SEMINAR tác ĐỘNG của vốn đầu tư TRỰC TIẾP nước NGOÀI (FDI) đến nền CÔNG NGHỆ nước CHỦ NHÀ (đầu tư QUỐC tế)

Tác động của FDI đến việc phát triển công nghệ của Việt NamTác động tích cực Hệ thống văn bản ngày càng hoàn thiện Nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ Tăng cường đầu tư vào các hoạt độn

Trang 1

TÁC ĐỘNG

CỦA VỐN ĐẦU

TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) ĐẾN

NỀN CÔNG NGHỆ NƯỚC CHỦ NHÀ

Trang 2

Nội dung

Lý thuyết chung về chuyển giao công nghệ thông qua FDI

Tác động của FDI đến việc phát triển công nghệ của Việt Nam

Kinh nghiệm một số nước và giải pháp cho Việt Nam

Trang 3

Lý thuyết chung về chuyển

giao công nghệ thông qua FDI

 Chuyển giao công nghệ là gì?

sở hữu hoặc quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ công nghệ từ bên có quyền chuyển giao công nghệ sang bên nhận công nghệ.

Trang 4

 Các hình thức tác động đến chuyển giao công nghệ của FDI.

Trang 5

 Đánh giá tác động của FDI đến sự phát triển công nghệ Việt Nam

Trang 6

Tác động của FDI đến việc phát triển công nghệ của Việt Nam

Tác động tích cực

Hệ thống văn bản ngày càng hoàn thiện

Nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ

Tăng cường đầu tư vào các hoạt động đổi mới, sáng

tạo

Số lượng và chất lượng các hợp đồng chuyển giao

công nghệ gia tăng không ngừng

Nâng cao chất lượng và số lượng các sản phẩm xuất

khẩu của khối FDI và khối doanh nghiệp trong nước

Trang 7

Tác động tích cực

 Nghị định 11/2005 quy định chi tiết về chuyển giao công nghệ thay thế cho nghị định 45/1998 đã có nhiều điểm mới chi tiết, cụ thể và thông thoáng hơn.

 Nhà nước đã giảm thiểu sự can thiệp của cơ quan chức năng, nâng cao

quyền tự do ý chí của các chủ thể quan hệ hợp tác, đầu tư.

 Quy định rõ việc phân cấp trong xác nhận đăng ký hợp đồng.

 Thay thế cơ chế thẩm định và phê duyệt hợp đồng bằng cơ chế xác nhận đăng ký hợp đồng thông thoáng hơn.

 Mức phí chuyển giao công nghệ cũng được quy định lại, phương thức thanh toán linh hoat, không gò bó như trước đây với nhiều hình thức thanh toán.

 Bổ sung, sửa đổi những quy định liên quan đến vấn đề: cấp phép đặc quyền kinh doanh; quyền trưng cầu đánh giá, giám định công nghệ; phương thức giải quyết tranh chấp với bên thứ ba và quyền sở hữu, quyền sử dụng công nghệ.

 Luật chuyển giao công nghê (2007), hoạt động chuyển giao công nghệ ở và đặc biệt là hoạt động chuyển giao công nghệ qua FDI

sẽ có được những khung hành lang pháp lý đầy thủ, thống nhất và thông thoáng nhất.

Hệ thống văn bản ngày càng hoàn thiện

Trang 8

Nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ

Bảng 2.1.2: chỉ số vốn/lao động (K/L) của Việt Nam giai đoạn 2006-2011.

Nguồn: Tác giả tính toán dựa trên số liệu của “Tổng cục thống kê”

Trang 9

Nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ

Hình 2.1.2 Tỷ lệ vốn/lao động giai đoạn 2006 -2011

Nguồn: Tác giả xây dựng dựa trên số liệu của “Tổng cục thống kê”

Trang 10

Tăng cường đầu tư vào các hoạt động đổi

mới, sáng tạo

Trang 11

Tăng cường đầu tư vào các hoạt động đổi

mới, sáng tạo

Trang 12

Kỹ thuật cơ khí Công nghệ sinh

học

Công nghệ thông tin

Tỷ lệ doanh nghiệp có đóng góp của sản phẩm mới vào doanh thu theo lĩnh vực

Nguồn: Nghiên cứu về đổi mới, sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam

Trang 13

Số lượng và chất lượng các hợp đồng chuyển

giao công nghệ gia tăng không ngừng

Bảng 2.1.4: số hợp đồng được phê duyệt của doanh nghiệp FDI từ năm 1993 tới tháng 5/2014 (đơn vị: hợp đồng)

Nguồn: Bộ Khoa học và Công nghệ

Giai đoạn Hợp đồng được phê duyệt 1993-1998 96

1999-2004 219

2004-5/2014 290

Trang 14

Bảng 2.1.4’: Cơ cấu các hợp đồng chuyển giao công nghệ qua FDI tập trung vào lĩnh vực

công nghiệp, năm 2004

7 Điện – Điện tử - Bưu chính viễn thông 14,6%

8 Xây dựng – Vật liệu xây dựng 4,6%

Nguồn: Bộ Khoa học và Công nghệ

Trang 15

Bảng 2.1.4”: Sơ lược công nghệ chuyển giao vào Việt Nam

STT Lĩnh vực Đặc điểm công nghệ được chuyển giao

1 Dầu khí Công nghệ hiện đại

Sử dụng nhiều vốn ít lao động Đối tác cung cấp: Bắc Mỹ, châu Âu, châu Úc, châu Á

2 Viễn thông Công nghệ hiện đại

Sử dụng nhiều vốn ít lao động Đối tác cung cấp: Bắc Mỹ, châu Âu, châu Úc, châu Á

3 Điện tử tin học Công nghệ trung bình và tiến tiến

Sử dụng ít vốn, nhiều lao động

Trang 16

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ nhiều nghiên cứu

Đối tác cung cấp: Mỹ châu Âu, Úc, NICs

4 Ô tô xe máy Công nghệ trung bình và tiên tiến

Sử dụng nhiều vốn ít lao động Đối tác cung cấp: Mỹ, Nhật, Đức, Đài Loan, Hàn Quốc, Philippines

5 Hóa chất Công nghệ trung bình và tiên tiến

6 Dệt may, giày dép Công nghệ trung bình và tiên tiến

Sử dụng ít vốn nhiều lao động Đối tác cung cấp: Mỹ, châu Âu, châu Á

7 Nông nghiệp Đưa ra nhiều giống mới có năng suất, chất

lượng cao

Sử dụng ít vốn nhiều lao động

Trang 17

Nâng cao chất lượng và số lượng các sản phẩm xuất khẩu của khối FDI và khối doanh nghiệp

trong nước

Trang 18

Bảng 2.1.5’: giá trị các mặt hàng xuất khẩu của năm 2011 so sánh với năm 2010

Nguồn: Niên giám thống kê năm 2011

Trang 19

Bảng 2.1.5: giá trị các mặt hàng xuất khẩu của năm 2012 so sánh với năm 2011

Nguồn: Niên giám thống kê năm 2012

Trang 20

Tác động tiêu cực

Trang 21

Tiếp nhận công nghệ lạc hậu gây khó khăn cho việc nâng cao

năng lực công nghệ và tự đổi mới công nghệ

Trang 22

 Tổng kết 25 năm đầu tư nước ngoài vào

Việt Nam, số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu

sử dụng công nghệ trung bình của thế

giới khi đầu tư vào Việt Nam Chỉ 5 -

6% sử dụng công nghệ cao và 14%

dùng công nghệ lạc hậu

Trang 23

Hình 2.1 Phân loại mức sử dụng công nghệ của doanh nghiệp FDI vào Việt Nam

Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu tư

Trang 24

 Công nghệ thấp dẫn đến các DN tại Việt Nam chủ yếu thực hiện việc gia công,

một số doanh nghiệp được coi là công

nghệ cao nhưng những khâu sử dụng

công nghệ cao lại không thực hiện ở Việt Nam Hệ quả là doanh nghiệp Việt Nam

tạo ra gia trị gia tăng thấp, khó tham gia vào mạng sản xuất toàn cầu.

Trang 25

 Tổng số các Hợp đồng chuyển giao công nghệ đăng ký và được cấp Giấy chứng

nhận hoặc phê duyệt từ năm 1999 đến

nay trên toàn quốc là 951 hợp đồng

Trong đó, số hợp đồng thuộc các dự án

FDI chiếm 63,6%, tức là chỉ 605 hợp

đồng, một con số khiêm tốn so với tổng

số gần 14 ngàn doanh nghiệp FDI đang

còn hiệu lực.

Trang 26

 Nguyên nhân:

 Một là, dưới sự tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật

 cho nên máy móc công nghệ nhanh chóng trở thành lạc hậu

 Hai là, vào giai đoạn đầu của sự phát triển, hầu hết các nước đều

sử dụng công nghệ, sự dụng lao động.Tuy nhiên sau một thời gian

phát triển giá của lao động sẽ tăng, kết quả là giá thành sản phẩm

cao Vì vậy họ muốn thay đổi công nghệ bằng những công nghệ có

hàm lượng cao để hạ giá thành sản phẩm

 Ba là, Thực tế qua thẩm định các dự án FDI tại nước nhận đầu tư

cho thấy, nội dung giải trình công nghệ thường rất sơ sài, nhiều

trường hợp không có giải trình công nghệ Nhưng với xu thế đơn

giản hóa thủ tục hành chính, hồ sơ dự án đầu tư ngày càng đơn

giản, nên cơ quan thẩm định công nghệ không có đủ cơ sở để xem

xét, đánh giá.

Trang 27

Việt Nam Trung Quốc

Tiếp nhận thụ động

công nghệ được đưa vào theo

lợi ích của nhà đầu tư, mà

thường không phải theo nhu

cầu đổi mới công nghệ do phía

Việt Nam chủ động đưa ra

Tiếp nhận chủ động Trung Quốc đã dựa vào hành động chủ động tiếp thu công nghệ thế giới để từ đó đi tắt và đón đầu các công nghệ mới; lấy sản xuất làm chỗ dựa cho thương mại quốc tế

Bảng 2 So sánh việc tiếp nhận công nghệ giữa Việt Nam và Trung quốc

Trang 28

- Chiến lược tiếp thu công nghệ

Xu thế các cường quốc thường thải lại các công

nghệ cũ hơn sang các quốc gia kém hơn là tất

yếu Các quốc gia đi sau không dễ tiếp cận với

tất cả các công nghệ hiện đại để hội nhập bình

đẳng và phát triển kinh tế

Thứ nhất, những quốc gia nắm giữ bí quyết

công nghệ hàng đầu phải kể đến là Mỹ, Nga,

Pháp

Thứ hai, nhóm các nước thứ cấp về công nghệ

thường phải mua lại các phát minh sáng chế

này để tạo ra các loại hàng hoá là tư liệu sản

xuất chính (các loại máy cái như máy phay, tiện

CNC ) gọi là các nước ứng dụng công nghệ.

Thứ ba, nhóm các nước tiếp cận công nghệ sau

tiếp tục nhập khẩu các hàng hoá tư liệu sản

xuất chính để tạo ra các tư liệu sản xuất hàng

tiêu dùng (các loại máy sản xuất hàng tiêu

dùng như máy may JuKi, máy dệt v.v ) Việt

Nam nằm ở nhóm nước tiếp cận công nghệ sau

2) Nhà nước cam kết chỉ thu tiền thuê đất và cung cấp lao động có đào tạo cho các doanh nghiệp nước ngoài tại các khu chế xuất

3) Khuyến khích các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư thiết

bị công nghệ cao với nhiều ưu đãi.

Trang 29

Hình 2.2 Tháp công nghệ & lợi nhuận của thế giới

Nguồn Báo Đất Việt – Khoa học công nghệ Số đăng ngày 30/03/2015

Trang 30

 Những thiết bị máy móc cũ, lạc hậu được

nhập về Việt Nam thông qua các dự án

FDI không những hạn chế hiệu quả kinh

doanh trong nước mà còn gây ô nhiễm

môi trường nghiêm trọng

Tiếp nhận công nghệ lạc hậu gây ô nhiễm môi trường tại nước

nhận đầu tư

Trang 31

 Bên cạnh đó, FDI cũng có những ảnh

hưởng tới đa dạng sinh thái

 Các khu công nghiệp mở rộng làm diện

tích rừng bị thu hẹp, cuộc sống, nơi cư

trú của thực vật, động vật hoang dã bị

xáo trộn và phá hủy

nhận đầu tư

Trang 32

 Sông Thị Vải bị ô nhiểm do công ty Vedan

nhận đầu tư

Trang 33

 Xi măng Chinfon gây ô nhiễm

nhận đầu tư

Trang 34

 Thứ nhất, vấn đề xử lý nước thải yếu kém

tại một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

 Thứ hai, hoạt động phát hiện và xử lý doanh nghiệp vi phạm chất lượng môi trường trong

hoạt động sản xuất của nước chủ nhà còn

nhiều yếu kém Thiếu khả năng lượng hóa

các chỉ số ô nhiễm gây khó khăn cho việc

đề ra các biện pháp xử phạt hợp lý

nhận đầu tư

Trang 35

 Nhập công nghệ lạc hậu rồi chuyển giá thành “cao cấp”

là chiêu mà nhiều DN FDI áp dụng và qua mặt được các nhà quản lý ở Việt Nam một thời gian dài

 Một dây chuyền máy móc cũ kỹ có giá thực chỉ 400.000 USD, được Hualon Corporatiođưa (thuộc Liên doanh Malaysia - Đài Loan- British Virgin Island) nhập vào Việt Nam nâng lên thành 16 triệu USD, gấp 40 lần giá gốc, thông tin từ Cục Thuế Đồng Nai trong năm 2013.Không chỉ nhập rác công nghiệp rồi chuyển giá nâng khống lên mấy chục lần, không ít ông lớn FDI có thâm niên đầu tư ở Việt Nam đến 20 năm vẫn báo cáo lỗ.Cục Thuế TP.HCM cho biết đến nay trên địa bàn đã có hơn 5.000

DN FDI thông báo ngừng hoạt động, trong đó có gần 2.000 DN mất tích, không thấy tăm hơi gây thiệt lại lớn cho nguồn thu thuế của chính phủ

Thiệt hại kinh tế cho nước chủ nhà do chuyển giá công nghệ

Trang 36

 Nguyên nhân

 Thứ nhất, do đạo đức kinh doanh của các nước đầu tư Đặt mục tiêu lợi nhuận lên trên hết, có những hình thức kinh doanh không trung thực

 Thứ hai, do công tác quản lý giám sát, định giá các thiết bị xuất nhập khẩu của nước chủ nhà còn kém

 Thứ ba, các chính sách, luật về thuế chưa hợp lý gây ra

những lỗ hổng để các doanh nghiệp FDI có thể lách luật

Thiệt hại kinh tế cho nước chủ nhà do chuyển giá công nghệ

Trang 37

 Những tác động tới thị trường lao động

 Theo chiều ngang:

 Các doanh nghiệp FDI đã thu hút mất những lao

động có chất lượng tốt nhất của thị tường, dẫn tới thiều hụt lao động có tay nghề cao trong các

doanh nghiệp trong nước, ảnh hưởng tiêu cực tới năng suất lao động của các doanh nghiệp trong nước

Ảnh hưởng tới cạnh tranh và thị trường của các doanh nghiệp

chủ nhà

Trang 38

2013 2012 2011

Lao động bình quân (người)

Thu nhập bình quân 1 người/ 1 tháng (1000đ)

Bảng 2.2 So sánh lao động bình quân và thu nhập bình

quân của doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI

Nguồn: Tổng cục thống kê

Trang 39

 Nguyên nhân

chủ nhà

Trang 40

 Theo chiều dọc

trạng độc quyền thị trường

qua việc thêm các đối thủ cạnh tranh hoặc sử dụng các sức mạnh

của mình để chiếm lĩnh thị phần trong nước Với 97% các doanh

nghiệp đăng kí thành lập trong nước là doanh nghiệp vừa và nhỏ

( bộ kế hoạch và đầu tư 2013) khả năng cạnh tranh còn thấp thì

tình trạng các công ty nước ngoài chiếm vị trí độc quyền là điều khó tránh khỏi ở Việt Nam

chủ nhà

Trang 42

chủ nhà

 Thứ nhất, do trình độ lao động và sức mạnh nội lực của

doanh nghiệp trong nước Trình độ lao động không đủ để

tiếp nhận, ứng dụng chủ động khoa học công nghệ hiện đại

được chuyển giao

 Thứ hai, Sản phẩm, sản xuất, quy trình chế biến, bảo quản

với công nghệ thấp gây chất lượng không đảm bảo, đáp ứng tiêu chuẩn chung quốc tế Công nghệ thấp còn gây lãng phí

về nguyên liệu đầu vào, đầu ra, khiến giá thành sản phẩm

cao dẫn tới sức cạnh tranh nội tại của doanh nghiệp thấp

 Thứ ba, do những chính sách cho R&D chưa được thực hiện

mạnh mẽ, chưa tạo được cú huých cho công nghệ Việt Nam

thực sự có những bước tiến lớn

 Thứ tư, Các hoạt động phát triển công nghệ mới chỉ diễn ra

lẻ tẻ, còn thiếu tính đồng bộ và nhất quán trên quy mô lớn.

Trang 43

đoàn Honda chọn Thái Lan làm trung tâm CGCN của khu vực

nhất trên thế giới

cho các nhóm chế tạo của Honda ở các nước khác.

City, Civic, CR-V và Accord…

nghiệp hỗ trợ (Supporting Industry) và hợp đồng thầu tại Thái Lan Đến 1990, kể từ những công ty nước ngoài có quy mô nhỏ đến quy

mô lớn, ở Thái Lan có tất cả 200 công ty cung cấp và công ty hợp đồng thầu lại Trong sản phẩm thì có linh kiện gia công kim loại, PCB, PCBA, steping motor và những phụ tùng, linh kiện điện tử khác.

Trang 44

Chuyển giao công nghệ Trung Quốc

dậy mạnh mẽ và các nước Đông Nam Á nên học tập chiến lược đó

cao với nhiều ưu đãi.

đầu đã đem lại cho Trung Quốc cơ hội tiếp cận hàng loạt công nghệ mới hàng loạt các công nhân và kỹ sư am hiểu công nghệ mới đã thẩm thấu ngược lại Trung Quốc đại lục lập ra các xưởng và nhà máy sản xuất linh kiện và các chi tiết với giá rẻ hơn nhằm cung cấp cho các doanh nghiệp nước ngoài tự nhập thiết bị công nghệ mới để trang bị cho các nhà máy lạc hậu trước đây

tiến và tự nhái các mẫu mã thiết bị nước ngoài với công suất nhỏ hơn nhằm thực hiện thuyết “đầu tư nhỏ phân kỳ” để giảm giá thành sản xuất.

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	1,32 MB