Bài tập cá nhân: Giới thiệu một sản phẩm du lịch được khai thác từ di sảnẩm thực ở địa phương nơi mình sinh sống – Hội chợ Viềng Nam Định Trải qua những thăng trầm lịch sử, chợ Viềng ngà
Trang 1Bài tập cá nhân: Giới thiệu một sản phẩm du lịch được khai thác từ di sản
ẩm thực ở địa phương nơi mình sinh sống – Hội chợ Viềng Nam Định
Trải qua những thăng trầm lịch sử, chợ Viềng ngày nay đã trở thành điểm giao lưu văn hóa cộng đồng, hội tụ tinh hoa sản vật và cũng là nơi đón chuyến xuất hành đầu xuân của khách thập phương về “mua may bán rủi” Phiên chợ chỉ họp mỗi năm một lần “bán điều rủi, mua sự may” đã trở thành nét văn hóa đẹp của vùng đất Nam Định Lỡ một phiên chợ Viềng là lỡ cả một năm Vì vậy, từ nửa đêm đến tờ mờ sáng người dân Nam Định, Thanh Hóa, Ninh Bình, Hà Nội, Hải Dương, Quảng Ninh, Hải Phòng đổ về chợ Viềng như mắc cửi để mong có lộc cho cả năm Thật ra Viềng không phải tên riêng của một chợ mà có tới 4, 5 khu chợ thuộc hai chợ cùng tên Viềng của Nam Định cùng họp một phiên vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 thàng giêng Đó là Viềng Phủ ở xã Kim Thái, huyện Vụ Bản (là chợ đã nổi tiếng trong sử sách, thi ca) và hội Viềng Chùa ở xã Nam Giang, huyện Nam Trực và cũng trở thành chợ Viềng “2 chợ, 1 phiên” cho cả năm mà ít địa phương nào có được như đất Nam Định
“Cầu mong lắm lộc nhiều tài Tháng giêng, mồng 8 mời chơi chợ Viềng” Người ta mời nhau đi chơi chợ Viềng, đi chơi, đi xem, đi ngắm… chợ, chứ không phải đi làm ăn Nghĩa là không đặt lời lãi làm đích, không dở sảo thuật thương trường ra với nhau Người bán chỉ mong bán một thứ gì đó (dù rẻ) để cầu may cả năm Người mua cũng chọn mua thứ gì đó (dù đắt) để cầu lộc, cầu tài Rõ ràng chợ Viềng khác các chợ thường thấy Đó là nơi hội tụ cầu may của du khách nhân dịp đầu xuân Vậy thì bỏ qua sao được
Toàn dân tứ xứ đổ về để đi chợ Viềng Phủ Dầy hay còn gọi Viềng Phủ ( thuộc huyện Vụ Bản, cách thành phố Nam Định chừng 16 km) Gọi chợ Viềng Phủ Dầy bởi chợ gắn liền với quần thể kiến trúc phủ rất nổi tiếng từ bao đời nay Phủ Dầy thờ bà chúa Liễu Hạnh Đồn rằng bà chúa thiêng lắm, nếu tín chủ thành tâm, ăn ở nhân đức thì cầu xin gì cũng được chứng quả Bởi thế khách thập phương kéo về lễ rất đông, nhất là từ đầu tháng 3 âm lịch dịp hội Phủ Dầy mở cửa Cũng chính vì thế
mà chợ Viềng Phủ Dầy mang tính chất “ lễ - chợ” Đêm chợ Phủ hấp dẫn kỳ lạ Ai không đi thì quả thật đáng tiếc
Chợ Viềng Vân Chàng (thuộc huyện Nam Trực, cách thành phố Nam Định chừng 12 km) Các loại dao, kéo, cào, cuốc, liềm, hái, mai, móng… do thợ Vân
Trang 2Chàng làm thì miễn chê Đặc biệt những dụng cụ dùng cho nghề mộc, nghề chạm khắc gỗ, đá đòi hỏi kỹ nghệ tinh xảo thì từ Nam ra Bắc đều tìm đến Vân Chàng đặt mua Tương truyền, lễ hội chợ viềng gắn liền với việc thờ ông Nguyễn Minh Không, ông tổ đúc đồng, nên trước đình ông Khổng người dân thường bày bán đồ đồng, đồ sắt Những chiếc lư đồng cổ với hình dáng phong phú với nét chạm khắc tinh xảo luôn bắt mắt người xem Những người sành chơi cho rằng mua được một món đồ ưng ý tại chợ Viềng đầu năm, lộc sẽ về đầy nhà trong năm ấy Vì thế, gian hàng bán đồ đồng thau lúc nào cũng tấp nập khách khứa
Trời còn tối, sương mù nhiều người từ tứ xứ theo mọi ngả đổ về chợ Ngay từ ngã ba Nam Giang trở vào hàng hoá đã bày la liệt Chủ yếu là thịt bò thui ( bò chứ không có bê), các loại sản phẩm nghề rèn, các thứ nông sản thực phẩm, quán ăn
Du xuân chợ Viềng, mấy ai từ chối món thịt bò được thui bằng rơm nếp, thịt mềm, ngọt, bì vàng suộm được treo tại các quầy bán phở, bán bún, được bày bán la liệt trên các sạp, các bàn, thậm chí cả nong nia trên đường vào chợ ngày xuân Hầu như ai cũng có ý thức mang lộc từ chợ,từ đất thánh về lấy may! Trong bốn điểm chợ Viềng ở Nam Định thì chợ Viềng Phủ Dầy (xã Kim Thái, huyện Vụ Bản) là đông đúc hơn cả vì thuận tiện đường đi lại và là điểm tham quan danh thắng đền phủ có sức hút lớn Đây cũng là nơi lượng thịt bò thui được tiêu thụ nhiều nhất Mọi người cứ đi hội, đi mua thịt bò đem về hoặc mời nhau ăn một bát bún, bát phở, một đĩa sào thịt bò để thưởng thức hương vị ngày xuân, trong tâm thức luôn luôn có sự cầu may với tâm niệm “mong cho sung túc, no đủ cả năm”.Sở dĩ ở chợ Viềng xuân chỉ bán thịt bò thui vì nó đã đi vào tâm thức dân gian là món lễ vật đầu năm cúng thánh mẫu Liễu Hạnh công chúa Trong một số văn bia ở Phủ Dầy có ghi: Ngày mồng 3 tháng 3 hoặc mồng 4 tháng 3 đều dùng hai mâm xôi (mỗi mâm
10 đấu gạo), một buồng cau to, hai vò rượu và đặc biệt là một con bò thui để cúng thánh.Chợ chính họp trên khu đất rộng, bạt ngàn cây cảnh bên Nam Điền đưa sang
Từ thời Trần thế kỉ XVI Nam Điền đã là nơi chuyên cung ứng hoa, cây cảnh cho phủ Thiên Trường phục vụ cuộc sống đế vương hoàng tộc và vẫn nổi tiếng đến bây giờ
Ngoài ra còn có chợ Viềng Hữu Bị ( thuộc xã Mỹ Phúc, cách thành phố Nam Định 4 km) Gọi chợ Viềng Hữu Bị bởi chợ nằm trên đất Hữu Bị, nơi nổi tiếng có loại chuối ngự, đặc sản quý, mà xưa để tiến vua Chuối ngự là một trong những đặc
Trang 3sản của vùng đất Nam Định thời xa xưa Theo sử sách còn ghi thời vua Trần, từ phủ Thiên Trường đến ngoài thành Nam Định, nhiều vùng là quê hương, thái ấp của vua quan nhà Trần Các vua quan Trần đánh giặc giỏi, trị thủy tài, lại thương dân như con Cảm kích trước công lao to lớn đó, dân làng thành Nam đã trồng nên một loại sản vật quý để dâng vua đó là: chuối ngự Chuối ngự là sản vật quý của trời đất, là kết tinh tình yêu của dân chúng đến vua Trần khi xưa Nếu các sản vật khác khi dâng vua thường gọi là “tiến” như vải tiến (Thanh Hà, Hải Dương), nhãn tiến (Hưng Yên), chim tiến (Sâm cầm, Hồ Tây, Hà Nội), mắm tiến (Thái Bình) thì chỉ có riêng chuối được gọi là chuối ngự như là lời cảm kích trước tấm lòng của dân chúng Nam Định Với tên gọi sang trọng này chuối ngự đã ngang với ngự bào (áo vua mặc), ngự mã (xe vua đi), ngự thiện (đồ vua ăn) Phải chăng, vì Nam Định vốn quê hương của các vua Trần nên các đồ ăn thức uống cũng như các sản vật của vùng đất này luôn là món quà đầy ỹ nghĩa với các vua Chuối Ngự Nam Định, quả rất nhỏ, quả chuối ngự chỉ to bằng ngón tay cái, vỏ mỏng như giấy, khi chín có màu vàng ướm như tơ tằm, mùi thơm ngát, vị ngọt thanh Không chỉ đẹp về màu sắc, chuối ngự còn được trời cho về dáng nữa Trong các chuối thì dáng chuối ngự đẹp nhất, từ buồng, đến nải lẫn quả Với dáng hình thon thả, lá xanh màu ngọc bích, hoa đỏ rực như lửa, quả vàng như tơ tăm, chuối ngự như một nàng thiếu nữ dụi dàng trong nắng mai, vươn đôi tay mềm mại kéo sợi chỉ vàng dệt vải cho quê hương Chuối ngự đã đi vào tâm linh của người dân Nam Định, là thứ quả thiêng
để dâng lên các bậc tổ tiên, thần thánh, là nỗi nhớ, niềm thương, sự ngưỡng vọng của lớp lớp người thành Nam về những vị vua linh thiêng của người Việt Và dù thời gian có phủ mờ bao lóp bụi nhưng chuối ngự mãi là một trong những món quà quý mà trời đất đã ban cho người Nam Định, là cái hồn quê, là nỗi nhớ mênh mang của người dân Thành Nam mỗi khi xa quê, để rồi khi hương chuối thơm phản phất trong gió thoảng cũng là lúc tâm hồn người lữ khách ngồi buồn thơ thẩn nhớ cố hương
Chợ Viềng Hữu Bị nằm bên đường, sát khu di tích cổ kính nổi tiếng gồm Đền Trần ( thờ 14 vị vua nhà Trần) đền Bảo Lộc Cổ Trạch ( Thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và chùa Phổ Minh nơi tu hành của vua Trần Nhân Tông, cội nguồn của Phật phái trúc lâm Hàng năm khách thập phương về hành hương cầu lộc, cầu tài rất đông nhất là đầu xuân và dịp lễ hội (20/8 âm lịch) Du khách qua chợ Viềng Hữu Bị cốt chỉ để mua chuối ngự làm lễ dâng cúng Dân ở đây có câu: qua chợ vào đền Có nghĩa lễ là chính, chợ là phụ Điều này giống chợ giống chợ Viềng Phủ Dầy Bởi thế chỉ khi nào thực hiện được trọn vẹn việc lễ du khách mới thấy lòng
Trang 4thanh thản và yên tâm những khẩn cầu của mình được chứng quả, cả năm chắc sẽ “ lắm lộc nhiều tài”
Cả ba chợ Viềng kể trên dù mỗi nơi có những nét riêng, nhưng đều có cái chung Đó là chợ không lấy mục đích kinh doanh thương mại là trọng, mà chủ yếu mang màu sắc tín ngưỡng, tâm linh Đều mang đặc trưng sinh hoạt vật chất tinh thần, thể hiện như giao lưu văn hoá cũng như mơ ước khát vọng của người dân vùng châu thổ Sông Hồng Đó là tập quán đẹp truyền thống đòi hỏi chúng ta cần nghiên cứu, chọn lọc, tổ chức chu đáo việc kế thừa giữ gìn bản sắc quý giá mà cha ông ta để lại