Bài giảng Melioidosis căn bệnh bị lãng quên

Bài giảng Melioidosis căn bệnh bị lãng quên trình bày bệnh Melioidosis, đường lây bệnh Melioidosis, kết quả cấy bệnh phẩm với B. Pseudomallei quyết định chẩn đoán xác định; kháng sinh điều trị Melioidosis...

Trang 1

MELIOIDOSIS CĂN BỆNH BỊ LÃNG QUÊN

Trang 2

QUÝ VỊ ĐỒNG NGHIỆP ĐÃ BAO GIỜ NGHE NÓI VỀ

BỆNH NÀY CHƢA?

Trang 3

Bệnh Melioidosis

 Thuyền trưởng, nhà bệnh lý học

Alfred Whitmore và trợ lý của ông CS

Krishnaswami, mô tả melioidosis:

1911-1912

 Vi khuẩn Gram âm Burkholderia

pseudomallei được phân lập từ

người nghiện ma túy tại Rangoon

Myanma

Indian Medical Gazette 1912;47:262–267

Trang 4

 Bệnh Melioidosis có ở động vật và con

người

 B pseudomallei được phân loại là

chất độc sinh học cấp 1 bởi Trung tâm

chất độc sinh học của Mỹ (US Federal

Select Agent Program) (ngang hàng

với Bacillus anthracis, virus Ebola…)

Trang 5

- Viêm phổi nhiều hơn trong mùa mưa

- VK có trong nước

- Ổ dịch bùng phát do ô nhiễm cây trồng trong nước

- Viêm tuyến mang tai cấp tính ở trẻ em và người lớn

Trang 6

Cơ địa

 Gặp nhiều ở người lớn hơn trẻ em

 Các cơ địa thường gặp: đái tháo đường, nghiện rượu, bệnh thận mạn, bệnh phổi mạn, bệnh ác tính, suy giảm miễn dịch, nghiện ma túy…

 Ở trẻ em chưa xác định yếu tố nguy cơ Nghiên cứu ở Malaysia cho thấy những trẻ thalassemia dễ mắc bệnh hơn

Trang 7

Thể bệnh

 88% cấp tính + bán cấp

 Thời gian bệnh 1-21 ngày (trung bình 9 ngày)

 9% bệnh mãn tính

 Thời gian bệnh > 2 tháng

 3% hoạt hóa lại từ ổ tiềm ẩn nhiễm trùng trước đây

Trang 8

Lá lách bị

rách

Khối u??

Trang 9

Nốt ở phổi không có triệu chứng? Và kết quả cấy bệnh phẩm sinh thiết bằng kim

Trang 10

Lâm sàng

 23% sốc nhiễm khuẩn

 75% viêm phổi là ổ nguyên phát

 Biểu hiện lâm sàng rất đa dạng: thường gặp áp xe

 Viêm phổi 53%

 Tiết niệu 12%

 Sang thương da (micro áp xe) 12%

 Nhiễm trùng thần kinh, xương khớp, hạch… 11%

 Nhiễm trùng huyết đơn thuần 12%

Trang 11

Viêm phổi

Lao phổi???

Trang 12

Úc:

Áp xe tiền liệt tuyến chiếm 20%

Nhiễm trùng tiết niệu

Trang 13

Nhiễm trùng da

Trang 14

Viêm khớp và tủy xương

22 tháng tuổi, viêm tủy xương hộp sọ

Trang 15

Viêm khớp và tủy xương

Trang 16

Viêm não – màng não

Trang 17

Viêm hạch

Trang 18

Áp xe tạng

Lách

gan

Thượng thận Thắt lưng chậu

Trang 19

Viêm – Áp xe tuyến mang tai

• 40% trẻ em Thái lan và

Campuchia, ít gặp ở Úc

Trang 20

Viêm – Áp xe tuyến mang tai

 Bệnh nhi 11 tháng; nhập viện tại khoa

RHM - BV Hà Tĩnh với chẩn đoán: Viêm

tuyến mang tai

 Sau 24h: cấy máu (+) B pseudomallei

Trang 21

Chẩn đoán xác định

Kết quả cấy bệnh phẩm với B pseudomallei

quyết định chẩn đoán xác định

Trang 22

Vi sinh

• Cấy máu

• Mủ

• Dịch vô trùng (khớp…)

• Đàm hoặc phết họng

– Nuôi cấy chọn lọc

• Nước tiểu

– Nuôi cấy chọn lọc sau khi

quay ly tâm

Trang 23

Vi sinh

• Nên thực hiện ở BN nghi mắc

bệnh melioidosis, ngay cả khi không bị viêm hầu, họng

• Độ nhạy 25-36% (đặc biệt là

viêm phổi và vãng khuẩn huyết)

• Có thể là mẫu dương tính duy

nhất

Wuthiekanun et al J Clin Microbiol, 2001

Trang 24

Vi sinh

Trang 25

Định danh B.pseudomallei

Khuẩn lạc có ánh kim trên môi trường thạch

(sau 48 giờ nuôi cấy)

Gram âm, hình que, oxidase dương

Kháng gentamicin và colistin; nhạy augmentin

Trang 26

NHẬY CẢM KHÁNG SINH THẠCH Mueller - Hinton 37°C 1 NGÀY

Sử dụng CLSI_2014 phiên giải cho P aeruginosa và Enterobacteriaceae (Hodgson và cs, 2009)

Định danh B.pseudomallei

Trang 27

MẦU SẮC KHUẨN LẠC THẠCH MÁU COLUMBIA 37°C 2 NGÀY

NHÌN NGHIÊNG Có ánh kim loại NHÌN THẲNG Khuẩn lạc tròn, trong, nhỏ, kích thước khoảng 1 mm

nghiêng

Vi sinh

Trang 28

MẦU SẮC KHUẨN LẠC THẠCH MacConkey 37°C 2 NGÀY

nghiêng

NHÌN NGHIÊNG Có ánh kim NHÌN THẲNG Khuẩn lạc tròn, trong, nhô cao ở vị trí trung tâm, kích thước khoảng 3 mm

Vi sinh

Trang 29

MẦU SẮC KHUẨN LẠC THẠCH UTI 37°C 2 NGÀY

nghiêng

NHÌN NGHIÊNG Khuẩn lạc nhô ở vị trí trung tâm, có ánh kim NHÌN THẲNG Khuẩn lạc tròn, trong, nhô cao ở vị trí trung tâm, kích thước khoảng 3 mm

Vi sinh

Trang 30

Khó khăn

 Lâm sàng

 BS không nghi ngờ bệnh melioidosis nên

không gửi mẫu cấy vi khuẩn

 Không lặp lại xét nghiệm nuôi cấy khi bệnh nhân vẫn còn sốt

 Vi sinh

 Không thực hiện nuôi cấy đủ 48 giờ

 Nhầm lẫn với tạp nhiễm

 Không có kỹ năng bắt khuẩn lạc khi bội nhiễm

 Máy xét nghiệm thường định danh sai

Trang 32

Kháng sinh điều trị Melioidosis

 Chia làm giai đoạn tấn công và dự phòng tái phát (thải trừ)

 Ceftazidime (IV) là lựa chọn đầu tay trong giai đoạn tấn công

 Meropenem, Imipenem dùng trong trường hợp nhiễm trùng nặng (ICU)

 Cotrimoxazole

 Nên phối hợp nếu nhiễm trùng nhiều cơ quan (bao gồm cả nhọt ngoài da) hoặc trong trường hợp nhiễm trùng tiết niệu, xương, khớp hoặc thần kinh trung ương

 Không khuyến cáo trong trường hợp viêm phổi hoặc nếu nhiễm trùng huyết không tổn thương cơ quan

Trang 33

Giai đoạn tấn công Ceftazidime Liều Darwin

50mg/kg, tối đa 2g mỗi 6 giờ

Liều Thái Lan

120mg/kg/ngày chia 3 lần

Meropenem: 25mg/kg tối đa 1g mỗi 8h

Imipenem: 25mg/kg tối đa 1g 6h

Cotrimoxazole: 8/40 mg/kg/liều đến 320/1600mg mỗi 12h

Từ 2015: 6/30 mg/kg/liều đến 320/1600mg mỗi 12h

Trang 34

 Thời gian khuyến cáo điều trị tối thiểu:

– Áp xe da: 2 tuần

– Nhiễm khuẩn huyết không tổn thương cơ quan: 2 tuần – Viêm phổi: 2 tuần hoặc 4 tuần nếu nằm ICU

– Áp xe tạng sâu: 4 tuần

– Viêm xương tủy: 6 tuần

– Nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương: 8 tuần

Trang 35

Thời gian điều trị dự phòng

Tối thiểu 3 tháng, nếu viêm tủy xương hoặc nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương thì 6 tháng

Kháng sinh

Lựa chọn đầu tay là Cotrimoxazole (liều như liều tấn công), nếu dị ứng Cotrimoxazole thay thế bằng Doxycycline hoặc

Amoxycillin-clavulanic acid

Trang 36

Dự báo phân bố toàn cầu vi khuẩn B pseudomallei

và gánh nặng của bệnh melioidosis (Nature

Microbiology, 2016)

Tổng hợp 22.338 hồ sơ bệnh melioidosis trên người và động vật

được định vị theo địa lý và sự tồn tại của vi khuẩn B ps trong môi

trường từ các báo cáo từ năm 1910 đến 2014

Evidence consensus was developed as published previously [Brady et al, PLoS NTD,2012;6(8):e1760]

Trang 37

Environmental suitability

Burkholderia pseuodmallei

1

0

Các mô hình cây hồi quy nâng cao (BRT) đã được sử dụng để ước

tính tính phù hợp môi trường đối với vi khuẩn B pseudomallei với phân giải 5km x 5km

Bhatt et al, Nature,2013;496:504-507]

Trang 38

 Mô hình hồi quy nâng cao (BRT) đã được sử dụng để ước

tính tính phù hợp môi trường đối với vi khuẩn B pseudomallei

với phân giải 5km x 5km

 Mô hình nhị thức âm và mô hình hồi quy logistic đã được sử dụng để dự báo số mắc mới và tử vong do bệnh melioidosis

trên toàn cầu vào năm 2015

Trang 39

Ước tính có 165,000 (95%CI 68,000-412,000) ca bệnh melioidosis ở người mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó có 89,000 (95%CI

36,000-227,000) trường hợp tử vong

Biểu đồ diện tích tỷ lệ mắc như một tỷ lệ diện tích địa lý quốc gia năm 2015; 44% là ở Nam Á

Trang 40

Ước tính số ca melioidosis và số ca tử vong vào năm 2015

* Có lưu hành nhưng chưa báo cáo đầy đủ

Tên nước Số mắc dự báo Tử vong dự báo

Ấn độ * 52506 (22335 - 124652) 31425 (13404 - 75601) Indonesia * 20038 (7859 - 52812) 10224 (3944 - 27524) Bangladesh * 16931 (7814 - 37794) 9454 (4325 - 21621) Nigeria * 13481 (4839 - 38348) 8324 (2959 - 23933)

Việt Nam* 10430 (4097 - 27480) 4703 (1827 - 12631) Philippines * 9116 (4819 - 18999) 4510 (2369 - 9739)

Thái Lan* 7572 (3396 - 17685) 2838 (1259 - 6678) Trung Quốc* 7174 (3099 - 15752) 2614 (1148 - 5828) Myanmar * 6247 (2513 - 15400) 3687 (1449 - 9299)

Trang 41

Nghiên cứu bệnh Melioidosis tại Darwin Triển khai từ 1 tháng 10 năm 1989

Darwin

 1049 ca cấy dương tính trong hơn 27 năm

 126 ca tử vong (12%)

Bogor

Melioidosis ở Úc

Trang 42

Tại một bệnh viện 1.000 giường bệnh ở Đông BắcThái Lan

~300 ca được xác định mỗi năm

~100 ca tử vong mỗi năm

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2877420/

Melioidosis ở Thái Lan

Trang 43

Tại một bệnh viện 1.000 giường bệnh ở Đông BắcThái Lan

Melioidosis ở Thái Lan

Trang 44

Melioidosis ở Lào

Trước năm 1999 chưa bao giờ được chẩn đoán

Trang 46

Melioidosis ở Campuchia

39 ca bệnh melioidosis được chẩn đoán từ tháng 10/2005 – 12/2008

173 ca bệnh melioidosis được chẩn đoán từ 2009 đến 2013; 51/173 viêm –

áp xe tuyến mang tai

Trang 47

1911 1921 1931 1941 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011 2021

Pons & Advier

Stanton & Fletcher

Hanoi-Vietnam

Vaucel et al.,

Alain et al.,

Chambon al., Leclerc & Sureau

Nguyen Ba Luong

Stein et al., Guillermand et al.,

Duroux Borchardt et al.,

Mo & Cuong Diamond & Pastore Pastterson et al., Spotnitz et al.,

McCormick et al., Ruff et al.,

Beck et al.,

Le Van Phung et al.,

Le Van Phung et al., Parry et al.,

Phuong, Trung et al.,

Trung et al.,

Tài liệu công bố Quốc tế về bệnh

melioidosis ở Việt Nam

Kết thúc chiến tranh

Trang 48

Melioidosis ở Việt Nam

Miền Trung??

Trang 49

Bệnh melioidosis ở

Việt Nam chỉ còn là

quá khứ??

Trang 50

70 ca melioidosis từ 06/2015 đến 12/2015 tại Bắc

Trung Bộ

Trung và cs., Clinical Microbiology and Infection 2017

Trang 51

Trước 2015, chưa có số liệu bệnh melioidosis, từ 1/2015 - 8/2017, có 22 bệnh nhi cấy các bệnh phẩm

dương tính với Burkholderia pseudomallei.

Trang 52

2012-2015, có 64 ca

melioidosis

01-12/2015, phát hiện 25

ca melioidosis

Trang 53

2016-2017, có 6 ca

melioidosis

5/2015 - 4/2016: 31

ca melioidosis

Trang 54

Từ 01/2009 đến 08/2017: 123 ca

melioidosis

Trang 55

Số ca melioidosis thật sự ở Việt Nam?

Melioidosis cần đƣợc “nhớ lại” sau một thời gian bị

lãng quên!!

Trang 56

CẢM ƠN SỰ THEO DÕI CỦA QUÝ

THẦY CÔ VÀ ĐỒNG NGHIỆP!

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	7,42 MB