Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Mục tiêu của luận văn là lý luận về cải cách thủ tục hành chính, mô hình một cửa liên thông và thực trạng thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch một cách có hiệu quả hơn trong thời gian tới.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN HẢI

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH

MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN HẢI

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH

MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN

HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢN BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Hải

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của

cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS TS Nguyễn Thị Hồng Hải, Trưởng khoa Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia

Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn này trung thực và chưa từng được công bố dưới hình thức nào

Tối xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Thừa Thiên Huế, ngày 20 tháng 02 năm 2017

Học viên

Trần Hải

Lời Cảm Ơn

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến cô giáo

hướng dẫn luận văn của tôi, PGS TS Nguyễn Thị Hồng Hải,

Trưởng Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi rất tận tình

trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin cảm ơn quý thầy cô giảng dạy chương trình lớp cao học Quản lý công đã truyền dạy những kiến thức quý báu, rất hữu ít và đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài

Xin cảm ơn Phòng Nội vụ, Phòng Tư pháp, Phòng Tài chính –

Kế hoạch, Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Phòng Lao động & Thương binh xã hội, Văn phòng HĐND & UBND, UBND các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bố Trạch đã tạo điều kiện cho tôi thu thập thông tin, số liệu thực tế trong quá trính làm luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn quý lãnh đạo, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè luôn bên tôi, cổ vũ và động viên tôi những lúc khó khăn trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Học viên

Trần Hải

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ICT Information and Communications Technology

TN&TKQ Tiếp nhận và trả kết quả

CCHC Cải cách hành chính

MỤC LỤC

Trang

Trang bìa phụ

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các bảng

Danh mục các hình, biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài luận văn 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4

3.1 Mục đích 4

3.2 Nhiệm vụ của luận văn 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 5

4.1 Đối tượng nghiên cứu 5

4.2 Phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 6

5.1 Phương pháp luận 6

5.2 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Những đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận văn 7

7 Kết cấu của luận văn 8

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH MỘT CỬA LIÊN THÔNG 9

1.1 Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính 9

1.1.1 Thủ tục hành chính 9

1.1.1.1 Khái niệm thủ tục hành chính 9

1.1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính 11

1.1.1.3 Vai trò của thủ tục hành chính 12

1.1.2 Phân loại các thủ tục hành chính 13

1.1.2.1 Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước 13

1.1.2.2 Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan 13

1.1.2.3 Phân loại theo các loại hình công việc cụ thể mà các cơ quan nhà nước được giao thực hiện trong quá trình hoạt động của mình 13

1.1.2.4 Phân loại thủ tục hành chính dựa trên quan hệ công tác 14

1.1.3 Cải cách thủ tục hành chính 15

1.1.3.1 Một số quan niệm về cải cách thủ tục hành chính 15

1.1.3.2 Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính 16

1.2 Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông 18

1.2.1 Khái niệm mô hình một cửa liên thông (hay có thể gọi là “cơ chế một cửa liên thông”) 18

1.2.2 Nguyên tắc thực hiện mô hình một cửa liên thông 20

1.2.3 Phạm vi thực hiện mô hình một cửa liên thông 22

1.2.4 Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông 23

1.2.5 Nội dung cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông 25

1.2.5.1 Ban hành các văn bản chỉ đạo cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông 25

1.2.5.2 Tổ chức triển khai cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông 26

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông 28

1.3.1 Yếu tố thể chế hành chính 28

1.3.2 Năng lực của công chức giải quyết thủ tục hành chính ở bộ phận một cửa liên thông 29

1.3.3 Chế độ chính sách đối với công chức tại bộ phận một cửa liên thông 30

1.3.4 Cơ sở vật chất tại bộ phận một cửa liên thông 31

1.3.5 Cơ chế giám sát, kiểm tra thưc hiện công viêc ở bộ phận một cửa liên thông 32

1.3.6 Mối quan hệ phối hợp giữa bộ phận một cửa liên thông với các đơn vị liên quan 33

1.4 Kinh nghiệm mô hình một c a thông ở một số địa phương và bài học rút ra 34

1.4.1 Kinh nghiệm ở một số địa phương 34

1.4.1.1 Kinh nghiệm ở huyện Sơn Hà, t nh Quảng Ngãi 34

1.4.1.1 Kinh nghiệm ở tỉnh Ninh Bình 37

1.4.2 Một số bài học rút ra từ nghiên cứu kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính ở một số địa phương 38

Tiểu kết chương 1 39

Chương 2: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI UBND HUYỆN BỐ TRẠCH TỈNH QUẢNG BÌNH 40

2.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - Xã hội của huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 40

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 40

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 41

2.2 Khái quát về tình hình thực hiện cải cách hành chính của t nh và huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 42

2.3 Thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình, từ năm 2011 đến năm 2015 46

2.3.1 Về công tác ban hành các văn bản chỉ đạo cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

46

2.3.2 Về triển khai thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình 47

2.3.2.1 Tổ chức Bộ phận một c a liên thông theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch 47

2.3.2.2 Quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố trạch, t nh Quảng Bình 50

2.4 Đánh giá chung về tình hình thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 55

2.4.1 Những kết quả đạt được 55

2.4.1.1 Về ban hành văn bản 55

2.4.2 Những hạn chế 65

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 70

2.4.3.1 Nguyên nhân khách quan 70

2.4.3.2 Nguyên nhân chủ quan 71

Tiểu kết chương 2 74

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO MÔ HÌNH MỘT CỬA LIÊN THÔNG TẠI UBND HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH 75

3.1 Phương hướng 75

3.2 Giải pháp cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 77

3.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ đảng và chính quyền địa phương 77

3.2.2 Hoàn thiện thể chế quy định về tổ chức bộ máy và thủ tục, quy trình

giải quyết công việc ở bộ phận một cửa liên thông 78

3.2.3 Hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế phối hợp của bộ phận một cửa liên thông với các phòng ban chuyên môn 80

3.2.4 Nâng cao chất lượng công chức ở bộ phận một cửa liên thông UBND huyện Bố Trạch 81

3.2.5 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngủ công chức địa chính cấp xã 83

3.2.6 Cải cách tiền lương và chế độ đãi ngộ cho công chức tại bộ phận một cửa liên thông - UBND huyện Bố Trạch 85

3.2.7 Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá, giám sát hoạt động tại Bộ phận một cửa liên thông - UBND huyện Bố Trạch 85

3.2.8 Tăng cường công tác tuyên truyền 86

3.2.9 Đầu tư cơ sơ vất chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ TT trong giải quyết TTHC tại bộ phận phận một cửa liên thông - UBND huyện Bố Trạch 87

3.3 Kiến nghị, đề xuất 89

3.2.1 Đối với Chính phủ 89

3.3.2 Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình 90

3.3.3 Đối với Ủy ban nhân dân huyện Bố Trạch 91

Tiểu kết chương 3 93

KẾT LUẬN 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 2.1 Danh sách trích ngang công chức làm việc tại Bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 48Bảng 2.2: Số lượng lĩnh vực thực hiện và thủ tục hành chính được giải quyết tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả - UBND huyện Bố Trạch 53Bảng 2.3: Ý kiến đánh giá của cán bộ bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 57Bảng 2.4: Kết quả thống kê thực hiện thủ tục hành chính được tiếp nhận và giải quyết tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo mô hình một c a UBND huyện Bố Trạch từ năm 2011 đến 2015 61Bảng 2.5: Ý kiến đánh giá của cán bộ bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 65Bảng 2.6: Ý kiến đánh giá của cán bộ bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 66Bảng 2.7: Ý kiến đánh giá của cán bộ bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 67Bảng 2.8: Ý kiến đánh giá của tổ chức cá nhân đến thực hiện giao dịch tại Bộ phận một c a liên thông UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 67Bảng 2.9: Ý kiến đánh giá của cán bộ các phòng ban chuyên môn và Bộ phận một c a UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình 68Bảng 2.10: Ý kiến đánh giá của người dân đến trực tiếp giao dịch tai Bộ phận một c a liên thông UBND huyện Bố Trạch 69

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Biểu thị % kết quả giải quyết thủ tục hành chính tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo mô hình một c a - UBND huyện Bố Trạch 60 Biểu đồ 2.2: Biểu thị % kết quả giải quyết thủ tục hành chính trên lĩnh vực đất đai đƣợc tiếp nhận và giải quyết trong 05 năm (2011 - 2015) theo mô hình một c a liên thông - UBND huyện Bố Trạch 64

Sơ đồ 2.1: Quy trình, thủ tục thực hiện mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch 50

Sơ đồ 2.2: Mô phỏng quy trình tiếp nhận và trả hồ sơ tại Bộ phận tiếp nhận

và trả kết quả 51

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Trong những năm vừa qua, đất nước ta đã có sự phát triển về kinh tế - văn hóa, xã hội Đây không ch là niềm tự hào của Đảng và Nhà nước mà còn

là niềm vui mừng, phấn khởi của toàn thể nhân dân Việt Nam Trong những thành tựu đó có phần đóng góp quan trọng của công tác cải cách hành chính một cách toàn diện, sâu sắc và có hiệu quả

Quá trình thực hiện cải cách hành chính gắn liền với việc thực hiện mô hình một c a, sau đó là một c a liên thông, đã thu được những kết quả tích cực ban đầu Để có được những kết quả đó, trước hết các cơ quan chính quyền địa phương đã từng bước triển khai thực các văn bản đã được nhà nước ban hành như: Quyết định số 136/2001/QĐ - TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010; Quyết định số 181/2003/QĐ-TTg ngày 04/9/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một c a tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương; Quyết định số 93/QĐ-TTg ngày 22/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành cơ chế một c a, cơ chế một c a liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương; Nghị quyết số 30c/NQ-CP ban hành ngày 8/11/2011 của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn

2011 - 2020 Những quy định vừa nêu đã góp phần tạo hành lang pháp lý, đưa

ra cách thức giải quyết công việc hiệu quả cho công dân, tổ chức, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhân dân về dịch vụ hành chính công

T nh Quảng Bình, cụ thể là tại UBND huyện Bố Trạch thực hiện mô hình một c a liên thông vào năm 2009 đến nay Việc áp dụng mô hình này đã mang lại những kết quả tích cực, quan hệ giữa chính quyền và nhân dân được

chóng, tiết kiệm được nhiều thời gian và công sức Đồng thời giảm hẳn các biểu hiện tiêu cực của công chức Cụ thể, quá trình giải quyết hồ sơ của tổ chức, cá nhân được chính xác, nhanh chóng, rút ngắn thời gian, tăng số lượng

hồ sơ được x lý trong cùng một thời điểm, hạn chế được tình trạng trễ hẹn

hồ sơ do quá tải; Thuận tiện cho tổ chức, cá nhân trong việc tra cứu các thủ tục hành chính cũng như theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ đã yêu cầu Thực hiện nghiêm túc việc công khai, minh bạch về giải quyết các thủ tục hành chính; Giúp cho lãnh đạo kiểm soát hoạt động của Bộ phận một c a liên thông và quá trình giải quyết thủ tục hành chính của đội ngũ công chức

Tuy nhiên, trên thực tế việc thực hiện mô hình một c a liên thông vẫn còn nhiều hạn chế như: Quá trình triển khai còn chậm, chưa có đột phá mang tính nổi bật, cơ sở vật chất và đội ngũ công chức vừa thiếu vừa yếu, sự phối hợp giữa các cơ quan hữu quan còn chưa chặt chẽ, còn nhiều thủ tục rườm rà, phải qua nhiều tầng nấc Công tác tuyên truyền về cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a, một c a liên thông tiến hành chưa mạnh và thiếu chiều sâu, chưa tạo ra những chuyển biến căn bản trong nhận thức về trách nhiệm thực hiện công vụ cho đội ngũ công chức và hiểu biết của nhân dân về mô hình một c a liên thông

Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài “Cải cách thủ tục hành chính

theo mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình” nghiên cứu làm luận văn hoạch định chính sách quan cao học quản lý

công của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính một c a, một c a liên thông đã được các nhà nghiên cứu, các nhà tâm, nghiên cứu từ lâu và đã

có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều văn bản quy phạm pháp luật của nhà

nước ban hành quy định về vấn đề này trên nhiều phương diện, nhiều góc độ khác nhau Chúng tôi xin nêu ra một số công trình tiêu biểu như sau:

- GS TS Bùi Thế Vĩnh, “Một số vấn đề cần quan tâm khi triển khai và

thực hiện cơ chế một cửa”, Thông tin khoa học hành chính, số 3/2005

- TS Thang Văn Phúc, “Cải cách hành chính nhà nước, thực trạng,

nguyên nhân và giải pháp”, Nxb Chính trị Quốc gia, 2001

- TS Nguyễn Ngọc Hiến, “Giải pháp cải cách hành chính ở Việt

Nam”, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2001

- TS Thang Văn Phúc, “Cải cách hành chính nhà nước, thực trạng,

nguyên nhân và giải pháp”, Nxb Chính trị Quốc gia, 2001

Các công trình khoa học nêu trên, chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận trong đó chủ yếu đề cập đến các khái niệm, đặc điểm, vai trò của thủ tục hành chính và sự cần thiết cần phải cải cách hành chính; các giải pháp cải cách hành chính nhưng chủ yếu đề cập đến những vấn đề chung chung, chưa

có công trình nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính một c a liên thông

Ngoài ra, còn có nhiều đề tài luận văn thạc sỹ quản lý công đã nghiên cứu về vấn đề này như:

- Đỗ Ngọc Lan, “Quản lý chất lượng cải cách hành chính theo mô hình

một cửa liên thông tại UBND các quận, thành phố Hải Phòng” Luận văn

Thạc sỹ (2012)

- Trần Văn Tấn “Cơ chế một cửa, một cửa liên thông (nghiên cứu từ

thực tiễn tỉnh Đồng Tháp)” Luận văn Thạc sỹ (2012)

- Nguyễn Việt Thùy Uyên “Mô hình một cửa liên thông xã - huyện

trong thực trạng cải cách thủ tục hành chính ở thành phố Cần Thơ” Luận văn

Thạc sỹ (2011)

- Vũ Thành Nam “Xây dựng mô hình thủ tục hành chính một cửa liên

thông trong lĩnh vực thu hút đầu tư từ thực tiễn tỉnh Bình Phước” Luận văn

Thạc sỹ (2006)

- Lê Văn Mến “Hoàn thiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong

giải quyết thủ tục hành chính tại Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố Cần Thơ” Luận văn Thạc sỹ (2009)

- Nguyễn Đức Hùng “Hoàn thiện mô hình một cửa, một cửa liên thông

trong thủ tục xuất nhập khẩu thuỷ sản tại trung tâm chất lượng nông lâm thuỷ sản vùng 4” Luận văn Thạc sỹ (2009)

- Trương Thị Ngọc Phương “Nâng cao chất lượng cải cách hành chính

theo mô hình một cửa đối với cấp xã tại tỉnh Phú Yên” Luận văn Thạc sỹ (2011)

Nhìn chung, các công trình nêu trên đã đi sâu nghiên cứu việc thực hiện

mô hình một c a, một c a liên thông làm rõ nội dung và thực trạng áp dụng

mô hình Các tác giả cũng đã ch ra phương hướng và giải pháp nhất định nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện mô hình cải cách thủ tục hành chính một c a Tuy nhiên, các công trình này nghiên cứu mô hình một

c a liên thông ở các cấp, các lĩnh vực, địa phương khác nhau và chưa có đề tài nào nghiên cứu việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một

c a thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay là rất phù hợp và cần thiết

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

nhằm cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch một cách có hiệu quả hơn trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn phải thực hiện một số nhiệm

vụ cụ thể sau:

- Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về cải cách hành chính theo mô hình một c a liên thông

- Phân tích, đánh giá thực trạng cải cách hành chính theo mô hình một

c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, ch ra được những ưu khuyết điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong thực hiện cải cách hành chính theo

mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch

- Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông ngày càng hiện đại và có hiệu quả hơn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài ch đi vào nghiên cứu về Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch gồm các lĩnh vực sau: Quản lý Đất đai; Xây dựng nhà ở, quản lý đô thị và nông thôn; Đăng ký kinh doanh; Hộ tịch, chứng thực (tư pháp); Lao động và thương binh xã hội; Giao dịch đảm bảo

- Phạm vi thời gian: từ năm 2011 đến năm 2015 Đề án thực hiện mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch được phê duyệt ngày 31/8/2009, vì vậy theo tác giả thì trong khoảng 5 năm (2011-2015) là khoảng

thời gian phù hợp để tác giả thu thập số liệu và đánh giá cải cách thủ tục hành chính theo mô hình này ở địa bàn để nghiên cứu

- Về không gian: UBND huyện Bố Trạch

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch s và một số quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về cải cách hành chính nhà nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được s dụng để nghiên cứu sẽ là: phương pháp thu thập, nghiên cứu tài liệu; phân tích định tính, định lượng, so sánh, tổng hợp;

phương pháp thống kê mô tả, thống kê phân tích,

Ngoài ra, luận văn còn s dụng phương pháp điều tra xã hội học để phục vụ cho việc thu thập thông tin nghiên cứu Tác giả tiến hành khảo sát bằng phiếu hỏi ý kiến đối với công chức cấp huyện, tự đánh giá của bản thân công chức tại Bộ phận một c a liên thông và ý kiến đánh giá của người dân Việc s dụng phương pháp điều tra xã hội học đối với nhiều nhóm đối tượng

để chúng ta có được cái nhìn đa chiều hơn về cải cách thủ tục hành chính theo

mô hình một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch trong thời gian qua,

cụ thể như sau:

+ Đối với Phiếu hỏi ý kiến đối với công chức cấp huyện: tác giả s dụng phiếu để hỏi ý kiến của cán bộ các phòng chuyên môn thuộc UBND huyện Bố Trạch Cụ thể: Phòng Nội vụ 08 phiếu, Phòng Tư pháp (08 phiếu), Phòng Tài nguyên và Môi trường (08 phiếu), Phòng Đăng ký s dung đất (08 phiếu), Phòng Kinh tế - Hạ tầng (08 phiếu), Phòng Lao động và thương binh

xã hội (08 phiếu), Phòng Tài chính – Kế hoạch (08 phiếu) Đây là những phòng ban chuyên môn trực tiếp làm việc với bộ phận một c a liên thông, để

thấy được nhận x t về Bộ phận một c a liên thông, những khó khăn trong công việc tại các phòng ban và đặc biệt là công tác phối kết hợp giữa các phòng ban chuyên môn và Bộ phận một c a liên thông

Đối với phiếu đánh giá bản thân công chức tại Bộ phận một c a liên thông tại UBND huyện Bố Trạch: Tác giả s dụng 06 phiếu để hỏi ý kiến của bản thân công chức Từ đó chúng ta có thể có cái nhìn thực tế từ chính những công chức trực tiếp thực hiện công việc tại Bộ phận một c a liên thông, để chúng ta biết được những khó khăn, những bất cập trong cải cách thủ tục hành chính tại bộ phận một c a liên thông

Đối với Phiếu hỏi ý kiến của người dân: Tác giả s dụng 120 phiếu để hỏi

ý kiến của người dân đến trực tiếp giao dịch với bộ phận một c a Đây là đối tượng quan trọng nhất trong các đối tượng được khảo sát, vì đây là những người trực tiếp được thụ hưởng cải cách thủ tục hành chính tại bộ phận một c a liên thông Chúng ta sẽ có cái nhìn khách quan về đánh giá của người dân về quá trình làm việc với Bộ phận một c a liên thông UBND huyện Bố Trạch, t nh Quảng Bình

6 Những đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận văn

- Hệ thống hóa lại cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông

- Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần thực hiện tốt công tác cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông tại UBND huyện

Bố Trạch và có thể triển khai áp dụng rộng rãi tại các huyện khác thuộc t nh Quảng Bình

- Góp phần bổ sung nguồn tư liệu thực tế đáng tin cậy cho các nhà nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính và cho các cơ sở đào tạo trên địa bàn t nh Quảng Bình nói riêng và cho cả nước nói chung, đặc biệt là các t nh lân cận Quảng Bình

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học và pháp lý về Cải cách thủ tục hành chính

theo mô hình một cửa liên thông

Chương 2: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một

cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Phương hướng và Giải pháp cải cách thủ tục hành chính theo

mô hình một cửa liên thông tại UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Theo Từ điển Tiếng Việt của GS Hoàng Phê, thủ tục “là cách thức tiến

hành công việc với nội dung, trình tự nhất định” [12, tr 715]

Thủ tục là “Trình tự và phương pháp làm việc Trình tự là thứ tự thực hiện nhất định Người ta thường hiểu thủ tục là trình tự thực hiện hành động cần thiết để hoàn thành một công việc nào đó hoặc để giải quyết một nhiệm

Thủ tục lập pháp là thủ tục làm Hiến pháp và làm luật Thủ tục tố tụng

tư pháp là thủ tục giải quyết tranh chấp dân sự, định tội, được thực hiện bởi các hoạt động điều tra, truy tố, x t x … Còn thủ tục hành chính là thủ tục thực hiện quyền trong hoạt động hành chính nhà nước

Theo GS TSKH Nguyễn Văn Thâm, Thủ tục hành chính là “Trình tự

thức hoạt động của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước, bao gồm trình

tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, điều động viên chức; trình tự lập quy, áp dụng các quy phạm để bảo đảm các quyền chủ thể và xử lý vi phạm; trình tự tổ chức tác nghiệp hành chính” [ 15, tr.6]

Theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP, ban hành ngày 08 tháng 6 năm

2010, thủ tục hành chính là “Trình tự, cách thức thực hiện, là các hồ sơ và

yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải tuân theo khi giải quyết một công việc cụ thể” [5, tr.2]

Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định về trình tự thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy Nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân

Như vậy, thủ tục hành chính được đặt ra để các cơ quan nhà nước có thể thực hiện mọi hình thức hoạt động cần thiết của mình trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, trình tự lập quy, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính Đó chính là các quy tắc phải tuân thủ theo trong quá trình ra các quyết định hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước

Thủ tục hành chính là một bộ phận chế định của Luật hành chính Nói cách khác, thủ tục hành chính là một loại hình quy phạm mang tính công cụ

để giúp các cơ quan nhà nước có điều kiện thực hiện chức năng của mình

Thủ tục hành chính do các cơ quan nhà nước ban hành để thực thi Hiến pháp và pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính nhà nước và hoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó

1.1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính

Từ việc xây dựng và vận dụng các thủ tục hành chính có thể thấy một

số đặc điểm chung như sau:

Trước hết, thủ tục hành chính là tổng thể các hành động diễn ra theo

trình tự thời gian, thủ tục hành chính được thực hiện bởi những cơ quan và công chức nhà nước

Thứ hai, thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc nội bộ nhà

nước và công việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân Do vậy, đối tượng công việc cần thực hiện thường rất phức tạp

Thứ ba, quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động cho ph p ra

mệnh lệnh có tính chất đơn phương và đòi hỏi thi hành kịp thời nhằm giải quyết nhanh chóng, có hiệu quả mọi công việc diễn ra hằng ngày trong đời sống xã hội Chính điều đó dẫn đến việc quy định thủ tục hành chính phải kết hợp những khuôn mẫu ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc và đối tượng để đảm bảo kịp thời giải quyết công việc theo từng trường hợp cụ thể

Thứ tư, nền hành chính hiện nay đang chuyển từ hành chính “cai quản”

sang hành chính phục vụ, từ quản lý tập trung sang cơ chế thị trường làm cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước hiện nay phải năng động và chuyên nghiệp hơn

Thứ năm, hoạt động hành chính nhà nước chủ yếu thực hiện tại văn

phòng của công sở Nhà nước và phương tiện truyền đạt quyết định cũng như các thông tin quản lý phần lớn là văn bản (công văn, giấy tờ) Vì thế nó gắn chặt với công tác văn thư, với việc tổ chức ban hành, s dụng và quản lý văn bản trong các cơ quan Nhà nước

1.1.1.3 Vai trò của thủ tục hành chính

Thứ nhất, thủ tục hành chính đảm bảo cho các quy phạm quy định

trong các quyết định hành chính được thi hành thuận lợi Thủ tục càng có tính cơ bản thì ý nghĩa càng lớn bởi vì các thủ tục cơ bản thường tác động đến giai đoạn cuối cùng của quyết định hành chính, đến hiệu quả của việc thực hiện chúng

Thứ hai, thủ tục hành chính đảm bảo cho việc thi hành các quyết định

được thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các

hệ quả do việc thực hiện các quy định hành chính tạo ra

Thứ ba, thủ tục hành chính khi được xây dựng và vận dụng một cách

hợp lý sẽ tạo khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho quản lý Nhà nước Thủ tục hành chính liên quan đến quyền lợi của công dân do vậy khi được xây dựng

và vận dụng tốt vào đời sống sẽ có ý nghĩa rất thiết thực, giảm sự phiền hà, củng cố được mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân

Thứ tư, thủ tục hành chính cũng là một bộ phận của pháp luật về hành

chính nên việc xây dựng và thực hiện tốt các thủ tục hành chính sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình xây dựng và triển khai pháp luật Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi nước ta đang tiếp tục công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì thủ tục hành chính lại càng có vai trò quan trọng

Nhìn một cách tổng quát, thủ tục hành chính có ý nghĩa như một chiếc cầu nối quan trọng giữa các cơ quan nhà nước với nhau và giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức và công dân Chiếc cầu nối này có khả năng làm bền chặt các mối quan hệ, làm cho nhà nước ta thực sự là nhà nước của dân, do dân và vì dân Nhưng nếu xây dựng thiếu tính khoa học, áp dụng tùy tiện vào đời sống xã hội thì

chính thủ tục hành chính sẽ làm xa cách giữa nhân dân với nhà nước và hậu quả của nó là làm niềm tin của người dân với chính quyền bị giảm sút

1.1.2 Phân loại các thủ tục hành chính

Kinh nghiệm thực tế cho thấy muốn xây dựng và áp dụng thủ tục hành chính một cách có hiệu quả thì cần phải phân loại chúng một cách khoa học

1.1.2.1 Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước

Theo cách phân loại này các thủ tục hành chính được xác định cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước và được phân chia theo cơ cấu chức năng của bộ máy quản lý hiện hành như: thủ tục trong xây dựng cơ bản, thủ tục trước bạ, thủ tục hoạt động đăng ký kinh doanh

Lợi ích của việc phân chia này là giúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mà mình phụ trách Từ đó đề ra các yêu cầu xây dựng cho lĩnh vực này những thủ tục hành chính cần thiết, thích hợp nhằm quản lý tốt các nhiệm vụ đặc ra theo mục tiêu của nhà nước quy định

1.1.2.2 Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan

Cách này thường được áp dụng trong các cơ quan có chức năng quản lý chuyên môn Chẳng hạn, thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin; thủ tục cho

ph p xuất khẩu các nguyên liệu hiếm; thủ tục kiểm tra mức độ an toàn lao động;…

Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn, nó giúp các nhà quản lý khi giải quyết công việc chung có liên quan đến các tổ chức hoặc công dân, tìm được các hình thức giải quyết thích hợp theo đúng chức năng quản lý nhà nước của cơ quan mình

1.1.2.3 Phân loại theo các loại hình công việc cụ thể mà các cơ quan nhà nước được giao thực hiện trong quá trình hoạt động của mình

Cách phân loại này đơn giản, có khả năng áp dụng rộng rãi Chẳng hạn, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thủ tục tuyển dụng cán bộ,

công chức; thủ tục x t phong đơn vị và cá nhân anh hùng, chiến sĩ thi đua…Trong mỗi loại hình vừa nêu có thể phân chia thành các loại thủ tục liên quan đến những hoạt động cụ thể hơn Ví dụ: thủ tục tuyển dụng cán bộ có thể chia ra thủ tục tuyển dụng cán bộ quản lý; thủ tục tuyển dụng công chức…

1.1.2.4 Phân loại thủ tục hành chính dựa trên quan hệ công tác

Đây là cách phân loại được xây dựng trên cơ sở xem x t các quan hệ trong hoạt động của các cơ quan thuộc bộ máy quản lý nhà nước, theo cách phân loại này, có thể phân chia thủ tục hành chính thành 3 nhóm: thủ tục hành chính nội bộ; thủ tục hành chính liên hệ; thủ tục hành chính văn thư

- Thủ tục hành chính nội bộ là thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan, công sở nhà nước, trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong

bộ máy nhà nước nói chung Nó bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra của cơ quan nhà nước cấp trên với cấp dưới, quan hệ công tác, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước cùng cấp, ngang cấp, ngang quyền

- Thủ tục thực hiện thẩm quyền (hành chính liên hệ) là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; phòng ngừa, ngăn chặn, x phạt các hành vi vi phạm hành chính; trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của nhân dân và của tổ chức Các loại thủ tục hành chính này có đặc điểm cơ bản là cơ quan hành chính và công chức hành chính nhà nước có thẩm quyền thực hiện quyền lực nhà nước bằng hoạt động áp dụng quy phạm pháp luật để giải quyết các công việc, tình huống cụ thể

- Thủ tục văn thư là toàn bộ các hoạt động lưu trữ, x lý, cung cấp các loại giấy tờ và đưa ra quyết định dưới hình thức văn bản, liên quan chặt chẽ với hoạt động văn thư, tạo thành thủ tục văn thư trong hoạt động hành chính nhà nước

Tuy nhiên, thực tế ở Việt Nam hiện nay đang tồn tại quá nhiều loại thủ tục ở nhiều lĩnh vực khác nhau, thậm chí có nhiều loại không cần thiết Điều

đó dẫn đến cản trở hoạt động của nền hành chính cũng như hoạt động của các ngành, các lĩnh vực liên quan, kìm hãm sự phát triển kinh tế của đất nước Một yêu cầu cấp thiết được đặt ra là phải rà soát, loại bỏ bớt các loại thủ tục không cần thiết cũng như cần đổi mới quy trình giải quyết các thủ tục hành chính, nói cách khác đó chính là phải cải cách thủ tục hành chính

1.1.3 Cải cách thủ tục hành chính

1.1.3.1 Một số quan niệm về cải cách thủ tục hành chính

Ở Việt Nam từ trước tới nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về cải cách thủ tục hành chính, trong các văn bản quy phạm pháp luật và trong các giáo trình còn có quan điểm khác nhau, chúng tôi xin nêu ra một số quan niệm như sau về cải cách thủ tục hành chính:

Tại Quyết định số 30/2007/QĐ-TTg ban hành ngày 10 tháng 01 năm

2007 về phê duyệt Đề án đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý Nhà nước giai đoạn 2007-2010 định nghĩa: “Cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá vì đây là khâu đầu tiên quyết định chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước và của việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa” [19, tr.20]

Thời gian đầu của cải cách hành chính Chính phủ đã chọn cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá vì ba lý do sau:

Một là, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành

chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, đồng thời là nội dung bức thiết nhất lúc đó

Hai là, trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn chưa thể thực

hiện đồng loạt các nội dung khác cùng lúc thì cải cách thủ tục hành chính là khâu nên tập trung nguồn lực để giải quyết

Ba là, cải cách thủ tục hành chính là tiền đề để thực hiện các nội

dung khác, thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định được căn bản các công việc của cơ quan quản lý Nhà nước với người dân và doanh nghiệp

Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước xác định, cải cách hành chính mà trước hết là cải cách thủ tục hành chính luôn là nhiệm vụ có tầm quan trọng hàng đầu trong quá trình xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Cải cách thủ tục hành chính là điều kiện cần thiết để tăng cường củng

cố mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý Nhà nước của nhân dân

Cải cách thủ tục hành chính, không ch nhìn từ khía cạnh kinh tế (tiết kiệm tiền của, xây dựng môi trường pháp lý để các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư yên tâm làm ăn, phát triển); không ch nhìn từ khía cạnh xã hội (tạo điều kiện thuận lợi cho người dân thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình đối với Nhà nước) Cải cách thủ tục hành chính còn xuất phát từ việc sắp xếp, tổ chức bộ máy theo hướng gọn nhẹ, hiện đại; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức về chuyên môn, nghiệp vụ theo hướng chuyên nghiệp hóa; góp phần bài trừ tệ quan liêu, c a quyền, hối lộ, làm trong sạch

bộ máy Nhà nước

1.1.3.2 Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là cơ sở và điều kiện cần thiết để cơ quan nhà nước giải quyết công việc của công dân và tổ chức theo quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức có công việc cần giải quyết

Chúng ta đang xây dựng một nhà nước thật sự là nhà nước của dân,

do dân và vì dân Nền hành chính đang trong quá trình chuyển từng bước

từ nền hành chính truyền thống sang nền hành chính phát triển phù hợp với

xu hướng hiện đại Hành chính phát triển là mô hình hành chính công theo các tiêu chí hiện đại, chủ động, năng động, nhạy b n, thích nghi cao nhằm đáp ứng các nhu cầu quản lý và dịch vụ tối đa trong điều kiện kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ và những quan hệ quốc tế ngày càng phụ thuộc chặt chẽ với nhau

Trong điều kiện nước ta hiện nay đang thực hiện nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì nền hành chính mà chúng ta hướng tới

là nền hành chính được xây dựng trên quan hệ giữa nhà nước với công dân trên cơ sở của sự bình đẳng, các quyền và nghĩa vụ qua lại rõ ràng, không xem cơ quan nhà nước như là người cai trị, là người “cho” mà là người “phục vụ”, thông qua phục vụ để quản lý, coi công dân là đối tượng phục vụ chứ không phải là đối tượng bị cai trị, bị quản lý…Bước đột phá cơ bản là thay đổi quan niệm của công dân, từ phải xin ph p sang quyền đương nhiên được cung cấp dịch vụ thông qua đăng ký

Trong thực tế thì thủ tục hành chính nước ta còn nhiều nhược điểm như:

- Đòi hỏi quá nhiều giấy tờ, gây phiền hà cho nhân dân, nhất là những người ít hiểu biết về lề lối làm việc trong cơ quan nhà nước

- Nặng nề, nhiều c a, hoặc một c a ch mang tính hình thức, nhiều cấp trung gian không cần thiết, rườm rà, không rõ ràng về trách nhiệm

- Trì trệ, cũ kỹ, theo thói quen kinh nghiệm, dựa trên các cơ sở mà ngày nay không còn phù hợp

- Thiếu thống nhất, thường bị thay đổi một cách tuy tiện và thiếu công khai

- Cải cách thủ tục hành chính còn nghiêng về các giải pháp tình thế, thiếu một cách nhìn tổng thể và mang tính hệ thống

Hệ thống thủ tục hành chính như vậy đã gây phiền hà cho nhân dân trong việc thực hiện quyền tự do, lợi ích và công việc chung của các cơ quan nhà nước, gây trở ngại cho việc giao lưu và hợp tác giữa chúng ta với người

nước ngoài nhất là cản trở đến việc thu hút đầu tư, gây ra tệ c a quyền, bệnh giấy tờ trong guồng máy hành chính và là mảnh đất thuận lợi cho nạn tham nhũng, c a quyền, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với cơ quan nhà nước

Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính đang là yêu cầu cần thiết của nhân dân, của các tổ chức và các nhà đầu tư trong và ngoài nước, là khâu đột phá của tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước ở nước ta Cải cách thủ tục hành chính là điều kiện cần thiết để tăng cường, củng cố mối quan

hệ giữa nhà nước và nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý nhà nước của nhân dân

1.2 Cải cách thủ tục hành chính theo m hình m t cửa liên th ng

1.2.1 Khái niệm m hình m t cửa liên th ng (hay có thể gọi là “cơ chế

Theo khoản 2, Điều 1 Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg ngày 25/3/2015 của Thủ tướng Chính Phủ nêu:

Cơ chế một c a liên thông là cách thức giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp hoặc giữa các cơ quan hành chính nhà nước các cấp trong việc công khai, hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của một cơ quan hành chính nhà nước

Khái niệm “một c a liên thông” nêu ở trên đề cập tới hai loại hình liên thông

đó là:

- Liên thông giữa các cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp: Giữa các

cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện; giữa các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện và cơ quan được tổ chức theo ngành dọc đặt tại huyện; giữa các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp t nh; giữa các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp t nh

và cơ quan được tổ chức theo ngành dọc đặt tại t nh;

- Liên thông giữa các cơ quan hành chính nhà nước các cấp: Giữa Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc các cơ quan được tổ chức theo ngành dọc đặt tại huyện; giữa Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp

t nh hoặc các cơ quan được tổ chức theo ngành dọc đặt tại t nh; giữa Ủy ban nhân dân cấp huyện và các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp

t nh hoặc cơ quan được tổ chức theo ngành dọc đặt tại t nh; giữa cơ quan hành chính nhà nước thuộc t nh và các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ

Mô hình “một c a liên thông” giúp việc thực hiện mô hình “một c a” triệt để hơn, người dân thực sự ch phải tiếp xúc “một c a” duy nhất khi thực hiện các giao dịch hành chính liên quan tới nhiều cơ quan Đồng thời, tạo ra sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, đảm bảo tính thống suốt và giải quyết nhanh thủ tục hành chính cho công dân Từ đó, góp phần điều ch nh mối quan hệ giữa công dân và công chức, tạo mô hình giám sát, quản lý của nhân dân đối với cơ quan nhà nước, giữa lãnh đạo và cán bộ, công chức thuộc quyền, thể hiện rõ được bản chất của công tác cải cách thủ tục hành chính

Việc thực hiện mô hình hành chính “một c a” và “một c a liên thông” nhằm đạt được bước chuyển biến căn bản trong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc giữa cơ quan hành chính Nhà nước với tổ chức, công dân; giảm phiền hà cho tổ chức, công dân; chống tệ quan liêu, tham nhũng, c a quyền của công chức; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước

Thực chất của việc thực hiện mô hình “một c a” và “một c a liên thông” là để tập trung các đầu mối giải quyết thủ tục hành chính về một đầu mối thông qua bộ phận tiếp nhận và trả kết quả và thực hiện ba công khai: Thứ nhất, công khai các giai đoạn của từng thủ tục hành chính; Thứ hai, công khai thời gian và quy trình giải quyết đối với từng loại hồ sơ; Thứ ba, công khai lệ phí giải quyết hồ sơ

1.2.2 Nguyên tắc thực hiện m hình m t cửa

Để đảm bảo thực hiện thống nhất, chính xác và có hiệu quả mô hình

“một c a” tại tất cả các cơ quan hành chính nhà nước, tại Điều 2 Quy chế thực hiện “một c a”, “một c a liên thông” tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương theo Quyết định số 93/2007/QĐ-TTg ngày 22/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra một số nguyên tắc cơ bản trong thực hiện mô hình

“một c a” như sau:

Thứ nhất, thủ tục hành chính đơn giản, rõ ràng, đúng pháp luật

Cần phải nhận ra rằng mọi sự trở ngại phát sinh đều bắt nguồn từ thủ tục hành chính do chính cơ quan nhà nước đặt ra, mô hình “một c a” ra đời cũng xuất phát từ thực tế là thủ tục hành chính của nước ta còn quá nhiều bất cập, rườm rà Do đó, muốn mô hình “một c a” đạt được hiệu quả cao, các cơ quan hành chính nhà nước cần phải tiến hành rà soát, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và triển khai áp dụng đúng theo quy định của pháp luật thủ tục hành chính càng đơn giản càng tiết kiệm được chi phí cho tổ chức, công dân, giúp cho bộ máy hoạt động hiệu quả hơn Theo nguyên tắc này, thủ tục hành

chính thực hiện theo mô hình “một c a” phải rõ ràng về nội dung, đảm bảo mọi người dân đều có thể hiểu được mỗi trình tự, mỗi khâu đều phải chặt chẽ, không xảy ra tình trạng mập mờ, chồng ch o và phải được cơ quan có thẩm quyền ban hành theo đúng trình tự pháp luật

Thứ hai, công khai các thủ tục hành chính, phí, lệ phí và thời gian giải quyết công việc của tổ chức, công dân

Nguyên tắc này đảm bảo mọi thủ tục hành chính thực hiện theo mô hình “một c a” đều được công khai cho mọi người biết để tuân thủ Cần công khai các loại hồ sơ giấy tờ mà công dân, tổ chức phải nộp, các nội dung phải điền trong hồ sơ, số tiền phải nộp phí, lệ phí, thời gian giải quyết của từng loại công việc… Việc công khai phải được phổ biến trên phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương, phải niêm yết tại trụ sở của từng cơ quan, đơn vị

Việc công khai như vậy còn có ý nghĩa là để kiểm tra được tính nghiêm túc của cơ quan hành chính Nhà nước khi giải quyết công việc có liên quan đến tổ chức, công dân để tổ chức, công dân biết, làm đúng sẽ hạn chế được tình trạng “nhiễu” nhằm mưu đồ lợi ích riêng của công chức khi thực hiện chức trách

Thứ ba, việc phối hợp giữa các bộ phận có liên quan trong bộ máy công quyền nhằm giải quyết công việc của tổ chức, công dân là trách nhiệm của cơ quan hành chính Nhà nước

Sự phối hợp giữa các cơ quan hành chính nhà nước là một hoạt động cần thiết xuất phát từ nhu cầu quản lý nhà nước và tính thống nhất của hệ thống Phối hợp ở đây được hiểu là cách thức, phương thức theo đó các cơ quan và những người có trách nhiệm cùng nhau tiến hành giải quyết công việc theo một trình tự thủ tục nhất định

Tổ chức, công dân khi cần giải quyết công việc ch nộp hồ sơ và nhận kết quả tại cùng một nơi Nếu vấn đề đó có liên quan đến nhiều cơ quan, bộ

phận thì sẽ do một cơ quan, bộ phận đứng ra chủ trì phối hợp với các cơ quan,

bộ phận khác để giải quyết Do đó, giữa các bộ phận chuyên môn trong một

cơ quan hành chính Nhà nước phải có sự phối hợp chặt chẽ về trách nhiệm giải quyết, thời gian giải quyết… để đảm bảo kết quả phải được trả đúng hẹn cho công dân, tổ chức

Thứ tư, công chức nhận yêu cầu và trả kết quả tại bộ phận một cửa

Tất cả thủ tục giải quyết theo mô hình “một c a” đều được tiếp nhận và trả tại bộ phận này và đặt tại trụ sở cơ quan hành chính Công dân, tổ chức không phải đến trực tiếp các bộ phận chuyên môn, giảm khó khăn cho họ và tránh các hiện tượng tiêu cực xảy ra khi thực hiện nộp hồ sơ tại bộ phận chuyên môn

Thứ năm, bảo đảm giải quyết công việc nhanh chóng, thuận tiện, đúng thời gian cho tổ chức, công dân

Đây cũng là yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính Giải quyết công việc nhanh chóng đòi hỏi phải tính toán thời gian cần thiết, hợp lý của quy trình thủ tục và phải được công khai thực hiện Với tinh thần giải quyết công việc nhanh nhất, tránh trình trạng “ngâm” hồ sơ, k o dài thời gian x lý Bên cạnh đó, cần tổ chức các nơi giao dịch “một c a” sao cho thuận tiện, đảm bảo các phương tiện làm việc, thái độ phục vụ phải niềm nở, thân thiện, tận tình hướng dẫn khi nhân dân yêu cầu

1.2.3 Phạm vi thực hiện m hình m t cửa liên th ng

Căn cứ Điều 5 Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg ngày 25/3/2015 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một c a liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước thì phạm vi thực hiện như sau:

- Mô hình một c a được thực hiện trong giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của một trong các cơ quan như sau:

+ Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp t nh

+ UBND cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc t nh

và là một công việc không hề đơn giản đối với công chức khi giải quyết các yêu cầu đó

Tuy nhiên khi mô hình hành chính một c a ra đời và hoàn thiện qua từng gia đoạn phát triển của đất nước thì nó đã phần nào tạo được sự yên tâm cho người dân khi họ có nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính, người dân không còn ngần ngại khi đến “c a quan” như trước nữa Bên cạnh đó thái độ phục vụ, hướng dẫn cách thức thực hiện các loại thủ tục hành chính cho người dân của công chức được cải thiện rất nhiều đã tạo được những thiện cảm nhất định từ phía người dân khi họ đi giải quyết các thủ tục hành chính

Song song với việc thay đổi tư duy của công chức về vị trí vai trò của mình trong khi giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân, chủ trương thống nhất các loại thủ tục hành chính trên địa bàn từng t nh và niêm yết công khai các loại thủ tục các khoảng phí và lệ phí đã tạo được sự yên tâm và đồng tình cao từ phía người dân

Nhìn chung lại thì với sự ra đời của mô hình hành chính một c a đã tác động một cách tích cực đến suy nghĩ và hành động của người dân Người dân

đã chủ động hơn trong việc giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước, dễ dàng thể hiện ý chí của mình thông qua công tác điều tra mức độ hài lòng của người dân về những công chức trực tiếp làm việc tại Bộ phận một c a liên thông quả cũng như những người có trách nhiệm tổ chức thực hiện mô hình hành chính một c a Do đó đã tạo tâm lý tin tưởng vào công chức, tin tưởng vào sự lãnh đạo đúng đắng của Đảng và Nhà nước đối với toàn xã hội

Hai là, tác động của việc giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình hành chính một cửa đến sự phát triển kinh tế - xã hội

Mô hình hành chính một c a ra đời tạo nên một nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội, các t nh đã xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, các loại thủ tục hành chính được thống nhất đặc biệt các các địa phương đã kịp thời s a đổi bổ sung các văn bản pháp luật bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý trong tình hình mới, văn bản quy phạm pháp luật các loại thủ tục hành chính đã s a đổi bổ sung theo hướng đơn giản tinh gọn hơn, những văn bản quy phạm pháp luật các loại thủ tục không còn phù hợp

đã được rà soát loại bỏ một cách khoa học đã tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, môi trường đầu tư thông thoáng thúc đẩy sự phát triển của các địa phương

Bên cạnh đó khi giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình hành chính một c a các loại thủ tục, các khoảng phí và lệ phí được niêm yết một cách công khai, cụ thể đã tạo sự chủ động cho cá nhân tổ chức trong quá trình

chuẩn bị hồ sơ, không những thế công chức tại Bộ phận một c a liên thông sẽ hướng dẫn phải cần thêm các loại giấy tờ gì ngay tại chổ và hướng dẫn một lần cho công dân tổ chức nếu hồ sơ thiếu hoặc hướng dẫn đến cơ quan có thẩm quyền khác nếu không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan mình góp phần tiết kiệm một khoảng chi phí lớn để đi lại cho người dân

Nhìn chung, thời gian giải quyết các thủ tục hành chính được rút ngắn một cách đáng kể đã giảm bớt sự phiền hà, tiền bạc, thời gian của cá nhân, tổ chức có nhu cầu giải quyết các thủ tục hành chính cũng như tiết kiểm một lượng lớn ngân sách của nhà nước nên được đông đảo nhân dân

và doanh nghiệp đồng tình ủng hộ Đây cũng là một trong những yếu tố tạo sức hấp dẫn thu hút các đơn vị, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn các t nh Do đó, tác động đáng kể đến sự phát triển kinh tế, tăng thêm nhiều công ăn việc làm mới cho con em nhân dân trên địa bàn các t nh tạo sự ổn định và phát triển bền vững cho toàn xã hội

1.2.5 N i dung cải cách thủ tục hành chính theo m hình m t cửa liên th ng

Để có thể triển khai cải cách cải thủ tục hành chính theo mô hình một

c a liên thông cần phải tập trung vào các nội dung sau:

1.2.5.1 Ban hành các văn bản chỉ đạo cải cách thủ tục hành chính theo

mô hình một cửa liên thông

Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước ban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục được quy định trong Luật này hoặc trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, trong đó có quy tắc x sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được Nhà nước bảo đảm thực hiện để điều

ch nh các quan hệ xã hội

Văn bản về cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông do cơ quan nhà nước ban hành theo quy phạm pháp luật của HĐND, UBND để đảm bảo công tác thực hiện mô hình một c a liên thông diễn ra thuận lợi và có hiệu quả cao nhất

Muốn thực hiện tốt điều này thì các văn bản về cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông phải đúng quy định pháp luật; các văn bản từ trung ương đến địa phương phải có tính đồng nhất, tránh trường hợp trong một văn bản cũng như các văn bản khác nhau có sự chồng ch o, bất hợp lý; Các văn bản phải phù hợp với thực tế từng địa phương, đơn vị; các văn bản phải có tính kịp thời, đúng thời điểm Ngoài ra đi kèm với văn bản quy định phải có văn bản hướng dẫn thực hiện và các đợt tập huấn liên quan đến các văn bản ban hành để cán bộ, công chức thực thi văn bản hiểu rõ về nội dung cũng như ý nghĩa của văn bản

1.2.5.2 Tổ chức triển khai cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa liên thông

Trong tổ chức triển khai cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một

c a liên thông phải tập trung vào:

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện cơ cấu lại tổ chức Bộ phận một c a

liên thông

Xây dựng và hoàn thiện cơ cấu lại tổ chức Bộ phận một c a liên thông

là nhân tố quan trọng bảo đảm cho sự vận hành của hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước Việc đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và s dụng, bố trí đúng, đủ biên chế có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong bộ máy nhà nước Vì vậy, việc cải cách tại bộ phận tổ chức bộ máy và nhân sự tại bộ phận một c a liên thông có vai trò rất quan trọng đến hiệu quả cải cách hành chính tại đây

Thứ hai, bố trí, sắp xếp đội ngũ công chức bảo đảm chất lượng theo

hướng chuyên nghiệp để thực thi nhiệm vụ tại bộ phận một c a liên thông

Đội ngũ công chức có vị trí hết sức quan trọng trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính, có vai trò quyết định đến sự phát triển của đất nước,

là người trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng và thực thi luật pháp, quản lý mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội; tham mưu, hoạch định, tổ chức thực hiện

và thanh tra, kiểm tra việc thực thi các đường lối, chính sách

Việc sắp xếp đội ngũ công chức bảo đảm chất lượng theo hướng chuyên nghiệp là một trong những nội dung cơ bản của công cuộc cải cách hành chính được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và đã thực hiện nhiều hoạt động cải cách trong công tác quản lý đội ngũ công chức Bên cạnh những kết quả đã đạt được, đội ngũ công chức còn tồn tại một số hạn chế nhất định

Do đó, sắp xếp đội ngũ công chức bảo đảm chất lượng theo hướng chuyên nghiệp để thực thi nhiệm vụ tại bộ phận một c a liên thông là một yêu cầu có tính tất yếu khách quan,vừa mang tính cấp thiết và vừa mang tính kế thừa, thường xuyên, liên tục và lâu dài Để bố trí, sắp xếp đội ngũ công chức bảo đảm chất lượng theo hướng chuyên nghiệp để thực thi nhiệm vụ tại bộ phận một c a liên thông phải thực hiện đồng bộ các giải pháp từ khâu tuyển dụng đến đào tạo, bồi dưỡng, nhận x t, đánh giá công chức trong quá trình s dụng

Thứ ba, xây dựng và hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính

theo mô hình một c a liên thông

Quy trình là thuật ngữ được sử dụng khi nói về một loạt liên tục các hoạt động theo trình tự thống nhất hợp lý với các bước phải tuân theo một cách thứ tự, lần lượt do cơ quan nhà nước ban hành bắt buộc các chủ thể có liên quan phải thực hiện đúng khi tiến hành (Theo Từ điển thuật ngữ hành chính, Viện nghiên

cứu hành chính – Học viện Hành chính)

Quy trình thủ tục hành chính là trình tự các bước phải tuân theo một cách thứ tự, lần lượt do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và mang tính chất bắt buộc các chủ thể khi tham gia giải quyết thủ tục hành chính

Quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình một c a liên thông là trình tự các bước phải tuân theo một cách thứ tự, lần lượt do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành liên quan đến bộ phận một c a liên thông

và mang tính chất bắt buộc các phòng ban chuyên môn liên quan và các tổ chức, cá nhân đến thực hiện giao dịch tại Bộ phận một c a liên thông Tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong việc tìm hiểu thủ tục hành chính của những công việc liên quan đến chính quyền và kiểm tra, giám sát việc thực hiện của công chức được phân công giải quyết Bên cạnh đó từ quy trình này các cán bộ thực hiện công việc một cách thuận tiện và nhanh gọn hơn

Xây dựng và hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo

mô hình một c a liên thông là bổ sung, thay đổi và ch nh s a thêm cho quy trình cơ bản của thủ tục hành chính tại bộ phận một của liên thông Để quy trình này được đồng bộ, hoàn ch nh phù hợp với thực tế công việc tại đây Góp phần nâng cao hiệu quả công việc tiếp nhận và trả kết quả, cụ thể là rút ngắn thời gian, tính pháp lý chặt chẽ tạo thuận lợi nhất cho người dân đến giải quyết công việc

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cải cách thủ tục hành chính theo m hình

m t cửa liên th ng

1.3.1 Yếu tố thể chế hành chính

Thể chế hành chính nhà nước là các quy định chung do Nhà nước

xác lập trong Hiến pháp, Luật và các văn bản pháp quy tạo cơ sở pháp

lý cho tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước để thực