây dựng, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện, luôn là công cụ bạo lựcsắc bén của Đảng, Nhà nước và nhân dân Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam, Quân đội nhân dân Việt Nam, một quân đội của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân, chiến đấu vì mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,

vì hạnh phúc của nhân dân Do đó, người quân nhân giác ngộ cách mạng sâu sắckhi và chỉ khi trong tư tưởng, tình cảm, ý chí và hành động một lòng, một dạ tậntrung với Đảng, với Tổ quốc, tận hiếu với dân Đó cũng là phẩm chất quan trọnghàng đầu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng của dân tộc ta, của quân đội ta Bởi

thế, khi bàn về “Nội dung chủ nghĩa anh hùng cách mạng của chúng ta”, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã đặt trang trọng phẩm chất trung với với nước, hiếu với dân lênhàng đầu: “1- Trung với nước, hiếu với dân, vì sự nghiệp chống Mỹ, vì chủ nghĩa

xã hội, luôn luôn nêu cao tinh thần hy sinh chiến đấu, lao động quên mình”

Về vấn đề này, trong “10 Lời thề danh dự của quân nhân”, ở lời thề thứ 6 có viết:

“Luôn luôn cảnh giác, tuyệt đối giữ bí mật quân sự và bí mật quốc gia Nếu bị quânđịch bắt, dù phải chịu cực hình tàn khốc thế nào cũng cương quyết một lòng trungthành với sự nghiệp cách mạng, không bao giờ phản bội xưng khai” Nhờ lời thềthiêng liêng này mà các thế hệ cán bộ, chiến sĩ quân đội ta, vô luận trong mọi điềukiện, hoàn cảnh nào cũng luôn tỏ rõ lòng trung thành vô hạn của mình với sựnghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ trongchiến đấu chống xâm lược, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, cũng như trong lao

động hòa bình, xây dựng đất nước, luôn xứng đáng với sự tin yêu của Đảng, củanhân dân Lòng trung thành của họ được tôi luyện, thử thách trong khói lửa củachiến tranh, trong những lúc khó khăn ác liệt nhất, dù có thể phải hy sinh tính mạngvẫn kiên trung với sự nghiệp cách mạng của Đảng Đó là biểu hiện cao nhất củalòng trung thành với Đảng của người quân nhân cách mạng.

Điều này cũng có nghĩa là vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhândân, vừa là mục tiêu chiến đấu, vừa là phương châm hành động của tất cả quânnhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam Sự trung thành của quân nhân đối vớiĐảng, Tổ quốc và nhân dân không phải chỉ là sự trung thành với tư cách là một tổchức vũ trang của Đảng, mà sự trung thành đó được thấm vào trong từng trái tim,khối óc, trong tình cảm cách mạng của họ, biểu hiện ở sự giác ngộ sâu sắc mụctiêu, lý tưởng chiến đấu, ở hành động thực tiễn của từng quân nhân trong thực hiệnnghĩa vụ, trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng Trungthành với sự nghiệp cách mạng của Đảng không phải dừng lại ở phạm vi nhận thức,thái độ, tình cảm, mà điều quan trọng là phải thể hiện ở hành động cách mạng cụthể, ở sự “sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xãhội Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũngđánh thắng”

Hiếu với dân: Hiếu với dân là phải gắn bó với nhân dân, gần gũi nhân dân, dựa

vào dân, nắm vững dân tình, dân tâm, dân trí, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, đểdân tin, dân yêu, dân giúp đỡ, bao bọc chở che Thương dân, quý dân, lấy dân làmgốc; chăm lo mọi mặt đời sống nhân dân một cách tự giác; đấu tranh giải phóngquần chúng nhân dân để dân trở thành người chủ và làm chủ Đối với nhân dân,Người yêu cầu quân đội phải giữ mối quan hệ máu thịt với nhân dân, luôn luônphát huy truyền thống quân dân cá nước Cán bộ, chiến sĩ quân đội phải thấmnhuần sâu sắc rằng, quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu; mọingười phải biết kính già, yêu trẻ, đúng đắn với phụ nữ Quân đội phải hết lòng, hết

sức giúp đỡ nhân dân, đặc biệt trong thiên tai, địch hoạ, đói rét Vì rằng, “Dân nhưnước, quân như cá Phải làm cho dân hết sức giúp đỡ mình thì mình mới đánhthắng giặc” Cán bộ, chiến sĩ quân đội là con em của nhân dân, gắn bó máu thịt vớinhân dân; nhân dân luôn luôn gửi gắm tình cảm mến yêu và niềm tin tưởng củamình đối với cán bộ, chiến sĩ quân đội Sự đùm bọc, che chở, sự giúp đỡ và lòng tintưởng sâu sắc của mọi tầng lớp nhân dân đối với quân đội là nguồn động viên, cổ

vũ to lớn không bao giờ cạn kiệt, đảm bảo cho quân đội ta trưởng thành và chiếnthắng, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Tổ quốc và nhân dân giao phó.Nhân dân “là nền tảng, là cha mẹ” của bộ đội, “không có dân thì không có bộ đội”.Sức mạnh của quân đội ta dựa trên nền tảng sức mạnh của nhân dân, sức mạnh tổnghợp quốc gia, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.Đây là sự khác nhau căn bản về bản chất cội nguồn sức mạnh của quân đội ta sovới quân đội của thực dân, đế quốc Đúng như đúc kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

“Kinh nghiệm trong nước và các nước tỏ cho chúng ta biết: có lực lượng dânchúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được Không có, thì việc gì làmcũng không xong Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mauchóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không

ra” Vì vậy, Người tiếp tục nhắc nhở điều này trong Bài nói tại Hội nghị kiểm thảo

chiến dịch đường số 18: “Mình đánh giặc là vì dân Nhưng mình không phải là

“cứu tinh” của dân, mà mình có trách nhiệm phụng sự nhân dân Tất cả quân nhânphải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu Phải làm thế nào để khi mình chưa đến,thì dân trông mong, khi mình đến thì dân giúp đỡ, khi mình đi nơi khác thì dânluyến tiếc Muốn vậy, bộ đội phải giúp đỡ dân, thương yêu dân”

Từ quan niệm cũ “ trung với vua, hiếu với cha mẹ” trong đạo đức truyền thống của

xã hội phong kiến phương Đông, Hồ Chí Minh đưa vào đó một nội dung mới, caorộng hơn là “ trung với nước, hiếu với dân” Người khẳng định: Trung với nước,hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa

xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nàocũng đánh thắng Câu nói của Bác vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướngchính trị, đạo đức cho mỗi người Việt Nam, không phải chỉ trong cuộc đấu tranhgiành độc lập dân tộc mà còn lâu dài mãi về sau

3.2 Yêu thương con người

Yêu thương con người: Yêu thương tất cả mọi người, trước hết là người lao độngnghèo khổ, bị bóc lột, áp bức, những người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội: trẻ

em, người già, phụ nữ; yêu thương con người trên lập trường của giai cấp côngnhân; chăm lo mọi mặt đời sống con người để con người được thỏa mãn các nhucầu, lợi ích, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân

Quan niệm này cho thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về lòng yêu thương conngười rất toàn diện và độc đáo Bởi vậy, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thươngcon người là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất Người luôn luôn dành tìnhyêu thương rộng lớn cho những người cùng khổ, những người lao động bị áp bứcbóc lột Bác viết: “tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước

ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm

ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”(1) Đó là thông điệp Chủ tịch Hồ Chí Minhgửi đến quốc dân đồng bào mục đích phấn đấu suốt đời của mình là vì độc lập, tự

do của dân tộc, ấm no, hạnh phúc của nhân dân Người đã dành tất cả tình yêuthương cho đồng bào, đồng chí, cho già, trẻ, gái, trai, từ miền xuôi đến miền ngược,

từ Bắc đến Nam…

Ở Hồ Chí Minh, tình yêu thương đồng bào, đồng chí của Người rất bao la, rộnglớn và toàn diện, không phân biệt vùng, miền, trẻ, già, trai, gái hễ là người ViệtNam yêu nước thì đều có chỗ trong tấm lòng nhân ái của Người Tình yêu thươngcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện tấm lòng bao dung cao cả của một ngườiCha, đặc biệt, đối với những người phạm sai lầm, khuyết điểm Người căn dặn: mỗi

con người đều có thiện và ác ở trong lòng, ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗicon người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ củangười cách mạng(2) Đối với những người có thói hư tật xấu, từ hạng người phảnlại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho cái phầnthiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời.Chính vì vậy, trong Di chúc để lại cho muôn đời sau, Người căn dặn Đảng: phải cótình đồng chí thương yêu lẫn nhau, mỗi cán bộ, đảng viên luôn luôn chú ý đếnphẩm chất yêu thương con người.

3.3 Cần kiệm liêm chính- chí công vô tư

Theo Hồ Chí Minh thì:

Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năngsuất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại,không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống,nguồn hạnh phúc của chúng ta"

Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân,của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏcộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi", không phôtrương hình thức, không liên hoan, chè chén lu bù

Cần, kiệm là phẩm chất của mọi người lao động, trong đời sống, trong công tác.Cần và kiệm phải đi đôi với nhau, như hai chân của con người

Cần mà không Kiệm, “thì làm chừng nào xào chừng ấy” cũng như cái thùngkhông có đáy, nước đổ vào chừng nào chảy ra hết chừng ấy, không lại hoàn không Kiệm mà không Cần, thì không tăng thêm, không phát triển được Mà vật gìkhông tiến tức là thoái

Liêm tức là "luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân"; "không xâmphạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân" Phải "trong sạch, khôngtham lam" "Không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng.Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ

hủ hoá"

Chính: "nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn" Đối với mình: không tự cao, tựđại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay,sửa đổi điều dở của bản thân mình.Đối với người: không nịnh hót người trên,không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết thậtthà, không dối trá, lừa lọc.Đối với việc: để việc công lên trên, lên trước việc tư,việc nhà

Theo Bác Hồ thì, cần, kiệm, liêm, chính là những đức tính không thể thiếu đốivới cán bộ, đảng viên

Người cán bộ giữ được cần, kiệm, liêm, chính là người chí công, vô tư là chínhtâm, thân dân - là người có ý thức phục vụ Nhân dân, đặt lợi ích của Nhân dân, của

tổ quốc, của Đảng lên trên hết

Chí công vô tư, Người nói: "Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, vớiviệc" “Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thìmình nên đi sau”; phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ"

3.4 Tinh thần quốc tế trong sáng

Đó là, tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh

đề "Bốn phương vô sản đều là anh em"; là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị ápbức, với nhân dân lao động các nước, mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp bằnghoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách mạngcủa cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam với tất cả những ngườitiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý và tiến bộ xã hội, vì những mục tiêu lớn

của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước,hơn nữa phải là chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vô sản trongsáng.

4 Một số nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh 4.1 Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức.

Nói đi đôi với làm, Hồ Chí Minh coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhấttrong xây dựng một nền đạo đức mới Đây cũng là biện pháp mang lại hiệu quả caotrong việc rèn luyện đạo đức cách mạng Đối với mỗi người, nhất là đối với nhữngngười lãnh đạo, lời nói phải đi đôi với việc làm thì mới đem lại hiệu quả thiết thựccho chính bản thân và có tác dụng đối với người khác Nếu nói nhiều, làm ít, nói

mà không làm, hơn nữa nói một đằng làm một nẻo thì chỉ đem lại hiệu quả phản tácdụng

Đạo làm gương phải được quán triệt trong tất cả mọi đối tượng, mọi lĩnh vực từĐảng, Nhà nước đến nhà trường, gia đình, xã hội…Bởi vì mỗi dân tộc, mỗi Đảng

và mỗi con người ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất thiếtngày hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạkhông trong sáng nữa,nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân

Hồ Chí Minh luôn quan tâm biểu dương tất cả những gương người tốt, việc tốt.Đặc biệt Người đã tự mình nêu lên một tấm gương đạo đức trong sáng tuyệt vời,tiêu biểu cho tinh hoa và khí phách dân tộc, được toàn dân tin theo và thế giớingưỡng mộ Đó là tấm gương suốt đời phấn đấu cho lý tưởng cứu nước, cứu dân,hết lòng yêu thương nhân dân với tinh thần “lấy dân làm gốc”; một tấm gương suốtđời không ngừng học tập và rèn luyện, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công

vô tư; nếp sống giản dị, khiêm tốn, thanh cao…Nêu gương về đạo đức có tầm quan