Bản thân tôi đang trực tiếp chăm sóc - giáo dục các cháu mẫu giáo 4 - 5 tuổicũng thấy rằng trong những năm qua, mặc dù đã và đang thực hiện phong trào thiđua “Xây dựng trường học thân th
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu.
Trò chơi dân gian là một trong những thành tố của nền văn hóa dân tộc, nó
xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân ta.Bên cạnh lễ hội, trò chơi dân gian cũng là một hình thức vui chơi giải trí nhưng lạikhông đơn thuần chỉ là một “trò chơi”, nó là một thú vui nhưng cũng vừa là mộtgiá trị văn hóa, một người bạn tinh thần, một phương thức hiệu quả để giáo dụcnhân cách con người Xét trên nhiều khía cạnh, trò chơi dân gian là một nét vănhóa có giá trị, ảnh hưởng
Mỗi chúng ta ai cũng từng là một đứa trẻ và từng chơi những trò chơi dângian Những vòng quay của con quay hay những bước nhảy, đuổi bắt tất cảnhững trò chơi dân gian đó như là một bức tranh sinh động của cuộc sống nó nhưnhững dòng phù sa bồi đắp cho tâm hồn trẻ
Những bài hát đồng dao, vè, những hình ảnh ngộ nghĩnh hồn nhiên của mỗiđứa trẻ là linh hồn cho mỗi trò chơi dân gian Những trò chơi vui nhộn của dân tộcViệt Nam đã ngấm sâu vào tâm hồn trẻ thơ và trở thành nét văn hóa rất riêng củadân tộc Việt Nam
Trò chơi dân gian của trẻ em là hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh, mang
Trang 2não, tính khéo léo, tính tổ chức kỷ luật, đời sống tinh thần phong phú Việc sử dụng và lồng ghép các trò chơi dân gian vào trong chương trình giáo dục mầm non sẽ là cầu nối đưa trẻ em tiếp xúc với môi trường, trải nhiệm cảm xúc, hành vi
và kĩ năng Giúp trẻ sớm nhận thức về thế giới, nâng cao hiểu biết, phát triển tính tích cực vận động cho trẻ.
Thực tế hiện nay cho thấy, trò chơi dân gian đang dần bị mai một, quên lãng, mất dần vai trò và vị thế bởi sự xuất hiện của những trò chơi điện tử Điều đó đã
khiến một bộ phận không nhỏ trẻ em bị thụ động, xa rời cuộc sống trẻ thơ cũngnhư khả năng vận động bị hạn chế, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhâncách Việc sử dụng lồng ghép trò chơi dân gian vào chương trình giáo dục mầmnon sẽ là cầu nối đưa trẻ em tiếp xúc với môi trường, trải nghiệm cảm xúc, hành vi,
kỹ năng Giúp trẻ sớm nhận thức về thế giới, nâng cao hiểu biết, phát triển tính tíchcực vận động cho trẻ
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra quá mạnh mẽ với sự phát triển không ngừngcủa khoa học công nghệ làm mất dần không gian của trò chơi truyền thống và thayvào đó là các trò chơi điện tử vô cùng hiện đại, trẻ em không còn yêu thích các trò
kéo co, nhảy dây, ô ăn quan, rồng rắn lên mây… nữa mà say mê lao vào các trò chơi giải trí trên mạng internet, game online, kênh youTobe… Ngay cả các em bé
còn rất nhỏ cũng hoàn toàn bị thu hút, hấp dẫn Đáng cảnh báo là theo kết quảthống kê gần đây thì thời gian trẻ em nước ta sử dụng thiết bị truyền thông không
dưới 120 phút/1 ngày Vì thế, các trò chơi truyền thống của Việt Nam dần dần bị lãng quên, mai một Nhưng rồi dần dần nó cũng phơi bày ra những hạn chế và tác
hại đến nỗi các bậc phụ huynh phải kêu thán, oán trách và nhiều quốc gia đã lêntiếng cảnh báo với các bậc phụ huynh, cũng như quyết liệt đưa ra các biện pháp cai
nghiện game Nhiều trẻ em nghiện trò chơi điện tử vừa tổn hại sức khỏe, vừa ảnh hưởng tiêu cực tới học tập và chúng sẽ tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà không hề có tư duy Việc lười vận động gây ra tình trạng béo phì, vẹo cột sống, cận thị, loạn thị, hội chứng Tic là các cử động hoặc âm điệu không bình thường,
phổ biến nhất là máy giật cơ trên khuôn mặt và cổ như nháy mắt, gật lắc đầu,nhếch mép… Đặc trưng của Tic âm thanh bao gồm các âm hèm trong họng, lẩm
nhẩm, phát ra các âm thanh như tiếng gáy hoặc tiếng ho… ngày càng gia tăng ở trẻ thành phố.
Hình ảnh trẻ đang phải điều trị co giật, liệt cơ mặt, loạn thị
Vì vậy, trò chơi dân gian giúp cho trẻ em rèn luyện thể chất, sự khéo léo, trở
nên nhanh nhẹn hoạt bát, tạo sự hoà đồng, thân thiện, đoàn kết Những phút vuichơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp các em thêm hào hứng để học tập và sống hồnnhiên hơn Hơn nữa, việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra nhiều đức tính tốt đẹp, hạnchế những tật xấu, đồng thời rèn luyện thể chất và tâm hồn các em theo chiềuhướng tốt hơn
Trang 3Bản thân tôi đang trực tiếp chăm sóc - giáo dục các cháu mẫu giáo 4 - 5 tuổicũng thấy rằng trong những năm qua, mặc dù đã và đang thực hiện phong trào thi
đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”,“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, trong đó nội dung tổ chức các trò chơi dân gian nhằm
phát huy khả năng tích cực và tăng cường khả năng vận động cho trẻ được nhấnmạnh và chú trọng Song thực tế, việc tổ chức trò chơi dân gian tại lớp mẫu giáo 4 -
5 tuổi tôi đang phụ trách chưa thực sự đem lại hiệu quả:
- Giáo viên chưa tích cực sưu tầm, lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi trẻ
- Chưa tạo được môi trường thuận lợi cho trẻ hoạt động
- Việc tổ chức lồng ghép các trò chơi dân gian vào các hoạt động giáo dục trẻ còn ít
- Chưa tổ chức được các trò chơi dân gian cho trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm, sáng tạo
- Trẻ trong lớp còn nhút nhát, thiếu tự tin khi tham gia vào các trò chơi
- Đa số phụ huynh thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với các trò chơi trong điện
thoại thông minh, máy tính bảng, máy vi tính…dẫn đến trẻ bị cận thị, béo phì, xáo trộn thói quen ngủ nghỉ, hạn chế sự phát triển tư duy, trẻ lười vận động.
Xuất phát từ thực tế trên, bản thân tôi nhận thấy sự cần thiết của việc tổchức trò chơi dân gian nhằm phát triển tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 -
5 tuổi Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi muốn được đóng góp một số kinhnghiệm nhỏ bé của mình để nâng cao chất lượng giảng dạy nên tôi đã mạnh dạn
chọn đề tài: " Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triền tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi"
" Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triền tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi"
3 Tác giả sáng kiến.
- Họ và tên: Sái Thị Yến
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Thanh Trù
Trang 46 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử - Từ tháng 12
năm 2019
7 Mô tả bản chất của sáng kiến.
7.1 Nội dung của sáng kiến
7.1.1 Cơ sở lý luận khoa học liên quan đến việc cho trẻ trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ.
a Khái niệm và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
* Khái niệm:
Trò chơi dân gian đã là không còn xa lạ với mỗi người việt nam của chúng
ta Khi mà nhắc đến chúng , chúng ta luôn hồi tưởng về tuổi thơ Nhất là đối với các bạn được sinh ra tại các làng quê Thì tuổi thơ ấu đã gắn liền với trò chơi dân gian là một hoạt động đặc thù chỉ trong xã hội loài người được nhân dân sáng tạo ra từ thực tiễn cuộc sống của họ, được lưu truyền tự nhiên qua nhiều thế
hệ và luôn được cải biên, bổ sung cho phù hợp với từng nơi, từng lúc, nhằm thỏa mãn nhu cầu về vui chơi giải trí, giao lưu văn hóa và phát triển các mặt thể chất, tinh thần của con người.
Trò chơi dân gian là những hoạt động văn hóa có tính phổ cập sâu rộng và
hầu như ai trong chúng ta cũng đều đã từng chơi và gắn bó, say mê với những trò
chơi dân dã này Có nhiều cách nhìn nhận về trò chơi dân gian, “Trò chơi dân gian
là một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian được nhân dân sáng tạo bằng tất cả
sự say mê của tâm hồn và trí tuệ” Trò chơi dân gian rất gắn bó với con người, nó
được tạo nên từ đời sống thực tiễn, từ những tình cảm chân thực của người dân
Được người dân lưu truyền tự nhiên qua nhiều thế hệ “Trò chơi dân gian là những trò chơi được nhân dân sáng tạo lưu truyền tự nhiên, rộng rãi trong dân gian, là một trong những hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian” Trò chơi dân gian phản
ánh nét văn hoá cộng đồng của dân tộc, khu vực hoặc vùng miền, vì thế ở mỗi thờiđiểm luôn được sáng tạo bổ sung cho phù hợp với từng nơi, từng lúc nhằm thỏamãn nhu cầu về vui chơi giải trí, giao lưu văn hóa và phát triển về mặt thể chất,tinh thần của con người
Như vậy, trò chơi dân gian luôn gắn liền với đời sống tinh thần của con
người Nó thể hiện được tính dân tộc sâu sắc Việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơidân gian là một trong những cách thức giáo dục, hình thành nét nhân cách mangbản sắc văn hoá dân tộc cho thế hệ trẻ hiện nay
* Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ
- Trẻ em bắt đầu có sự tiếp xúc với bên ngoài, giao tiếp với “người lạ” khi các
em bước vào độ tuổi đi mẫu giáo, bạn bè ở trường mẫu giáo là một thế giới vô cùng rộng lớn đối với trẻ thơ
- Có rất nhiều em hứng thú với việc tới lớp vào mỗi sáng, nhưng trái lại cũng có rất nhiều em có tâm lý sợ tới trường Mặc dù ở đó có bạn bè để chơi, có thầy cô,
Trang 5nhưng với các em, vẫn luôn sợ tới lớp Thậm trí có những em nhỏ thường kêu với
bố mẹ đau bụng vào sáng thứ 2, tuy nhiên triệu chứng này của các em cũng nhanhbiến mất nếu như cha mẹ cho phép nghỉ học ở nhà buổi hôm đó
- Rõ ràng đó là những dấu hiệu tâm lý của trẻ em sợ đi học Nguyên nhân chính đó là các em chưa tìm thấy hứng thú trong việc đi học, hoặc cảm thấy sợ cô giáo, sợ bị bạn bắt nạt…
- Những em nhỏ nào có hứng thú với việc đi học ở trường mầm non thì trong
kí ức của các em sau này, trường mầm non là một thế giới tuyệt vời, và rất nhiều kỉ niệm đẹp
- Cũng trong giai đoạn này các em có hứng thú với việc khám phá thế giớixung quanh, tò mò và liên tục thắc mắc các vấn đề với cha mẹ Nếu cha mẹ hiểu đượctâm lý của con, và định hướng sẽ có thể đem lại nhiều hiệu quả tích cực
- Ở giai đoạn từ 3 đến 6 tuổi này, trí tưởng tượng của trẻ phát triển mạnh vàphần lớn thời gian của trẻ là chơi đùa Trẻ chơi mà học và học mà chơi Chúng tự nghĩ
ra những trò chơi và chơi mãi không chán, đôi khi quên cả đi vệ sinh
- Trẻ con ở lứa tuổi này không thích những trò chơi phức tạp, nhiều quy tắc.Những trò chơi ngắn sẽ thích hợp với trẻ ở lứa tuổi này vì khoảng thời gian chú ý, tậptrung của trẻ không kéo dài
b Tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ mầm non
Hướng đến mục tiêu “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”.Đưa trò chơi dân gian vào nhà trường là điều hết sức cần thiết, không những gópphần rèn luyện sức khỏe, kĩ năng ứng xử hợp lí các tình huống trong cuộc sống,
thói quen và kĩ năng làm việc mà còn kích thích trẻ học tập tốt “Học mà chơi, chơi
mà học” trò chơi dân gian là món ăn tinh thần bổ ích sảng khoái cho trẻ, tạo không
khí vui tươi cởi mở, trẻ gần gũi thân thiện nhau hơn bởi những trò chơi có tính hàihước dí dỏm thể hiện sự tương tác khi chơi
Trang 6Hình ảnh minh họa trò chơi dân gian:“Cắp cua bỏ giỏ”,“Ô ăn quan”
Trò chơi dân gian được gắn liền với môi trường sống Nó thường đơn giản,
dễ chơi, vật dụng dễ tìm, không tốn tiền, dễ tổ chức dù trong không gian hẹp nhưgóc sân, lớp học Tất cả những trò chơi có chung một mục đích là rèn luyện sứckhỏe, nhanh tay, tinh mắt, sáng tạo, khéo léo, vun đắp tình cảm hồn nhiên vô tưcho trẻ, nhất là trẻ đang độ tuổi mầm non
Lợi ích lớn nhất của trò chơi dân gian là tạo sự gắn kết của trẻ với bạn bè
Đa phần các trò chơi đông người đều đòi hỏi sự ăn ý, hợp tác của từng thành viên.Trẻ sẽ học được tinh thần đoàn kết, hợp tác, chịu trách nhiệm, biết chia sẻ và yêu
thương người khác Trong khi lo ngại những trò chơi điện tử có thể làm trẻ có xu hướng trở nên bạo lực, ích kỷ, dễ cáu gắt Nhưng trong điều kiện tràn ngập công
nghệ trong cuộc sống, chắc chắn người lớn có thể nhìn thấy sự chênh lệch nghiêmtrọng và sự cần thiết phải cân bằng
Trò chơi dân gian hướng trẻ về với những giá trị truyền thống của cha ông,
giúp trẻ thêm yêu quý hương và tự hào về truyền thống của dân tộc Điểm đặc biệtcủa trò chơi dân gian đó chính là sự gắn kết với môi trường thiên nhiên Chính điềunày làm cho trẻ hào mình với thiên nhiên hơn, hiểu và có ý thức bảo vệ thiên nhiênhơn
Ngoài việc tạo sân chơi bổ ích, vui vẻ qua trò chơi, trò chơi dân gian còngiúp trẻ rèn luyện kỹ năng trong cuộc sống Khi trẻ em chơi phải biết nhường nhịnnhau, không quá ăn thua để đánh mất tình bạn
Khi trẻ em ngồi quá lâu trước tivi chúng sẽ tiếp nhận thông tin một cách thụđộng mà không hề có tư duy Việc lười vận động gây ra tình trạng béo phì, vẹo cột
sống, cận thị… ngày càng gia tăng ở trẻ thành phố Vì vậy, trò chơi dân gian giúp
Trang 7đồng, thân thiện, đoàn kết Những phút vui chơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp trẻ
em thêm hào hứng để tham gia vào hoạt động và sống hồn nhiên hơn Hơn nữa,việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra nhiều đức tính tốt đẹp, hạn chế những tật xấu,đồng thời rèn luyện thể chất và tâm hồn trẻ em theo chiều hướng tốt hơn Việc chơi
các trò chơi dân gian không chỉ giúp trẻ yêu dân tộc, hiểu các giá trị văn hóa, bản
sắc dân tộc mà còn cho trẻ thấm hơn các tình yêu thương, việc bảo vệ môi trườngsống xung quanh mình
Trẻ dễ dàng phát triển khả năng toán học qua trò ô ăn quan, với việc phảiđếm và tính sau mỗi nước đi, cân nhắc đi nước nào "ăn" nhiều nhất giúp trẻ biếtcách thức tính toán (đặc biệt là tính cộng trừ), tăng tính sáng tạo Qua trò chơi cáctrẻ thêm đoàn kết, gần gũi với nhau Để trẻ vận động thô, cha ông không cần dùngđến xe đạp, không cần đi patin mà có rất nhiều trò chơi giúp trẻ vận động như kéo
co, mèo đuổi chuột, rồng rắn lên mây, ù ập, cá sấu lên bờ, trốn tìm…
Về vận động tĩnh: Trò chơi banh đũa yêu cầu người chơi phải vừa thảy
banh lên là trải đũa ra nhanh cho kịp bắt chụp lại trái banh, rồi lần lượt ném banhvừa bắt từng cây đũa một, rồi hai, ba, bốn tức là phải tính chính xác làm sao vừaném banh lên là phải nhanh mắt nhanh tay nắm đúng số đũa cần lấy và kịp thời bắt
chụp lại trái banh Hay như hoạt động làm diều vào mỗi mùa hè, trẻ đi kiếm những cây tre về tước nhỏ sau đó vót mỏng, bẻ cong làm khung diều, không chỉ yêu cầu đôi bàn tay khéo léo mà còn cần thiết kế cho chiếc diều của mình thật đẹp thật độc
để khi bay lên cao dễ dàng nhận diện cũng như nhận được sự ngưỡng mộ từ đám bạn.
Trò chơi dân gian tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên,
dễ dàng quan sát, nhận biết sự vật hiện tượng thông thường Bọn trẻ có thể thấy vànghe tiếng đủ loại con vật, biết được nhiều loại cây, tăng khả năng quan sát Đứanhỏ lom khom nhìn đứa lớn rồi bắt chước tự làm, không cần ai bày, tóm lại là chủđộng học hỏi và làm Trí tưởng tượng của trẻ lại càng được nâng cao với trò đóngvai, cô giáo, làm bố mẹ và chơi đồ hàng Bọn trẻ tự soạn kịch bản, diễn theo những
gì chúng nghĩ, chúng tưởng tượng
Các trò chơi dân gian thường mang yếu tố cộng đồng, nghĩa là có sự thamgia của rất nhiều người cùng tương tác với nhau Khả năng giao lưu của trẻ rấtnhanh vì khi chơi trò chơi dân gian cần tụ tập một nhóm nhỏ, chúng phải tự đi tìmbạn, tự rủ bạn tham gia trò chơi với mình Chính vì điều đó, chúng làm cho nhữngmối quan hệ trở nên gắn bó hơn giữa những người bạn tí hon của nhau, và cảnhững người bậc cha mẹ của chúng cũng trở nên thân thiết hơn
Có thể khẳng định trò chơi dân gian có vai trò vô cùng quan trọng trongviệc giáo dục con người về tính tập thể, tinh thần kỷ luật, ý chí vươn lên giànhchiến thắng, rèn luyện thể chất, sức mạnh, dẻo dai, khôn khéo và sức chịu đựng củacon người
Trang 8Trong cuộc sống hiện đại, hình thức giải trí của trẻ em và cả người lớn đều
theo xu hướng "công nghệ hóa" như laptop, máy tính bảng, điện thoại thông
minh Cùng với sự phát triển cách mạng khoa học - công nghệ và mạng thông tintoàn cầu, sự xuất hiện mạnh như vũ bão của những trò chơi điện tử “ngôi nhà” thếgiới dường như trở nên “nhỏ bé” hơn Sân chơi của trẻ em dường như bị thu hẹpbởi tốc độ đô thị hóa quá nhanh thay vì những khoảng không gian rộng để đá bóng,thả diều hay chơi những trò chơi dân gian khác thì những tòa cao ốc chọc trời
Chính vì thế nên đây là một khó khăn, thách thức lớn trong việc tổ chức những trò
chơi dân gian dường như bị mai một dần Thay mình hòa vào những trò chơi dân gian tập thể thì đại đa số trẻ em ở thành phố thu mình vào chơi “game” - sống
trong thế giới ảo Đấy cũng là một phần khiên cho trẻ sống ích kỉ, khép mình vàkhông điều chỉnh được hành vi gây ra biết bao vụ bạo lực, tự kỉ Không những thế.Chúng ta ai cũng dễ nhận thấy rằng: Trò chơi điện tử và game trên máy tính làmsuy giảm khả năng sáng tạo của trẻ em Trong rất khó bắt gặp những đứa trẻ chơitrò kéo co, ô ăn quan hay đánh khăng thì tại sao bố mẹ không hướng trẻ đếnnhững trò chơi dân gian Điều này mỗi chúng ta gia đình và xã hội ai cũng dễ dàngnhận thấy lợi ích trò chơi dân gian mang lại vô cùng to lớn: phát triển tư duy, sứckhỏe, sự dẻo dai tinh thần đoàn kết, hợp tác, chịu trách nhiệm, biết chia sẻ và yêuthương người khác - điều mà bất kỳ bậc phụ huynh nào cũng mong muốn con mình
có được, phải chăng chúng ta cần nhìn nhận lại và học hỏi cách giáo dục con cái từcha ông của mình
Vì thế việc phổ biến rộng rãi các trò chơi dân gian, tổ chức các buổi hoạt
động ngoại khóa trong nhà trường, khu dân cư, tổ dân phố sẽ giúp thế hệ trẻ đặcbiệt đối với lứa tuổi mầm non hiểu rõ hơn về nét văn hóa và giữ gìn bản sắc vănhóa dân tộc Đặc biệt hơn là giúp trẻ mầm non sống hòa đồng, phát huy tinh thầntập thể khả năng phán đoán và nhạy bén thông qua các trò chơi dân gian
Đối với trẻ 4 - 5 tuổi, những trò chơi dân gian là một trong những yếu tố
hình thành nên bản sắc văn hóa dân tộc, là nguồn sữa nuôi dưỡng thế giới tinhthần, là nhịp cầu nối tâm thức của trẻ 4 - 5 tuổi với mọi bài học về cuộc sống xãhội Bởi vì nó có sức hấp dẫn, lôi cuốn mạnh mẽ nhất đối với trẻ em Trò chơi dângian là phương tiện giúp trẻ em phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm, đạo đức,tình đoàn kết, mở rộng nhận thức, tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước
Tuy nhiên trong đời sống hiện nay, khi quá trình hội nhập và phát triển, sựgiao lưu và tiếp biến văn hóa và sự ảnh hưởng trực tiếp cũng như gián tiếp của nhiềutrào lưu văn hóa mới, cùng với sự tác động mạnh mẽ của cơ chế thị trường đã dẫn tớinhững sự đổi thay mang tính tiêu cực của các trò chơi dân gian của các dân tộc
Để văn hóa truyền thống thấm dần vào tâm hồn trẻ thơ, không có cách nàohay hơn là áp dụng trò chơi dân gian vào trường học Sự kết hợp giữa các trò chơidân gian, trò chơi có tính trí tuệ trong giải toán tuổi thơ, trò chơi có tính ứng xử
Trang 9trên cơ sở xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực sẽ giúp các em được
ôn luyện, trau dồi thêm kiến thức về lịch sử dân tộc, văn hóa dân gian…
Đã đến lúc nhà trường cần phải có chủ trương hướng dẫn các em chơinhững trò chơi dân gian như trước đây các bậc cha anh đã từng chơi Thông qua tròchơi dân gian của các em, chúng ta vừa xây dựng được một nếp sống lành mạnhkhông bạo lực vừa bảo vệ và bảo tồn được những trò chơi mang bản sắc truyềnthống của dân tộc đang có nguy cơ mai một
c Tổ chức trò chơi dân gian ở trường mầm non
Tổ chức trò chơi dân gian là tổng hợp cách thức tổ chức cụ thể trong hoạtđộng cùng nhau của cô và trẻ nhằm thực hiện mục đích giáo dục đã đặt ra trong tròchơi Cấu trúc tổ chức của trò chơi dân gian thông thường bao gồm những bướcsau:
Bước 1: Chuẩn bị: Giáo viên sẽ chuẩn bị đầy đủ các vật liệu, các đồ dùng, đồchơi phù hợp với trò chơi Giáo viên chuẩn bị địa điểm, ước tính thời gian, chuẩn
bị trước các bài đồng dao cho trẻ (nếu trò chơi có lời)
Bước 2: Tổ chức cho trẻ chơi: Cô nêu tên trò chơi, cách chơi, luật chơi vànhững yêu cầu đối với trẻ khi chơi cho đúng luật Cô quan sát, hướng dẫn trẻ chơi,
cô nhắc nhở nếu trẻ quên luật chơi
Bước 3: Kết thúc: Cô nhận xét, tuyên dương những trẻ chơi ngoan, chơi đúngluật Bên cạnh đó cô khuyến khích động viên những trẻ còn vướng lỗi để lần sauchơi cố gắng hơn
g Tính tích cực vận động
Theo Từ điển Tiếng Việt, tính tích cực vận động là “Tích cực là hăng hái,năng nổ làm hết sức” Theo một nghĩa khác, tích cực là đem hết khả năng và tâmtrí vào việc làm Nhờ tính tích cực tự giác, có ý thức, con người có thể đạt đượcnhiều tiến bộ trong đời sống và phát triển nhanh hơn so với tính tích cực tự phát Vìvậy, hình thành và phát triển tính tích cực xã hội là một trong các nhiệm vụ chủyếu của giáo dục, nhằm đào tạo những con người năng động, nhạy bén và sáng tạo.Tính tích cực vận động thể hiện ở lượng vận động và cường độ của chế độ vậnđộng, ngoài ra còn có các yếu tố chủ động và sáng tạo của trẻ
7.1.2 Thực trạng việc thực hiện biện pháp tổ chức trò chơi dân gian
nhằm phát triền tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo ở trường Mầm non.
Được sự quan tâm và chỉ đạo của phòng giáo dục và đào tạo của nhà trường
về việc thực hiện chuyên đề tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triền tính tích cựcvận động cho trẻ Nên bản thân tôi nhận thấy việc dạy trẻ 4 - 5 tuổi chơi trò chơidân gian rất quan trọng, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách
Thực tế hiện nay cho thấy, trò chơi dân gian đang dần bị mai một, quên lãng, mất dần vai trò và vị thế bởi sự xuất hiện của những trò chơi điện tử Điều đó
đã khiến một bộ phận không nhỏ trẻ em bị thụ động, xa rời cuộc sống trẻ thơ cũng
Trang 10như khả năng vận động bị hạn chế, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhâncách Việc sử dụng lồng ghép trò chơi dân gian vào chương trình giáo dục mầmnon sẽ là cầu nối đưa trẻ em tiếp xúc với môi trường, trải nghiệm cảm xúc, hành vi,
kỹ năng Giúp trẻ sớm nhận thức về thế giới, nâng cao hiểu biết, phát triển tính tíchcực vận động cho trẻ Chính vì vậy mà trước khi thực hiện đề tài này tôi đã tiếnhành rà soát lại cơ sở vật chất, trình độ nhận thức của giáo viên, trẻ và phụ huynhhọc sinh và tiến hành khảo sát trẻ đầu năm học cụ thể như sau:
- Về cơ sở vật chất: Nhà trường đã trang bị tương đối đầy đủ: Máy tính, máychiếu, đồ dùng trong và ngoài các lớp; các đồ dùng học liệu: tranh, ảnh, mô hình,những tài liệu liên quan đến đề tài… tuy nhiên một số đồ dùng đồ chơi sẵn có từ thiênnhiên còn ít và khó kiếm như: mo câu, vỏ ốc, tre, và một số thiết bị hiện đại cònthiếu như: máy tính, máy chiếu, loa máy tính, ti vi, đầu đĩa, phục vụ trò chơi dân gian
- Về phía Ban giám hiệu: Tạo mọi điều kiện thuận lợi về thời gian, vật chất, bồi dưỡng giúp giáo viên hoàn thành đề tài
- Về phía Tổ chuyên môn: Giáo viên có trình độ chuẩn, nhiệt tình, yêu nghềmến trẻ và nắm được phương pháp tổ chức hoạt trò chơi dân gian cho trẻ phù hợp với
độ tuổi
- Phụ huynh: Bố mẹ đều là công nhân và làm ruộng, sự nhận thức chưa đồngđều nên sự quan tâm tới việc học của con còn hạn chế, công tác phối hợp với phụhuynh gặp nhiều khó khăn
Để nắm bắt được tình hình thực tế của lớp cũng như của cá nhân từng trẻ,bản thân tôi đã tổ chức ra nhiều hình thức cho trẻ chơi trò chơi dân gian với nhiềuhình thức như: Hoạt động ngoại khóa, lễ hội, ngoài trời, các hoạt động học khác…với mọi thời điểm khác nhau, nhằm giúp cho tôi nắm được khả năng của các cháu
và từ đó có biện pháp khắc phục và lồng ghép trò chơi dân gian cho trẻ được tốthơn
Tôi đã lên kế hoạch điều tra mức độ tích cực vận động của trẻ trong lớp quahoạt động trò chơi dân gian này và qua điều tra tôi thấy có nhiều cháu chưa chú ývào giờ hoạt động chơi trò chơi dân gian, có cháu thì chưa hiểu được nội dung,cháu thì chưa thuộc trò chơi dân gian, còn có cháu thì chưa trẻ mạnh dạn tự tin,đoàn kết, tự tổ chức chơi với bạn, phát triển kĩ năng khóe léo,…
Kể từ đó tôi bắt đầu thấy băn khoăn và lo lắng, tìm tòi mình phải làmnhư thế nào để tạo hứng thú cho trẻ, lôi cuốn trẻ vào hoạt động trò chơidân gian này Tôi trò chuyện và nắm bắt tâm lý của từng cháu, liệt kê số trẻkhông thích hoạt động này với lý do gì? Tại sao? Qua một thời gian ngắntôi đã có kết quả điều tra như sau:
Trang 117 điện điện thoại, ipas,
Bản thân đã tiến hành tổ chức đầy đủ các tiết học theo đúng nội dung chươngtrình kế hoạch đã đề ra, luôn gần gũi động viên và khích lệ trẻ tham gia và thườngxuyên phối hợp với phụ huynh
Tồn tại
Qua khảo sát về các nội dung trên cho trẻ đầu năm học thấy kỹ năng của trẻcòn hạn chế, chưa thực sự tham gia vào các hoạt động, còn nhút nhát thiếu tự tinkhi tham gia vào các trò chơi
Nguyên nhân của những tồn tại trên là
- Giáo viên chưa tích cực sưu tầm, lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi trẻ
- Chưa tạo được môi trường thuận lợi cho trẻ hoạt động
- Việc tổ chức lồng ghép các trò chơi dân gian vào các hoạt động giáo dục trẻ còn ít
- Chưa tổ chức được các trò chơi dân gian cho trẻ thông qua các hoạt động trải nghiệm, sáng tạo
- Trẻ trong lớp còn nhút nhát thiếu tự tin, thụ động khi tham gia vào các tròchơi
- Đa số phụ huynh thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với các trò chơi trong điệnthoại thông minh, máy tính bảng, máy vi tính, chưa hiểu rõ tầm quan trọng của trò
Trang 12chơi dân gian, cứ nghĩ rằng không có một tác dụng nào cho con em mình ngoàiviệc giữ con cho họ đi làm cả ngày nên việc kết hợp với giáo viên còn sơ sài, chưaquan tâm, chú ý đến việc học và chơi của trẻ.
Tuyên truyền và phổ biến cho các bậc phụ huynh về tính cấp thiết trò chơidân gian để phụ huynh có biện pháp phối hợp với giáo viên để cùng dạy trẻ
7.1.3 Nội dung “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triền tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi"
Trò chơi dân gian của trẻ em là hoạt động vui chơi giải trí lành mạnh, mang nét hồn nhiên của trẻ thơ Qua trò chơi dân gian giúp trẻ rèn luyện thân thể, trí não, tính khéo léo, tính tổ chức kỷ luật, đời sống tinh thần phong phú Việc sử dụng và lồng ghép các trò chơi dân gian vào trong chương trình giáo dục mầm non sẽ là cầu nối đưa trẻ em tiếp xúc với môi trường, trải nhiệm cảm xúc, hành vi
và kĩ năng Giúp trẻ sớm nhận thức về thế giới, nâng cao hiểu biết, phát triển tính tích cực vận động cho trẻ.
Trong giáo dục mầm non hiện nay đòi hỏi sự phối hợp các hoạt động trongviệc thực hiện các mục tiêu phát triển toàn diện năng lực của trẻ, sẽ là cơ sở chogiáo viên mầm non trong việc lập kế hoạch, thực hiện và lồng ghép các trò chơidân gian trong bài giảng nhằm phát huy tính tích cực vận động theo nhu cầu thực tếcủa trẻ Giáo viên cần xây dựng một hệ thống môi trường giáo dục đa dạng vàphong phú, mở ra nhiều cơ hội cho trẻ vui chơi và học tập Thực tiễn cho thấy, nếugiáo viên biết tận dụng và khai thác tối đa trò chơi dân gian vào trong các hoạtđộng, sẽ không chỉ làm giàu kiến thức cho trẻ mà còn phát triển toàn bộ các chứcnăng cơ thể, đảm bảo cho trẻ sẵn sàng học tập ở các cấp học tiếp theo Nhiệm vụđặt ra cho mỗi giáo viên là luôn phải tìm tòi, sáng tạo, tự học hỏi bồi dưỡng bảnthân để luôn đổi mới hình thức tổ chức cho trẻ hoạt động Bản thân tôi đã thực sự
đầu tư thời gian, công sức cho việc tìm hiểu về vấn đề " Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triền tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi"
a Biện pháp 1: Sưu tầm, lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi của trẻ:
Trang 13Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, giáo viên nên có
sự cân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản,
dễ nhớ, dễ hiểu Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi Cụ thể như sau:
* Mục tiêu:
Giúp trẻ dễ dàng thích nghi với trò chơi; Trẻ được phát triển hoặc củng
cố tri thức, sáng tạo về những nội dung có liên quan đến chủ đề
* Yêu cầu:
Trò chơi có tính giáo dục; phù hợp với từng chủ đề; có thể nằm trong hoặcngoài chương trình giáo dục mầm non; phải chứa đựng yếu tố chơi, có khả năngthu hút được trẻ; phát triển được tính tích cực vận động cao ở trẻ; độ khó của tròchơi tăng dần; trẻ có hứng thú
* Cách tiến hành:
- Tôi chịu khó đọc, sưu tầm các trò chơi dân gian có trong chương trình giáodục mầm non , các tài liệu viết về trò chơi dân gian thuộc các vùng miền khác nhau.Sau đó lựa chọn ra những trò chơi dân gian có nội dung và lượng vận động phù hợpvới trẻ
- Hệ thống lại các trò chơi, phân loại chúng thành từng nhóm và đưa vào mỗichủ đề
- Lựa chọn trò chơi phù hợp với từng chủ đề và phân bổ theo từng hoạt độngphù hợp
Ví dụ: với chủ đề Thế giới động vật tôi tổ chưc cho trẻ chơi một số trò chơinhư: “Mèo đuổi chuột”, “Bịt mắt bắt dê”, “Cá sấu lên bờ”, “Đi câu ếch”…
Giáo viên nên lựa chọn và chuẩn bị sẵn các trò chơi phù hợp với chủ đề củatuần, của tháng để khi có các tiết dạy, giáo viên sẽ dễ dàng vận dụng đưa trò chơivào giờ học một cách linh hoạt và hiệu quả Chọn trò chơi cũng cần quan tâm đếnviệc sẽ tổ chức ở đâu, rộng hay hẹp… Sắp xếp các trò chơi dân gian vừa lựa chọnthành một hệ thống lưu trữ với thứ tự sắp xếp theo trình tự có cường độ tăng dần
b Biện pháp 2: Tạo môi trường thuận lợi cho trẻ hoạt động:
* Mục tiêu:
Thiết lập mối quan hệ với trẻ và tạo ra một môi trường giáo dục an toàn vàthân thiện để trẻ có cơ hội khám phá, trải nghiệm theo nhu cầu, theo hứng thú, pháttriển năng lực vận động phối hợp các giác quan trên cơ thể cho trẻ
* Yêu cầu:
Đồ dùng, đồ chơi phù hợp với trò chơi; đảm bảo tính an toàn, vệ sinh, thẩm
mỹ, phải có tác dụng giáo dục; phong phú, đầy đủ về số lượng và chủng loại; xâydựng môi trường tâm lý thân thiện, tích cực, chia sẻ
Trang 14* Cách tiến hành:
Chuẩn bị đủ đồ dùng, đồ chơi theo từng hoạt động; Cho trẻ vừa sử dụng đồchơi, vừa tham gia chơi; Sự chuẩn bị không gian chơi cũng nên đảm bảo nhữngyêu cầu như: không gian tổ chức trò chơi dân gian phải phù hợp với số lượng trẻtrong lớp, trẻ được thoải mái khi tham gia chơi; trẻ phải được an toàn; sự sắp xếp,
bố trí các yếu tố trong không gian phải mang tính thẩm mĩ Bên cạnh đó, việc giáoviên luôn luôn tạo ra một môi trường tâm lý tốt sẽ tạo điều kiện cho trẻ thực hiện
Để tạo được không gian tổ chức trò chơi dân gian phù hợp với số lượng trẻtrong lớp, trẻ được thoải mái khi tham gia chơi, tôi đã:
- Xây dựng góc trò chơi dân gian với những hình ảnh gần gũi, quen thuộc;
bố trí góc chơi phù hợp với không gian lớp học để trẻ có thể chơi một số trò chơi dângian với lượng vận động phù hợp
Hình ảnh minh họa cô và trẻ tìm hiểu về góc trò chơi dân gian
- Làm đồ dùng, đồ chơi phong phú để trẻ được trải nghiệm, khám phá một
số trò chơi dân gian bằng các nguyên vật liệu thiên nhiên, sẵn có như gáo dừa, mo cau,hạt gấc, sỏi, hột hạt, tre, lạt…
Trang 15Đồ dùng, đồ chơi dân gian
Hình ảnh minh họa đồ dùng đồ chơi góc trò chơi dân gian
Giáo viên có thể sử dụng những vật liệu sẵn có, rẻ tiền, thậm chí không cần đồdùng, dụng cụ mà chỉ cần trẻ chơi với nhau Điều này rất phù hợp với tình hìnhthực tế của cấp học Trẻ em được tiếp cận và trực tiếp tham giachơi các trò chơidân gian sẽ giúp cho trẻ sớm hình thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tínhtập thể giúp trẻ tự tin, linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển saunày của trẻ Thông qua trò chơi dân gian,trẻ sẽ phát triển được các giác quan (thịgiác, thính giác, vị giác, xúc giác,khứu giác), phát triển trí nhớ, phát triển tư duy, trítưởng tượng, ngôn ngữ
c Biện pháp 3: Tăng cường tổ chức lồng ghép các trò chơi dân gian vào hoạt động giáo dục trẻ:
Việc lồng ghép trò chơi dân gian vào các hoạt động giáo dục trẻ sẽ giúp cácvận động cơ bản của trẻ được rèn luyện, trẻ trở nên nhanh nhẹn, khéo léo, hoạt báttrong các hoạt động Do đó, tôi đã lựa chọn các trò chơi phù hợp với từng chủ đề
và tính chất của từng hoạt động như:
* Với hoạt động học: Tùy từng lĩnh vực cụ thể, hoạt động cụ thể để tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian đáp ứng yêu cầu “học mà chơi, chơi mà học”.
- Với môn thể chất: Nên lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân
thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi vàngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động
Ví dụ: Với trò chơi “ Nhảy bao bố”
Hình ảnh minh họa trò chơi dân gian:“Nhảy bao bố”