Kỹ năng tìm việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên trường đại học khoa học xã hội và nhân văn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- NGUYỄN THỊ KIM SÁU KỸ NĂNG TÌM VIỆC LÀM SAU TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THỊ KIM SÁU

KỸ NĂNG TÌM VIỆC LÀM SAU TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC

XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Chuyên ngành: Tâm lý học

Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Hữu Thụ

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, tôi đã hoàn thành luận văn

thạc sĩ với đề tài: “Kỹ năng tìm việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên trường

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn”

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu là kết quả quá trình làm việc của tôi Những nội dung tham khảo được trích dẫn nguồn gốc tài liệu Kết quả nghiên cứu thực tiễn là do tôi trực tiếp tiến hành khảo sát và chưa được công

bố ở bất cứ công trình khoa học nào

Tôi xin chịu trách nhiệm về mọi nội dung trong đề tài

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Sáu

LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sĩ với đề tài “Kỹ năng tìm việc làm sau tốt nghiệp

của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn”- đã được hoàn

thành với nỗ lực của bản thân tác giả và sự quan tâm, giúp đỡ từ nhiều phía

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Hữu Thụ, người

đã tận tình hướng dẫn tôi những bước đi đầu tiên trong khoa học, từ khóa luận tốt nghiệp và nay là luận văn thạc sĩ

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy, cô phòng Chính trị và Công tác sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã hỗ trợ và tạo điều kiện để tôi được tham gia khóa học và hoàn thành luận văn đúng hạn

Tôi xin cảm ơn các bạn sinh viên khóa QH-2010-X đã nhiệt tình tham gia khảo sát, tham gia trả lời phỏng vấn sâu, cung cấp thông tin hữu ích về quá trình tìm việc để tác giả hoàn thành đề tài nghiên cứu

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Sáu

MỤC LỤC

DANH MỤC BIỂU MẪU 7

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 8

MỞ ĐẦU 9

1.Lý do chọn đề tài 9

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

4 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

7 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG, KỸ NĂNG TÌM VIỆC LÀM SAU TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu kỹ năng, kỹ năng tìm việc làm Error! Bookmark not defined

1.1.1 Nghiên cứu về kỹ năng tìm việc làm ở nước ngoài Error! Bookmark not

defined

1.1.2 Nghiên cứu về kỹ năng, kỹ năng tìm việc làm ở Việt NamError! Bookmark not

defined

1.2 Một số vấn đề lý luận về kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệpError! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm kỹ năng Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái niệm sinh viên, sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn Error! Bookmark not defined 1.2.3 Khái niệm việc làm và quá trình tìm việc làmError! Bookmark not defined

1.2.4 Khái niệm kỹ năng tìm việc làm sau tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học

Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

1.2.5 Các mặt biểu hiện kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại

học Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

1.2.6 Các yếu tố ảnh hưởng tới kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp

trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not

defined

2.1 Tổ chức nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.2 Tổ chức nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp phân tích chân dung nhân cách điển hìnhError! Bookmark not

defined

2.2.5 Phương pháp tình huống Error! Bookmark not defined 2.2.6 Phương pháp xử lý kết quả bằng thống kê toán học Error! Bookmark not

defined

2.3 Thang đánh giá mức độ biểu hiện kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ KỸ NĂNG TÌM VIỆC LÀM SAU TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Error! Bookmark not defined 3.1 Thực trạng việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

3.1.1 Thực trạng việc làm sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn qua số lượng sinh viên đã tìm được việc làm và việc làm đúng chuyên

ngành Error! Bookmark not defined

3.1.2 Thực trạng việc làm của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân

văn sau tốt nghiệp qua thời gian tìm được việc làmError! Bookmark not defined

3.1.3 Thực trạng việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã

hội và Nhân văn qua mức lương trung bình Error! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Error! Bookmark not defined

3.2.1 Thực trạng kỹ năng lập kế hoạch của sinh viênError! Bookmark not defined 3.2.2 Thực trạng kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm của sinh viên Error!

Bookmark not defined

3.2.3 Thực trạng kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việc Error! Bookmark not defined 3.2.4 Thực trạng kỹ năng phỏng vấn nhân sự của sinh viênError! Bookmark not

defined

3.2.5 Thực trạng kỹ năng tìm kiếm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại

học Khoa học Xã hội và Nhân văn qua tình huống thực tếError! Bookmark not

defined.

3.2.6 Đánh giá chung mức độ thực hiện kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn……….96

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp.Error! Bookmark not defined

3.3.1 Các yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined 3.3.2 Các yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined

3.4 Một số biện pháp tâm lý giáo dục nâng cao kỹ năng tìm việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănError! Bookmark not defined

3.4.1 Nâng cao nhận thức của sinh viên về vai trò tầm quan trọng của kỹ năng tìm

việc làm Error! Bookmark not defined

3.4.2 Tăng cường các hoạt động sư phạm từ giảng viên, cán bộ quản lý, các phòng

ban, đoàn thanh niên, hội sinh viên nhà trường Error! Bookmark not defined 3.4.3 Nâng cao tính tích cực chủ động của sinh viênError! Bookmark not defined

3.5 Kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp qua phân tích trường hợp điển hình Error! Bookmark not defined

3.5.1 Sinh viên Đ P H Error! Bookmark not defined

3.5.2 Sinh viên V.L.C Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BIỂU MẪU Bảng 3.1: Thời gian tìm được việc làm sau tốt nghiệpError! Bookmark not defined Bảng 3.2: Mức lương của sinh viên sau tốt nghiệp Error! Bookmark not defined Bảng 3.3: Thực trạng nhận thức về kỹ năng lập kế hoạch nghề nghiệpError! Bookmark

not defined

Bảng 3.4: Mức độ chủ động, mức độ hài lòng khi thực hiện kỹ năng lập kế hoạch nghề

nghiệp của sinh viên Error! Bookmark not defined Bảng 3.5: Mức độ thực hiện kỹ năng lập kế hoạch nghề nghiệp của sinh viên Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.6: Mức độ nhận thức của sinh viên về kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.7: Mức độ chủ động, hài lòng thực hiện kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.8: Mức độ thực hiện kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làmError! Bookmark not

defined

Bảng 3.9: Mức độ nhận thức của sinh viên về kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việcError!

Bookmark not defined

Bảng 3.10: Mức độ chủ động của sinh viên khi thực hiện kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việc

Error! Bookmark not defined Bảng 3.11: Mức độ thực hiện kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việcError! Bookmark not

defined

Bảng 3.12: Mức độ nhận thức của sinh viên về kỹ năng phỏng vấn nhân sự Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.13: Mức độ chủ động của sinh viên khi thực hiện kỹ năng phỏng vấn nhân sự Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.14: Mức độ thực hiện kỹ năng phỏng vấn nhân sự 82

Bảng 3.15: Kết quả xử lý tình huống kỹ năng lập kế hoạch nghề nghiệp Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.16: Kết quả xử lý tình huống kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.17: Kết quả xử lý tình huống kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việcError! Bookmark

not defined

Bảng 3.18: Kết quả xử lý tình huống kỹ năng phỏng vấn nhân sựError! Bookmark not

defined

Bảng 3.19: Bảng đánh giá chung mức độ thực hiện kỹ năng tìm kiếm việc làmError!

Bookmark not defined

Bảng 3.20: Hoạt động giúp sinh viên có được kỹ năng tìm việc làmError! Bookmark

not defined

Bảng 3.21: Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến kỹ năng tìm việc làm Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.22: Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến kỹ năng tìm việc làmError! Bookmark

not defined

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Đánh giá chung về kỹ năng lập kế hoạch nghề nghiệp của sinh viên sau

tốt nghiệp trường ĐHKHXH&NV Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 3.2: Đánh giá chung kỹ năng tìm kiếm thông tin việc làm của sinh viên sau

tốt nghiệp trường ĐHKHXH&NV Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 3.3: Đánh giá chung về kỹ năng chuẩn bị hồ sơ xin việc của sinh viên sau tốt

nghiệp trường ĐHKHXH&NV Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 3.4: Đánh giá chung về kỹ năng phỏng vấn nhân sự của sinh viên sau tốt

nghiệp trường ĐHKHXH&NV Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 3.5: Đánh giá chung về kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp

trường ĐHKHXH&NV Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế kỉ 21 được coi là kỷ nguyên của kinh tế dựa vào kỹ năng và giáo dục đóng vai trò

quan trọng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực Trong thời đại ngày nay, ngoài kiến thức chuyên môn, mỗi sinh viên cần trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết để hoàn thiện bản thân và hòa nhập tốt với xã hội Vì sinh viên ngày nay không chỉ “học để biết, học

để tự khẳng định mình” mà còn “học để chung sống, học để làm việc” Do đó, việc trang bị

kỹ năng đặc biệt kỹ năng tìm việc làm cần đi đôi với việc trang bị kiến thức chuyên môn Việc trang bị kỹ năng cho sinh viên giúp sinh viên phát huy hiệu quả các kiến thức chuyên môn và phát triển tiềm năng cá nhân, đáp ứng tốt hơn, thích ứng nhanh hơn với tình hình thực tế, đáp ứng nhu cầu của xã hội

Kỹ năng tìm việc làm là tổ hợp các kỹ năng quan trọng nhất, kỹ năng này giúp sinh viên tự tin, thuyết phục được nhà tuyển dụng để tìm kiếm cơ hội việc làm cho mình Đồng thời cũng là cách truyền tải sản phẩm đào tạo của nhà trường tới nhà tuyển dụng, theo thống kê năm 2010 của Bộ giáo dục và Đào tạo cả nước có 414 trường đại học công lập, dân lập[3,tr9] Số lượng sinh viên tốt nghiệp liên tục gia tăng theo từng năm, theo thống kê năm 2009 số sinh viên tốt nghiệp các trường đại học là 246,6 nghìn người [3,tr10], sinh viên ra trường tham gia vào thị trường lao động ngày càng tăng cao và dẫn tới một quy luật cạnh tranh gay gắt giữa “cung- cầu”, số lượng sinh viên các ngành học tìm được việc làm chỉ 60-70% [3,tr11] Theo Bộ LĐTB-XH, cứ 2000 hồ sơ xin việc được nộp thì chỉ có 40 hồ sơ đạt yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng mà doanh nghiệp cần [3,tr72], tại buổi tọa đàm “Những kỹ năng thực hành cần thiết cho sinh viên” do Viện Nghiên cứu giáo dục Việt Nam thực hiện đã nêu ra, phần lớn sinh viên tốt nghiệp chưa xin được việc làm do còn yếu và thiếu những kỹ năng mềm, 37% sinh viên ra trường không tìm được việc do thiếu và yếu các yếu tố thực hành xã hội ( làm việc nhóm, khả năng tư duy logic, sáng tạo, giao tiếp ), 83% sinh viên ra trường bị các nhà tuyển dụng đánh giá thiếu kỹ năng sống [3,tr70] Bên cạnh đó, một thực tế đang xảy ra lao động có trình độ, cần việc làm nhưng lại khó xin việc, trong khi các doanh nghiệp cần lao động

làm việc nhưng lại không tuyển dụng được Một trong những nguyên nhân chính của tình trạng này là sự thiếu gắn kết giữa giáo dục và đào tạo với nhu cầu thực tế Vậy, làm sao

để các lao động đã qua đào tạo có được việc làm trên thị trường, bên cạnh những kiến thức chuyên môn họ cần có những kỹ năng gì để tìm kiếm được việc làm

Trên cơ sở vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng đặc biệt kỹ năng tìm việc làm cho sinh

viên, chúng tôi thực hiện nghiên cứu luận văn với đề tài “ Kỹ năng tìm việc làm sau tốt

nghiệp của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn”, đề tài nghiên cứu

nhằm tìm hiểu thực trạng kỹ năng tìm việc làm của sinh viên, đề xuất một số giải pháp giúp nâng cao kỹ năng này Đồng thời đề tài cũng mong muốn đóng góp cho công tác nghiên cứu về tâm lý học lao động, tâm lý học hướng nghiệp và đặc biệt phục vụ cho

công tác định hướng và đào tạo tại trường

2 2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực trạng kỹ năng tìm việc làm sau khi tốt nghiệp của sinh viên, nguyên nhân của thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng tìm việc làm của sinh viên trường ĐHKHXH&NV Trên cơ sở đó đề xuất một vài biện pháp tâm lý – giáo dục, một số kiến nghị nhằm giúp sinh viên phát triển kỹ năng, nâng cao hiệu quả quá trình tìm việc làm

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài thao tác hóa các khái niệm: kỹ năng, việc làm,

kỹ năng tìm việc làm, sinh viên, khái niệm tốt nghiệp, kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp

- Làm rõ mức độ biểu hiện của một số kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp

- Tìm hiểu một số yếu tố chủ quan và khách quan tác động đến kỹ năng tìm việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp

- Đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao kỹ năng tìm việc làm sau tốt nghiệp cho sinh viên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Chu Liên Anh (2009), “Một số vấn đề lý luận về tư vấn pháp luật”, Tạp chí Tâm lý

học (số 2)

2 Chu Liên Anh (2011), Kỹ năng tư vấn pháp luật của luật sư, Luận án TS Tâm lý

học, Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam (2012), Báo cáo kết quả điều tra việc làm của

sinh viên tốt nghiệp năm 2012

4 C Levinson & Ray Conrad (2011), Nghệ thuật săn việc 2.0 (Bản dịch), NXB Trẻ

Tp Hồ Chí Minh

5 Bùi Thế Cường, Đặng Thị Việt Phương, Trịnh Huy Hóa (Nhóm dịch giả) (2010), Từ

điển xã hội học Oxford (Oxford dictionary of Sociology), NXB Đại học Quốc gia Hà

Nội, tr 375

6 Phạm Tất Dong (1984), Tâm lý học lao động, Cục đào tạo bồi dưỡng – Bộ giáo dục

7 Phạm Tất Dong, Nguyễn Hải Khuyết, Nguyễn Quang Uẩn (1995), Tâm lý học đại

cương,Tập 2, Viện Đại học Mở Hà Nội

8 Phạm Tất Dong, Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Hải Khoát (2003), Tâm lý học đại

cương, NXB Thống kê, Hà Nội

9 Vũ Dũng (2000), Từ điển Tâm lý học, NXB Khoa học xã hội Hà Nội

10 Vũ Dũng (2008), Từ điển Tâm lý học, NXB Bách khoa, Hà Nội

11 Hồ Ngọc Đại (1983), Tâm lý học dạy học, NXB Giáo dục, Hà Nội

12 Đỗ Hồng Giang (2013), Kỹ năng tìm kiếm việc làm của thanh niên khuyết tật nặng,

Luận văn thạc sĩ Tâm lý học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

13 Phạm Minh Hạc (1988), Tâm lý học, Tập 1,2, NXB Giáo dục

14 Phạm Minh Hạc (1998),Tâm lý học, NXB Giáo dục, Hà Nội

15 Lê Văn Hồng (2007), Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm , NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội