ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN XUÂN HẢI PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH Hà Nội, 2015..
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN XUÂN HẢI
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
Hà Nội, 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN XUÂN HẢI
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN
ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS TRẦN ĐỨC THANH
(GVHD ký tên)
Hà Nội, 2015
Trang 31
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 4
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU 6
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ 7
MỞ ĐẦU 8
1 Lý do chọn đề tài 8
2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Error! Bookmark not defined
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Mục tiêu và nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Tổng quan nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
8 Bố cục của luận văn Error! Bookmark not defined
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN
ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Error! Bookmark not defined 1.1 Khái niệm và cơ sở lý luận về du lịch biển và BĐKH Error! Bookmark not defined
1.1.1 Du lịch biển Error! Bookmark not defined 1.1.2 Đặc điểm của loại hình du lịch biển Error! Bookmark not defined 1.1.3 Điều kiện phát triển du lịch biển Error! Bookmark not defined 1.1.4 Các loại hình du lịch biển Error! Bookmark not defined 1.1.5 Biến đổi khí hậu (BĐKH) Error! Bookmark not defined 1.1.6 Kịch bản Biến đổi khí hậu Error! Bookmark not defined 1.1.7 Đánh giá tác động của BĐKH Error! Bookmark not defined 1.1.8 Hiệu ứng nhà kính Error! Bookmark not defined 1.1.9 Ứng phó với biến đổi khí hậu Error! Bookmark not defined 1.1.10 Nước biển dâng Error! Bookmark not defined
Trang 42
1.2 Biến đổi khí hậu ở Việt Nam, những nguyên nhân, biểu biện Error! Bookmark not defined
1.2.1 Tóm lược về Biến đổi khí hậu ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nguyên nhân của BĐKH Error! Bookmark not defined 1.2.3 Biểu hiện của biến đổi khí hậu, nước biển dâng ở Việt Nam Error!
Bookmark not defined
1.3 Tác động của biến đổi khí hậu đến du lịch Error! Bookmark not defined 1.4 Một số mô hình định hướng phát triển du lịch biển ứng phó với BĐKH Error! Bookmark not defined
Tiểu kết 1 Error! Bookmark not defined
Chương 2: HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN ỨNG PHÓ
VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Error! Bookmark not defined 2.1 Nguồn lực phát triển du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Các tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn Error!
Bookmark not defined
2.1.3 Tài nguyên thuỷ sản cũng là một lợi thế lớn Error! Bookmark not defined 2.1.4 Tài nguyên đất Error! Bookmark not defined 2.1.5 Tài nguyên nước Error! Bookmark not defined 2.1.6 Tài nguyên rừng Error! Bookmark not defined 2.1.7 Đặc điểm dân số và nguồn lực Error! Bookmark not defined
2.2 Hiện trạng phát triển du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
2.2.1 Về quy mô du lịch Error! Bookmark not defined 2.2.2 Về doanh thu Error! Bookmark not defined 2.2.3 Về cơ sở vật chất kỹ thuật Error! Bookmark not defined 2.2.4 Về dịch vụ du lịch Error! Bookmark not defined 2.2.5 Về nguồn nhân lực phục vụ du lịch Error! Bookmark not defined
2.3 Phân tích những Thuận lợi - Khó khăn - Cơ hội - Thách thức (SWOT) đối với
phát triển du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
Trang 53
2.3.1 Thuận lợi - Cơ hội Error! Bookmark not defined 2.3.2 Khó Khăn - Thách thức Error! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá tác động của BĐKH đến phát triển du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
2.4.1 Bão, áp thấp nhiệt đới tác động đến du lịch biển Sầm Sơn Error!
Bookmark not defined
2.4.2 Lũ, lụt tác động đến du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
2.4.3 Nhiệt độ tăng, hạn hán, thiếu nước tác động đến du lịch biển Sầm Sơn
Error! Bookmark not defined
2.4.4 Triều cường tác động đến du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not
defined
2.4.5 Cát di chuyển tác động đến du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not
defined
2.5 Thực trạng các biện pháp ứng phó Error! Bookmark not defined Tiểu kết 2 Error! Bookmark not defined
Chương 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN
ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Error! Bookmark not defined 3.1 Giải pháp liên kết ứng phó với BĐKH tại Thị xã Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
3.2 Giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách tại Thị xã Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
3.3 Giải pháp về nâng cao nhận thức ứng phó với BĐKH tại Thị xã Sầm Sơn
Error! Bookmark not defined
3.4 Giải pháp ứng phó với BĐKH cho từng khu vực tại Thị xã Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
3.5 Giải pháp ứng phó với BĐKH cho khách sạn tại Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
3.6 Giải pháp ứng phó khắc phục đến tính thời vụ du lịch biển Sầm Sơn Error! Bookmark not defined
Trang 64
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ASEAN Association of Southeast Asian Nations
(Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á)
CBDRM Quản lý thiên tai dựa vào cộng đồng
CCFSC Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão TW
CCWG Nhóm công tác Biến đổi Khí hậu
COP Hội nghị các bên về Biến đổi khí hậu
CTMTQG Chương trình Môi trường Quốc gia
Trang 75
DRR Giảm thiểu rủi ro thiên tai
DRM Quản lý rủi ro thiên tai
GNRRTT Giảm nhẹ rủi ro thiên tai
IPCC Ban liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu
IACCC Liên Ủy ban về Biến đổi Khí hậu
IMHEN Viện Khoa học Khí tượng, Thủy văn và Môi trường
KH&CN Khoa học và Công nghệ
KHPTKTXH Kế hoạch Phát triển Kinh tế Xã hội
KTV&MT Khí tượng Thủy văn và Môi trường
LCDS Chiến lược Phát triển ít carbon
NCCC Ủy ban Quốc gia về Biến đổi khí hậu
NDCC Hội đồng Điều phối Thảm họa Quốc gia
NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
NTP-NRC Chương trình Mục tiêu Quốc gia ứng phó với Biến đổi khí hậu
Trang 86
PVH-TT-TT-DL Phòng Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch
SVH-TT-DL Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
SPRCC Chương trìn hỗ trợ ứng phó với Biến đổi khí hậu
TN&MT Tài nguyên và Môi trường
UNFCCC Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu VNGO&CC Mạng lưới các tổ chức phi chính phủ của Việt Nam và Biến
đổi khí hậu
WMO Một cơ quan chuyên môn của Liên Hiệp Quốc, hiện có 160
nước và vùng lãnh thổ thành viên
UNWTO Tổ chức Du lịch Thế giới
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Mối quan hệ giữa các loại thái độ cư xử với du khách 19 Bảng 1.2: Các kiểu bãi biển 21 Bảng 1.3: Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lượng mưa trong 50 năm qua ở các vùng khí hậu của ViệtNam 28 Bảng 2.1: Danh sách đánh giá hiện trạng Di tích-Danh lam thắng cảnh thị xã Sầm Sơn 46 Bảng 2.2: Thống kê Lễ hội thị xã Sầm Sơn 51 Bảng 2.3: Hiện trạng cơ sở lưu trú của thị xã Sầm Sơn 59
Trang 97
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Phân loại các loại hình du lịch biển 23
Sơ đồ 1.2: Cơ chế tác động của BĐKH đến hoạt động phát triển du lịch 32
Trang 108
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã và đang là một trong những vấn đề thách thức nghiêm trọng nhất đối với toàn thế giới Những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng nguyên nhân của biến đổi khí hậu chính là các hoạt động của con người làm phát thải quá mức khí nhà kính vào bầu khí quyển tác động lên hệ thống khí hậu làm cho khí hậu biến đổi và tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế-xã hội và môi trường Vì vậy mỗi quốc gia trên thế giới cần phải có những hành động thiết thực để ngăn chặn những biến đổi đó bằng chính những hoạt động phù hợp của con người.Trong những năm qua nhiều nơi trên thế giới đã phải chịu nhiều thiên tai nguy hiểm như bão lớn, nắng nóng dữ dội, lũ lụt, hạn hán và khí hậu khắc nghiệt gây thiệt hại lớn về tính mạng con người và vật chất
Ở Việt Nam, trong thời gian qua, diễn biến của khí hậu cũng có những nét tương đồng với tình hình chung trên thế giới BĐKH tác động tới tất cả các vùng, miền, các lĩnh vực về tài nguyên, môi trường và kinh tế – xã hội, nhưng trong đó tài nguyên nước, ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, y tế và các vùng ven biển sẽ chịu tác động mạnh nhất Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương trong cả nước đã và đang nỗ lực tăng cường năng lực, thể chế thông qua việc xây dựng và ban hành các Chiến lược, Chương trình hành động như Chiến lược quốc gia về BĐKH, Chiến lược quốc gia phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như phê chuẩn một số hiệp ước quốc tế và hiệp định liên quan…
Khí hậu ở Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn địa điểm và chi tiêu du lịch vì hầu hết các điểm du lịch được liên kết chặt chẽ với môi trường tự nhiên Một số loại hình du lịch cần những điều kiện khí hậu rất đặc biệt, ví dụ như
du lịch bãi biển, thể thao mùa đông hoặc du lịch y tế chăm sóc sức khỏe
Thanh Hoá là tỉnh có tiềm năng lớn về du lịch, là một trong những trọng điểm
du lịch quốc gia Với hàng nghìn di tích lịch sử gắn với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam và các danh lam thắng cảnh kỳ thú như bãi tắm biển Sầm Sơn, là một một địa danh du lịch biển nổi tiếng của tỉnh Thanh Hóa, vùng Bắc
Trang 119
Trung Bộ và cả nước, mỗi năm thu hút một lượng lớn khách du lịch, Sầm Sơn có bờ biển dài khoảng 9 km, từ cửa Hới (sông Mã) đến Vụng Tiên (Vụng Ngọc), bãi cát thoai thoải, sóng êm, nước trong xanh và nồng độ muối vừa phải rất phù hợp với sức khoẻ con người Tuy nhiên việc khai thác phát triển du lịch biển Sầm Sơn chưa bền vững và đang đứng trước những thách thức lớn BĐKH Theo thống kê của ngành chức năng thị xã Sầm Sơn, từ năm 2005 đến nay tình trạng sạt lở đã lấn sâu vào đất liền từ 30-100m, nhưng mạnh nhất là 4 năm trở lại đây, hàng trăm ha đất bị nhiễm mặn; hơn 1,5ha rừng phi lao ven biển, 20ha đất rừng phòng hộ bị nước biển xâm thực, tàn phá Bờ biển sạt lở đã gây thiệt hại cho rừng phi lao phòng hộ ven biển và thu hẹp địa giới chính của thị xã Sầm Sơn, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người, tài nguyên du lịch, cơ sở hạ tầng, di tích lịch sử văn hóa, tính mùa
vụ và toàn bộ các hoạt động du lịch của thị xã Sầm Sơn Theo ước tính, mỗi năm thị
xã Sầm Sơn thiệt hại nhiều tỷ đồng vì biển xâm thực, trong đó thiệt hại được thể hiện rõ nét ở khu du lịch Vạn Chài resort Nếu không có các giải pháp ứng phó kịp thời, gần 3 km bờ biển còn lại của Sầm Sơn sẽ bị nước biển xâm thực sâu vào đất liền Do vậy, việc chủ động phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với BĐKH, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường là những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và cấp thiết
Với những vấn đề trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu“Phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với biến đổi khí hậu” để làm sáng tỏ hơn tác BĐKH đến du
lịch biển Sầm Sơn và du lịch biển Sầm Sơn tác động đến BĐKH, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với BĐKH Tuy nhiên, biến đổi khí hậu là một vấn đề phức tạp và có liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, vì thế thật khó có thể đề cập đầy đủ trong nghiên cứu này Tác giả hy vọng rằng luận văn này sẽ có những đóng góp nhất định trong việc nâng cao hiểu biết và nhận thức cũng như về một số giải pháp phát triển du lịch biển Sầm Sơn ứng phó với BĐKH
Trang 1210
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng việt:
1 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam
2 Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) (2003), Thông báo đầu tiên của Việt Nam cho Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu, Bộ Tài
nguyên và Môi trường, Hà Nội
3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008a), Khái quát biến đổi khí hậu ở Việt Nam,
NXB Bản đồ, Hà Nội
4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008b), Chương trình Mục tiêu quốc gia Ứng phó với biến đổi khí hậu tại Việt Nam, NXB Bản đồ, Hà Nội
5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam
6 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010), Xây dựng khả năng phục hồi: Các chiến lược thích ứng cho sinh kế ven biển chịu nhiều rủi ro nhất do tác động của biến đổi khí hậu ở miền Trung Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà
Nội
7 Bộ Tài Nguyên và môi trường, Viện khoa học và khí tượng thủy văn môi
trường, Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (2012), Kịch bản Biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho tỉnh Thanh Hóa
8 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012a), Cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội
9 Bộ Tài nguyên Môi trường (2009), Kịch bản biến đổi khí hậu 02.12.2008), Quyết định phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hâu, Số 158/2008/QĐ‑TTg, của Thủ tướng Chính phủ, 31 tr
10 Cục Thống kê tỉnh Thanh Hóa (2014), Niên giám thống kê tỉnh Thanh Hóa năm 2014, NXB Thống kê, Hà Nội
Trang 1311
11 Nguyễn Thu Hạnh (2011), Hiện trạng và giải pháp phát triển các khu du lịch biển quốc gia tại vùng du lịch Bắc Trung Bộ, Viện Nghiên cứu phát triển du
lịch
12 Trương Quang Học, Nguyễn Đức Ngữ (2009), Một số điều cần biết về Biến đổi khí hậu, Nxb Khoa học Kỹ thuật, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam
13 Nguyễn Đình Hòe, Vũ Văn Hiếu (2001), Du lịch bền vững, Nxb Đại học Quốc
Gia Hà Nội
14 IPCC (1992), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC
15 IPCC (1996), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC
16 IPCC (1997), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC
17 IPCC (2001), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC
18 IPCC (2010), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC
19 IPCC (2012a), Quản lý các sự kiện khí hậu cực đoan và thảm họa ở châu Á,
IPCC
20 Phạm Trung Lương (2001), Tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam, Nxb
Giáo dục
21 Phạm Trung Lương (2002), Du lịch sinh thái – Những vấn đề về lý luận và thực tiễn phát triển ở Việt Nam, Nxb Giáo dục
22 Phạm Trung Lương, (2003) Dự án khu bảo tồn biển Hòn Mun, Viện Nghiên
cứu phát triển du lịch
23 Phạm Trung Lương (2008), Cơ sở khoa học phát triển du lịch đảo ven bờ vùng
du lịch Bắc Trung Bộ, Viện Nghiên cứu phát triển du lịch
24 Ngân hàng thế giới (2008), Thành phố, thích ứng với khí hậu: Cẩm nang giảm nhẹ khả năng bị tổn thương trước thiên tai, Nxb Văn hóa‑Thông tin, Hà Nội,
174 tr;
25 Ngân hàng Thế giới (2010), Báo cáo Phát triển thế giới: Phát triển và biến đổi khí hậu, Ngân hàng Thế giới, Wahington, D.C