Nhận diện một số vấn đề trong quản lý lao động việt nam của nhà quản lý nhật bản tại công ty tnhh canon việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- LÔ THỊ NĂM NHẬN DIỆN MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG VIỆT NAM CỦA NHÀ QUẢN LÝ NHẬT BẢN TẠI CÔNG TY TNHH CA

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÔ THỊ NĂM

NHẬN DIỆN MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG VIỆT NAM CỦA NHÀ QUẢN LÝ NHẬT BẢN

TẠI CÔNG TY TNHH CANON VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC QUẢN LÝ

Hà Nội, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÔ THỊ NĂM

NHẬN DIỆN MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG VIỆT NAM CỦA NHÀ QUẢN LÝ NHẬT BẢN

TẠI CÔNG TY TNHH CANON VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC QUẢN LÝ

MÃ SỐ: ĐÀO TẠO THÍ ĐIỂM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân

Hà Nội, 2015

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 5

PHẦN MỞ ĐẦU 6

1 Tên đề tài 6

2 Lý do chọn đề tài 6

3 Lịch sử nghiên cứu 7

4 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4.1 Mục tiêu tổng quát Error! Bookmark not defined

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5.1 Giới hạn phạm vi về nội dung Error! Bookmark not defined

5.2 Giới hạn phạm vi thời gian Error! Bookmark not defined

5.3 Giới hạn phạm vi không gian khảo sátError! Bookmark not defined

6 Mẫu khảo sát Error! Bookmark not defined

7 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

9 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

10 Kết cấu Luận văn Error! Bookmark not defined

PHẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬN DIỆN VẤN ĐỀ TRONGError! Bookmark not defined QUẢN LÝ LAO ĐỘNG Error! Bookmark not defined

1.1 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined

1.1.1 Vấn đề và nhận diện vấn đề trong quản lý lao độngError! Bookmark not defined

1.1.2 Quản lý lao động Error! Bookmark not defined

1.1.3 Nhận diện vấn đề trong quản lý lao độngError! Bookmark not defined

1.2 Một số vấn đề trong quản lý lao động tại doanh nghiệp có vốn đầu tư

nước ngoài Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoàiError! Bookmark not defined

1.2.2 Sự khác biệt văn hoá và ảnh hưởng của nó trong việc quản lý

nhân lực trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.Error! Bookmark not defined

1.3 Phương pháp nhận diện vấn đề Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Nội dung khảo sát, tiêu chí khảo sátError! Bookmark not defined

1.3.2 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined

1.3.3 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined

* Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG VIỆT NAMError! Bookmark not defined

CỦA NHÀ QUẢN LÝ NHẬT BẢN TẠI CÔNG TY TNHH CANON

VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

2.1 Tổng quan về công ty TNHH Canon Việt NamError! Bookmark not defined.

2.1.1 Giới thiệu Error! Bookmark not defined

2.1.2 Cơ cấu tổ chức Error! Bookmark not defined

2.1.3 Quy trình sản xuất Error! Bookmark not defined

2.1.4 Phương châm hoạt động Error! Bookmark not defined

2.1.5 Thực thi pháp luật tại Canon Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng các vấn đề tại Công ty TNHH Canon Việt NamError! Bookmark not defined.

2.2.1 Tổng hợp kết quả khảo sát tại CanonError! Bookmark not defined

2.2.2 Sự khác biệt về văn hóa Error! Bookmark not defined

2.2.3 Tranh chấp lao động Error! Bookmark not defined

2.2.4 Chất lượng lao động của Việt NamError! Bookmark not defined

2.3 Nguyên nhân tồn tại những vấn đề trong quản lý lao động Việt NamError! Bookmark not defined 2.3.1 Nguyên nhân khách quan Error! Bookmark not defined

2.3.2 Nguyên nhân chủ quan Error! Bookmark not defined

* Kết luận Chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG TỒN TẠI

TRONG QUẢN LÝ LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY TNHH CANONError! Bookmark not defined

VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

3.1.Yêu cầu đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý lao độngError! Bookmark not defined 3.2 tại công ty TNHH Canon Việt Nam Error! Bookmark not defined.

3.2.1.Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý lao

động

Er

ror! Bookmark not defined

3.2.2 Phát triển trình độ đội ngũ lao động, tạo động lực cho tập thể và

Er

ror! Bookmark not defined

3.3 Các giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong quản lý lao động

cho nhà quản lý Nhật Bản tại Canon

Er

ror! Bookmark not defined

3.3.1 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của người

lao động và người sử dụng lao động

Er

ror! Bookmark not defined

3.2.2 Xây dựng mô ̣t nền văn hóa doanh nghiệp phù hợp, có sự học hỏi

văn hóa doanh nghiệp của các nước tiên tiến và có tâm thế chủ động

hội nhập với thế giới Error! Bookmark not defined

3.2.3.Tổ chức tuyên truyền, phổ biến luật lao động trong doanh nghiệpError! Bookmark not defined 3.2.4 Tăng cường đối thoại xã hội trong doanh nghiệpError! Bookmark not defined

3.2.5 Xây dựng chính sách tạo động lực cho người lao độngError! Bookmark not defined

PHẦN KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 9 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC CÁC TƢ̀ VIẾT TẮT

DN : Doanh nghiệp

FDI : Foreign Direct Investment

Đầu tư trực tiếp nước ngoài CANON : Canon Viet Nam Company Limited

Công ty trách nhiê ̣m hữu ha ̣n Canon Viê ̣t Nam KCN : Khu công nghiệp

KCX : Khu chế xuất

TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

VHDN : Văn hóa danh nghiê ̣p

LĐT : Luật đầu tư

NĐTNN : Nhà đầu tư nước ngoài

CBCNV : Cán bộ công nhân viên

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Sự khác nhau giữa quản lý lao động Việt Nam và lao động tại

các quốc gia khác Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.2 Cảm nhận của nhà quản lý Nhật Bản khi lần đầu tiên tiếp xúc với

văn hóa Việt Nam Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.3 Cảm nhận về văn hóa Việt Nam của nhà quản lý Nhật BảnError! Bookmark not defined Biểu đồ 2.4 Mức độ hoàn thành công việc của lao động Việt NamError! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.5 Tinh thần trách nhiệm đối với công việc của người lao động Việt

Nam Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.6 Cảm nhận của người lao động Việt Nam khi làm việc với nhà

quản lý Nhật Bản Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.7 Cảm nhận về văn hóa Nhật Bản của người lao độngError! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.8 Vấn đề giao tiếp giữa người Việt và người NhậtError! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.9 Các chế độ chính sách dành cho người lao động Việt Nam tại

Canon Việt Nam Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.10 Vấn đề áp dụng các chính sách của Việt Nam tại CanonError! Bookmark not defined

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tên đề tài

Nhận diện một số vấn đề trong quản lý lao động Việt Nam của nhà

quản lý Nhật Bản tại Công ty TNHH Canon Việt Nam

2 Lý do chọn đề tài

Phù hợp với xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại của nền kinh tế thế giới, từ năm 1986 đến nay, Việt Nam đã tiến hành công cuộc đổi mới và đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế với phương châm “Đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ đối ngoại Việt Nam sẵn sàng là bạn của tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển” Việt Nam đã trở thành thành viên của nhiều tổ chức kinh tế trên thế giới, như Tổ chức thương mại thế giới (WTO) năm 2007, Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA)

Với chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên nhiều lĩnh vực, nền kinh tế nước ta đã thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài Những nước đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam là: Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore Ngoài ra còn có các nhà đầu tư khác đến từ nhiều quốc gia trên thế giới

Việc thu hút nguồn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã giải quyết được bài toán việc làm cho người lao động, tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống cho họ Tuy nhiên, bên cạnh những đặc tính: cần cù, chăm chỉ, có tư duy sáng tạo trong công việc thì nguồn lao động Việt Nam còn mang những đặc tính của nền kinh tế nông nghiệp (thụ động, tính kỷ luật chưa cao ), nên chưa bắt kịp được với lối sản xuất công nghiệp và phong cách quản lý của các công ty đến từ các nước công nghiệp, do đó năng suất lao động chưa cao, mang đến

những khó khăn, thách thức nhất định cho nền kinh tế Việt Nam khi mở cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới

Nhật Bản là một trong những quốc gia đang đứng đầu về số lượng dự

án và tổng vốn đầu tư vào Việt Nam Với tỷ trọng vốn đầu tư lớn, các doanh nghiệp Nhật Bản đóng vai trò hết sức quan trọng và có ảnh hưởng không chỉ đến phát triển kinh tế mà còn đối với cả văn hóa, xã hội của Việt Nam

Chính vì thế, việc thu hút vốn đầu tư của Nhật Bản là vô cùng cần thiết Theo khảo sát sơ bộ của tác giả thu được kết quả: Nhà quản lý Nhật Bản đang gặp phải vấn đề về quản lý lao động ở Việt Nam làm cho năng suất không được cao, lợi nhuận kinh doanh giảm so với những năm trước đây Do đó, việc tìm hiểu về những vấn đề mà nhà quản lý Nhật Bản gặp phải về văn hóa kinh doanh, về phong cách quản lý hay là cả khi nhìn từ góc độ pháp lý của quản lý lao động Việt Nam là việc làm hết sức cần thiết nhằm xây dựng môi trường đầu tư hấp dẫn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện chất lượng lao động Việt Nam, tạo công ăn việc làm cho người lao động và quan trong hơn là để hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đẹp hơn trong mắt bạn bè quốc tế

Từ những lý do trên, tác giả chọn Công ty TNHH Canon Việt Nam – một trong những điển hình về sự thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản trên đất nước Việt Nam và hiện đang sử dụng số lượng lớn lao động Việt Nam để

nghiên cứu đề tài Luận văn “Nhận diện một số vấn đề trong quản lý lao động Việt Nam của nhà quản lý Nhật Bản tại Công ty TNHH Canon Việt Nam”

3 Lịch sử nghiên cứu

Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu cách thức quản lý của các nhà đầu tư nước ngoài đối với nước nhận đầu tư ngày càng được chú trọng

Có rất nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập tương đối toàn diện các khía cạnh của vấn đề quản lý người lao động, trong số đó đặc biệt nhấn mạnh đến

những khó khăn trong công tác quản lý lao động của chính các nước nhận đầu

tư Thời gian qua đã có các công trình nghiên cứu, luận văn, luận án, bài viết, bình luận cả trong và ngoài nước liên quan về nhận diện vấn đề của các nhà quản lý nước ngoài khi quản lý lao động ở các nước nhận đầu tư, tuy nhiên số lượng các bài viết vẫn ở con số ít Có thể kể tới một số những nghiên cứu tiêu biểu như:

* Ngoài nước:

Peter F.Drucker (2003), NXB Trẻ, “Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI” Trong tác phẩm này, tác giả đã bàn về những vấn đề của

quản lý và đưa ra một số những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI Theo tác giả, cần phải tìm hiểu những thách thức và chuẩn bị trước cho bản thân và tổ chức đối phó với những thách thức mới để tránh bị tụt hậu Tuy nhiên Peter F Drucker lại chưa đưa ra được những khó khăn về quan hệ lao động trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, văn hóa doanh nghiệp, chính sách quản lý lao động, phát triển nguồn nhân lực

Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich (1993),“Những vấn

đề cốt yếu của quản lý”, NXB Khoa học kỹ thuật Trong tác phẩm đã đưa ra

những cơ sở của thuyết quản lý và khoa học quản lý Liên quan đến đề tài, đáng chú ý là những lý thuyết bàn về “Môi trường bên ngoài và vấn đề quản

lý quốc tế” (môi trường bên ngoài về mặt kinh tế, về mặt kỹ thuật – công nghệ, về mặt xã hội, về mặt chính trị và pháp lý, về mặt đạo lý; trách nhiệm

xã hội của các nhà quản lý và vấn đề quản lý quốc tế của các công ty đa quốc gia) và lý thuyết bàn về “Công tác quản lý và yếu tố con người” Tuy nhiên tác giả chưa đề cập sâu về quan hệ lao động trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, văn hóa doanh nghiệp, chính sách quản lý lao động, phát

triển nguồn nhân lực

Các tác giả David Guest (1987,1989a,1989b,1991), Kevin Legge (1989), Chris Hendry và Andrew Pettigrew (1990), John Puzcell (1993),

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Thị Kim Chi (2013), Tập bài giảng Quản lý nguồn nhân lực,

ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn, Hà Nội

2 Công ty TNHH Canon Việt Nam, Giới thiệu chung,

http://www.canon-vn.com.vn/vn/general_intro.html, ngày cập nhật 12/5/2015

3 Cục đầu tư nước ngoài – Bộ Kế hoạch và đầu tư, Tăng cường thu hút FDI từ Nhật Bản vào Việt Nam,

http://fia.mpi.gov.vn/tinbai/3769/Tang-cuong-thu-hut-FDI-tu-Nhat-Ban-vao-Viet-Nam: ngày cập nhật 29/2/2015

4 Đỗ Minh Cương (2001), Văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh,

Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội

5 Nguyễn Bá Dương (1999), Tâm lý học quản lý cho người lãnh đạo,

Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội

6 Nguyễn Văn Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2004), Giáo trình quản trị nhân lực, Nhà xuất bản Lao động – Xã Hội, Hà Nội

7 Lê Trạc Đồng (2012), Báo cáo thực tập tốt nghiệp tại Công ty TNHH Canon Việt Nam, Khoa công nghệ - Trường ĐH Công nghiệp TP HCM

8 Vũ Minh Giang, So sánh văn hóa Đông Á và Đông Nam Á (trường hợp Nhật Bản và Việt Nam), Đại học văn hóa Hà Nội,

http://huc.edu.vn/chi-tiet/541/So-sanh-van-hoa-D ong-A-va-Dong-Nam-A-truong-hop-Nhat-Ban-va-Viet-Nam.html, ngày cập nhật 13/6/2015

9 Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich (1992), người dịch

Nguyễn Mạnh Quân, Những vấn đề cốt yếu của quản lý, Nhà xuất bản Khoa

học và Kỹ thuật

10 Vũ Việt Hằng (2004), Một số vấn đề về quan hệ lao động tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi kinh tế, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường

Đại học kinh tế TP HCM

11 Phạm Quang Huấn (2007), Chính sách nhân sự cao cấp ở doanh nghiệp nước ngoài và bài học cho Việt Nam, Nghiên cứu kinh tế số 353, Đại

học Kinh doanh và công nghệ Hà Nội

12 Hà Thị Thu Hương (2014), Văn hóa kinh doanh tại công ty TNHH Canon Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh

tế - ĐHQGHN

13 Dương Thị Liễu (2001), Văn hóa kinh doanh, NXB Đại học kinh tế

quốc dân, Hà Nội

14 Tùng Linh, Xây dựng và phát triển Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu kinh tế đã đạt được những kết quả quan trọng, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Cổng thông tin điện tử - Bộ

kế hoạch và đầu tư,

http://www.mpi.gov.vn/Pages/tinbai.aspx?idTin=18628&idcm=188, ngày cập nhật 29/2/2015

15 Phạm Minh (2005), Phương pháp quản lý tài chính và nhân sự,

Nhà xuất bản lao động xã hội

16 Michio Motohashi - Phó Tổng giám đốc Công ty Canon Việt Nam,

Công ty TNHH Canon Việt Nam - Chi nhánh Quế Võ - Bắc Ninh: Luôn hoạt động vì lợi ích cộng đồng,

http://khucongnghiep.com.vn/xuctien/tabid/67/articleType/ArticleView/article Id/859/Default.aspx, ngày cập nhật 15/9/2015

17 Trần Thị Nhung và Nguyễn Duy Dũng (2005), Phát triển nguồn nhân lực trong các công ty Nhật Bản hiện nay, Nhà xuất bản Khoa học xã hội,

Hà Nội

18 Phòng Nhân sự (2015), Báo cáo nhân sự quý I/2015, Nhà máy

Canon Tiên Sơn, Bắc Ninh

19 Peter F.Drucker (2003), người dịch Vũ Tiến Phúc, Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI, Nhà xuất bản trẻ