Trong giai đoạn từ năm 1985 – 2005, phê bình văn học Việt Nam đã đạt được những thành tựu nhất định với nhiều các công trình nghiêm cứu lớn cùng với sự khẳng định của các tác giả.. Cùng
Trang 1Bài tập môn: Lịch sử phê bình văn học
Đề bài:
Thống kê các công trình nghiêm cứu, phê bình văn học từ năm 1985 – 2005 Chọn
và phân tích một công trình
BÀI LÀM
Phê bình văn học là một công việc đòi hỏi một sự lao động vất vả và nghiêm túc, mang ý nghĩa to lớn giúp cho công chúng có thể nhận thức về một tác phẩm văn học một cách sâu sắc, đầy tính chuyên môn
Trong giai đoạn từ năm 1985 – 2005, phê bình văn học Việt Nam đã đạt được những thành tựu nhất định với nhiều các công trình nghiêm cứu lớn cùng với sự khẳng định của các tác giả
Phê bình văn học từ 1986 đến nay, nhấn mạnh đến vấn đề phản tư và hội nhập Cùng với đổi mới toàn diện đất nước là ý thức phản tư (xoay quanh các vấn đề: văn học và hiện thực, văn học và chính trị, vấn đề con người trong văn học) và hội nhập (sự du nhập của xu hướng ngôn ngữ học, xu hướng phê bình sự đọc, xu hướng tâm lý họcvà các lí thuyết phương Tây hiện đại khác ) trong đời sống văn học, nghệ thuật Hai hình thái vận động này của lí luận, phê bình cho thấy sự phát triển của lí luận, phê bình văn học ở cả phương diện kiểm thảo quá khứ và thích ứng với thời đại mới Giai đoạn này, trong những phân tích có tính chủ điểm, nổi lên là các phương pháp của Thi pháp học và Ngữ học trong việc tiếp cận văn học gắn với tên tuổi của Trần Đình Sử, Phan Cư Đệ
Các công trình nghiêm cứu phê bình văn học từ năm 1985 – 2005
Lý luận phê bình văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX (Nxb Giáo dục, 2001) – tác giả: Trần Mạnh Tiến
Lịch sử phê bình văn học Việt Nam (giai đoạn đầu thế kỷ XX đến năm 1945) (Nxb Đại học Quốc gia, 2002) tác giả: Trần Thị Việt Trung
Các công trình của Nguyễn Ngọc Thiện: Văn chương và tác giả (tiểu luận, phê bình, 1995); Tài năng và bản lĩnh nghệ sĩ (nghiên cứu, phê bình, 2000); Phong
Trang 2cách và Đời văn (tiểu luận – phê bình, 2005); Tuyển tập phê bình, nghiên cứu văn học Việt Nam 1900-1945 (chủ biên, 5 tập, 1997);Hoài Thanh – Bình luận văn chương (chủ biên, 1998); Nguyễn Đình Chiểu – Về tác gia tác phẩm (biên soạn, 1998); Vũ Trọng Phụng – Về tác gia, tác phẩm (biên soạn, 2000);Văn Lý luận – Phê bình nửa đầu thế kỷ XX (chủ biên, 5 tập, 2005)
Phê bình văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX (1900 – 1945) tác giả: Nguyễn Thị Thanh Xuân
Văn học Việt Nam thế kỷ XX – những vấn đề lý luận và lịch sử (Nxb Giáo dục, 2004)
Lý luận phê bình Việt Nam thế kỷ XX (Nxb Giáo dục, 2005) tác giả: Trần Đình Sử Văn học Việt Nam thế kỷ XX - những vấn đề lịch sử và lí luận (Nxb Giáo dục, 2005) – tác giả: Phan Cư Đệ
Con mắt Thơ (1992) tác giả: Đỗ Lai Thúy
Phương pháp luận nghiêm cứu văn học (Nxb Khoa học xã hội, 2000) tác giả: Nguyễn Văn Dân
Thi pháp thơ Tố Hữu, Trần Đình Sử
Phê bình văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX (1900 – 1945) tác giả: Nguyễn Thị Thanh Xuân
Tác giả Nguyễn Thị Thanh Xuân
TS Nguyễn Thị Thanh Xuân sinh ngày 4/10/ 1955 tại Thăng Bình – Quảng Nam Hiện tại, bà đang sống ở Phường 11 – Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh Tốt nghiệp đại học tại Khoa Ngữ Văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1979
Làm việc tại Viện Khoa học Xã hội tại TP Hồ Chí Minh từ năm 1979: nghiên cứu văn học
Bảo vệ luận án tiến sĩ ngữ văn, chuyên ngành Lý thuyết và Lịch sử Văn học, tại Khoa Ngữ Văn, Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, năm 1994.Đề tài: Phê bình văn học Việt Nam, giai đoạn 1930-1945
Trang 3Lần lượt giữ các vị trí: Phó Giám đốc Ban Ngữ Văn (1994-1996), Giám đốc Trung tâm Văn học (1996-2000)
Giảng viên thỉnh giảng tại: Khoa Ngữ văn và Báo chí, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, bậc đại học: 1996-2000 Khoa Phụ nữ học, Đại học Mở Bán công, bậc đại học: 1998-2006 Khoa Ngữ văn, Đại học Văn Hiến, bậc đại học:
2002-2007 Khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm, bậc sau đại học: 1998 - nay
Từ năm 2000, làm việc tại Khoa Ngữ văn và Báo chí, nay là Khoa Văn học và Ngôn ngữ
Giảng dạy và nghiên cứu tại Ban Việt học, Đại học Paris 7- Denis- Diderot, Cộng hòa Pháp, trong một chương trình khoa học 3 năm (2000, 2001, 2002) mỗi năm 4 tháng
Từ 2007 đến nay, Trưởng Bộ môn Lý luận và Phê bình văn học
Từ 1-9-2008 đến 31-8-2010: giảng dạy và nghiên cứu tại Khoa Tiếng Việt, Trường Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc
Lĩnh vực nghiên cứu: Lý thuyết văn học, Phê bình văn học, Văn học Việt Nam hiện đại
Trong quá trình giảng dạy của mình, bà đã giúp cho nhiều người trở thành Thạc sĩ, Tiến sĩ
Các công trình nghiêm cứu và dịch thuật:
Bài nghiên cứu:
- Tiếng Việt và sự phát triển của ngôn ngữ phê bình văn học nửa đầu thế kỷ XX,
Kỷ yếu Hội nghị khoa học Chữ quốc ngữ và sự phát triển chức năng xã hội của tiếng Việt, , Nxb Đại học Quốc gia TP HCM, 1997, tr 204-212
- Chữ quốc ngữ, báo chí, công chúng và văn học Nam Bộ đầu thế kỷ XX , Kỷ yếu Hội thảo Đồng bằng sông Cửu Long, thực trạng và giải pháp, Nxb Đại học Quốc gia TP HCM, 2006, tr
-Phú Đức- một mẫu hình nhà văn Nam Bộ đặc biệt đầu thế kỷ XX, Tạp chí Nghiên cứu Văn học,7-2006
Trang 4- Đi tìm cổ mẫu trong văn học Việt Nam TC Nghiên cứu Văn học, 1-2007, Huyền Thoại và Văn học, Nxb Đại học Quốc gia TP HCM, 2007
- Những mùa văn của Vô Ưu- Ngô Thị Kim Cúc, Cahiers d’études vietnamiennes (Kỷ yếu Việt học của Ban Việt học), Đại học Paris 7 số 19/ 2007
- Bích Khê, con suối xanh lặng lẽ , Bình luận văn học, Niên giám Hội Nghiên cứu
và giảng dạy văn học, 2007
- Phê bình cổ mẫu và cổ mẫu nước trong văn học Việt Nam, in trong Nghiên cứu văn học Việt Nam: những khả năng và thách thức- Literary Study in Vietnam: Possibilities and Challenges, Nxb Thế giới, Hà Nội- Viện Harvard- Yenching tài trợ, 2009
-Tiến trình hiện đại hóa văn học đầu thế kỷ: Nghiên cứu so sánh trường hợp Hàn Quốc và Việt Nam Kỷ yếu Hội thảo quốc tế về Quá trình hiện đại hóa văn học Nhật Bản và các nước khu vực văn hóa chữ Hán: Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc (Từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX), Thành phố Hồ Chí Minh, 2010 Bài dịch:
- Văn học so sánh là gì? (P Brunel, Cl Pichois, A.-M Rousseau), trong Văn học so sánh: nghiên cứu và dịch thuật, NXb Đại học Quốc gia, TP HCM, 2003
-Huyền thoại (Daniel - Henri Pageaux), in trong Huyền Thoại và Văn học, Nxb Đại học Quốc gia TP HCM, 2007
-Từng bước đến với phê bình huyền thoại (Gilbert Durand), in trong Huyền Thoại
và Văn học, Nxb Đại học Quốc gia TP HCM, 2007
Công trình Phê bình văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX (1900 – 1945)
Trang 5Chuyên luận Phê bình văn học Việt
Nam nửa đầu thế kỉ XX
(1900-1945) của Nguyễn Thị Thanh Xuân
(Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành
phố Hồ Chí Minh – 2004) vốn thoát
thai từ luận án phó tiến sĩ được bảo vệ
năm 1994 Ngoài phần Dẫn luận, Kết
luận và Tài liệu tham khảo , công trình
có hai phần, 19 chương, dày 404 trang
Phần thứ nhất : Sự hình thành và phát
triển của phê bình văn học Việt Nam
nửa đầu thế kỉ XX; trọng tâm của phần
này là chương III Phê bình văn học
Việt Nam giai đoạn 1930-1945
Phần thứ hai: Các tác gia phê bình tiêu
biểu trong đó các tác gia được khảo sát
gồm có: Phạm Quỳnh, Thiếu Sơn,
Hoài Thanh, Trần Thanh Mại, Trương
Chính, Dương Quảng Hàm, Vũ Ngọc
Phan, Hải Triều, Trương Tửu-Nguyễn
Bách Khoa, Đặng Thai Mai, Lê Thanh, Kiều Thanh Quế
Tác giả cho rằng “… phê bình văn học đã có mầm mống ở Việt Nam khoảng từ thế
kỉ XV” với Việt Am thi tập ra đời năm 1433
Những cuộc tranh luận về Truyện Kiều,Thơ cũ và Thơ mới, cuộc tranh luận nghệ thuật vị nghệ thuật và nghệ thuật vị nhân sinh 1935-1939 … cũng như một số tác gia phê bình “có vấn đề” như : Phạm Quỳnh, Trương Tửu-Nguyễn Bách Khoa …
đã được nhìn nhận trên một tinh thần mới, công bằng và khách quan hơn; nhận định về Phạm Qùynh, tác giả viết”…trong giai đọan phôi thai của phê bình văn học chữ quốc ngữ, Phạm Qùynh có một vị trí đáng chú ý.Vừa là người tổ chức , vừa là người thực hành phê bình văn học , Phạm Qùynh đã chuẩn bị những bước đi ban đầu cần thiết cho việc xác lập thể lọai phê bình …”
Công trình Phê bình văn học Việt Nam nửa
đầu thế kỷ XX (1900 – 1945)
Trang 6Theo tác giả giai đoạn này tồn tại bốn xu hướng phê bình, phê bình truyền thống, phê bình giáo khoa, phê bình mác-xít và phê bình trực cảm ; ba nguồn ảnh hưởng chính đối với phê bình văn học giai đoạn này là phê bình văn học Việt Nam truyền thống, phê bình văn học Pháp, phê bình theo quan điểm mác-xít
Phê bình văn học Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX (1900-1945) là một công trình có tính chất tổng kết một giai đọan phê bình văn học, nó góp phần nhận diện văn học Việt Nam những năm đầu thế kỉ XX từ một góc nhìn mới: tiếp nhận văn học
Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên ngữ văn, học viên cao học ngữ văn, nghiên cứu sinh ngữ văn và những nhà nghiên cứu văn học hiện đại Việt Nam cũng như cho các thầy giáo , cô giáo giảng dạy văn học ở bậc phổ thông và bạn đọc muốn tìm hiểu lịch sử phê bình văn học nước nhà