Sáng kiến kinh nghiệm về dạy học tích hợp chương III của Tin học 10

Sáng kiến kinh nghiệm về dạy học tích hợp chương III của Tin học 10

có nhiều người cho rằng Tin học là một môn học mà sự cung cấp kiến thức diễn

ra một chiều bởi học tin học, chỉ đơn giản là học cách sử dụng máy tính Bêncạnh đó, không ít ý kiến cho rằng tin học là 1 môn học gắn liền với máy móc, rấtkhô khan bởi đây là một môn học mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng,nhiều thuật ngữ chuyên ngành, ngôn ngữ Tiếng Anh Hơn nữa, trong suy nghĩcủa đại đa số học sinh, tin học là 1 môn học phụ, do đó không được các em quantâm, đầu tư nhiều thời gian cho môn học này

Tuy nhiên, môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh nhữnghiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại,phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụngmáy tính phục vụ học tập và cuộc sống Do đó, nhiệm vụ hàng đầu của 1 giáoviên tin học là không ngừng đổi mới phương pháp dạy học nhằm kích thích sựham học, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh

Trong quá trình giảng dạy tin học nói chung và tin học lớp 10 nói riêng,tôi nhận thấy phương pháp dạy học tích hợp đem lại rất nhiều hiệu quả trongviệc khơi gợi niềm đam mê, hứng thú của học sinh qua từng bài học Bởi tíchhợp là một xu thế phổ biến trong dạy học hiện đại Nó giúp học sinh tiết kiệmthời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhận thức, có thể tránh được nhữngbiểu hiện cô lập, tách rời từng phương diện kiến thức, đồng thời phát triển tưduy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức linh hoạt vào cácyêu cầu môn học, phân môn cụ thể trong chương trình học tập theo nhiều cách

khác nhau Và vì thế việc nắm kiến thức sẽ sâu sắc, hệ thống và lâu bền hơn Do

đó, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài: “Tích hợp trong dạy học chương 3- tin học

lớp 10” nhằm chia sẻ một số kinh nghiệm của bản thân trong quá trình dạy học

tại trường THPT Bùi Dục Tài

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Tìm hiểu về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp

- Tìm hiểu về chất lượng bộ môn Tin học và tìm giải pháp nâng cao chất lượngtrong dạy học

- Chỉ ra các nội dung có thể tích hợp, lồng ghép trong chương trình chương tin học lớp 10

3 Giúp bản thân học hỏi nhiều hơn, nâng cao nghiệp vụ sư phạm, hoàn thiện kinhnghiệm dạy học

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Chương 3, chương trình Tin học 10

IV ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU

- Học sinh lớp 10A, 10B1, 10B2 trường THPT Bùi Dục Tài năm học 2015-2016

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm.

VI PHẠM VI, KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

- Thực nghiệm trong năm học: 2015 – 2016

- Lớp thực nghiệm: 10A, 10B1, 10B2

- Tiếp tục thực hiện trong năm học: 2016 – 2017

- Rút kinh nghiệm sau khi đánh giá kết quả học tập của học sinh vào cuối kì 2

- Trao đổi, thảo luận, góp ý thông qua sinh hoạt chuyên môn của tổ tin- trườngTHPT Bùi Dục Tài

-B NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động,

chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”.

Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng

nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.

Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp cácnội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (Theo cách hiểu truyềnthống từ trước tới nay) thành một “môn học” mới hoặc lồng ghép các nội dungcần thiết vào những nội dung vốn có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dunggiáo dục dân số, giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục vănhóa ứng xử…xây dựng môn học tích hợp từ các môn học truyền thống

Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trongviệc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong xây dựngchương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới Quan điểm tích hợp được xâydựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạyhọc Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết

Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tíchhợp trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyếtnhững vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với họcsinh so với việc các môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng rẽ Tíchhợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của ngườihọc, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyếtcác vấn đề của cuộc sống hiện đại Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trênthế giới đã thực hiện quan điểm tích hợp trong dạy học và cho rằng quan điểmnày đã đem lại hiệu quả nhất định

Quan điểm dạy học tích hợp hay dạy cách học, dạy tự đọc, tự học khôngcoi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh Vấn đề là phải xử lí đúng đắn mốiquan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình thành, phát triểnnăng lực, tiềm lực cho học sinh Đây thực chất là biến quá trình truyền thụ trithức thành quá trình học sinh tự ý thức về phương pháp chiếm lĩnh tri thức, hìnhthành kĩ năng

II THỰC TRẠNG

- Sáng kiến kinh nghiệm: Tích hợp trong dạy học chương 3- tin học lớp 10,trước tiên xuất phát từ ý tưởng: làm thế nào để dạy – học tin học thêm hứng thú?Làm thế nào để học sinh không còn xem việc học soạn thảo văn bản trongchương trình tin học 10 chỉ đơn giản là học cách gõ máy tính? Làm thế nào đểnhững em học sinh đã từng học soạn thảo văn bản ở cấp 2 xem đây là 1 môn học

có nhiều điều mới lạ cần khám phá? Làm thế nào để học sinh có thể vận dụng

mọi hiểu biết của mình để giải quyết một vấn đề khoa học và có hiệu quả tốtnhất, không bị gò bó, căng thẳng, nhàm chán?

- Mặt khác, dạy học tích hợp cũng đang là phong trào của mỗi địa phương,trường học, giáo viên, học sinh cũng tích cực thực hiện Bởi vậy, đề tài của Tôicũng bám sát những mục tiêu và sự định hướng đó Nó sẽ là một cái nhìn mới,một cách tiếp cận mới trong giảng dạy Tin học nói chung, trong chương 3- tinhọc lớp 10 nói riêng

III NỘI DUNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Ở nội dung này, Sáng kiến kinh nghiệm của tôi sẽ tập trung vào việc dẫn dắt mô

tả từng khía cạnh vấn đề qua các bước cụ thể của quy trình thiết kế một bài học.Nội dung tích hợp, lồng ghép được thể hiện qua từng bài học

III.1 Mô tả qua cấu trúc một bài học:

1 Mục tiêu bài học:

- Phần kiến thức:

+ Theo chuẩn kiến thức kĩ năng môn học

+ Phần mới: Học sinh biết tìm hiểu, vận dụng kiến thức tổng hợp để giải quyếtvấn đề

- Phần kĩ năng:

+ Theo chuẩn kiến thức kĩ năng

+ Theo yêu cầu cụ thể của đặc trưng thể loại

+ Phần mới: Kĩ năng tổng hợp, liên hệ, vận dụng

- Phần thái độ:

+ Theo chuẩn kiến thức kĩ năng

+ Phần mới: Kĩ năng tự nghiên cứu, tổng hợp

2 Chuẩn bị phương tiện:

- Giáo viên:

+ Theo yêu cầu của bài học: Tài liệu, sách các loại, phương tiện dạy học

+ Phần mới: lựa chọn, xây dựng kiến thức tích hợp

- Học sinh: Ngoài đồ dùng, thiết bị, cần đầu tư tìm hiểu kiến thức của các mônhọc khác, của các tư tưởng, vấn đề xã hội có liên quan

3 Hoạt động dạy học:

- Bước 1:

+ Giáo viên xây dựng, thiết kế bài học theo phân phối chương trình

+ Giao nhiệm vụ cho học sinh: Chuẩn bị bài, sưu tầm, tìm hiểu kiến thức liênmôn, tích hợp cần có trong bài học

- Bước 2: Triển khai thành các hoạt động dạy – học trên lớp.

+ Theo tiến trình, cấu trúc bài học, đặc trưng bộ môn

+ Khéo léo lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục khác, các kiến thức liênquan đến các môn học khác

+ Khuyến khích học sinh tìm tòi, chủ động sáng tạo

- Bước 3: Tổng kết – Rút kinh nghiêm: Củng cố nội dung kiến thức, kĩ năng.

- Bước 4: Giao nhiệm vụ cho những bài học tiếp theo.

-III.2 Các nội dung tích hợp trong chương 3- tin học lớp 10

III.2.1 Bài “ Khái niệm về soạn thảo văn bản (Tiết 1)”

1 Dạy phần “Tìm hiểu khái niệm của hệ soạn thảo văn bản”

- GV đưa ra 1 văn bản minh họa cho việc soạn văn bản bằng máy tính (xem nội

dung văn bản ở phần phụ lục 2)

GV đặt câu hỏi: trong văn bản trên, ngoài phần nội dung là phần chữ, còn cónhững nội dung nào? Từ đó nhận xét về ưu điểm của việc soạn thảo văn bảnbằng máy tính so với các hình thức soạn thảo văn bản truyền thống trước đây?

HS nhìn văn bản minh họa, suy nghĩ , trả lời

 Ngoài nội dung minh họa cho bài học, thông qua văn bản minh họa, GV còn

tích hợp thêm nội dung: đưa ra một số lời khuyên bổ ích cần thiết cho HS khi

chuẩn bị thi cử.

2 Dạy phần “ Trình bày văn bản”

- GV yêu cầu HS quan sát văn bản mẫu đã đưa ra ở phần 1 của bài (phụ lục 2),

HS thảo luận và cho biết định dạng kí tự, định dạng đoạn văn bản, định dạng

trang bao gồm những khả năng định dạng nào?

HS thảo luận, trả lời câu hỏi

III.2.2 Bài “Khái niệm soạn thảo văn bản (Tiết 2)”: có giáo án minh họa ở phần phụ lục 1.

1 Dạy phần 2a: các đơn vị xử lí trong văn bản.

- GV đặt câu hỏi: Khi học môn ngữ văn, em biết được trong văn bản có nhữngđơn vị xử lí nào? Từ đó, hãy so sánh với các đơn vị xử lí trong văn bản soạnthảo trên máy tính? HS suy nghĩ, trả lời

 Nội dung câu hỏi có tích hợp kiến thức môn ngữ văn

- GV đưa văn bản mẫu để HS xác định các đơn vị xử lí trong văn bản (phụ lục1)

 Ngoài nội dung minh họa cho bài học, thông qua văn bản, GV còn tích hợp

thêm nội dung: giáo dục an toàn giao thông (văn hóa đội mũ bảo hiểm khi tham

gia giao thông)

2 Dạy phần 2b: một số quy ước trong việc gõ văn bản.

- Đưa 2 văn bản có nội dung giống nhau nhưng cách trình bày khác nhau để HSnhận xét về ưu điểm khi gõ văn bản đúng quy ước

 Nội dung 2 văn bản có tích hợp kiến thức về vị trí địa lí của địa phương HảiLăng

III.2.3 Bài “Bài tập thực hành 6- Làm quen với Word (tiết 2)”

- Cho HS thực hành gõ tiếng Việt văn bản “ tiến sĩ Bùi Dục Tài” (phụ lục 3)

 Nội dung văn bản có tích hợp giáo dục về danh nhân văn hóa của địa phương,người mà trường được vinh dự mang tên

III.2.4 Bài “Định dạng văn bản”

1 Ở phần đặt vấn đề:

- GV đưa ra 2 văn bản có nội dung giống nhau, một văn bản đã được định dạng

và một văn bản chưa định dạng Gọi HS so sánh 2 văn bản trên (phụ lục 4)

- Từ đó GV kết luận: 2 văn bản có nội dung giống nhau, nhưng văn bản thứ 2trình bày rõ ràng, đẹp hơn  Đó là văn bản đã được định dạng Để văn bảnđược trình bày khoa học, rõ ràng, đẹp mắt… ta cần phải định dạng văn bản Vậythế nào là định dạng văn bản? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu bài “Định dạngvăn bản”

2 Trong quá trình dạy bài này: GV và HS trực tiếp thực hiện các thao tác định

dạng trên văn bản 2 đưa ra ở phần đặt vấn đề

 Ngoài tác dụng minh họa cho bài học, nội dung 2 văn bản có tích hợp giáo dụcbảo vệ môi trường

III.2.5 Bài “Bài tập thực hành 7- định dạng văn bản (tiết 3)”

- Cho HS thực hành gõ và định dạng văn bản theo mẫu: “ Trường THPT BùiDục Tài- 20 năm xây dựng và trưởng thành” (phụ lục 5)

 Nội dung văn bản có tích hợp giáo dục truyền thống nhà trường

III.2.6 Bài “Một số chức năng khác”

1 Dạy phần 1: định dạng kiểu danh sách

- Đặt vấn đề: GV gọi HS kể tên các huyện đảo của Việt Nam Sau đó gọi HS lêntrình bày trên máy

GV đưa ra văn bản trên đã được định dạng kiểu danh sách để HS quan sát và sosánh với bài làm của HS (phụ lục 6) GV kết luận: nhiều khi chúng ta cần trìnhbày phần văn bản dưới dạng liệt kê hoặc dạng số thứ tự để văn bản rõ ràng vàđẹp hơn

 Ngoài mục đích làm ví dụ để đặt vấn đề cho bài học, nội dung văn bản còn tíchhợp giáo dục chủ quyền biển đảo

III.2.7 Bài “Bài tập thực hành tổng hợp (Tiết 1)”

- GV phát bài tập thực hành cho HS soạn thảo và trình bày văn bản theo yêu cầu:

“Ứng xử văn hóa trên mạng xã hội” (phụ lục 7)

 Nội dung tích hợp: giáo dục văn hóa ứng xử cho HS

III.2.8 Bài “Bài tập thực hành tổng hợp (Tiết 2)”

- GV phát bài tập thực hành tổng hợp cho HS làm (phụ lục 8)

1 Soạn thảo văn bản theo mẫu “Các di tích lịch sử tỉnh Quảng Trị”

- GV hướng dẫn thêm cho HS chèn 1 hình ảnh vào văn bản

 Nội dung tích hợp: giáo dục lịch sử địa phương

2.Lập bảng thống kê tai nạn giao thông năm 2015

 Nội dung tích hợp: giáo dục an toàn giao thông

III.3 Ví dụ minh họa

Giáo án giảng dạy bài “Khái niệm soạn thảo văn bản (tiết 2)”: phần phụ lục 1

IV KẾT QUẢ

Trong thời gian 1 năm áp dụng sáng kiến kinh nghiệm của mình tôi đã nhận thấykết quả học tập của học sinh đã thay đổi rõ rệt so với những năm đầu chưa ápdụng Cụ thể như sau:

Hai năm đầu chưa áp dụng các giải pháp của đề tài

TB trở lên

Tỉ lệ sốSĩ

Số HS đạtđiểm

TB trở lên

số

Số HS đạtđiểm

Số HS đạtđiểm

Sĩsố

Số HS đạtđiểm

- Số lượng học sinh hiểu bài được cải thiện rất đáng kể ( từ 61% lên trên 93%)

- Đa phần học sinh chú ý nghe giảng, nhiệt tình xây dựng bài

- Khi soạn bài có tích hợp giáo dục các nội dung khác sẽ giúp giáo viên tiếp cậntốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra Từ đó tổ chức hướng dẫn họcsinh sẽ linh hoạt hơn, sinh động hơn Học sinh có hứng thú học tập, tìm tòi,khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ, sang tạo nhiều hơn Từ đó vận dụngkiến thức vào thực tế tốt hơn

2 Những mặt chưa đạt được

Vẫn còn một số học sinh chưa hiểu được bài với nhiều lí do khác nhau ví dụnhư: Chất lượng đầu vào của nhà trường còn thấp, khả năng tiếp thu không tốt,chưa thật sự chú ý nghe giảng, là học sinh nông thôn nên điều kiện tiếp xúc vớimáy tính còn ít, gây cản trở trong việc học tập…

-II KẾT LUẬN

Từ cơ sở lí luận của đề tài đã nói lên tính khoa học đề tài là hoàn toàn hợp lí

và ưu điểm vượt trội của đề tài so với phương pháp cũ khi áp dụng vào thực tế.Thông qua quá trình thực nghiệm từ bảng thống kê kết quả trên ta thấy cácđối tượng được chọn trong mỗi năm thực nghiệm là tương đối bằng nhau vàtương đối đồng đều về chất lượng nhưng với thời lượng bằng nhau thì việc áp

dụng SKKN đã cho kết quả tốt hơn rất nhiều (thể hiện ở bảng thống kê kết quả).

Việc triển khai đề tài là hoàn toàn có thể thực hiện được ở tất cả các lớp 10của các trường học vì đề tài đã đưa ra cách tiếp cận đơn giản, xuất phát từ nhữngvấn đề thực tế và đồng thời cũng dựa trên tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Sách giáo khoa Tin học 10 – Hồ Sĩ Đàm – Nhà xuất bản giáo dục - 2006

2.Sách giáo viên Tin học 10 – Hồ Sĩ Đàm – Nhà xuất bản giáo dục - 2006

3.Sách bài tập Tin học 10 – Hồ Sĩ Đàm – Nhà xuất bản giáo dục - 2006

4.Tài liệu tập huấn dạy học tích hợp liên môn lĩnh vực khoa học tự nhiên dànhcho cán bộ quản lí và giáo viên THPT – vụ giáo dục trung học- năm 2015

Trương Thị Hiếu PHỤ LỤC 1: Giáo án “Khái niệm soạn thảo văn bản (tiết 2)

TÊN BÀI: KHÁI NIỆM VỀ SOẠN THẢO VĂN BẢN (TIẾT 2)

A MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Biết các khái niệm về các vấn đề liên quan đến xử lí chữ Việt trong soạn thảovăn bản

- Hiểu một số qui ước trong soạn thảo văn bản

- Biết cách gõ văn bản chữ Việt, bộ mã chữ Việt, bộ phông chữ Việt, …

- Tích hợp giáo dục an toàn giao thông, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục địa lí,lịch sử địa phương; Tích hợp kiến thức môn ngữ văn, lịch sử

2/ Kĩ năng:

- Làm quen và bước đầu học thuộc một trong hai cách gõ văn bản

- Các kĩ năng sống được giáo dục: kĩ năng phân tích để giải quyết vấn đề; kĩnăng hợp tác để làm việc theo nhóm có hiệu quả hơn

3/ Thái độ:

- Yêu thích môn học, có tính kỷ luật cao

- Rèn luyện tinh thần hợp tác, giúp đỡ nhau khi làm việc nhóm

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: thuyết trình, vấn đáp, dạy học theo dự án.

- Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ, lược đồ tư duy, trình bày một phút

2/ Kiểm tra bài cũ:

Hệ soạn thảo văn bản là gi?

Nêu các chức năng của hệ soạn thảo văn bản?

3/ Nội dung bài mới:

a> Đặt vấn đề: Ngày nay, chúng ta tiếp xúc nhiều với các văn bản được gõ trên

máy tính, trong số đó có nhiều văn bản không tuân theo các quy ước chung củaviệc soạn thảo, gây ra sự không nhất quán và thiếu tôn trọng người đọc Một yêucầu quan trọng khi bắt đầu soạn thảo văn bản là phải tôn trọng các quy địnhchung này để văn bản soạn thảo được nhất quán và khoa học

-b>Triển khai bài dạy:

- Ở tiết trước, chia lớp thành 4 nhóm chuẩn bị ở nhà 4 vấn đề:

Nhóm 1: các đơn vị xử lí trong văn bản

Nhóm 2: một số quy ước trong việc gõ văn bản

Nhóm 3: xử lí chữ Việt trong máy tính và gõ chữ Việt

Nhóm 4: bộ mã chữ Việt và bộ font chữ Việt

- Các nhóm thảo luận ở nhà, trình bày bài lên bảng phụ

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Hoạt động 1: tìm hiểu các đơn vị xử lí

trong văn bản (10p)

- Tổ chức lớp ngồi theo nhóm

- GV phát phiếu học tập cho HS

- GV: Khi học môn ngữ văn, em được

biết trong văn bản có những đơn vị xử

lí nào?

HS trả lời

- Gọi đại diện nhóm 1 lên bảng trình

bày nội dung đã thảo luận ở nhà

- Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

cho bài trình bày của nhóm 1

- GV: đưa ra 1 văn bản (bài tập 1), yêu

cầu HS xác định các đơn vị xử lí trong

ra trên 1 trang giấy.

Trang màn hình: phần văn bản hiển thị

trên màn hình tại một thời điểm.

2 Một số qui ước trong việc gõ văn bản.

a Các đơn vị xử lí trong văn bản.

Hoạt động 2: Tìm hiểu 1 số quy ước

trong việc gõ văn bản ( 10 phút)

- GV đưa ra 2 đoạn văn bản (bài tập 2)

thể hiện cùng 1 nội dung nhưng cách

trình bày khác nhau, em hãy so sánh

cách trình bày của 2 đoạn văn trên?

- Kết luận: đoạn văn bản thứ nhất trình

bày không theo một quy ước cụ thể

nào, do đó nó thiếu tính thẩm mĩ, tính

nhất quán và khoa học, gây khó chịu

cho người đọc Do đó khi soạn thảo văn

bản, cần phải tuân theo một số quy ước

b Một số qui ước trong việc gõ văn bản

- Các dấu ngắt câu: đặt sát vào từđứng trước nó