BÀI GIẢNG đặc điểm phát triển TÂM SINH LÝ ở trẻ em 05 tuổi

BÀI GIẢNG đặc điểm phát triển TÂM SINH LÝ ở trẻ em 05 tuổi Những năm đầu cuộc đời là quãng thời gian rất quan trọng trong quá trình phát triển trước mắt cũng như lâu dài của trẻ. Giai đoạn này là tiền đề quyết định đứa trẻ sau này có sức khỏe, có khả năng học tập và biết ứng xử xã hội. Sự phát triển của trẻ là vô cùng quan trọng....

KHÂI QUÂT

Những năm đầu cuộc đời là quãng thời gian rất quan trọng trong quá trình phát triển trước mắt cũng như lâu dài của trẻ Giai đoạn này là tiền đề quyết định đứa trẻ sau này có sức khỏe, có khả năng học tập và biết cách ứng xữ xã hội Sự phát triển của trẻ là vô cùng quan trọng vì từ khi lọt lòng đến 6 tuổi trẻ lớn lên và học được nhiều hơn bất cứ thời gian nào trong cả cuộc đời, đặc biệt là 3 năm đầu tiên

ĐỊNH NGHĨA CHĂM SÓC VÀ PHÁT TRIỂN TRẺ MẦM NON

• Cụm từ "Chăm sóc và phát triển trẻ mầm non” (CS&PT TMN) muốn nói đến một cách tiếp cận tổng thể đối với các chính sách và các

chương trình chăm sóc và giáo dục cho trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi, cho cha mẹ và những người nuôi dạy trẻ

• Mục đích là để bảo vệ các quyền của trẻ em và phát triển ở trẻ về thể chất, nhận thức, tình cảm, xã hội

• Các dịch vụ dựa vào cộng đồng đáp ứng các nhu cầu của trẻ em sẽ

là nội dung quan trọng của CS&PT TMN, bao gồm: chăm sóc sức

khoẻ, dinh dưỡng, giáo dục mầm non, nước sạch, vệ sinh môi trường

ở gia đình và cộng đồng

• Sự tiếp cận tổng thể này ủng hộ và bảo vệ các quyền của trẻ em về

sự sống còn, sự tăng trưởng và phát triển.

ĐỊNH NGHĨA CHĂM SÓC VÀ PHÁT TRIỂN TRẺ MẦM NON

• Sự phát triển trong những năm đầu đời quyết định tương lai của cả cuộc đời Những năm đầu đời là giai đoạn phát triển quan

trọng nhất của đời người, đặc biệt là giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi là giai đoạn bộ não phát triển và hoàn thiện

• Đây cũng là thời kì chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ tình trạng dinh dưỡng, sức khoẻ và có tác động lớn nhất đến khả năng nhận thức, học tập, tính cách và các kĩ năng xã hội.

• Nhà nước Việt Nam xác định trẻ mầm non là nhóm trẻ đặc biệt

quan trọng, là nền tảng trong chiến lược phát triển con người.

• Cung cấp các dịch vụ chăm sóc và giáo dục có chất lượng cho trẻ mầm non là nhiệm vụ cấp thiết để thực hiện các Quyền cơ bản của trẻ

em, đảm bảo công bằng xã hội, nâng cao chất lượng dân số, nguồn nhân lực tương lai của đất nước

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

A/Sự vận động và phối hợp:

Trẻ bắt đầu học về thế giới xung quanh thông qua 5 giác quan: Nhìn, ngửi, nghe, nếm, sờ mó

Trẻ sơ sinh nằm ngữa vẫy tay, đạp chân (mới đầu chân vàtay cử động không đều, dần dần có sự phối hợp tốt hơn)

Vì vậy để trẻ nằm ngữa, chân tay thả lỏng để trẻ tự khám phá và vận động

Tập nhìn 2 mắt ( khoảng 2 3 tháng ) Trẻ bắt đầu quay mặt về phía có ánh sáng và nhìn theo vật chuyển động

Nên buộc các vật có nhiều màu sắc vào sợi dây và di chuyển từ phía này sang phía khác gần trước mặt tre

từ phía này sang phía khác gần trước mặt trẻ khoa khoa khoảng 30cmng 30cm

từ phía này sang phía khác gần trước mặt tre

từ phía này sang phía khác gần trước mặt trẻ khoa khoa khoảng 30cmng 30cm

Lẫy (lật) vaLẫy (lật) và nâng đầu : khoảng 3 Lẫy (lật) và nâng đầu : khoảng 3 Lẫy (lật) va nâng đầu : khoảng 3 nâng đầu : khoảng 3 4 tháng

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

A/Sự vận động và phối hợp:

Nên khuyến khích trẻ ngẩng đầu lên bằng cách cho trẻ nằm sấp và nói chuyện với trẻ từ trên cao

Cầm nắm đồ vật (khoảng 6 tháng): Trẻ có thể dùng 2 tay để cầm các chai nhựa hoặc quả cam Khả n

cầm các chai nhựa hoặc quả cam Khả năng điều khiển 2 tang điều khiển 2 ta

cầm các chai nhựa hoặc quả cam Khả n

cầm các chai nhựa hoặc quả cam Khả năng điều khiển 2 tang điều khiển 2 tay của trẻ

tăng lên, trẻ có thể cầm được các đồ vật nhỏ và chuyển từ tay này sang tay kia Khoảng 8 tháng trẻ có thể đập 2 bàn tay vào nhau

Nên đưa các đồ vật khác nhau để trẻ tập với và cầm nắm, chơi vỗ tay để trẻ bắt chước

Ngồi (khoảng 6 7 tháng): trẻ có thể ngồi, đầu tiên với sự giúp đỡ của người lớn

Nín gíup trẻ ngồi bằng câch đỡ nhẹ 2 tay nđng trẻ ngồi lín

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

A/Sự vận động và phối hợp:

Bò (khoảng 7 8 tháng): Bước đầu có thể trẻ chỉ xoay hoặc trườn bằng mông

Nên giúp trẻ tập bò bằng cách để đồ chơi phía trước mặt trẻ

Đứng (khoảng gần 1 tuổi): Bước đầu trẻ có thể đứng dậy bằng cách bám, vịn vào đồ đạc, thành cũi hoặc người lớn

Nên khuyến khích trẻ đứng lên bằng cách đặt đồ chơi ở vị trí cao hơn

Những bước đi đầu tiên (khoảng 1 tuổi): Ngay từ khi trẻ đứng được vững, trẻ bắt đầu tập bước đi những bước đầu tiên, tay bám vào đồ đạc như thành giường, cũi Thông thường từ 12222 18 tháng tuổi, trẻ mới tự mình đi được

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

A/Sự vận động và phối hợp:

Nên giúp trẻ tập đi bằng cách giữ tay tre Khi trẻ đi được vài bước, khuyến khích trẻ bằng cách ngồi trước mặt trẻ vẫy tay để trẻ bước tới

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

B/Ngôn ngữ giao tiếp và phát triển tình cảm:

Trẻ bắt đầu giao tiếp sớm trước khi học nói: Trẻ la hét, cười đùa, khóc và chỉ chỏ Ngoài 1 tháng trẻ đaaaa8 biết hóng chuyện.

Nụ cười đầu tiên (khoảng 2 tháng): Từ khi mới lọt lòng, trẻ đã có biểu hiện cười theo “phản xạ”, đến khoảng

2 tháng trẻ bắt đầu biết cười, đây là thời điểm quan trọng

vì trẻ đã có thể biểu hiện cho cha mẹ và người l

vì trẻ đã có thể biểu hiện cho cha mẹ và người lớn kha n kha

vì trẻ đã có thể biểu hiện cho cha mẹ và người l

vì trẻ đã có thể biểu hiện cho cha mẹ và người lớn kha n kha ïc biết khi nào trẻ thấy vui sướng, thích thú.

Trẻ rất cần nhiều sự yêu thương chăm sóc để phát triển, thường xuyên bế, ẵm trò chuyện giao tiếp với trẻ càng nhiều càng tốt.

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

B/Ngôn ngữ giao tiếp và phát triển tình cảm:

Trẻ học nói bằng cách lắng nghe, bắt chước người khác nói chuyện và đáp lại đối với trẻ

Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và tình cảm: Trò chuyện với trẻ về công việc đang làm, chỉ vào hay đưa cho trẻ các đồ vật, con vật trong nhà và gọi tên chúng

VD: chỉ vào xe máy, cái tủ, con mèo v.v Hay “đến giờ ănrồi”, “con hãy ăn ngon nhé”

Hát: hát cho trẻ nghe khi ru trẻ ngủ, khi tắm hoặc mặc áo quần cho trẻ Trẻ em rất thích hát, thích nghe hát và dần dần trẻ sẽ nhận ra các nhịp điệu âm thanh Hát và làm các động tác theo nhịp bài hát

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

B/Ngôn ngữ giao tiếp và phát triển tình cảm:

Nói và hướng dẫn cho trẻ làm những động tác để trẻ bắt chước làm theo như: vừa vẫy tay vừa chào “Con chào taaaa:m biệt đi!”, chơi các trò chơi “ú oà” hay “chi chi chành chành”

Trò chuyện va Trò chuyện và cho trẻ xem sách tranh, đồng thời cho trẻ xem sách tranh, đồng thời

Trò chuyện va

Trò chuyện và cho trẻ xem sách tranh, đồng thời cho trẻ xem sách tranh, đồng thời

giải thích mọi việc với trẻ bằng những câu nói đơn giản, rõ ràng Chú ý không nên lặp lại ca

ràng Chú ý không nên lặp lại các câu nói sai, ngọng ngh c câu nói sai, ngọng ngh

ràng Chú ý không nên lặp lại ca

ràng Chú ý không nên lặp lại các câu nói sai, ngọng ngh c câu nói sai, ngọng ngh ịu của trẻ Tạo ra các tình huống để trẻ phải trả lời bằng lời nói VD hỏi: “Con gà đâu?”, “Con nói gà rồi mẹ cho nào” v.v

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

C/Làm đồ chơi cho trẻ:

Trẻ học qua chơi: học ở mọi lúc mọi nơi bằng cách sờ mó, nhì, nếm, nghe, nhìn, ngửi, vận động và hoạt động với các đồ vật.

Hãy làm đồ chơi cho trẻ để trẻ cầm nắm, chơi với đồ vật giúp trẻ ho ût giúp trẻ ho:c ca ût giúp trẻ ho ût giúp trẻ ho:c ca c ca c cách sử c ca c cách sử ch sử ch sử dụng bàn tay và ph ối hơ:p giư8a tay vaaaà mắt.

Cho trẻ chơi với các đồ vật trong gia đình như thìa, cốc nhựa, các vỏ đồ hộp các tông v.v , cho chơi với các đồ dùng đồ chơi khác nhau

Trẻ thích chơi với các đồ vật có thể phát ra tiếng động như thìa đập xuống nền nhà hay thìa đánh vào nhau, chơi xúc xắc Trò chơi này giúp trẻ phát triển tai nghe, mắt nhìn và sự phối hợp Có thể làm xúc xắc đơn giản bằng cách cho sỏi vào chai nhựa rồi đóng chặt để lắc cho trẻ nghe.

Cho trẻ chơi xếp các vỏ hộp để chồng lên nhau thành tháp cao, trẻ sẽ thích thú khi xếp được hay vui thú khi tháp đổ xuống.

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

C/Làm đồ chơi cho trẻ:

* Lưu ý: Đồ chơi cần được rữa sạch, không được sắc nhọn và không quá nhỏ vì trẻ có thể nuốt gây hóc

I/Trẻ từ sơ sinh đến 12 thâng tuổi:

NHỮNG ĐIỀU CẦN LÀM ĐỂ GIÚP CHO TRẺ PHÁT TRIỂN TỐT TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU TIÊN CỦA CUỘC ĐỜI

Nuôi con bằng sữa mẹ và cho trẻ tiêm chủng đầy đủ.

Luôn luôn thương yêu, quan tâm chăm sóc, vui đùa với trẻ.

Khuyến khích trẻ vận động cơ thể bằng cách chơi với trẻ và giúp trẻ tập lẫy, tập bò, tập ngồi xuống, đứng lên và đi.

Khuyến khích trẻ phát triển ngôn ngữ bằng cách hát hoặc đọc thơ cho trẻ nghe, trò chuyện và đáp lại các âm thanh của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc giao tiếp với mọi người.

Khuyến khích trẻ phát triển trí tuệ bằng cách làm đồ chơi đơn giản cho trẻ chơi, đưa trẻ các đồ vật để trẻ tập cầm nắm, thay đổi các trò chơi, các hoạt động.

Luôn khen ngợi và khích lệ trẻ, vd “Con của bố giỏi lắm”, “Cha m”, “Cháu cu m”, “Cha m”, “Cháu cu u cu u của u cu u của a a bà ngoan quá!”

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

Trẻ 1 tuổi trở đi ưa vận động và tò mò muốn biết về thế giới xung quanh, chính vì vậy cần tạo nhiều cơ hội cho trẻ vận động và chơi đùa để trẻ tập đi, tập nắm bắt, tập nói

A/ Vận động và phối hợp các vận động:

- Phần lớn trẻ 12 tháng bắt đầu tập đi và thích tự do khám phá thế giới xung quanh Cần khuyến khích trẻ tập đi, nên đưa trẻ

ra ngoài trời để trẻ có thể làm quen với thiên nhiên, khám phá các vật mới lạ

- Khi trẻ biết đi, trẻ thích chạy và trèo lên xuống cầu thang, những hoạt động này giúp trẻ phát triển cơ bắp, tập giưh thăng bằng và phối hơjp vận động giưha tay, chân và mắt

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

A/ Vận động và phối hợp các vận động:

Trẻ bắt đầu dùng tay để khám phá, chơi các đồ vật, trẻ biết tự cầm cốc để uống nước, biết cầm thìa

biết tự cầm cốc để uống nước, biết cầm thìa đưa thức ăa thức ă

biết tự cầm cốc để uống nước, biết cầm thìa

biết tự cầm cốc để uống nước, biết cầm thìa đưa thức ăa thức ăn vào

miệng nhưng chưa chính xác

Hãy giúp trẻ phát triển các kỹ năng của tay và phát triển trí tuệ bằng cách đưa những đồ vật, đồ chơi sạch, an toàn như thìa nhựa, vỏ chai nhựa, khối gỗ, bóng v.v Đựng trong hộp hoặc rổ nhựa v

nhựa vừa ta t

nhựa v

nhựa vừa ta tầm trẻ để trẻ bỏ vào lấy ra, gõ, kéo, đẩy, xếp, chồng, lăn, ném và khám phá đồ vật với các hình dạng khác nhau

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

B/ Ngôn ngữ và giao tiếp:

Mỗi trẻ bắt đầu biết nói ở tháng tuỏi khác nhau nhưng trẻ có thể hiểu được những điều người lớn nói hay bạn nói Đến 18 tháng, trẻ nói được câu từ 2, 3 từ, đầu tiên là những từ chỉ những gì gần gũi với trẻ như: mẹ, bố, bà, cơm, áo, mèo, gà v.v Dần dần trẻ ghép 2 hoặc 3 từ cùng nhau và nói được nhiều hơn Cuối 24 tháng có thể nói được 4 đến 5 từ.

VD: Khi trẻ bắt chước, trẻ có thể nói “Alô, bạn Hương có nhà không?” hoặc cầm cái ra

Hương có nhà không?” hoặc cầm cái rá và nói “Tôi vo và nói “Tôi vo

Hương có nhà không?” hoặc cầm cái ra

Hương có nhà không?” hoặc cầm cái rá và nói “Tôi vo và nói “Tôi vo

gạo đây” Trẻ bắt đầu tự nhận biệt về mình và thể hiện tình cảm của mình nhiều hơn.

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

B/ Ngôn ngữ và giao tiếp:

Hãy dành nhiều thời gian để trò chuyện và lắng nghe trẻ nói,

mô tả những đồ vật xung quanh, đặt câu hỏi cho trẻ và trả lời trẻ.Vừa chỉ vừa hỏi trẻ tên các bộ phận trên cơ thể, chơi trò chơi

“Mũi của con đâu?”, “Mắt của con đâu”v.v

Tập cho trẻ nói tên mình, nhận ra mình trong gương, nhận raquần áo, đồ chơi của mình, đọc thơ ngắn

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

B/ Ngôn ngữ và giao tiếp:

Về giao tiếp và thể hiện tình cảm: ở giai đoạn này trẻ có nhiều tiến bộ trong mối quan hệ với mọi người xung quanh Ví dụ như trẻ muốn lamì vừa lòng mẹ nên cố gắng thực hiện các yêu cầu của mẹ hay bạn, Trẻ rất thích được mẹ khen và sẽ cũng không thích, không vui khi bị mẹ hay cô giáo chê

Hãy nhẹ nhàng và khoan dung đối với trẻ, đừng bao giờ ép buộc hay ra mệnh lệnh hoặc chê trách trẻ khi trẻ chưa thực hiện được các yêu cầu Người lớn phải thường xuyên khen ngợi, động viên khi trẻ tự làm được cái gì đó, dù là rất nhỏ, vd “La“Làm la“Làm la“Lam lam la:i i i i đi i i i m lam la:i i i i đi i i i con Con seeee8 làm đươ:c đấy!”

Ví dụ “Con ăn ngoan lắm, khi nào ăn hết, mẹ sẽ lấy thêm cho con!” hay “Con đừng đi ra ngoài một mình vì con có thể bị ngã và

bị đau đấy”

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

C/ Những đồ chơi và hoạt động của trẻ:

Ở lứa tuổi này trẻ rất thích chơi với đồ chơi và chơi cùng người lớn Tuy chưa biết chơi với bạn (chỉ chơi cạnh bạn) những trẻ vẫn học được nhiều

trẻ vẫn học được nhiều điiii

trẻ vẫn học được nhiều

trẻ vẫn học được nhiều điiiiều qua nhìn các trẻ khác chơi

Trẻ thích và có thể nghịch nước lâu mà không chán

Đưa cho trẻ cốc nhựa, chai, phễu để trẻ có thể múc nước, đổ nước từ vật này sang vật khác

Trẻ “vẽ” và “làm các đồ vật”: gần cuối độ tuổi này trẻ rất thích “vẽ”, nặn và thích nhìn thấy các thành quả của mình

II/ Trẻ từ 12 thâng đến 24 thâng:

C/ Những đồ chơi và hoạt động của trẻ:

Đưa đất nặn cho trẻ chơi, bày cho trẻ bóp, nắn, ấn Và đưa bút chì, giấy hoặc phấn để trẻ “vẽ”, co

bút chì, giấy hoặc phấn để trẻ “vẽ”, có th th

bút chì, giấy hoặc phấn để trẻ “vẽ”, co

bút chì, giấy hoặc phấn để trẻ “vẽ”, có th thể ve8 trên nền nhà

Cho trẻ các khối sổ để trẻ xếp, sách để trẻ xem và tập trò chuyện thông qua các hình ảnh trong sách

Khuyến khích trẻ tham gia vào các công việc hàng ngày nhưtập rửa tay, tập xúc cơm, nhặt và để đồ chơi vào hộp và làm quen với một số công việc hàng ngày của gia đình

* Chú ý: Để trẻ học nhanh nhất thông qua những việc trẻ tự làm, hãy để trẻ tự làm một số việc, có thể làm sai rồi tự sửa sẽ tốt hơn là người lớn vội làm hộ cho trẻ

III/ Trẻ từ 24 đến 36 thâng:

A/ Vận động và phối hợp vận động:

Trẻ lên 2 thích những hoạt động leo trèo, bò, chạy, nhảy, đuổi bắt, ném, trượt và đứng thăng bằng Trẻ có thể lên xuống cầu thang (có tay vịn an toàn) Điều đó giúp trẻ phát triển cơ thể và khả năng vận động tự chủ một cách tốt hơn

Hãy tạo một môi trường an toàn cho trẻ hoạt động vận động, khuyến khích trẻ để trẻ thực hiện các động tác tốt hơn

Trẻ rất thích vẽ bằng bút màu Trẻ bắt đầu veTrẻ rất thích vẽ bằng bút màu Trẻ bắt đầu ve8 từ nhưTrẻ rất thích vẽ bằng bút màu Trẻ bắt đầu veTrẻ rất thích vẽ bằng bút màu Trẻ bắt đầu ve8 từ như từ như từ những nốt chấm, những đường vạch ngang dọc, những đường xoắn linh tinh, hay xâu hột hạt, xé,vo câc tờ giấy Hoạt động này giúp trẻ tập điều khiển ngón tay, bàn tay, phối hợp vận động giữa mắt và tay tốt hơn

III/ Trẻ từ 24 đến 36 thâng:

A/ Vận động và phối hợp vận động:

Hãy đưa trẻ bút và những tờ giấy hoạ báo hay hột hạt (chú ý

an toàn cho trẻ) để trẻ vẽ, xâu hạt hoặc vò, xé giấy

III/ Trẻ từ 24 đến 36 thâng:

B/ Ngôn ngữ và giao tiếp:

Ở độ tuổi này trẻ nói nhiều hơn, nhưng khả năng noỞ độ tuổi này trẻ nói nhiều hơn, nhưng khả năng nói cuỞ độ tuổi này trẻ nói nhiều hơn, nhưng khả năng noỞ độ tuổi này trẻ nói nhiều hơn, nhưng khả năng nói cui cui của trẻ còn hạn chế Trật tự từ trong câu nói của trẻ còn lộn xộn, ví dụ như “Cơm ăn con rồi” hay “Tắm thích con không” Trẻ còn nóingọng, phát âm sai nhiều từ, tuy nhiên tre

ngọng, phát âm sai nhiều từ, tuy nhiên trẻ hiểu tốt hơn n hiểu tốt hơn n

ngọng, phát âm sai nhiều từ, tuy nhiên tre

ngọng, phát âm sai nhiều từ, tuy nhiên trẻ hiểu tốt hơn n hiểu tốt hơn nói Trẻ nói được câu 4 5 từ

Trẻ thích hỏi về mọi thứ “Cái gì?”, “Tại sao?” v.v

Trẻ thích xem sách, truyện tranh đơn giản với 1, 2 hoặc

ba nhân vật được vẽ to, có màu sắc hấp dẫn, ít chi tiết Trẻ có thể nghe kể chuyện trong vòng 5 7 phút, có khi 10 phút và cũng có thể kể một chút ít về câu chuyện đó sau khi đã được nghe kể̉nhiều lần