Tiểu luận: Phân Tích Và Quyết Định Kinh Doanh Tại Thị Trường Trung Quốc

Tình hình kinh tế Trung Quốc 1987 cho đến nay, hệ thống kinh tế chính tri. Lợi ích, chi phí, rủi ro khi đầu tư vào Trung Quốc. Các rào cản thương mại các nước. Các hiệp định thương mại của Trung Quốc với các nước trên Thế Giới

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA MARKETING

Lê Phụng Hân

M c l c ục lục ục lục

I Tổng quan về trung quốc 2

II Văn hoá nơi làm việc ở trung quốc: 2

III Hệ thống kinh tế và chính trị 5

1 Hệ thống chính trị 5

a) Trước năm 1949 5

b) Sau năm 1949 5

2 Hệ thống kinh tế 8

a) Trước năm 1949 8

b) Sau năm 1949 8

IV Tình hình phát triển kinh tế Trung Quốc 1987 đến nay 9

I Chiến lược phát triển 9

a) Giai đoạn 1978-1983: Mở cửa và kích hoạt 9

b) Giai đoạn 1984-1992: Rối loạn và náo động 10

c) Giai đoạn 1993-1997: cấp tiến và ước mơ 11

d) Giai đoạn 1998-2001: Cơn chấn động và những cuộc chơi 13

e) Các chính sách cải cách giai đoạn 2001-2008: 14

f) Giai đoạn 2009 đến nay 20

2 Thành tựu 22

3 Tham nhũng và chỉ số tham nhũng của Trung Quốc 25

4 Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ở Trung Quốc 28

5 Lợi ích, chi phí, rủi ro khi đầu tư vào Trung quốc 30

a) Lợi ích 30

b) Chi phí 31

c) Rủi ro khi kinh doanh ở Trung Quốc 32

V Các rào cản thương mại với các nước 32

1 Rào cản thuế quan 32

2 Các rào cản phi thuế quan 36

3 Các hiệp định thương mại của trung quốc với các nước trên thế giới 37

VI Phân tích và quyết định kinh doanh tại Trung Quốc 37

1 Chi phí, rủi ro, cơ hội: 37

I Tổng quan về trung quốc

Trung Quốc tên chính thức là nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa , là một quốc gia

có chủ quyền nằm tại Đông Á Đây là quốc gia đông dân nhất trên thế giới, với số dântrên 1,382 tỷ người Trung Quốc là quốc gia độc đảng do Đảng Cộng sản cầm quyền,chính phủ trung ương đặt tại thủ đô Bắc Kinh Chính phủ Trung Quốc thi hành quyền tàiphán tại 22 tỉnh, năm khu tự trị, bốn đô thị trực thuộc, và hai khu hành chính đặcbiệt là Hồng Kông và Ma Cao Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũngtuyên bố chủ quyền đối với các lãnh thổ nắm dưới sự quản lý của Trung Hoa Dân Quốc ,cho Đài Loan là tỉnh thứ 23 của mình, yêu sách này gây tranh nghị do sự phức tạp của vịthế chính trị Đài Loan Với diện tích xấp xỉ 9,6 triệu km², Trung Quốc là quốc gia có diệntích lục địa lớn thứ nhì “trên thế giới và là quốc gia có tổng diện tích lớn thứ ba hoặc thứ

tư trên thế giới Trong hầu hết thời gian trong hai nghìn năm qua, kinh tế Trung Quốcđược xem là nền kinh tế lớn và phức tạp nhất trên thế giới, với những lúc thì hưng thịnh,khi thì suy thoái Kể từ khi tiến hành cuộc cải cách kinh tế vào năm 1978, Trung Quốc trởthành một trong các nền kinh kế lớn có mức tăng trưởng nhanh nhất Đến năm 2014, nềnkinh tế Trung Quốc đã đạt vị trí số một thế giới tính theo sức mua tương đương (PPP) vàduy trì ở vị trí thứ hai tính theo giá trị thực tế Trung Quốc được công nhận là một quốcgia sở hữu vũ khí hạt nhân và có quân đội thường trực lớn nhất thế giới, với ngân sáchquốc phòng lớn thứ nhì Nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trở thành một thành viêncủa Liên Hiệp Quốc từ năm 1971, khi chính thể này thay thế Trung Hoa Dân Quốc trong

vị thế thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc Trung Quốc cũng làthành viên của nhiều tổ chức đa phương chính thức và phi chính thức, trong đó

có WTO, APEC, BRICS, SCO, và G-20 Trung Quốc là một cường quốc lớn và đượcxem là một siêu cường tiềm năng

II Văn hoá nơi làm việc ở trung quốc:

 Khoảng cách quyền lực:

Khoảng cách quyền lực được định nghĩa là được định nghĩa là “mức độ mà nhữngthành viên ít quyền lực của một tổ chức hoặc thể chế (hoặc gia đình) chấp nhận và kỳvọng rằng quyền lực được phân bổ không công bằng” Trong khía cạnh này, sự bất côngbằng và tập trung quyền lực tập trung được những người ít quyền lực hơn nhận thức mộtcách hiển nhiên

Ở Trung quốc chỉ số PDI cao ( 80 ) thể hiện sự phân bổ quyền lực được thiết lập vàthực thi rõ ràng trong xã hội mà không vướng bất cứ sự nghi ngờ hay chất vấn nào Điềunày phản ánh rằng xã hội trung quốc có sự phân biệt giữa thế lực lớn so với thế lực thấp

bé Mối quan hệ phụ cấp trên có xu hướng bị phân cực và không có biện pháp phòng vệnào chống lại sự lạm dụng quyền lực của cấp trên Các cá nhân bị ảnh hưởng bởi thẩmquyền chính thức và các chế tài và nhìn chung là lạc quan về khả năng lãnh đạo và sángkiến của người dân Con người không có khát vọng vượt ra khỏi đẳng cấp của họ.Nguyênnhân dẫn đến điều này là do chính phủ Trung Quốc được mô tả là cộng sản và xã hội chủnghĩa, song cũng chuyên chế và xã đoàn, với những hạn chế nghiêm ngặt trong nhiều lĩnhvực Đáng chú ý nhất là truy cập tự do Internet, tự do báo chí, tự do hội họp, quyền cócon, tự do hình thành các tổ chức xã hội và tự do tôn giáo

Vấn đề cơ bản được giải quyết bởi khía cạnh này là mức độ phụ thuộc lẫn nhau của

một xã hội duy trì giữa các thành viên Nó liên quan đến việc liệu hình ảnh của con người

có được định nghĩa là "Tôi" hay "Chúng tôi" Trong xã hội cá nhân, mọi người chỉ nênchăm sóc bản thân và gia đình trực tiếp Trong xã hội tập thể người ta thuộc về "nhóm"

để chăm sóc họ để đổi lấy sự trung thành

Ở trung quốc chỉ số PDI khá thấp (20) chứng tỏ Trung Quốc là một nền văn hoá tậpthể cao, nơi mà mọi người hành động theo lợi ích của nhóm và không nhất thiết là của

chính họ.Điều này chứng tỏ văn hoa làm việc của người trung quốc khá gắn kết và có sựđồng nhất.

Ở Trung Quốc chỉ số PDI là 66 thể hiện đây một xã hội nam tính - được định hướng

và hướng tới thành công Nhu cầu đảm bảo sự thành công có thể được minh chứng bằngthực tế là nhiều người Trung Quốc sẽ hy sinh những ưu tiên trong gia đình và giải trí đểlàm việc như người phục vụ sẽ làm đến khuya,các nông dân sẽ đi xa gia đình họ để kiếmviệc nhiều tiền hơn,sinh viên Trung quốc rất quan tâm đến điểm số và xếp hạng của họ vìđây là tiêu chí chính để đạt được thành công hay không

 TRÁNH SỰ KHÔNG CHẮC CHẮN:

Là mức độ mà các thành viên của một nền văn hoá cảm thấy bị đe doạ bởi các tìnhhuống không rõ ràng hoặc không rõ ràng và đã tạo ra niềm tin và các tổ chức cố gắngtránh Những điều này được phản ánh trong số điểm về Tránh rủi ro không chắc chắn

Chỉ số PDI 30 của Trung Quốc là điểm số thấp về Tránh rủi ro Không chắc chắn Sựthật có thể là tương đối mặc dù trong các vòng kết nối xã hội ngay lập tức có sự quan tâmđối với sự thật với một T vốn và các quy tắc (nhưng không nhất thiết luật) rấtnhiều Không có bất kỳ, việc tuân thủ luật pháp và các quy tắc có thể được linh hoạt chophù hợp với tình hình thực tế và chủ nghĩa thực dụng là một thực tế của cuộc sống.Người

Trung Quốc cảm thấy thoải mái với sự mơ hồ, ngôn ngữ Trung Quốc có đầy đủ các ýnghĩa mơ hồ có thể khó cho người phương Tây theo.

rõ quyền hạn giữa chính phủ trung ương và chính phủ địa phương, chọn chế độbình quyền, các quốc sách cơ bản khác

thời Trung Hoa Dân Quốc", trong đó quy định: "nhân dân có tự do ngôn luận,sáng tác, lưu hành và tụ họp, lập hội", lần đầu tiên quy định dưới hình thức phápluật về tự do và quyền lợi lập hội lập đảng, tham gia chính trị của mọi người, tạohoàn cảnh xã hội thuận lợi để các chính đảng nổi lên

b) Sau năm 1949

công khai tán thành chủ nghĩa cộng sản Chính phủ Trung Quốc được mô tả là cộngsản và xã hội chủ nghĩa, song cũng chuyên chế và xã đoàn,với những hạn chế nghiêm

ngặt trong nhiều lĩnh vực, đáng chú ý nhất là truy cập tự do Internet, tự do báo chí, tự

do hội họp, quyền có con, tự do hình thành các tổ chức xã hội và tự do tôn giáo

âm mưu lật đổ nhà nước và bảo vệ bí mật quốc gia để bỏ tù những người chỉtrích chính phủ.[8] Chính phủ cũng tham gia mạnh vào việc kiểm duyệt tin tứcthông qua Ban Tuyên giáo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, mặc dù không có điềuluật rõ ràng nào trao cho Ban này quyền như vậy

 Tự do báo chí: Trung Quốc dựa vào chỉ thị mật từ bộ phận tuyên truyền của ĐảngCộng sản, theo dõi sát sao, và áp dụng hình phạt đối với hành vi vi phạm hơn làkiểm duyệt trước khi xuất bản

một nền kinh tế bao cấp Năm 1958, Chủ tịch Mao thành lập một hệ thống giấyphép cư trú xác định nơi mọi người có thể làm việc, và phân loại từng cá nhânnhư công nhân "nông thôn" hay "thành thị".[25]

Một người di chuyển từ nôngthôn tới thành thị để làm việc trong lĩnh vực phi nông nghiệp sẽ phải xin phépthông qua một thủ tục quan liêu Số lao động được phép thực hiện di chuyển nhưvậy được kiểm soát chặt chẽ Những người làm việc bên ngoài khu vực của họhoặc khu vực địa lý sẽ không được nhận khẩu phần ngũ cốc, cấp nhà ở, hoặchưởng dịch vụ chăm sóc y tế.[26]

Kiểm soát cũng áp đặt lên giáo dục, hôn nhânviệc làm

 Đối đãi với lao động nông thôn: Hệ thống phân loại các công nhân như là "thànhthị" hoặc "nông thôn",[26][34] và nỗ lực của người bị phân loại là "nông dân" để dichuyển đến các trung tâm thành thị đã được kiểm soát chặt chẽ bởi chính quyềnquan liêu của Trung Quốc, thực thi kiểm soát của mình bằng cách từ chối chophép dân được mua các mặt hàng và sử dụng các dịch vụ thiết yếu công nhân xuấtthân từ nông thôn phải vượt qua 6 vòng sát hạch để được làm việc ở các tỉnhngoài;[33] thỉnh thoảng cảnh sát tiến hành các đợt vây bắt những người lao động

nhập cư không phép và tập trung họ vào các trung tâm tạm giam, sau đó trục xuấthọ.

 Tự do tôn giáo: Ngày 20 tháng bảy 1999, chính phủ cấm Pháp Luân Công và "tất

cả các tôn giáo không chính thống", và bắt đầu chiến dịch đàn áp trên toàn quốcphong trào tôn giáo mới này [51]

ngay sau một cuộc biểu tình của 10.000 học viênPháp Luân Công ở bên ngoài khu lãnh đạo Chính phủ

 Tự do chính trị:Chính quyền Trung Quốc nổi tiếng về sự không khoan nhượng vớicác quan điểm bất đồng đối với chính phủ Các nhóm bất đồng chính kiến thườngxuyên bị bắt và bị cầm tù, thường trong thời gian dài và không thông qua xét xử.Tra tấn, bức cung và lao động cưỡng bách được cho là phổ biến Tự do hộihọp và lập hội là hết sức hạn chế Các phong trào quần chúng gần đây nhất ủng

hộ tự do chính trị bị đàn áp đẫm máu; trong vụ thảm sát Thiên An Môn năm 1989

hiện thông qua Đảng Cộng sản, Quốc vụ viện và các đại diện cấp tỉnh và địa phương

thuộc thẩm quyền chung của lãnh đạo địa phương và lãnh đạo của văn phòng, vănphòng hoặc bộ ngành tương ứng ở cấp cao hơn kế tiếp Các thành viên của Quốc hội ởcấp hạt được dân bầu Các Hội đồng Nhân dân cấp quận này có trách nhiệm giám sátchính quyền địa phương, và bầu các thành viên cho Tỉnh (hoặc Thành phố trongtrường hợp các khu tự trị độc lập) của Quốc hội Đại hội đồng nhân dân tỉnh lần lượtbầu các thành viên vào Quốc hội vào tháng 3 mỗi năm tại Bắc Kinh

quyền thống trị quốc gia, quyền lực của đảng này được ghi trong hiến pháp của TrungQuốc

bầu cử và được bầu cử làm đại biểu quốc hội Ở Trung Quốc , đại biểu quốc hội cấp

xã và huyện được nhân dân trực tiếp bầu ra , đại biể́u quốc hội các cấp khác đượcnhân dân bầu cử gián tiếp , Quốc hội do đại biểu các tỉnh , khu tự trị và quân đội cấu

thành Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 5 năm , mỗi năm tổ chứcmột cuộc họp đại biểu toàn thể

2 Hệ thống kinh tế

a) Trước năm 1949

Trung Quốc đạt 9,3%, tình hình kinh tê-xã hội xuất hiện xu thế phát triển sôi nổi Giátrị sản lượng công nông nghiệp của Trung Quốc đạt mức cao nhất cho đến thời điểm

đó Thời kỳ này, ngành điện lực mỗi năm tăng trưởng 9,4%, ngành than đá đạt 7%,ngành xi măng đạt 9,6%]

, ngành thép đạt 40% Trên phương diện nông nghiệp, tiếnhành xây dựng nông thôn với ba chủ thể lớn là hương thôn tự trị, hợp tác xã và bìnhquân giáo dục, cung cấp lượng lớn nguyên vật liệu và thực vật, đồng thời bắt đầutiếp nhận chế độ kinh tế hiện đại do thị trường điều khiển

 Từ những lập luận trên hệ thống Trung Quốc lúc bấy giờ là kinh tế bao cấp

b) Sau năm 1949.

nghiệp nặng xã hội chủ nghĩa Ưu tiên công nghiệp hóa đồng thời triệt để tiếtgiảm tiêu dùng theo chính sách "thắt lưng buộc bụng" để xây dựng chủ nghĩa xã hội.Chính phủ đã giữ quyền kiểm soát một phần lớn nền kinh tế và chuyển các nguồn lựcsang xây dựng các nhà máy Nhiều ngành mới đã được tạo lập

hóa tập trung với định hướng thị trường để tăng năng suất, mức sống và chất lượngcông nghệ mà không làm tăng lạm phát, thất nghiệp, và thâm hụt ngân sách Chínhphủ đã theo đuổi chính sách cải cách nông nghiệp, xóa bỏ chế độ công xã và áp dụngchế độ khoán đến hộ gia đình, cho người nông dân quyền quyết định lớn hơn trongnghề nông, đồng thời cũng khuyến khích các ngành phi nông nghiệp như các xínghiệp hương trấn ở vùng nông thôn, tăng cường quyền tự chủ trong các doanhnghiệp quốc doanh, tăng tính cạnh tranh trên thị trường

 Năm 1989, chính quyền đã ban hành các đạo luật và nghị định về khuyếnkhích nước ngoài đầu tư vào các vùng và các lĩnh vực ưu tiên cao

các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và các dự án theo hợp đồng, và các công tynước ngoài đầu tư vào các khu kinh tế chọn lọc hay trong các dự án Nhà nước khuyếnkhích như năng lượng, giao thông và vận tải

cường quốc giao thương lớn nhất thế giới, với tổng giá trị mậu dịch quốc tế là 3.870

tỷ USD trong năm 2012.[174] Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đạt 2.850 tỷ USD vàocuối năm 2010, là nguồn dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới cho đến đương thời.[175] [176] Năm 2012, Trung Quốc là quốc gia tiếp nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)nhiều nhất thế giới, thu hút 253 tỷ USD.[177] Trung Quốc cũng đầu tư ra hải ngoại,tổng FDI ra ngoại quốc trong năm 2012 là 62,4 tỷ USD,[178] các công ty Trung Quốccũng tiến hành những vụ thu mua lớn các hãng ngoại quốc

 Nền kinh tế Trung Quốc là nền kinh tế thị trường và nền kinh tế tập trung

IV Tình hình phát triển kinh tế Trung Quốc 1987 đến nay

I Chiến lược phát triển

Sự phát triển kinh tế của Trung Quốc có thể chia làm 6 giai đoạn Ứng với mỗi giai đoạnphát triển, chỉnh phủ Trung quốc đều có những chích sách phát triển kinh tế riêng chotừng thời kỳ

a) Giai đoạn 1978-1983: Mở cửa và kích hoạt

♦ Trước 1978, chế độ công xã nhân dân thực hiện trong 20 năm ròng kèm với những mặttrái của cơ chế tập thể hóa ruộng đất, kết quả là hiệu suất nông nghiệp thấp, nông dân đivào bước đường cùng Dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc khi đó chỉ có 167.000.000 USD(1978), rất thấp Trong tình cảnh không biết đi về đâu, nông dân Trung Quốc đòi phảiđược khoán ruộng đất Chế độ khoán ruộng đất ấy rất hiệu nghiệm, nhanh chóng lan rộngtrên toàn quốc, mang lại Trung Quốc những thay đổi mà cả thế giới đều phải thừa nhận

Trong thời kì đầu cải cách (1978), Đặng Tiểu Bình dựa vào “nguồn vốn lớn tập trung đầu

tư”, dùng tiền CNTB để xây dựng Trung Quốc Kêu gọi đầu tư nước ngoài là nhiệm vụ

hàng đầu của chính phủ Nhưng mọi việc không thuận lợi, những nhà đầu tư nhanh chóngphát hiện ra rằng, một nước Trung Quốc với môi trường chính sách dao động không rõràng, thiết bị và cơ sở hạ tầng vô cùng lạc hậu, vì thế không phải là một nước lí tưởng choviệc đầu tư Ngay khi nhận ra kế hoạch này không thể thực hiện được, Đặng Tiểu Bìnhlập tức thay đổi chiến lược, ông bắt đầu tập trung vào cải tạo mấy chục ngàn xí nghiệpnhà nước, tập trung xây dựng đặc khu ở những nơi có vị trí heo hút, thực lực kinh tế thấpkém tại miền Nam, cụ thể là Thâm Quyến, để từ đó thu hút vốn đầu tư và kỹ thuật củanước ngoài

♦ Năm 1979 là năm nền kinh tế của Trung Quốc bắt đầu khôi phục Do bởi “cha chungkhông ai khóc”, hiệu suất thấp luôn là vấn đề khó khăn bủa vây lấy những xí nghiệp quốcdoanh Trung Quốc Để kích hoạt những xí nghiệp quốc doanh, “phương thuốc” đầu tiên

mà mọi người nghĩ tới là mở rộng quyền dân chủ Nhà nước công bố 5 văn kiện:”mởrộng quyền tự chủ quản lí kinh doanh của các xí nghiệp công nghiệp quốc doanh”; “thựchiện giữ tỉ lệ lợi nhuận”; “thu thuế trên tài sản cố định”;”Nâng cao phương pháp sử dụngkhấu hao và thay đổi chi phí khấu hao”;”thực hiện mở rộng tín dụng” Một cuộc chấnhưng các xí nghiệp quốc doanh đang từ từ bắt đầu

b) Giai đoạn 1984-1992: Rối loạn và náo động

♦ Để bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp nhà nước, một chính sách mang tên “hệ thốnghai giá” đã ra đời.”Hệ thống hai giá có nghĩa là, một loại nguyên liệu sản xuất nhưng cóhai loại giá, cùng một loại giá do nhà nước kiểm soát gọi là “giá trong định mức” của thịtrường hóa; dành cho các công nghiệp cổ phần và tư nhân là “giá ngoài định mức”, giángoài định mức cao hơn nhiều so với giá trong định mức Đánh giá “hệ thống hai giá”,một mặt giữ lại được giá cả của thời kinh tế kế hoạch , đồng thời lại mở ra một bộ phậnthị trường không thuộc sở hữu nhà nước có cơ hội phát triển nhanh chóng, tuy nhiên mặttrái “hệ thống hai giá” sinh ra hiện tượng tham ô đồi bại

♦ Để vật giá nhanh chóng đi vào quỹ đạo điều tiết của thị trường , 3-1988 Trung ươngquyết định nới lỏng quản chế, bãi bỏ “hệ thống hai giá” và tiến hành chính sách để “vậtgiá đột phá” làm cho giá các sản phẩm gia tăng nhanh chóng Thế nhưng “vật giá độtphá” lại nhanh chóng bị mất tầm kiểm soát, nạn lạm phát cùng đà tiến tới Năm 1988 lànăm vật giá tăng cao nhất, nạn lạm phát diễn biến nhanh nhất kể từ năm 1950 Cùng lúc

ấy, nạn lạm phát còn dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu sản xuất Trung Quốcđang rơi vào mất kiểm soát nghiêm trọng ”Vật giá đột phá’ sau này được xem là đợt mấtkiểm soát về kinh tế lớn nhất của Trung Quốc kể từ khi cải cách vào năm 1978

♦ Năm 1989, tình hình nghiêm trọng, bước thứ nhất trong việc chỉnh đốn là bắt đầu kiểmtra tình hình trốn thuế của doanh nghiệp tư “Tình trạng trốn thuế của các hộ cá thể chiếm80% tỉ lệ doanh nghiệp cả nước” Bước thứ hai của công cuộc sửa đổi chỉnh đốn là thanh

lý chỉnh đốn những xí nghiệp mới hoạt động nằm bên ngoài hệ thống xí nghiệp nhà nước,

họ bị cho là đầu mối của tai họa đã gây nên tình trạng lạm phát, thị trường mất tầm kiểmsoát và tranh giành nguyên vật liệu của các xí nghiệp nhà nước

Năm 1989, tốc độ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc sụt giảm tới mức thấp nhất kể từ năm

1978, các ngân hàng thoi thóp, tỉ lệ tiêu dùng giảm, các công xưởng không đủ năng lựcthi công, các xí nghiêp ở thôn trấn phần lớn phải đóng cửa, tỉ lệ thất nghiệp tăng vọt, lưuthông tiền tệ gặp vấn đề lớn Trong tình cảnh ấy, năm 1989 Đặng Tiểu Bình đưa ra “Vấn

đề Trung Quốc, muốn áp đảo tất cả thì cần phải ổn định”

♦ Tháng 10-1992, đại hội đại biểu lần thứ 14 Đảng Cộng sản Trung Quốc được tổ chức

và xác định rõ mục tiêu “xây dựng thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mang màusắc Trung Quốc’ Cơn sốt bắt đầu bùng nổ từ thị trường cổ phiếu và sự ra đời của Ủy BanChứng khoán Trung Quốc Năm 1992, Trung Quốc đẩy nhanh cải cách và mở cửa, cáccông ty nước ngoài lại lần nữa tiến quân đến với Trung Quốc

c) Giai đoạn 1993-1997: cấp tiến và ước mơ

Do thất bại của “vật giá đột phá”, cộng thêm những điều chỉnh vĩ mô sau đó đã đẩy việcsản xuất rơi vào chuỗi tháng ngày ảm đạm Sáu tháng đầu năm 1993, tổng chỉ số giá cảnguyên vật liệu sản xuất trên cả nước đã tăng lên 44,7%, ngân hàng tư nhân bất hợp pháphoạt động sôi nổi, tỉ lệ cho vay nặng lãi của người dân ngày càng cao, lãi suất chính thứctrở thành con số ảo.

♦ Chu Dung Cơ, người có tài chỉnh đốn, sửa đổi trong lĩnh vực Kinh tế, đảm nhận vai tròphó thủ tướng chủ quản về kinh tế Ngày 23/7/1993 ông đưa ra “chế độ chia thuế” Chế

độ chia thuế được thực hiện đã khiến cho trật tự ngân sách quốc gia có những cải thiệnlớn, tài chính nhà nước tìm lại được sức sống

♦ Trung Quốc thực hiện chế độ tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá trên thị trường songsong với nhau, đã làm nảy sinh một chợ đen hùng mạnh Đồng nhân dân tệ mất giá quánhiều khiến cho các mặt hàng Trung Quốc xuất ra thị trường thế giới bỗng trở nên rẻ rề,nhưng có sức thu hút rất lớn đối với nhà đầu tư nước ngoài

♦ Năm 1994, là năm Đại chiến giá cả và sự hưng khởi của hàng nội địa Trung Quốc.Cáccông ty xí nghiệp Trung Quốc phát triển mạnh, các công ty nước ngoài cũng kéo nhautới Nếu so sánh giữa tính năng và giá cả, người tiêu dùng Trung Quốc chú ý nhiều hơnđến giá cả sản phẩm Sản phẩm nội địa Trung Quốc có giá bằng một nửa so với công tynước ngoài Đó là lí do các công ty nước ngoài thua trong trận chiến về giá cả

♦ Năm 1997, một trận khủng hoảng kinh tế Châu Á, bắt đầu từ Thái Lan, sau đó lan sangMalaysia, Philippines, Indonesia… Trung Quốc tuy không bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưngnhững ngày tháng ấy với Trung Quốc thật không dễ dàng Thị trường cổ phiếu trầm lắng,thị trường tiêu dùng vắng vẻ, hàng loạt công ty đã từng sang chói rơi vào tình cảnh khókhăn,…Một chiến lược mới có tên “Quốc thoái dân tiến”, tiền vốn của nhà nước phần lớnrút lui khỏi các lĩnh vực cạnh tranh, đồng thời nắm độc quyền những ngành nghề nhưgang, thép, hàng không, ngân hàng,…

d) Giai đoạn 1998-2001: Cơn chấn động và những cuộc chơi

♦ Trước tình hình khó khăn đó, Trung Quốc xác định ba nhiệm vụ cấp bách: Một làkhông để đồng nhân dân tệ bị mất giá, hai là kích hoạt nền kinh tế, kích cầu trong nước,

ba là trong thời gian 3 năm sẽ giúp các công ty nhà nước thoát khỏi khó khăn

Đầu 1998, Soros-nhà đầu tư nước ngoài quyết định sẽ đánh vào đồng Đôla HồngKong, các nhà đầu tư điên cuồng bán hơn 20 tỷ đô la Hồng Kong, cục quản lý tiền tệHồng Kong buộc phải cắn răng thu mua toàn bộ Chỉ số Hang Seng tụt xuống.Vào ngàyquyết chiến, chính quyền Hồng Kong đã giành thắng lợi, chỉ số thị trường trở lại ổn định,Soros cụp đui rút lui Do còn ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tiền tệ, tỉ lệ xuất khẩu bịgiảm sút mạnh, lượng hàng tồn kho trong nước tăng lên vùn vụt, nhu cầu tiêu dùng bị ảnhhưởng nghiêm trọng Với tình thế ấy, nếu muốn thay đổi thì con đường duy nhất là nhìnvào quốc nội, kích cầu trong nước.Khi ấy số tiền tiết kiệm trọng dân đã lên đến 500 tỷnhân dân tệ, chỉ cần giải phóng khả năng tiêu dùng này, thì nền kinh tế sẽ được phục hồi,Chu Dung Cơ giữ chức vụ Thủ tướng đưa ra một quyết sách trọng đại – nung nóng thịtrường bất động sản Tháng 7 năm 1998, Quốc vụ viện đưa ra một quyết định trọng đại,các cơ quan thuộc Đảng, chính quyền nhất loạt chấm dứt việc phân nhà cho nhân viên đểchuyển sang hình thức hóa giá nhà ở Ngân hàng Trung Quốc thì thực hiện “biện phápquản lý cho cá nhân vay vốn mua nhà”, đẩy nhanh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thốngcung cấp nhà ở phù hợp với điều kiện kinh tế Vì lĩnh vực nhà ở và bất động sản liênquan chặt chẽ đến nhiều lĩnh vực khác như gang thép, xi măng…vì thế chính sách ấy làmcho nền kinh tế được phục hồi

Với nhiệm vụ thứ 3: “với 3 năm sẽ giúp các công ty nhà nước thoát khỏi khó khăn” rõràng là một nhiệm vụ cam go nhất Vì 81% các công ty báo cáo tình hình tài chính vàdoanh số thiếu chính xác, hầu hết các công ty nhà nước buộc phải thông qua việc làm giảbáo cáo tài chính để che đậy hiện thực khó khăn Năm 1999, Ngân hàng Trung Ươngtuyên bố hạ lãi suất, “luật chứng khoán” bắt đầu được thực hiện

♦ Cuối năm 1999, ngày 15 tháng 11, Trung Quốc chính thức sở hữu tấm vé để bước vàothế giới toàn cầu hóa WTO, kết quả là sự phất lên của những doanh nghiệp nhà nước qui

mô lớn đã lập nên kỷ lục lợi nhuận cao nhất Những tập đoàn qui mô lớn của Trung Quốc

đã xuất hiện trên thị trường nước ngoài như New York, Hồng Kông…, tập thể doanhnhân của các doanh nghiệp nhà nước bắt đầu lộ diện và thể hiện rõ bản lĩnh của mình, cáccông ty nước ngoài có mặt tại Trung Quốc, làm dấy lên đợt sóng tư nhân hóa Cùng lúc

ấy, sự lựa chọn ngành nghề của các công ty nước ngoài xuất hiện những chuyển biến tinh

tế, bắt đầu đi từ lĩnh vực mang tính cạnh tranh, nhưng những công ty nước ngoài sau nàyphát hiện ra rằng, cạnh tranh với các công ty mới của Trung Quốc trong lĩnh vực hàngtiêu dùng thì khó thành công Sau đó chuyển sang đầu tư vào các cơ sở hạ tầng mang tính

kỹ thuật cao hơn, kết quả khá thành công

Các hạng mục đầu tư tài chính của những công ty nước ngoài tăng lên khá nhanh chóng,nguồn tài chính của các công ty trong nước đang lớn mạnh trở lại và đang phấn đấu giànhlấy không gian sinh tồn cho bản thân

e) Các chính sách cải cách giai đoạn 2001-2008:

Cuộc khủng hoảng kinh tế – tài chính bùng nổ ở Đông Nam Á 1997 tác động mạnh mẽvào kinh tế Hồng Kông, một đặc khu hành chính của Trung Quốc Chính quyền TrungQuốc đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm khắc phục khủng hoảng, trong đó có việc điềuchỉnh ngoại thương mà không phá giá đồng nhân dân tệ Những năm đầu của thập niên

20 nền kinh tế Trung Quốc đứng trước nhiều khó khăn về một bài toán kinh tế trong bốicảnh toàn cầu rối ren và bất ổn

Đại hội lần thứ XVI năm 2002 khẳng định tư tưởng quan trọng “ba đại diện” về xây dựngĐảng và đề ra nhiệm vụ chiến lược “xây dựng toàn diện xã hội khá giả” trong 20 nămđầu thế kỉ XXI

♦ Quan điểm về khẳng định chế độ sở hữu ở Trung Quốc:

Đại hội XVI tiếp tục nhấn mạnh “tiếp tục điều chỉnh bố cục và cơ cấu kinh tế quốc hữu, cải cách thể chế quản lý vốn quốc hữu là nhiệm vụ trọng đại để đưa cải cách thể chế kinh

tế vào chiều sâu, xem “kinh tế tập thể là bộ phận cấu thành quan trọng của kinh tế công hữu, có vai trò quan trọng trong việc thực hiện cùng giàu có” Bên cạnh đó, tại đại hội

Chính phủ Trung Quốc còn nhấn mạnh việc khuyến khích kinh tế phi công hữu phát

triển “kinh tế phi công hữu với các hình thức như cá thể, tư doanh…là bộ phận cấu thành quan trọng của kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, có vai trò quan trọng trong việc phát huy đầy đủ tính tích cực của các lực lượng xã hội, tăng nhanh phát triển sức sản xuất” (trích nguồn: “Văn kiện Đại hội XVI Đảng Cộng Sản Trung Quốc”, Nxb Nhân dân, Bắc Kinh, 2002).

Nhà nước đảm bảo quyền lợi tài sản, thực hiện thu thuế công bằng, khuyến khích tư nhân

mở rộng đầu tư nâng cấp doanh nghiệp để đủ sức vóc cạnh tranh với các tập đoàn tàichính quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhất là từ sau khi gia nhập WTO năm 2001

♦ Chủ trương đa dạng hóa sở hữu, tiến hành xây dựng chế độ doanh nghiệp hiện đại

Giai đoạn 2002 đến nay, Trung Quốc vẫn tiếp tục thực hiện nhiều biện pháp nhằmthay đổi cơ chế kinh doanh theo hướng hiện đại hơn, hiệu quả hơn trên nguyên tắc “bacải một tăng cường” (cải tiến công tác doanh nghiệp, cải tạo kỹ thuật, cải thiện hiệu quảkinh doanh của doanh nghiệp và tăng cường quản lý doanh nghiệp) Thông qua việc cảitạo đã hình thành “5 cơ chế”.Một là, hình thành cơ chế đào thải doanh nghiệp, làm chodoanh nghiệp tồn tại và phát triển trong thị trường theo yêu cầu ‘khuyến khích sáp nhập,yêu cầu phá sản, nắm lớn buông nhỏ”.Hai là hình thành cơ chế duy trì và gia tăng nguồnvốn quốc hữu đảm bảo lợi ích căn bản của Nhà nước với tư cách là người sở hữu Ba làhình thành cơ chế việc làm có thể phát huy tác dụng của cơ chế thị trường trong vấn đềphân bố lao động xã hội Bốn là hình thành cơ chế đảm bảo an sinh xã hội như cấc vấn đề

về trợ cấp lao động, bảo hiểm xã hội…Năm là hình thành cơ chế cạnh tranh trong việctuyển chọn người kinh doanh, tạo môi trường cho người nhân tài phát triển

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu gia nhập WTO, vẫn còn nhiều doanh nghiệp thua lỗgây tổn thất lớn đến ngân sách nhà nước Tháng 10 năm 2001, lần đầu tiên Trung Quốccho phép các đối tác kinh doanh được tham gia vào việc xử lý những tài sản không manglại hiệu quả sử dụng Kể từ khi gia nhập WTO, một lực lượng tài chính thứ ba – tư nhâncũng dần được hình thành và phát triển khá nhanh chóng Những năm này Trung Quốcđược xem là “công xưởng của thế giới” khi luôn đi đầu trong các loại sản phẩm như tủlạnh, máy giặt, tivi màu, máy điều hòa…Trải qua nhiều năm phấn đấu Trung Quốc đãthực sự trở thành “ông vua” của các sản phẩm công nghệ với mẫu mã đẹp và giá rẻ, pháthuy được lợi thế về 1,3 tỷ dân của mình.

♦ Thực hiện cải cách cơ cấu kinh tế:

Nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế thị trường, kể từ những năm đầu của giai đoạn cảicách Trung Quốc đã rất coi trọng việc điều chỉnh cơ cấu ngành kinh tế, thực hiện sựchuyển dịch của ba khu vực nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ

Về nông nghiệp, chú trọng yếu tố kỹ thuật vào các sản phẩm nông nghiệp, cải thiện cơ

sở hạ tầng ở nông thôn để phát huy tối đa sức sản xuất ở khu vực nông thôn, đảm bảo

“hậu phương” lương thực và góp phần nâng cao sức canh tranh trên thị trường thế giới.Trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, chú trọng đến bảo vệ rừng, bảo

vệ đất và tài nguyên, chú trọng kết hợp giữa kĩ thuật sinh thái và các loại kĩ thuật hiệnđại, đồng thời chú trọng ngăn chặn ô nhiễm công nghiệp, ô nhiễm trong thành phố ảnhhưởng đến nông nghiệp và nông thôn

Về công nghiệp, từ sau gia nhập WTO Chính phủ Trung Quốc chủ trương phải tăngnhanh cải tổ, cải tạo và nâng cấp cơ cấu ngành công nghiệp Đại hội XVI của Đảng Cộngsản Trung Quốc thực hiện lấy phát triển làm chủ đề, lấy thị trường làm phương hướng,lấy cải cách mở cửa và tiến bộ khoa học kỹ thuật làm động lực, lấy tin tức hóa làm trọngđiểm để thúc đẩy công nghiệp hóa Thực hiện đào thải các ngành công nghiệp lạc hậu,loại bỏ những ngành ô nhiễm môi trường, giữ vững và nâng cao các ngành tập trung sức

lao động hiện có lợi thế so sánh và các ngành công nghiệp mũi nhọn có hàm lượng kĩthuật cao Trong thời gian kế hoạch 5 năm lần thứ 10 (từ năm 2000 đến năm 2005 )Trung Quốc đề ra phải chú trọng xây dựng các công trình kĩ thuật cao như mạng lướithông tin, đương điện, hệ thống kĩ thuật số, đường sắt cao tốc, máy bay kiểu mới, côngnghệ sinh học, công trình chế lọc dầu…Nhanh chóng phát triển các ngành công nghiệptrọng điểm như ngành phần mềm máy tính, thương mại điện tử, những sản phẩm về anninh thông tin, sản phẩm điện tử kỹ thuật số, linh kiện điện tử, xe ô tô dùng nhiên liệusạch…Sản lượng ngành công nghiệp chủ yếu đứng hàng đầu thế giới Trung Quốc đã giảiquyết được cơ bản vấn đề cung không đủ cầu và xuất khẩu thu ngoại tệ, tuy nhiên vẫncòn tồn đọng một cơ cấu hàng hóa bất hợp lý, khoảng cách ứng dụng công nghệ kĩ thuâtvới thế giới còn nhiều điểm bất cập Đại đa số doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp nhànước nhân viên quá nhiều, đặc biệt là thiếu những nhân viên kĩ thuật cao và những ngườiquản lý có trình độ cao

Về lĩnh vực dịch vụ, từng bước thực hiện theo “Hiệp định chung về mậu dịch dịchvụ” của tổ chức WTO, thực hiện tự do hóa và chính sách mở cửa có chọn lọc phù hợp với

sự ổn định xã hội và an ninh quốc phòng Đặc biệt những ngành lấy khoa học kĩ thuật caolàm hạt nhân thì lại chủ trương khuyến khích mở cửa, cho phép các nhân viên kỹ thuậtchuyên nghiệp nước ngoài vào để thu hút kỹ thuật tiên tiến, thu hút vốn, thúc đẩy pháttriển những ngành này

Ngoài ra, để từng bước dịch chuyển trong cơ cấu kinh tế, Trung Quốc chủ trương

nhấn mạnh “tiếp tục thực hiện chiến lược khai thác và phát triển miền Tây, thúc đẩy sự phát triển hài hòa giữa các vùng…khai thác và phát triển các vùng căn cứ cách mạng cũ, vùng dân tộc thiểu số, vùng biên giới và vùng nghèo khó” (trích nguồn “Điều chỉnh một

số chính sách kinh tế ở Trung Quốc giai đoạn 1992-2010” – TS Nguyễn Kim Bảo)

♦ Thực hiện chính sách về tiền tệ:

Từ sau cải cách, ổn định tiền tệ trở thành mục tiêu hàng đầu, chính sách tiền tệ TrungQuốc đã chuyển từ mục tiêu kép sang mục tiêu đơn nhất Sau khi gia nhập WTO cho đếnnay, một lượng vón lớn từ nước ngoài đổ vào thị trường tiền tệ Trung Quốc từng bướcphải hòa nhập với thị trường tiền tệ thế giới khó tránh khỏi những ảnh hưởng mạnh mẽ từnhững biến động của các yếu tố ngoại sinh Nhiều công cụ tiền tệ đã được áp dụng nhưthực hiện chính sách đồng nhân dân tệ yếu tác động tích cực đến xuất khẩu, dự trữ ngoạihối được tảng cường và thu hút lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài Từng bước thắt chặttiền tệ, nâng cao lãi suất tiền gửi đồng nhân dân tệ đồng thời hạ thấp lãi suất đồng đôla

mỹ, khống chế lượng cung tiền và hạ thấp tối đa tỉ lệ dữ trữ bắt buộc đối với các ngânhang thương mại Thực hiện cơ chế tỷ giá thả nổi, tính lưu động của nguồn vốn được tăngcường khiến cho cơ chế hình thành lãi suất ngày một phức tạp, đòi hỏi những phán đoánchính xác và thao tác phân tích kỹ càng, chuyên nghiệp của Ngân hang Trung ương

♦ Chính sách ngoại thương và thu hút vốn đầu tư nước ngoài:

Thực hiện bảo hộ thuế quan đối với các ngành dễ bị tổn thương hoặc có tác động xấuđến đời sống của người nông dân Điều tiết chính sách nhập khẩu cả về số lượng và giá

cả, từng bước xóa bỏ những chênh lệch về giá cả và chất lượng giữa hang hóa nội địa vàquốc tế Đối với những ngành thiếu cạnh tranh thì sẽ bị đào thải theo quy luật kinh tế thịtrường Thực hiện thu thuế xuất khẩu để mở rộng quỹ phát triển xuất khẩu và quỹ rủi roxuất khẩu Chú trọng chính sách “nắm lớn buông nhỏ” đối với các doanh nghiệp quốchữu, giữ vững thị trường ngoại hối nhất là duy trì sự ổn định của tỷ giá đồng nhân dân tệnhằm hỗ trợ tốt cho ngoại thương

Về việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, Trung Quốc tiếp tục lựa chọn chính sách “lấy thịtrường đổi lấy kĩ thuật” cho phép TNCs ( Trans National Corporations – các công tyxuyên quốc gia) chiếm lĩnh một phần thị trường trong nước, tăng cường vốn đầu tư, sửdụng được những tiến bộ khoa học kĩ thuật nâng cao khả năng sản xuất và khai thác sảnphẩm thúc đẩy sự phát triển của một loạt ngành nghề và các doanh nghiệp liên quan