Bảng so sánh một số nghi lễ làm ma theo giới tính và thầy cúngStt Nghi lễ Người đàn ông nám nhín Người đàn bà nhúy nhín Người học thầy cúng say hu láo 1 Bài trí lễ đàn Chính đàn Ban thờ
Trang 1Bảng so sánh một số nghi lễ làm ma theo giới tính và thầy cúng
Stt Nghi lễ Người đàn ông
(nám nhín)
Người đàn bà (nhúy nhín)
Người học thầy cúng (say hu láo)
1 Bài trí lễ đàn Chính đàn
Ban thờ Quan Thế Âm, Na Cha thái tử Công tào
Chính đàn Ban thờ Quan Thế
Âm, Na Cha thái tử
Công tào Ngục huyết bàn
Chính đàn Công tào Bắc đẩu
2 Cách bài trí
tranh thờ
Tranh thờ Phật Tranh thờ Phật Tranh thờ Tam
Thanh Tranh binh mã
3 Vị trí đặt
lềnh pài
ở bên trái, cạnh tranh thờ tổ tiên
ở bên trái, cạnh tranh thờ tổ tiên
Cạnh tranh thờ Tam Thanh Nam bên trái, nữ bên phải Bày thêm voi, ngựa
và binh mã
4 Bát hương
nơi cư ngụ
vong hồn
Bát gạo tẻ đặt lềnh pài
Bát gạo tẻ đặt lềnh pài
Một là thóc đặt lềnh pài
5 Thần linh
thỉnh về
chứng kiến
đám ma
sư phụ, chức sư, bản sư
6 Điệu nhảy Thỉnh Phật Thỉnh Phật Hành quang mời
Tam thanh và các thầy cả
7 Đọc trình, sớ
điệp
Giống nhau Giống nhau Giống nhau
8 Đưa linh hồn
người chết
về thăm mộ
người chết trở lại thăm mộ
9 Lấy đất, lấy
nước, đắp
ngục
10 Nhạc cụ Chũm chọe Chũm chọe, thanh
la
Tù và, linh đao
11 Hành hương
quanh ngục
Không Con cháu đi từng
bước nặng nề vòng quanh ngục
không
Trang 212 Lễ đưa linh
hồn qua các
cửa ngục,
qua cầu
Linh hồn đi qua chín cửa điện
Phá huyết ngục giải oan, linh hồn
đi qua 18 cửa ngục
Linh hồn đi qua
12 cửa cầu được binh mã hộ tống
13 Ăn bát huyết Không Con trai, con gái
ăn bát huyết của mẹ
Không
14 Nhập tổ tiên Giống nhau Giống nhau Giống nhau
15 Tiễn linh
hồn về thế
giới bên kia
Nhảy theo kiểu dương đẩu Tiễn đưa linh hồn về Tây thiên Phật quốc
Nhảy theo kiểu âm đẩu
Tiễn đưa linh hồn
về Tây thiên Phât quộc
Nhảy theo sơ đồ bát quái
Ở lại trên trời làm quan
Câu 1: Kính thưa PGS TS Lê Ngọc Thắng, trước tiên e xin cám ơn thầy đã đặt cho e các câu hỏi trên để e có thể hoàn thiện tốt hơn công trình nghiên cứu của mình, theo như hiểu biết của e thì:
Phong tục tập quán đc hình thành trong quá trình hoạt động thực tiễn của con người nó là những nếp sống, phong tục do những người sống trong xã hội
tự đặt ra, nó được áp dụng vào đời sống và phục vụ cho mọi người nhưng không mang tính chất vi phạm phạm luật phong tục cũng dần được thay đổi khác đi để phù hợp với đời sống hiện tại của từng thời kỳ
"Phong" là nền nếp đã lan truyền rộng rãi, "Tục" là thói quen lâu đời Nội dung phong tục bao hàm mọi mặt sinh hoạt xã hội
"Tập quán" là làm nhiều thành quen
"Phong tục tập quán" là những thói quen được đưa vào nếp sống hằng ngày Mỗi dân tộc đều có những thói quen cá biệt lúc ban đầu; về sau, do sự tiếp xúc với nhau nên có những sự ảnh hưởng, bắt chước, và có những cái giống nhau
Theo từ điển tiếng việt :
Nghi thức là: Hình thức để giao tiếp hoặc tổ chức buổi lễ đã có quy ước sẵn: nghi thức
Nghi lễ là: Toàn thể những cách làm thông thường theo phong tục, áp dụng khi tiến hành một cuộc lễ
Trang 3Nghi là Nghi-thức, khuôn-mẫu bề ngoài, thuộc phần hình thức; Lễ là cách bày tỏ ý cung kính của mình, lấy hình thức lễ cúng mà nói lên niềm tôn kính bên trong
Các nghi lễ trong tang ma chỉ là 1 phần trong phong tục tập quán, Nghi lễ thể hiện các bước làm ma, là cái cụ thể Phong tục tập quán là cái bao trùm lên
cả tang ma, nó mang tính chất tập quán, lâu đời trong việc ứng xử với thiên nhiên, với con người trong xã hội nchung và tang ma nói riêng
Câu 2: Câu hỏi chính của ncuu luận văn này cần fai ncuu vấn đề gì?
Đề tài nghiên cứu nhằm nhận diện tang ma của người SD: thấy được các tập quán, các nghi lễ, nghi thức trong tang ma để tìm ra giá trị văn hóa trong đó
Từ việc nhận thức đúng đắn các giá trị văn hóa đó ta sẽ có các phương thức để gìn giữ, bảo tồn và phát huy các gtri vh đó
Trên đây là câu trả lời theo ý hiểu biết của em Rất mong được thầy
hướng dẫn và chỉ bảo thêm cho em ạ!
Một số khái niệm
tang ma: Đám tang hay đám ma, lễ tang, tang lễ, tang ma là một trong
những phong tục của Việt Nam Bao gồm nhiều quy trình của những người đang sống thực hiện đối với người vừa chết
Tang lễ là những lễ nghi được đặt ra để bày tỏ lòng thương xót và kính thờ
người chết
Người Việt Nam coi tang lễ cha mẹ là quan trọng nhất
- Linh cữu được khiêng ra đặt giữa nhà, trên nóc bày một bát cơm úp, cắm một chiếc đũa vót cho sơ ra như gai nhọn (có nơi gọi là chiếc đũa bông), một quả trứng luộc, ba nén hương
Bát cơm, quả trứng, có thể là bữa ăn để linh hồn người chết khỏi trở thành ma đói Nhưng chiếc đũa có gai nhọn thì chắc chắn không phải là để dùng ăn cơm Không ai có thể ăn với một chiếc đũa như thế
Vậy chiếc đũa gai này mang ý nghĩa gì ?
Chiếc đũa chữ hán việt là khoái (bộ trúc) Chữ khoái (bộ tâm) có nhiều nghĩa : sướng thích, nhanh chóng, sắc bén, và lính đi bắt giặc cướp
Cái gai nhọnchữ hán việt là thứ (bộ đao), thứ còn có nghĩa là đâm chết
Chiếc đũa gai tượng trưng cho một tên lính đi bắt và đâm chết giặc cướp, được người xưa dùng làm bùa trừ ma quỷ
Trang 4Toan ánh: Toan Ánh, Phong Tục Việt Nam, Khai Trí, 1968
Toan Ánh cho rằng chiếc gậy tre tượng trưng cho ngay thẳng, cứng rắn của cha, gậy vông tượng trưng cho thuần hậu, mềm dẻo của mẹ (3)
Nhưng tại sao lại phải đẽo vuông chiếc gậy vông ?
Người xưa quan niệm rằng trời tròn đất vuông Quan niệm này được thể hiện rõ ràng qua sự tích bánh giầy bánh chưng của ta
Gậy tre tròn tượng trưng cho trời Theo thuyết Âm Dương của Nho giáo thì trời thuộc về dương, chỉ người cha Gậy vông vuông tượng trưng cho đất Đất thuộc
về âm, chỉ người mẹ
Vì vậy cho nên đưa đám cha phải chống gậy tròn, đưa đám mẹ thì chống gậy vuông
Tam Thanh là ba vị thần tiên tối cao trong Đạo giáo tại Trung Quốc Tam
Thanh bao gồm:
Ngọc Thanh Nguyên Thuỷ Thiên Tôn
Thượng Thanh Linh Bảo Thiên Tôn
Thái Thanh Đạo Đức Thiên Tôn, cũng chính là Thái Thượng Lão Quân Nguyên Thủy Thiên Tôn có trước cả Hỗn mang, trước thời Thái Vô, là thị hiện của nguyên khí sơ khai, chuyển hoá thành Nguyên Thủy Thiên Vương Cõi mà Nguyên Thủy Thiên Tôn ngự gọi là Thánh cảnh
Linh Bảo Thiên Tôn tôn hiệu đầy đủ là Thượng Thanh Cao Thánh Thái Thượng Ngọc Thần Nguyên Hoàng Đại Đạo Quân, đến đời Đường gọi là Thái Thượng Đại Đạo Quân, đời Tống gọi là Linh Bảo Quân, trong Đạo giáo còn gọi là Linh Bảo Đại Pháp Sư Cõi mà Linh Bảo Thiên Tôn ngự gọi là Chân cảnh
Đạo Đức Thiên Tôn chính là Thái Thượng Lão Quân, là Giáo chủ, còn gọi là Hỗn Nguyên Lão Quân, Hàng Sinh Thiên Tôn, Thái Thanh Đại Đế Tương truyền Đạo Đức Thiên Tôn giáng trần chính là Lão Tử Cõi Đạo Đức Thiên Tôn ngự là Thanh cảnh
Trong các tranh tượng thờ Tam Thanh, cả ba được tạo hình thành ba ông già Nguyên Thủy Thiên Tôn ngồi giữa, cầm viên ngọc, Đạo Đức Thiên Tôn ngồi bên trái, cầm cây quạt, Linh Bảo Thiên Tôn ngồi bên phải, cầm cây như ý