Nghị quyết chỉ rõ: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và ho
Trang 1Đại học quốc gia hà nội Tr-ờng Đại học khoa học xã hội và nhân văn
-
Đỗ Thị Tiến Thành
Đảng bộ tỉnh hòa bình lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa
từ năm 2006 đến năm 2015
LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ
Hà Nội – 2016
Trang 2Đại học quốc gia hà nội Tr-ờng Đại học khoa học xã hội và nhân văn
-
Đỗ Thị Tiến Thành
Đảng bộ tỉnh hòa bình lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa
từ năm 2006 đến năm 2015
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng
Mã số: 60220315
Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: TS Lê Thị Minh Hạnh
Hà Nội – 201
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh hun đúc nên phẩm chất cốt cách con người Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước Nền tảng đó giúp cho nhân dân ta vượt qua bao khó khăn thử thách, đánh thắng mọi kẻ thù, giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc và nền độc lập Nhận thức được vai trò quan trọng của văn hóa, của việc xây dựng đời sống văn hóa, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương chính sách về văn hóa, coi văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển của kinh tế, xã hội được thể hiện qua các chỉ thị, nghị quyết của Đảng
Một trong những văn kiện có tính chiến lược, đánh dấu sự phát triển tư duy lý luận của Đảng về văn hóa là Nghị quyết Hội nghị lần 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (1998) Nghị quyết chỉ rõ: Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng văn minh tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa xã hội
Nghị quyết đưa ra 5 quan điểm chỉ đạo, 10 nhiệm vụ cụ thể và 4 giải pháp lớn trong đó các giải pháp: phát động phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, huy động mọi lực lượng nhân dân và cả hệ thống chính trị từ trên xuống dưới, từ trong Đảng, cơ quan nhà nước, các đoàn thể tích cực tham gia phong trào…
vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng văn minh
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (2001) của Đảng tiếp tục khẳng định: Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội
Trang 4Đại hội X của Đảng (2006) nhấn mạnh: tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế, xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Tiếp nối tinh thần đó, tại Đại hội XI (2011) Đảng đã thông qua Cương lĩnh xây
dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm
2011) chỉ rõ: Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ tiến bộ; làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển
Với đường lối chủ trương phát triển văn hóa của Đảng và Nhà nước, Đảng bộ tỉnh Hòa Bình đã lãnh đạo nhân dân xây dựng đời sống văn hóa, góp phần tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển
Những kết quả đạt được của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình trong việc lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa có ý nghĩa sâu sắc đối với sự phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh Đồng thời, khẳng định sự đúng đắn của đường lối chính sách xây dựng văn hóa của Đảng nói chung và Đảng bộ tỉnh Hòa Bình nói riêng
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, trong lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở Hòa Bình còn có những hạn chế do những nguyên nhân chủ quan và khách quan Vì vậy, nghiên cứu vấn đề Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa là cần thiết Trên cơ sở đó rút ra kinh nghiệm nhằm thực hiện có hiệu quả công tác lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở tỉnh Hòa Bình hiện nay
Từ những lí do trên tôi chọn đề tài: Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lãnh đạo xây
dựng đời sống văn hóa từ năm 2006 đến năm 2015 làm luận văn thạc sĩ khoa học
lịch sử của mình
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề xây dựng đời sống văn hóa được thực hiện trên phạm vi cả nước Có thể kể đến một số nhóm công trình tiêu biểu như:
Trang 5Thứ nhất: Một số tác phẩm viết về đường lối văn hóa của Đảng: Đỗ Đình Hãng (1999), Lí luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng, Nxb Văn hóa dân tộc; Đỗ Đình Hãng (2006), Tìm hiểu về đường lối văn hóa của Đảng cộng sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Phạm Duy Đức (2010), Đường lối văn hóa của
Đảng cộng sản Việt Nam từ 1930 đến nay, Nxb Văn hóa thông tin… Ở những công
trình này, các tác giả đã trình bày cụ thể những cơ sở hình thành quan điểm của Đảng về văn hóa, chủ trương chính sách phát triển văn hóa ở nước ta từ năm 1930 đến nay
Thứ hai: Những sách báo tạp chí viết về xây dựng đời sống văn hóa: Phạm
Quang Nghị, Để văn hóa trở thành một động lực bên trong của sự phát triển, thúc
đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí văn hóa nghệ thuật,
(Số 149); Nguyễn Trung Thu (1999), Thực hiện nghị quyết Trung ương 5 về cuộc
vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, Tạp chí tư tưởng văn hóa,
(Số 07); Hoàng Vinh (1999), Mấy vấn đề lí luận và thực tiễn xây dựng đời sống văn
hóa cơ sở ở nước ta, Nxb Văn hóa thông tin; Nguyễn Khoa Điềm (2000), Đẩy mạnh phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí văn hóa nghệ thuật, (Số 4); Trung Đông
(2002), Để có một phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, Nxb Văn hóa nghệ thuật, Viện văn hóa, Hà Nội; Phạm Duy Đức (2010), Phát triển Văn
hóa Việt Nam giai đoạn 2011- 2020, những vấn đề phương pháp luận, Nxb Văn
hóa, Hà Nội … Trong những tác phẩm, bài viết này các tác giả làm rõ những vấn
đề lí luận và thực tiễn trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, những hạn chế còn tồn tại từ đó đưa ra một số phương hướng giải pháp để đẩy mạnh việc xây dựng đời sống văn hóa hiện nay
Thứ ba: Đối với tỉnh Hòa Bình, nghiên cứu về văn hóa có một số tác phẩm
như: Nguyễn Thị Thanh Nga (2007), Văn hóa truyền thống một số tộc người ở Hòa Bình, Nxb Văn hóa dân tộc; Bùi Huy Vọng (2014), Làng Mường ở Hòa Bình, Nxb
Văn hóa thông tin; Kỷ yếu hội thảo văn hóa dân tộc Mường tại Hòa Bình (9
1993)…
Trang 6Dù đã có nhiều tài liệu nói về đời sống văn hóa nhưng đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu về Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2006 đến năm 2015 Tuy nhiên, các công trình trên là nguồn tài liệu quý mà tôi có thể tham khảo để thực hiện luận văn
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Làm rõ vai trò của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình trong lãnh đạo, thực hiện đường lối chủ trương của Đảng về xây dựng đời sống văn hóa của tỉnh Hòa Bình từ năm 2006 đến năm 2015 Trên cơ sở đó đánh giá những ưu điểm và hạn chế, từ đó đúc rút kinh nghiệm có giá trị tham khảo trong những năm tiếp theo
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Hòa Bình tác động đến quá trình lãnh đạo thực hiện xây dựng đời sống văn hóa
- Hệ thống hóa quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng bộ tỉnh Hòa Bình về xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2006 đến năm 2015
- Phân tích quá trình Đảng bộ tỉnh Hòa Bình chỉ đạo thực hiện xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2006 đến năm 2015
- Đánh giá các thành tựu, hạn chế và rút ra những kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở tỉnh Hòa Bình từ năm 2006 đến năm 2015
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Chủ trương, quá trình thực hiện của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình về xây dựng đời sống văn hóa và tình hình đời sống văn hóa tỉnh Hòa Bình dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Khái niệm đời sống văn hóa có nội hàm rất phong phú Trong khôn khổ đề tài Luận văn Thạc sĩ, luận văn quan tâm đến những nội dung chủ yếu sau: Hoạt động truyên truyền cổ động, thông tin thư viện, đọc sách báo; Hoạt động
Trang 7văn hóa nghệ thuật quần chúng; Hoạt động bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa; Hoạt động xây dựng gia đình, làng xã, cơ quan đơn vị văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; Hoạt động thể dục thể thao; Hoạt
động xây dựng thiết chế văn hóa
- Về không gian: Tỉnh Hòa Bình (gồm 10 huyện và 01 thành phố)
- Về thời gian: Nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2015
5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
5.1 Nguồn tư liệu
Nguồn tài liệu sử dụng làm luận văn bao gồm:
- Các văn kiện của Đảng, Bộ chính trị, Ban bí thư về xây dựng văn hóa
- Các văn kiện, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình
- Các báo cáo tổng kết, kết luận của tỉnh Hòa Bình
- Các tác phẩm và công trình nghiên cứu về văn hóa của các tác giả, nhà nghiên cứu đã được công bố, các sách đã xuất bản, các bài đăng trên tạp chí khoa học
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng chủ yếu phương pháp lịch sử và phương pháp logic, ngoài
ra kết hợp với phương pháp phân tích, so sánh, điều tra thực tế, đối chứng tài liệu…
để làm sáng tỏ nội dung của đề tài
6 Đóng góp của luận văn
Hình thành hệ thống tư liệu về chủ trương chính sách về xây dựng đời sống văn hóa của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình từ năm 2006 đến 2015
Khẳng định sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình trong việc xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn tỉnh
Bước đầu rút ra một số kinh nghiệm lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa của Đảng bộ tỉnh, góp phần nâng cao chất lượng công tác này ở địa phương
Trang 87 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 3 chương
Chương 1: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hòa Bình xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2006 đến năm 2010
Chương 2: Đảng bộ tỉnh Hòa Bình đẩy mạnh lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2011 đến năm 2015
Chương 3: Đảng bộ tỉnh Hòa Bình đẩy mạnh lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2011 đến năm 2015
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Phạm Văn An (2001), Đẩy mạnh cuộc vận động toàn dân xây dựng đời sống
văn hóa, Tạp chí văn hóa nghệ thuật, tập 208, (Số 10), tr 8 -10
2 Ban chỉ đạo phong trào tỉnh Hòa Bình, Kế hoạch số 2504/ KH-BCĐ, ngày
24/04/2015, Về việc tổ chức Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện phong trào
Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2011 - 1015; 10 năm thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội (2005 - 2015)
Lưu tại UBND tỉnh Hòa Bình
3 Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương (2004), Xây dựng môi trường văn hóa một
số vấn đề lý luận và thực tiễn, Hà Nội
4 Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương - Trung tâm công tác tư tưởng (2005), 10
năm thực hiện cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư (1995 - 2005), Tài liệu công tác dùng cho các báo cáo viên
số 12, Hà Nội
5 Ban thường vụ tỉnh ủy Hòa Bình, Số 29/CT/TU, ngày 23/05/2014, Chỉ thị của
Ban thưòng vụ tỉnh ủy về việc tăng cường kỉ luật kỉ cương hành chính, thực hiện nếp sống văn hóa văn minh công sở
6 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Hòa Bình (2011), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Hòa Bình
(1929 - 2010), Nxb Chính trị - hành chính
7 Trần Văn Bính (2004), Văn hóa Tây Bắc thực trạng và vấn đề đặt ra, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
8 Bộ Văn hóa thông tin (2001), Quy chế tổ chức lễ hội truyền thống, Ban hành
kèm theo quyết định số 39/2001 QĐ-BVHTT, Hà Nội, Ngày 23/08/2001
9 Bộ Văn hóa thông tin (2002), Quyết định số 01/2002/QĐ-BVHTT của bộ
trưởng văn hóa thông tin, ngày 02/01/2002, Về việc ban hành quy chế công
nhận danh hiệu văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa
Trang 1010 Bộ Văn hóa thông tin (2005), Quyết định số 61/2005/QĐ/BVHTT, ngày
4/11/2005, Về việc phê duyệt đề án quy hoạch, phát triển xã hội hóa các hoạt
động văn hoạt động văn hóa đến 2010
11 Bộ Văn hóa thông tin (2006), Quyết định số 62/2006/QĐ-BVHTT, ngày
23/06/2006, Về quy chế công nhận danh hiệu gia đình văn hóa, làng văn hóa,
tổ dân phố văn hóa
12 Bộ Văn hóa thông tin, Ủy ban thể dục thể thao (2007), Thông tư liên tịch số
22/2007/TTLT-BVHTT-UBTDTT, ngày 24/07/2007, Về việc hướng dẫn tổ
chức và hoạt động của trung tâm văn hóa - thể thao xã phường thị trấn
13 Bộ Văn hóa thông tin và Thể thao (1992), Thập kỷ thế giới phát triển văn hóa,
Hà Nội
14 Chính phủ (1998), Chương trình hành động của chính phủ thực hiện nghị
quyết Trung ương 5 Ban chấp hành Trung ương khóa VIII, Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, Hà Nội
ngày 15/09/1998
15 Đinh Xuân Dũng (2003), Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, Ban tư tưởng văn
hóa Trung ương
16 Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VI, Nxb Sự thật, Hà Nội
17 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì
quá độ lên CNXH, Nxb Sự thật, Hà Nội
18 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VII, Nxb Sự thật, Hà Nội
19 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
20 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 BCHTW khóa
VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2000), Các nghị quyết của Trung ương 1996-1999,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
Trang 1122 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
24 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
25 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện Đảng toàn tập, Tập37, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội
26 Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hòa Bình (2006), Văn
kiện đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lần thứ XIV (Nhiệm kỳ 2006 -2010), Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hòa Bình
27 Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hòa Bình (2011), Kỷ
yếu đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lần thứ XV (Nhiệm kỳ 2010 - 2015), Văn phòng Tỉnh ủy Hòa Bình
28 Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hòa Bình (2015), Kỷ
yếu đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hòa Bình lần thứ XVI (Nhiệm kỳ 2015 - 2020), Văn phòng Tỉnh ủy Hòa Bình
29 Nguyễn Khoa Điềm (2000), Đẩy mạnh phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
Tạp chí văn hóa nghệ thuật, (Số 4)
30 Nguyễn Khoa Điềm (2001), Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên
tiến và đậm đà bản sắc dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
31 Nguyễn Khoa Điềm, Phạm Minh Hạc (2003), Về phát triển văn hóa và xây
dựng con người mới thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội
32 Trung Đông (2002), Để có một phòng trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời
sống văn hóa, Nxb Văn hóa nghệ thuật, Viện Văn hóa, Hà Nội
33 Phạm Duy Đức (2010), Đường lối văn hóa của Đảng cộng sản Việt Nam từ
1930 đến nay, Nxb Văn hóa thông tin