Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên trong tiết sinh hoạt cho học sinh lớp 10 ở trường trung học phổ thông bình xuyên

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN ---   ---BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: “ GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN TRONG TIẾT SI

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN -   -

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến:

“ GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN TRONG TIẾT SINH HOẠT CHO HỌC SINH LỚP 10 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÌNH XUYÊN”

Mục lục Trang

Báo cáo kết quả nghiên cứu 1

I Những vấn đề chung về sức khỏe sinh sản vị thành niên 5

II Thực trạng về tình hình giáo dục sức khỏe sinh sản ở trường THPT

Bình Xuyên

14

III Hiểu biết của học sinh về giới tính và sức khỏe sinh sản 15

IV Các hình thức tổ chức giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên

trong trường THPT

16

I Xây dựng kế hoạch hoạt động cho học sinh tìm hiểu về sức khỏe sinh

sản theo đơn vị lớp

18

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 36

1 Lời giới thiệu

Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên là một vấn đề rất quan trọng đốivới gia đình nhà trường và xã hội đặc biệt trong bối cảnh hiện nay Việt Nammỗi năm có từ 1,2 đến 1,4 triệu trường hợp nạo phá thai trong số đó có khoảng

300000 là nữ thanh niên chưa có gia đình So với các nước trong khu vực tỉ lệnạo phá thai ở nước ta là quá cao Điều này không những tốn kém về mặt kinh tế

mà còn đem lại những hậu quả nặng nề về mặt sức khỏe cho trẻ vị thành niên

Nếu gia đình và nhà trường không quan tâm đến việc giáo dục và hướngdẫn để thanh thiếu niên có những kiến thức, thái độ và kĩ năng phòng chống cácvấn đề xã hội thì sẽ trở thành gánh nặng trực tiếp ảnh hưởng đến lao động, kinh

tế của đất nước trong tương lai không xa

Vì vậy giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên phải đặt lên hàng đầutrong chiến lược chăm sóc sức khỏe nhân dân Thanh thiếu niên là lực lượng tolớn và nòng cốt trong phát triển xã hội, đây là nguồn nhân lực chủ yếu của đấtnước trong tương lai

Nếu trẻ vị thành niên được bắt đầu cuộc sống tốt đẹp thì có thể có đượcmột sức sống và ý chí để học tập và lao động tốt Ngược lại nếu họ mắc sai lầm

sẽ rất dễ bị tổn thương về thể chất và tinh thần từ đó dễ có nhưỡng thái độ hànhđộng sai lệch sau này

Giáo dục sức khỏe sinh sản có một vai trò đặc biệt quan trọng song việc

cụ thể hóa thành hành động chưa được đầu tư đúng mức Các bậc phụ huynh cònkhá dè dặt trong việc trao đổi với con em mình thường không nói thẳng vấn đềhay chẳng bao giờ đề cập đến Nhà trường cũng không có thời lượng phân phốitrong các tiết học mà chỉ là các hoạt động mang tính phong trào hay tích hợp nêntính hiệu quả chưa cao Do đó trẻ vị thành niên không có những thông tin đầy đủchính thống mà phải hầu như tự tìm hiểu Trước thực trạng đó là một giáo viêndạy môn Sinh học với lợi thế có kiến thức về mặt chuyên môn và kinh nghiệmchủ nhiệm một số năm tôi muốn trang bị thêm cho học sinh nơi tôi công tác cóthêm những hiểu biết về sức khỏe sinh sản trong các tiết sinh hoạt để các em cómột sự phát triển đầy đủ và toàn diện về thể chất lẫn tinh thần

2 Tên sáng kiến

“Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên trong tiết sinh hoạt cho học sinh lớp 10 ở trường trung học phổ thông Bình Xuyên”

3 Tác giả sáng kiến

- Họ và tên: Bùi Hồng Minh

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Bình Xuyên

- Số điện thoại: 0984606188

4 Chủ đầu tư sáng kiến: Bùi Hồng Minh

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến

- Công tác giáo viên chủ nhiệm

- Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử

- Sáng kiến được nghiên cứu vào thời gian tháng 9/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

- Về nội dung của sáng kiến:

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Khi xã hội phát triển đời sống của con người ngày càng được cải thiện cả

về mặt vật chất lẫn tinh thần Trẻ em được sống trong điều kiện đầy đủ cơ sở vậtchất nên dậy thì sớm hơn trước mặc dù suy nghĩ vẫn chưa trưởng thành, chínchắn Ngày nay chúng ta không khỏi giật mình với các câu chuyện gây “sốc”như chuyện các em gái mới 12, 13 tuổi tự nguyện vào nhà nghỉ với bạn trai haychì vì mụn trứng cá trên mặt mà mắc bệnh trầm cảm, hay có em gái tự dưng thấymình ra nhiều máu tưởng mình mắc bệnh nan y sắp chết… còn có rất nhiều câuchuyện cười ra nước mắt khác Tất cả các câu chuyện cho thấy các em trưởngthành về mặt sinh dục nhưng không có hiểu biết về tâm sinh lý dẫn đến nhữngsuy nghĩ, hành động không đúng đắn Trước thực trạng đó việc giáo dục giớitính cho học sinh là rất cần thiết và càng sớm càng tốt

Mặt khác độ tuổi dậy thì của các em Việt Nam thường trung bình đối với

em gái là 12 - 14 tuổi, còn các em trai trung bình là 14- 16 tuổi, độ tuổi dậy thìcủa các em đang xu hướng giảm xuống Như vậy giai đoạn dậy thì là giai đoạncác em đang đi học ở trường Do đó việc đưa giáo dục giới tính vào nhà trường

là chủ trương hoàn toàn đúng đắn

Ở nước ngoài giáo dục giới tính được coi là một môn học và đưa vàogiảng dạy cho học sinh ngay từ khi còn nhỏ, ở Việt Nam giáo dục giới tính cũng

đã được đưa vào giảng dạy ở các mức độ khác nhau theo các cấp học tuy nhiênmới chỉ là dạy lồng ghép vào kiến thức các bộ môn khác hay qua các buổi hoạtđộng ngoại khóa

Nếu dạy lồng ghép trong các tiết học của các môn học như môn Sinh họchay Giáo dục công dân thì thời lượng để truyền tải kiến thức về sức khỏe sinhsản không được nhiều Còn ở một số trường đầu năm học có tổ chức buổi hoạtđộng ngoại khóa tập trung toàn trường để các báo cáo viên trình bày về giáo dụcgiới tính và sức khỏe sinh sản, tôi thấy học sinh ngồi đông với khoảng khônggian rộng nên học sinh không nghe được rõ và với thời gian dài các em cũngkhông chú ý được lâu Cả hai hình thức trên tôi thấy hiệu quả chưa cao Do đótôi nghĩ rằng nếu bồi dưỡng cho các giáo viên chủ nhiệm mảng kiến thức về sứckhỏe sinh sản để các giáo viên chủ nhiệm có thể chủ động soạn giáo án và tuyêntruyền giáo dục học sinh trong một số tiết sinh hoạt cuối tuần thì hiệu quả sẽ caohơn, bởi với không gian nhỏ và với giáo viên chủ nhiệm cùng các bạn trong lớphọc sinh thấy gần gũi và dễ chia sẻ hơn.

Vì vậy tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Giáo dục sức khỏe sinh sản vịthành niên trong tiết sinh hoạt cho học sinh lớp 10 ”

- Giới thiệu thêm cho giáo viên chủ nhiệm một số nội dung và hình thức

tổ chức giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh lớp 10 trong cáctiết sinh hoạt

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về những đặc điểm về thể chất, sinh lý và tâm

- Đối tượng nghiên cứu: phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục sứckhỏe sinh sản vị thành niên.

- Phân bố đối tượng

- Có nhiều phương pháp để tuyên truyền và giáo dục nội dung sức khỏesinh sản vị thành niên, chúng tôi sử dụng một số phương pháp phổ biến nhưgiảng giải, vấn đáp, phiếu học tập, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân nhìnchung đó là các phương pháp mà giáo viên và học sinh dễ thực hiện với cácdụng cụ và phương tiện đơn giản dễ kiếm

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp thống kê toán học

7 Giả thuyết khoa học

Lựa chọn, xác định nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dụcgiới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên vào tiết sinh hoạt là một cách thíchhợp để nâng cao hiểu biết của học sinh về giới tính, sức khoẻ sinh sản, tình dục

và tình dục an toàn v.v… từ đó học sinh có những thái độ, hành vi cư xử đúngđắn

8 Điểm mới của đề tài

Cho thấy hiện trạng hiểu biết của học sinh về sức khỏe sinh sản vị thànhniên

Hiệu quả của việc giáo dục học sinh trong một số tiết sinh hoạt để nâng cao nhận thức của học sinh về sức khỏe sinh sản vị thành niên.

PHẦN II TỔNG QUAN CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT

I Những vấn đề chung về sức khỏe sinh sản vị thành niên

1 Tuổi vị thành niên là gì?

Vị thành niên (tuổi dậy thì ) – là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang

người lớn Độ tuổi vị thành niên là 10 – 19 tuổi Lớp tuổi vị thành niên đượcchia thành 3 nhóm: từ 10 – 13 tuổi là nhóm vị thành niên sớm, từ 14 – 16 tuổi lànhóm vị thành niên giữa, từ 17 – 19 tuổi là nhóm vị thành niên muộn

Ở tuổi vị thành niên, dưới tác dụng sinh lý của hormone, cơ thể trẻ em sẽdiễn ra hàng loạt những thay đổi về hình dáng, cơ quan sinh dục, tâm sinh lý,phân biệt rõ giới tính nam/nữ và bắt đầu có khả năng tình dục, khả năng sinhsản

Sức khỏe sinh sản vị thành niên là tình trạng khỏe mạnh về thể chất,

tinh thần và xã hội của tất cả những yếu tố liên quan tới cấu tạo và hoạt độngcủa bộ máy sinh sản ở tuổi vị thành niên

2 Những thay đổi về thể chất và sinh lý tuổi vị thành niên

2.1 Với trẻ gái

- Về thời gian: Bắt đầu từ khi 8 – 13 tuổi, trung bình 15 tuổi và hoàn tất

dậy thì vào thời điểm trẻ được 13 – 18 tuổi;

- Về phát triển cơ thể: thay đổi ở vú (núm vú nhô lên rõ hơn, hình thành

quầng vú và bầu vú, phát triển đầy đủ sau 18 tháng); phát triển xương chậu(khung chậu của nữ tròn hơn và rộng hơn khung chậu của nam); xương đùi, các

mô mỡ hình thành đường cong; phát triển chiều cao, cân nặng; bộ phận sinh dụcphát triển (âm hộ, âm đạo to ra, tử cung và buồng trứng phát triển); buồng trứngbắt đầu hoạt động bằng việc xuất hiện kinh nguyệt;

- Về thay đổi sinh lý: bắt đầu xuất hiện kinh nguyệt Trong khoảng 1 năm

đầu khi có kinh, kinh nguyệt không đều và thời gian hành kinh cũng thayđổi

2.2 Với trẻ trai

- Về thời gian: Bắt đầu dậy thì khi trẻ được 10 – 15 tuổi.

- Về thay đổi cơ thể: Vỡ tiếng; có ria mép xuất hiện và râu ở cằm; phát

triển chiều cao và cân nặng; tuyến bã và tuyến mồ hôi phát triển, xương ngực và

vai phát triển; các cơ rắn chắc hơn; hình thành trái cổ do sụn giáp phát triển;dương vật và tinh hoàn to lên.

- Về thay đổi sinh lý: Tinh hoàn hoạt động sinh ra nội tiết sinh dục nam

và tinh trùng; biểu hiện xuất tinh, những lần đầu là mộng tinh

3 Những thay đổi về tâm lý ở tuổi vị thành niên

Với những đặc điểm sinh lý riêng biệt, trẻ vị thành niên dễ thay đổi tínhcách, hành vi ứng xử như sau:

- Cảm xúc và tính tình hay thay đổi

Lứa tuổi này thường hay gặp cảm xúc như vui vẻ, tự hào, lo lắng, thẹnthùng, xấu hổ

Lứa tuổi này bắt đầu có cảm xúc khác giới và quan tâm hơn tới các bạnkhác giới

Tuổi vị thành niên được xem như “ không còn là trẻ con nhưng chưa làngười lớn” dễ có những phản ứng tâm lý phức tạp, lòng tự tin dễ bị lung lay,trạng thái tình cảm thường không ổn định và có nhiều thay đổi, có thể đang vuinhưng lại chợt buồn

- Phức tạp hóa vấn đề

Nhiều bạn lúc nào cũng nghĩ rằng có một đám đông đang quan sát, dò xétmình từng li từng tí Có một tí mụn trứng cá nghĩ rằng chắc tất cả mọi ngườiđang bàn tán về mụn trứng cá của mình

- Chủ quan

Vị thành niên chưa có trải nghiệm sống nên thường chủ quan, các bạnthường nghĩ chuyện đó không thể xảy ra với mình Có bạn nghĩ rằng mìnhkhông thể nào nghiện ma túy được Thực tế chuyện gì xảy ra với người khác thìcũng có thể xảy ra với bạn, nếu không biết cách từ chối khi bị rủ rê, lôi kéo

Quan hệ với cha mẹ cũng có thay đổi, ít tâm sự với cha mẹ hơn hồi còn

bé, Đôi lúc cảm thấy thất vọng, ấm ức vì cha mẹ chưa nhận thấy mình đã lớn

- Hay quan tâm đến hình dáng của mình

Do vóc dáng đang phát triển nhanh, vị thành niên thường hay soi mìnhtrước gương, so sánh hình dáng của mình với bạn cùng trang lứa, than phiềnhoặc không hài lòng về hình dáng của mình

- Thích được giao lưu, kết bạn, mở rộng mối quan hệ

Ở độ tuổi này, vị thành niên rất muốn kết bạn và mở rộng mối quan hệ

bạn bè kể cả với bạn khác giới Bạn bè là trung tâm trong mối quan hệ, khi cóvấn đề gì khúc mắc, vị thành niên thích được tâm sự với bạn bè hơn là với giađình

Vị thành niên thường thích giao lưu theo nhóm Tính cách của bạn bètrong nhóm có ảnh hưởng rất lớn đến tính cách của mỗi cá nhân

- Ý thức về giới tính trở nên rõ nét hơn

Đến tuổi này ý thức về giới trở nên rõ ràng Vị thành niên quan tâm nhiềuhơn đến kiểu cách quần áo, đầu tóc để trông hấp dẫn hơn trong nhóm bạn cùnggiới, đặc biệt với nhóm bạn khác giới

Tình bạn khác giới mang đến cảm xúc khác lạ thông qua lời nói thân mật, nụcười trìu mến những cử chỉ quan tâm

4 Tình bạn, tình yêu và tình dục tuổi vị thành niên

a Tình bạn

Trong cuộc sống, bạn bè rất quan trọng với tất cả mọi người Bạn bè lạicàng quan trọng hơn đối với tuổi vị thành niên Bạn bè có ảnh hưởng rất lớn đếntính cách, lối sống cũng như hành vi ứng xử của vị thành niên khi bước sangtuổi trưởng thành

Vị thành niên thường có quan niệm là: “làm theo để khỏi mất lòng bạn”đây là quan niệm rất sai lầm ở tuổi vị thành niên Hãy thẳng thắn nói chuyện vàyêu cầu bạn không nên ép buộc mình làm những việc mà bản thân thấy không

có lợi

b Tình yêu đôi lứa

Nhu cầu tình yêu đôi lứa xuất hiện tuổi vị thành niên và là chủ đề được vịthành niên rất quan tâm

Ai cũng có mong muốn có một tình yêu đẹp Vị thành niên cũng cần họchỏi và tìm hiểu xem tình yêu đẹp cần phải hội tụ những gì để có hướng xây dựngcho mình một tình yêu đẹp Một tình yêu đẹp cần có các đặc điểm sau:

- Cả hai người đều hạnh phúc, mãn nguyện với chính mình và với ngườimình yêu.

- Có sự chia sẻ, thông cảm, hiểu biết và giúp đỡ lẫn nhau

- Trung thực, chân thành và lượng thiện

si mê Đây là dấu hiệu khởi đầu của nhu cầu tình dục ở tuổi vị thành niên

Tình yêu thường đi kèm với sự hấp dẫn về mặt tình dục Sự hấp dẫn này

có thể ở mức suy nghĩ, tưởng tượng, mơ tưởng hoặc kích thích tình dục Vì vậy

vị thành niên cần có hiểu biết và nhận thức đúng đắn về tình dục, hành vi tìnhdục, tình dục có văn hóa, tình dục an toàn và có trách nhiệm

5 Nguy cơ hay gặp ở tuổi vị thành niên

Do những thay đổi trên, trẻ vị thành niên dễ bị dụ dỗ, lường gạt, muachuộc, xâm hại và dễ bắt chước những thói hư tật xấu Những nguy cơ hay gặp ởtrẻ là:

a Quan hệ tình dục không an toàn

- Mang thai sớm ngoài ý muốn, dễ sảy thai, đẻ non, nhiễm độc thai, làmtăng nguy cơ tử vong của người mẹ; làm mẹ quá trẻ; trẻ sinh ra thiếu cân, suydinh dưỡng, mắc bệnh hoặc thậm chí là tử vong; bỏ học giữa chừng, ảnh hưởngtới tương lai; dễ nảy sinh tâm lý chán nản; phải gánh chịu định kiến xã hội; gánhnặng về kinh tế khi nuôi con; phá thai có thể dẫn đến các tai biến như nhiễmtrùng, thủng tử cung, vô sinh,

- Mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục và thậm chí làHIV/AIDS

b Dễ bị lôi kéo sử dụng chất kích thích, chất gây nghiện

6 Chăm sóc, giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên như thế nào?

Thời kỳ vị thành niên, trẻ gặp nhiều vấn đề khủng hoảng, hoang mang vềtâm lý Tuy trưởng thành về mặt cơ thể nhưng trẻ vị thành niên vẫn cần được

giúp đỡ, giáo dục từ gia đình và nhà trường để phát triển đúng hướng.Theo đó,gia đình, nhà trường và chính trẻ vị thành niên cần:

a Rèn luyện về kỹ năng sống

- Chủ động tìm hiểu kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản tuổi thành

niên từ cha mẹ, thầy cô, người thân và bạn bè;

- Tâm sự những lo lắng, băn khoăn với người thân hoặc thầy cô;

- Duy trì thời gian biểu học tập, nghỉ ngơi, tập luyện và giải trí phù hợp;

- Phân biệt rõ ràng giữa tình yêu và tình bạn trong sáng

b Chăm sóc sức khỏe thể chất và tâm lý

- Trẻ cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết trong chế

độ ăn gồm protein, vitamin, khoáng chất, tinh bột, Cần có sự quan tâm, chămsóc, giáo dục của cha mẹ, người thân và thầy cô giáo;

- Tránh xa các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, ma túy,

- Cha mẹ cần đặt mình vào vị trí của con, giúp con giải quyết các vấn đềtrong cuộc sống Cha mẹ cần tôn trọng quyết định của con nếu phù hợp Phụhuynh cũng cần căn cứ vào nhu cầu, sở thích và năng lực của trẻ vị thành niên

để hướng nghiệp phù hợp

c Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên

- Trẻ nữ cần biết cách vệ sinh thời kỳ kinh nguyệt, đi khám nếu đến 15 –

16 tuổi vẫn chưa có kinh nguyệt và bổ sung viên sắt theo chỉ định của bác sĩ đểphòng tránh thiếu máu do thiếu sắt;

- Trẻ nam phải biết phát hiện những bất thường về cơ quan sinh dục củamình (hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, lỗ tiểu có vị trí bất thường) để đi khámkịp thời; không mặc quần lót bó sát, quá chật;

- Tránh xa hình ảnh, phim ảnh, trang web đồi trụy, khiêu dâm;

- Không nên quan hệ tình dục trước tuổi trưởng thành;

- Nếu quan hệ tình dục cần thực hiện tình dục an toàn: chung thủy, sử

dụng bao cao su đúng cách mỗi khi quan hệ tình dục để tránh mang thai ngoài

ý muốn, bệnh lây qua đường tình dục và nhất là HIV/AIDS

7 Vị thành niên cần làm gì để phòng tránh những tác hại?

a Rèn luyện về kỹ năng sống:

- Chủ động tìm hiểu kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên từ cha mẹ, thầy cô, anh chị, người thân và bạn bè

- Cần tâm sự về những lo lắng, băn khoăn, thắc mắc với người thân trong gia đình, thầy cô, bạn bè, người có uy tín, kiến thức và có trách niệm.

- Có thời gian biểu học tập, nghỉ ngơi, giải trí và tập luyện thể dục thể thao cho phù hợp và điều độ

- Phân biệt rõ ràng giữa tình yêu và tình bạn khác giới trong sáng, giúp đỡnhau cùng tiến bộ

b Chăm sóc sức khỏe sinh sản, vệ sinh cá nhân, vệ sinh bộ phận sinh dục:

– Nữ:

xuyên trong thời gian hành kinh)

liên tục 16 tuần trong 01 năm (16 viên/năm) để phòng tránh thiếu máu do thiếu sắt

– Nam:

đi khám bệnh kịp thời như: hẹp bao quy đầu, tinh hoàn ẩn, vị trí bất thường của

lỗ tiểu

c Tránh xa những hình ảnh, sách báo, phim ảnh, trang web khiêu dâm, đồi trụy; tránh xa rượu, thuốc lá, ma túy.

d Không nên quan hệ tình dục (QHTD) trước tuổi trưởng thành

e Nếu QHTD, phải thực hiện tình dục an toàn:

ngoài ý muốn, vừa tránh các BLQĐTD và HIV/AIDS

4 bước sử dụng bao cao su (BCS):

• Bước 1: Đẩy BCS về một phía, xé bao ngoài ở phía kia, lấy BCS ra

• Bước 2: Dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ, bóp nhẹ núm bao để đẩy hếtkhông khí ra ngoài, trùm bao vào đầu dương vật đã cương cứng, vuốt nhẹ bao đểphủ hết chiều dài dương vật

• Bước 3: Sau khi xuất tinh, giữ nhẹ vành bao rồi từ từ rút dương vật vẫncòn cương cứng ra khỏi bao, tuyệt đối tránh tinh dịch tràn ra ngoài

• Bước 4: Cột chặt miệng bao và đem bỏ vào thùng rác

Lưu ý khi sử dụng BCS:

• Một BCS chỉ được sử dụng cho 01 lần quan hệ tình dục

• Không được kéo dãn BCS trước khi trùm vào dương vật.

8 Cấu tạo cơ quan sinh dục nam và nữ

a Cấu tạo cơ quan sinh dục nam

Cơ quan sinh dục nam nhìn bên ngoài chỉ thấy có dương vật, bìu và hệlông Tuy nhiên cấu trúc bên trong còn có 2 tinh hoàn, 2 ống dẫn tinh, 2 túi tinh,tuyến tiền liệt và niệu đạo

* Cấu tạo cơ quan sinh dục trong:

- Niệu đạo là ống dẫn nước tiểu từ bàng quang (bọng đái) ra ngoài Khixuất tinh, van ở cổ bàng quang đóng lại, do đó không có hiện tượng trộn lẫnnước tiểu với tinh dịch

- Ống dẫn tinh là ống dẫn tinh trùng từ tinh hoàn lên túi tinh rồi đổ vàođoạn gốc của niệu đạo, đưa tinh trùng vào vị trí để tống xuất ra ngoài thông quaniệu đạo

- Túi tinh: có chức năng bài tiết tinh tương để nuôi dưỡng tinh trùng, tinhtương hoà lẫn với tinh trùng được gọi là tinh dịch có màu trắng đục như sữa

* Cấu tạo cơ quan sinh dục ngoài:

- Dương vật là bộ phận để giao hợp và xuất tinh vào âm đạo của phụ nữ.Khi người đàn ông có hứng thú tình dục, dương vật sẽ cương to và hiện tượngphóng tinh có thể xảy ra Hệ thống thần kinh ở đây rất phong phú nên nếu đượcxoa vuốt kích thích sẽ mang lại nhiều khoái cảm Đầu dương vật có một đoạn dalỏng bảo vệ, gọi là bao quy đầu

- Bìu: túi da bao bọc bảo vệ tinh hoàn, giữ nhiệt độ cần thiết cho quá trìnhsản sinh và tồn tại của tinh trùng

- Tinh hoàn: hai tuyến tròn nằm trong bìu Bên trong có vô số các ốngcuộn lại và có 2 chức năng :

Chức năng sản xuất tinh trùng hay sinh tinh nên các ống này được gọi làống sinh tinh Việc sinh tinh xảy ra ở người nam một cách đều đặn kể từ tuổi dậythì cho đến chết

Chức năng sản xuất kích thích tố hay hormon nam Testosteron là hormonnam rất quan trọng vì cần thiết để em bé trai phát triển trở thành đàn ông

Tinh trùng là tế bào sinh dục nam, hình như nòng nọc, có khả năng dichuyển Mỗi lần xuất tinh khoảng 2 đến 5ml tinh dịch, chứa 200 triệu đến 500triệu tinh trùng

b Cấu tạo cơ quan sinh dục nữ

Cơ quan sinh dục của nữ gồm: cơ quan sinh dục ngoài và cơ quan sinh dụctrong.

* Cơ quan sinh dục trong :

- Buồng trứng: hình hạt dẹt, màu hơi hồng nằm trong vùng chậu, chứakhoảng 300.000 đến 500.000 tế bào trứng (noãn) và sản xuất hormone Estrogen

và Progesterone; được giữ trong hố chậu bằng các dây chằng

- Ống dẫn trứng (vòi trứng) : đường dẫn noãn ( trứng chưa thụ tinh) từbuồng trứng đến tử cung, là nơi trứng kết hợp tinh trùng thành trứng thụ tinh.Mặt trong ống dẫn trứng có nhiều lông tơ

- Tử cung (dạ con) : nơi trứng đã thụ tinh di trú đến và phát triển thànhbào thai trong suốt thai kỳ Lớp lót bên trong tử cung gọi là niêm mạc tử cung sẽbong và trôi ra ngoài với máu (hiện tượng hành kinh)

- Cổ tử cung: cửa vào tử cung nằm tận trong âm đạo; không có đầu dâythần kinh

* Cơ quan sinh dục ngoài :

- Âm hộ: tất cả tổ chức bên ngoài nhìn thấy được, có hai chỗ mở vô trong

là

+ Lỗ tiểu - để nước tiểu thoát ra ngoài, hai bên có tuyến Skène

+ Lỗ âm đạo - lối ra của máu kinh; hai bên có tuyến Bartholin

- Màng trinh bao quanh lỗ âm đạo, có nhiều dạng và đầu dây thần kinhcảm giác

- Âm vật: tương ứng dương vật nam giới, là vùng nhạy cảm khi bị kíchthích sẽ tạo khoái cảm

- Môi lớn và môi nhỏ là nếp gấp da bên ngoài, che cho âm vật, lỗ tiểu vàcửa âm đạo Môi nhỏ có nhiều thần kinh cảm giác

- Âm đạo: là ống xẹp, nhiều nếp gấp ngang, hơi ẩm Âm đạo là đường dẫn

từ tử cung ra ngoài cơ thể, là lối ra của máu kinh, của thai nhi, là nơi tiếp nhậndương vật khi giao hợp Âm đạo tiếp giáp tử cung tạo nên các túi cùng

- Tầng sinh môn: gồm toàn bộ phần mềm (cân, cơ, dây chằng) nâng đỡ cơquan sinh dục trong khung xương chậu

* Sinh lý kinh nguyệt:

- Kinh nguyệt : hàng tháng, người phụ nữ thấy ra máu ở bộ phận sinh dụctrong vài ngày Hiện tượng này gọi là kinh nguyệt Bên trong thành tử cung (dạcon) có phủ một lớp đặc biệt, gọi là lớp niêm mạc Hàng tháng lớp niêm mạc

này từ từ dày lên với nhiều mạch máu Nếu trứng được thụ thai ở giai đoạn nàythì mầm thai sẽ bám vào thành niêm mạc để được nuôi dưỡng và lớn lên Nếukhông có thai thì lớp niêm mạc này sẽ bong ra, các mạch máu bị vỡ ra và chảy

ra ngoài theo đường âm đạo gọi là máu kinh Quá trình bong niêm mạc xảy ranhanh hay chậm tùy từng người nên có người chỉ hành kinh trong vòng 2 -3ngày, có người khoảng 4 – 5 ngày, một số ít phụ nữ có thể có thời gian hànhkinh bình thường là 6 – 7 ngày

- Lớp niêm mạc cứ dày lên từ từ rồi bong ra (lúc hành kinh) để trở lạitrạng thái bình thường như lúc đầu, rồi đến tháng sau lại dầy lên, lại bong ra và

cứ lặp đi lặp lại theo một khoảng thời gian nhất định như vậy gọi là chu kỳ kinhnguyệt Mỗi chu kỳ kinh nguyệt có độ dài khoảng 25 – 32 ngày, trung bìnhkhoảng 28 ngày

- Vệ sinh kinh nguyệt

- Năng tắm rửa thường xuyên vì vi khuẩn sinh sản rất nhanh trong máuhành kinh Cứ mỗi 6 giờ, phải rửa thay băng vệ sinh một lần

- Quần áo lót cần được giặt bằng xà phòng, phơi ngoài trời nắng để sáttrùng

- Tránh những lao động quá nặng nhọc hay những việc làm cần ngâmmình suốt ngày dưới nước

- Tránh những thức uống có thể gây kích thích cho thần kinh như rượu, càphê, thuốc lá, gia vị mạnh

- Tránh chơi những môn thể thao quá sức

- Không nên giao hợp trong lúc hành kinh vì dễ gây xuất huyết do niêmmạc âm đạo xung huyết, phù nề và dễ gây biến chứng nhiễm trùng vì cổ tử cung

hở, vi khuẩn dễ xâm nhập vào bên trong buồng tử cung

- Sự thụ thai: thụ thai là sự kết hợp giữa 1 tinh trùng và 1 trứng để hìnhthành 1 tế bào có khả năng phát triển gọi là trứng đã thụ tinh Tinh trùng sinh ra

từ tinh hoàn của đàn ông, còn trứng được sản xuất từ buồng trứng của phụ nữ

- Thụ tinh thường xảy ra tại 1/3 ngoài ống dẫn trứng của phụ nữ Ngay tại

“điểm hẹn”, tinh trùng bám vào bề mặt của trứng sau đó chui vào trong để kếthợp với trứng hình thành trứng đã thụ tinh, sau đó sẽ tiếp tục phát triển thànhthai nhi

- Mỗi lần xuất tinh, tinh dịch chứa hàng triệu tinh trùng, nhưng để thụ tinhchỉ cần một tinh trùng mà thôi Khi tinh trùng đã chui được vào bên trong trứng,

thì trứng sẽ hình thành một lớp rào cản ngăn không cho tinh trùng khác xâmnhập nữa.

- Trứng thụ tinh tiếp tục di chuyển về hướng tử cung và chui vào lớp niêmmạc để làm tổ Thời gian kể từ khi trứng được thụ tinh cho đến khi làm tổkhoảng 7 ngày

- Lớp niêm mạc của tử cung sẽ tiếp tục dày lên để nuôi dưỡng trứng pháttriển thành thai nhi Như vậy trong thời gian mang thai sẽ không có kinh nguyệt

và mất kinh được xem như là dấu hiệu cho biết đã có thai

c Sự phát triển của tinh hoàn, dương vật và hiện tượng xuất tinh ở tuổi dậy thì:

- Đồng thời xuất hiện các dấu hiệu sinh dục phụ như trên

- Dương vật bắt đầu to lên khoảng 13 - 14 tuổi, và đạt kích thước ở ngườilớn khoảng 2 - 3 năm sau đó Khi dương vật được kích thích thì nam giới cókhoái cảm tình dục, và khi khoái cảm tình dục ở mức độ cao sẽ có hiện tượngxuất tinh Đôi khi bạn trai thấy có hiện tượng xuất tinh ban đêm khi nằm mơhoặc tự động không chủ định, đó là hiện tượng mộng tinh hay còn gọi là giấc

mơ ướt (wet dream) Đây là hiện tượng sinh lý bình thường ở tuổi dậy thì và chothấy khả năng sinh sản của nam giới đã bắt đầu

d Sự phát triển của vú và hiện tượng kinh nguyệt ở tuổi dậy thì:

Phát triển của vú : bước vào tuổi 10 – 12 hai bên vú to dần lên và nhô caokhỏi thành ngực Đến cuối giai đoạn dậy thì hai vú mới phát triển đầy đủ cáctuyến sữa, túi sữa, và lớp mỡ tạo nên bộ ngực nở nang Khi còn ở tuổi dậy thì,

hệ thống sinh sữa chưa sản xuất sữa Khi người phụ nữ mang thai, hệ thống nàyphát triển hoàn thiện để sản xuất sữa nuôi con

II Thực trạng về tình hình giáo dục sức khỏe sinh sản ở trường THPT Bình Xuyên

Qua tìm hiểu thông tin từ giáo viên và ban giám hiệu cho biết thôngthường vào đầu mỗi năm học có một tuần sinh hoạt tâp thể, nhà trường có tổchức một buổi ngoại khóa để giáo dục các em học sinh về sức khỏe sinh sản vịthành niên Hình thức tổ chức là mời các bác sĩ đến để tuyên truyền trên sânkhấu Thời lượng của buổi ngoại khóa là hai giờ Khi được hỏi sau buổi ngoạikhóa em có thêm hiểu biết gì về sức khỏe sinh sản thì học sinh trả lời không nắmđược nhiều, lí do vì với không gian của buổi ngoại khóa rộng nên học sinh ởphía cuối hàng nghe không được rõ và lí do thứ hai là thời gian ngồi nghe dàihọc sinh không tập trung chú ý được lâu

Qua phỏng vấn giáo viên dạy học môn Sinh học và Giáo dục công dân ởcác lớp, các khối câu hỏi: thầy (cô) trong các bài dạy trên lớp có dạy tích hợpnội dung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên? Câu trả lời códạy tích hợp nhưng chỉ có một hai bài là có thể dạy tích hợp được và với nộidung không nhiều vì thời lượng của một tiết dạy là 45 phút mà thời gian dạy nộidung chính của bài chiếm phần lớn chỉ còn ít phút để dạy nội dung tích hợp.

Như vậy qua đó cho thấy mặc dù giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niênchiếm một vai trò rất quan trọng nhưng chưa có một khung thời gian được bố tríhợp lí cho việc giáo dục học sinh phổ thông do vậy hiệu quả giáo dục chưa cao

III Hiểu biết của học sinh về giới tính và sức khỏe sinh sản

Qua điều tra sự hiểu biết của học sinh về sức khỏe sinh sản vị thành niêntrên đối tượng học sinh lớp 10A1 và 10A2 trường Bình Xuyên năm học 2018-2019 Những câu hỏi điều tra là:

Tỉ lệ vị thành niên hiểu biết về dấu hiệu tuổi dậy thì

Dấu hiệu tuổi dậy thì Trước tác động

Số lượng Tỉ lệ %

Kết quả cho thấy các em có hiểu biết khá tốt, trong đó tỉ lệ học sinh cóhiểu biết tốt nhất là dấu hiệu tăng chiều cao cân nặng chiếm 95,12% còn dấuhiệu kinh nguyệt và xuất tinh khi ngủ chiếm tỉ lệ thấp nhất chiếm 57,14% Tuynhiên hiện nay việc cung cấp thông tin và kiến thức cho các em tuổi vị thànhniên còn nhiều hạn chế Các em thiếu hụt thông tin về chăm sóc sức khỏe sinhsản nhất là các em nữ dẫn đến thực hành kém về nhiều mặt: vệ sinh kinh nguyệt,sức khỏe tình dục, phòng tránh thai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Tỉ lệ vị thành niên hiểu biết về thời điểm có thai

Số lượng Tỉ lệ %

1 tuần sau hành kinh 13/82 15,86%

Sự hiểu biết của các em về thời điểm có thai kì cho thấy cò rất thấp Chỉ

có đúng 7,32% biết đúng thời điểm có thai còn có tới 60,97% các em không biếtvào thời điểm nào trong chu kì kinh nguyệt sẽ dẫn đến có thai Đây là kiến thứcthực sự cần thiết cần trang bị cho học sinh do các em không thật sự có hiểu biếttốt về vấn đề này Khi các em nữ không biết thời điểm dễ có thai sẽ rất đến khókhăn trong việc phòng tránh thai

Tỷ lệ vị thành niên hiểu biết về các biện pháp tránh thai

Biện pháp tránh thai Trước tác động

Số lượng Tỉ lệ %

Kết quả cho thấy các em có hiểu biết khá tốt về một số biện pháp tránhthai, có 84,14% các em hiểu biết tốt về biện pháp tránh thai là sử dụng bao cao

su và 80,48% em hiểu biết về uống thuốc tránh thai Tuy nhiên việc biết về cácbiện pháp tránh thai không đồng nghĩa với việc sử dụng thuốc tránh thai haydùng bao cao su đúng cách Do vậy ngoài việc cung cấp cơ sở của các biện pháptránh thai còn cần trang bị thêm cho các em việc sử dụng các biện pháp tránhthai sao cho đúng cách

IV Các hình thức tổ chức giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên trong trường THPT

1 Sinh hoạt dưới cờ

2 Tổ chức các tiết sinh hoạt ngoại khóa

Tương tự như hình thức dưới cờ nhưng quy mô nhỏ hơn, do vậy, cần lưu

ý đến các cá nhân nhiều hơn

4 Thi đấu giao lưu giữa các tổ, các lớp

Cần thiết kế kịch bản cụ thể cho một cuộc thi Cố gắng chia thành các độithi

Tùy từng hình thức thi mà quyết định:

5 Tư vấn, trợ giúp cá nhân