Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam

Mục đích nghiên cứu đề tài là dựa trên cơ sở khoa học về tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp Luận văn đi vào nghiên cứu và đánh giá thực trạng và đề xuất được những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM THỊ KIM CÚC

TỔ CHỨC THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH

ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP TẠI TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN VĂN GIAO

Số: 201, đường Phan Bội Châu, TP Huế, Thừa Thiên Huế

Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Cơ sở Học viện Hành chính khu vực miền Trung hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong việc tổ chức công việc, sắp xếp

bộ máy, sử dụng lao động nhằm tăng nguồn thu, cải thiện điều kiện làm việc và đời sống cho cán bộ, viên chức và người lao động

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 và Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 09/6/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc thực hiện Nghị định số 43 để triển khai thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính

Bộ Chính trị có Thông báo số 37-TB/TW ngày 26/5/2011 kết luận về Đề án “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công” trong đó nêu rõ: Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất các hoạt động sự nghiệp công cơ bản và đảm bảo hỗ trợ cho các đối tượng chính sách xã hội, các đối tượng nghèo

để được tiếp cận các dịch vụ, đồng thời có chính sách khuyến khích

xã hội hóa thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư cung cấp dịch vụ sự nghiệp công Đổi mới cơ chế tài chính theo hướng tăng cường phân cấp và tăng tính tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp với đặc điểm từng loại hình dịch vụ, nhu cầu thị trường, trình độ quản lý để xác định mức độ, bước đi phù hợp Thực hiện có

lộ trình việc xoá bỏ bao cấp qua giá, phí dịch vụ; Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tạo chuyển biến sâu sắc về tư tưởng nâng cao nhận thức của xã hội về đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp

công lập và đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ sự nghiệp công

Trong quá trình hoạt động các đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài việc đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, các đơn vị sự nghiệp công lập được nhà nước cho phép tạo lập nguồn thu thông qua các khoản thu như: thu phí, lệ phí hay khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ để bù đắp một phần hay toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên Qua 3 năm thực hiện (2014 – 2016) nhìn chung các đơn vị sự nghiệp công lập đã tích cực và chủ động trong việc cung cấp dịch vụ công, từ đó tăng nguồn thu cho đơn vị, tăng tính tự chủ về mặt tài chính, từng bước cải thiện đời sống đối với cán bộ viên chức và người lao động Bên cạnh những mặt đã đạt được, trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, một số đơn vị sự nghiệp công lập còn bộc lộ những bất cập trong việc thực hiện nhiệm

vụ, tổ chức biên chế và tài chính

Xuất phát từ các lý do trên, với mong muốn góp phần hoàn thiện chính sách, bổ sung nhận thức, đánh giá toàn diện vai trò, vị trí của đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Nam tác giả

lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài

chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam” làm luận

văn thạc sỹ Hy vọng việc nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao hơn nữa hoạt động tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn

vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Trong quá trình triển khai tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo qui định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006, và công tác quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính cho đến nay đã có một số đề tài, bài viết liên quan đến vấn đề này như:

Đề tài Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Trung cấp kinh tế Hà Nội của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hà (Học Viện hành chính) đã nêu cơ sở khoa học về tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập, đánh giá thực trạng thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Trung cấp kinh tế Hà Nội giai đoạn 2009 – 2012,

từ đó tác giả đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Trung cấp kinh tế Hà Nội

Đề tài Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên tỉnh Quảng Ninh của tác giả Hà Chu Tịnh (Đại học Mỏ Địa chất) đã nêu tổng quan nghiên cứu cơ chế tài chính tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp có thu nói chung và các cơ sở giáo dục đào tạo nói riêng; đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài chính của Trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên tại Quảng Ninh giai đoạn 2008-2012; đề xuất một

số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Trung tâm hướng nghiệp và giáo dục tỉnh Quảng Ninh

Đề tài Quản lý tài chính tại trường Trung cấp y tế Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai của tác giả Nguyễn Hoàng Trung (Học Viện hành chính Quốc gia đoạn 2009-2012) đã nêu cơ sở lý luận về quản

lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập; đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại trường Trung cấp y tế Bạch Mai; đề xuất

một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường Trung cấp y tế Bạch Mai

Như vậy, triển khai tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp ở cấp tỉnh như thế nào để đạt được kết quả tốt nhất, đó chính là những khoảng trống rất cần thiết phải có nghiên cứu cụ thể để đưa ra các đề xuất nhằm nâng cao công tác tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh trên địa bàn Quảng Nam

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

- Mục đích: Dựa trên cơ sở khoa học về tổ chức thực hiện cơ

chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp Luận văn đi vào nghiên cứu và đánh giá thực trạng và đề xuất được những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam

- Nhiệm vụ:

- Về lý luận: Hệ thống hóa những vấn đề có liên quan về tổ

chức thực hiện cơ chế tự chủ Tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập

- Về thực tiễn : Nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác

tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam nhằm đề xuất những giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp tại tỉnh Quảng Nam

4 Phạm vi nghiên cứu:

 Về không gian: Tiến hành nghiên cứu, khảo sát tổ chức thực

hiện cơ chế tự chủ tài chính tại tỉnh Quảng Nam trên lĩnh vực

y tế, giáo dục

 Về thời gian: Thời kỳ nghiên cứu từ năm 2014 – 2016 Dữ

liệu sơ cấp thu thập vào tháng 4-5/2017 Định hướng nghiên cứu đến năm 2018

5 Phương pháp luận văn:

+ Phương pháp luận: Luận văn căn cứ vào phương pháp luận

về duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lê nin;

- Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp nghiên cứu định tính: bao gồm phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích

+ Phương pháp nghiên cứu định lượng: Phương pháp thống kê, điều tra phỏng vấn

6 Ýnghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

- Ý nghĩa khoa học:

Những kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần bổ sung

cơ sở lý luận về cơ chế tự chủ tài chính và quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính

Làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, học tập góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện công tác tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính cấp tỉnh nói chung và tại tỉnh Quảng Nam nói riêng

-Ý nghĩa thực tiễn:

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả Tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính cấp tỉnh trên lĩnh vực y tế và giáo dục nói chung và tỉnh Quảng Nam nói riêng

7 Kết cấu của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chương và phần phụ lục:

- Chương 1: Cơ sở khoa học về tổ chức thực hiện cơ chế tự

chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính

- Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài

chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính trên lĩnh vực y tế, giáo dục thuộc tỉnh Quảng Nam

- Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện tổ chức

thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính trên lĩnh vực y tế, giáo dục thuộc tỉnh Quảng Nam

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CƠ CHẾ

TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP

CÔNG LẬP TỰ CHỦ TÀI CHÍNH 1.1 Những vấn đề lý luận về đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính:

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập:

1.1.1.1 Khái niệm:

1.1.1.2 Đặc điểm của các đơn vị sự nghiệp công:

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập:

1.1.2 Vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập đối với sự

phát triển kinh tế:

Chúng ta đều biết hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập đóng vai trò quan trong trong đời sống hằng ngày của chúng ta, hoạt động của đơn vị sự nghiệp công nhằm nhằm cung cấp những dịch vụ công thiết thực bảo đảm phục vụ nhu cầu của nhân dân trong lĩnh vực y tế,

giáo dục, khoa học và các lĩnh vực khác

1.1.4 Nội dung của cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn

vị sự nghiệp công lập:

1.1.4.1 Khái niệm cơ chế tự chủ tài chính:

Là cơ chế theo đó các đơn vị sự nghiệp công được trao quyền

tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về các khoản thu, khoản chi của đơn vị mình nhưng không vượt quá mức khung do Nhà nước quy định

1.1.4.2 Qúa trình ra đời của cơ chế tự chủ tài chính:

Không thể nằm ngoài xu thế này, đối với đơn vị sự nghiệp công lập cũng đang trên lộ trình đổi mới toàn diện, hướng đến chất lượng dịch vụ công cao hơn Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập

1.1.4.3 Nội dung cơ bản của cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập:

Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp được phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính như sau:

- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động);

- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động);

- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động)

1.1.4.4 Nguyên tắc thực hiện tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập:

- Hoàn thành nhiệm vụ được giao Đối với hoạt động sản xuất hàng hoá, cung cấp dịch vụ (gọi tắt là hoạt động dịch vụ) phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, phù hợp với khả năng chuyên môn và tài chính của đơn vị

- Thực hiện công khai, dân chủ theo quy định của pháp luật

- Thực hiện quyền tự chủ phải gắn với tự chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp và trước pháp luật về những quyết định của mình; đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

- Bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật

1.2 Những vấn đề cơ bản về tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính:

1.2.1 Khái niệm:

Quản lý là một yếu tố khách quan của mọi quá trình lao động

xã hội, bất kể dưới hình thái xã hội nào, quản lý cần thiết đối với mọi lĩnh vực hoạt động trong xã hội, từ một đơn vị sự nghiệp cụ thể đến

cả nền kinh tế quốc dân từ một đơn vị dân cư đến phạm vi toàn cầu Chính vì vậy, quản lý là một yếu tố quan trọng và quyết định nhất đến sự phát triển của mỗi tổ chức, mỗi quốc gia Nếu xét quản lý dưới tư cách là một hoạt động, có thể hiểu quản lý là sự tác động có

tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra Xét ở góc độ chung nhất có thể hiểu “ Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng

quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan” Với cách hiểu này thì quản lý có những đặc điểm chính: là một hoạt động nhằm hướng tới mục tiêu đã định; Thể hiện thông qua mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng và là mối quan hệ mang tính quyền uy; là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan; nếu xét

về mặt công nghệ thì đó là sự vận động của thông tin

1.2.2 Sự cần thiết phải tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính:

Đối với người dân, cảm thụ tính ưu việt của xã hội chính là thông qua những gì họ được thụ hưởng từ dịch vụ xã hội mang lại Khi con người ngày càng ý thức rõ rệt hơn quyền lợi của mình, thì thụ hưởng dịch vụ xã hội với chất lượng tốt hơn, trách nhiệm cao hơn

là thước đo trực tiếp đảm bảo quyền con người trong xã hội Nền kinh tế xã hội của một quốc gia càng phát triển thì nhu cầu đối với dịch vụ xã hội ngày càng cao và đòi hỏi cần phải chú trọng nhiều hơn nhằm tạo ra sự công bằng, ổn định và phát triển xã hội một cách bền vững

1.2.3 Nội dung thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, phân cấp quản lý nhà nước đối với các đơn vị sự nghiệp công:

tự chủ tài chính Bởi thực hiện bất kỳ bước chuyển nào trong hoạt động của các nghành, lĩnh vực cũng cần phải xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách Xây dựng chiến lược đa dạng, phức tạp, hay đơn giản tùy theo đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của mỗi nghành, lĩnh vực Dựa trên chiến lược phát triển kinh tế – xã hội đã được hoạch định trong từng thời kỳ, Nhà nước xây dựng định hướng chiến lược phát triển cho từng lĩnh vực trong từng thời kỳ, gắn chặt với quy hoạch phát triển của toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung, từng nghành, lĩnh vực, lãnh thổ nói riêng Trên cơ sở chiến lược quản

lý, phát triển các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, Nhà nước mà cụ thể là các cơ quan tổ chức thực hiện cơ chế tự chủ tài chính sẽ tiếp tục lập ra các bản đề án, quy hoạch, kế hoạch nhằm từng bước thực thi những chi tiêu đã được đề cập trong chiến lược

1.2.3.2 Phân cấp tổ chức cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập:

1.2.4 Những yêu cầu cơ bản trong tổ chức cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính:

Đặc thù của đơn vị sự nghiệp công là thuộc sự quản lý của Nhà nước, hoạt động để phục vụ cho lợi ích chung của toàn xã hội, chính vì vậy tổ chức cơ chế tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công phải đạt được những yêu cầu cơ bản sau:

1.2.5 Các nhân tố tác động đến tổ chức cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính:

Trước hết, chế độ chính sách của Nhà nước Đây là nhân tố đầu tiên có ảnh hưởng quyết định tới hiệu quả hoạt động tổ chức cơ