Tính tương tác trong quá trình tiếp nhận các chương trình truyền hình thực tế của nhóm công chúng sinh viên TP.HCM.... Nhu cầu và thị hiếu theo dõi các chương trình truyền hình thực tế c
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
………
ĐỖ THỊ THU TRANG
CÔNG CHÚNG TRẺ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC TIẾP NHẬN CÁC CHƯƠNG TRÌNH
TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ Chuyên ngành: Báo chí học
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
………
ĐỖ THỊ THU TRANG
CÔNG CHÚNG TRẺ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC TIẾP NHẬN CÁC CHƯƠNG TRÌNH
TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60 32 01 01
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Phương Trang
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan kết quả luận văn này là nghiên cứu của riêng tôi dưới sự
hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học và chưa từng được công bố trong các
công trình nghiên cứu của ai khác
Tác giả luận văn
Đỗ Thị Thu Trang
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học của tôi, TS Nguyễn Thị Phương Trang, người đã tận tình hướng dẫn và tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành xong luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên của bốn trường đại học: ĐH Khoa học xã hội & nhân văn TP.HCM, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Bách khoa TP.HCM, ĐH Sư phạm
kỹ thuật TP.HCM đã nhiệt tình tham gia vào nghiên cứu này
Tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến thầy, cô Khoa Báo chí & Truyền thông đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện luận án
Sau cùng, tôi xin tri ân gia đình, bạn bè và những người thân thiết đã luôn tin tưởng, động viên và hỗ trợ tôi trong suốt thời gian qua
Trang 5MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 10
1 Lý do chọn đề tài 10
2 Lịch sử vấn đề Error! Bookmark not defined
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi đề tài Error! Bookmark not defined
5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu Error! Bookmark not defined
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Error! Bookmark not defined
7 Bố cục luận văn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TRUYỀN HÌNH THỰC TẾ
TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined
1.1.1 Công chúng và công chúng truyền thông đại chúngError! Bookmark not defined
1.1.2 Công chúng truyền hình Error! Bookmark not defined
1.1.3 Công chúng sinh viên Error! Bookmark not defined
1.2 Tổng quan về truyền hình thực tế tại Việt Nam hiện nayError! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.2.2 Truyền hình thực tế tại Việt Nam Error! Bookmark not defined
1.2.3 Đặc điểm chung trong việc tiếp nhận các chương trình truyền hình thực
tế của công chúng Việt hiện nay Error! Bookmark not defined
1.2.4 Tính hai mặt của các chương trình truyền hình thực tế hiện nay Error!
Bookmark not defined
1.3 Thông tin về mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Trang 6Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TIẾP NHẬN CÁC CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN
HÌNH THỰC TẾ CỦA CÔNG CHÚNG TRẺ TP.HCMError! Bookmark not defined
2.1 Mức độ theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của sinh viên
TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.2 Thời điểm và thời lượng theo dõi các chương trình truyền hình thực tế
Error! Bookmark not defined
2.3 Cách thức và mục đích theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của
sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.4 Tính tương tác trong quá trình tiếp nhận các chương trình truyền hình thực
tế của nhóm công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.4.1 Mức độ tương tác để mở rộng thông tin của sinh viên TP.HCM và các
chương trình truyền hình thực tế Error! Bookmark not defined
2.4.2 Mức độ tương tác với nội dung chương trình truyền hình thực tế của sinh
viên TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.5 Nhu cầu và thị hiếu theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của nhóm
công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.5.1 Thị hiếu hiếu theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của nhóm
công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.5.2 Nhu cầu theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của sinh viên
TP.HCM Error! Bookmark not defined
2.6 Sự phân nhóm mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCM trong việc tiếp
nhận các chương trình truyền hình thực tế Error! Bookmark not defined
2.6.1 Sự phân nhóm theo ngành học, niên học Error! Bookmark not defined
2.6.2 Sự phân nhóm theo giới tính Error! Bookmark not defined
Trang 7Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT BƯỚC ĐẦU VÀ GIẢI PHÁP Error! Bookmark not defined
3.1 Công chúng sinh viên TP.HCM có nhu cầu cao và đa dạng trong việc tiếp
nhận các chương trình truyền hình thực tế Error! Bookmark not defined 3.2 Kỷ nguyên kỹ thuật số tạo ra một thế hệ xem truyền hình mới Error! Bookmark not defined
3.3 Những ảnh hưởng của truyền hình thực tế đến nhóm công chúng sinh viên
TP HCM và trách nhiệm xã hội của những người làm truyền thông Error! Bookmark not defined
3.4 Một số giải pháp mang tính đề nghị Error! Bookmark not defined
3.4.1 Nhóm giải pháp chung Error! Bookmark not defined
3.4.2 Nhóm giải pháp cụ thể Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Cơ cấu khối ngành học của mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCM
Error! Bookmark not defined Bảng 2: Cơ cấu giới tính của mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 3: Cơ cấu niên học của mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 4: Mức độ theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của sinh viên
TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 5: Mức độ theo dõi các chương trình truyền hình khác của sinh viên
TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 6: Bảng xếp hạng các nhóm chương trình được theo dõi thường xuyên nhất
Error! Bookmark not defined.
Bảng 7: Thời điểm trong ngày hay theo dõi các chương trình truyền hình thực tế
Error! Bookmark not defined.
Bảng 8: Thời lượng theo dõi các chương trình truyền hình thực tế trung bình theo
ngày của mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCMError! Bookmark not defined.
Bảng 9: Tỷ lệ xem các chương trình thực tế một mình hay xem với nhiều người
khác của mẫu điều tra công chúng sinh viên TP.HCMError! Bookmark not defined.
Bảng 10: Cách thức theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của mẫu điều tra
là nhóm công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 11: Mục đích theo dõi các chương trình truyền hình thực tế của mẫu điều tra
là nhóm công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 12: Mức độ bàn luận các chương trình truyền hình thực tế của công chúng
sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 13: Các vấn đề thường được bàn luận trong các chương trình truyền hình của
nhóm công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Trang 9Bảng 14: Đối tượng thường cùng bàn luận của mẫu điều tra là sinh viên TP.HCM
Error! Bookmark not defined.
Bảng 15: Hình thức bàn luận của mẫu điều tra là sinh viên TP.HCM về các chương
trình truyền hình thực tế Error! Bookmark not defined.
Bảng 16: Nhu cầu tham gia các chương trình truyền hình thực tế của mẫu điều tra là
công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 17: Mức độ theo dõi một vài chương trình truyền hình thực tế hiện nay của
nhóm công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 19: Phản ứng của nhóm công chúng sinh viên TP.HCM trước những scandal
của các chương trình truyền hình thực tế Error! Bookmark not defined.
Bảng 20: Các chương trình truyền hình thực tế sinh viên TP.HCM mong muốn có
nhiều thêm nữa Error! Bookmark not defined.
Bảng 21: Bảng so sánh mức độ xem các chương trình truyền hình phân theo khối
ngành học của mẫu điều tra là công chúng sinh viên TP.HCMError! Bookmark not defined.
Bảng 22: Cách thức theo dõi các chương trình truyền hình thực tế phân theo nhóm
ngành học của sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 25: Sự phân nhóm về nhu cầu xem các loại chương trình truyền hình thực tế ở
mỗi ngành học của sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 26: Mức độ theo dõi các chương trình thực tế phân theo giới tính của mẫu
điều tra công chúng sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Bảng 27: Mức độ theo dõi các chương trình truyền hình thực tế phân theo thời gian
của nam sinh viên và nữ sinh viên TP.HCM Error! Bookmark not defined.
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Truyền hình xuất hiện vào đầu thế kỷ XX và phát triển với tốc độ như vũ bão nhờ
sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, tạo ra một kênh thông tin quan trọng trong đời sống xã hội Ngày nay, truyền hình là phương tiện thiết yếu trong mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc Truyền hình trở thành công cụ sắc bén trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, cũng như các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng Là một trong những phương tiện truyền thông đại chúng phổ biến nhất hiện nay, truyền hình ảnh hưởng lớn đến nhận thức, hành vi, trực quan thẩm mỹ của công chúng cũng như tác động mạnh mẽ đến quá trình hình thành và định hướng dư luận xã hội Như các loại hình báo chí khác, truyền hình có vai trò và vị thế quan trọng trong đời sống xã hội hiện nay với các chức năng cơ bản sau: chức năng thông tin, chức năng tư tưởng, chức năng tổ chức, quản lý xã hội, chức năng văn hóa – giải trí, chức năng giám sát xã hội…
Xuất phát từ việc đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khán giả, một vài năm trở lại đây, truyền hình Việt Nam đã có những bước thay đổi ngoạn mục cả về chất lẫn về lượng, mục đích là mang đến cho khán giả những chương trình truyền hình thực sự hay
và bổ ích
Chính thức du nhập vào Việt Nam khoảng thời gian 3 – 5 năm trước, truyền hình thực tế
- một cách thức làm truyền hình mới, dần trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trên các khung giờ phát sóng của các đài truyền hình Sức hấp dẫn của truyền hình thực tế là không thể bàn cãi Cứ trước và sau khi phát sóng mỗi chương trình, người ta lại thấy đâu đâu cũng có sự bàn luận sôi nổi về các vấn đề liên quan: những bài phân tích của người làm báo, những chia sẻ từ nhà sản xuất, người làm truyền thông và không thể thiếu là những ý kiến, bình luận muôn màu, muôn vẻ từ chính khán giả - đối tượng tiếp nhận chương trình Chưa bao giờ đời sống truyền hình lại trở nên sôi động và thu hút sự quan tâm nhiều như vậy từ mọi phía Và cũng chưa bao giờ khán giả trở thành đối tượng tương tác chính: vừa là
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
1 Nguyễn Văn Dững (1994), Báo chí và dư luận xã h ội – các hình th ức của mối quan hệ
tác động, Luận án tiến sĩ báo chí, bảo vệ tại trường Đại học Tổng hợp quốc gia Matxcova
mang tên Lômônôxốp (MGU)
2 Nuyễn Văn Dững (2003), “Điều kiện tiếp nhận các sản phẩm báo chí của sinh viên Hà
Nội”, đề tài nghiên cứu cấp Bộ
3 Nguyễn Văn Dững (2006), Truyền thông – Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, Nxb Lý luận
chính trị, Hà Nội
4 Hà Minh Đức (chủ biên) (1997), Báo chí - những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Đại
học Quốc gia, Hà Nội, 2006
5 GS.TS Trần Minh Đức (2012), Marketing căn bản (giáo trình), Nxb ĐH Kinh tế Quốc
Dân
6 Nguyễn Thu Giang (2011), Về việc ủy thác tính giải trí cho truyền thông, luận văn Thạc
sĩ báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
7 Hoàng Thị Thu Hà (2011), “Công chúng thế hệ Net với các phương tiện truyền thông đại
chúng”, luận văn Thạc sĩ báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
8 Thu Hà (2012), PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái : Khán giả đã cảnh giác hơn với… nước
mắt, Báo Sài Gòn giải phóng, số ngày 17/9/2012
9 ThS.Lê Thu Hà, “Sự gia tăng tính tương tác của công chúng – tương lai của báo chí”,
Hội thảo người làm báo trong kỷ nguyên số 2014 (Theo Nghebao.org)
10 Đỗ Thị Thu Hằng ,“Tâm lý tiếp nhận báo chí của công chúng thanh niên, sinh viên hiện
nay”, luận văn Thạc sĩ báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
11 Nguyễn Thị Hằng (2012), “Nghiên cứu về truyền hình thực tế tại Việt Nam”, luận văn
Thạc sĩ báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
12 Vũ Trà My (2005), Báo chí, những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học Quốc gia Hà
Nội
13 Mai Quỳnh Nam (1995), Dư luận xã hội – mấy vấn đề lý luận và phương pháp nghiên
cứu, Tạp chí Xã hội học số 1/1995
Trang 1214 Nhóm tác giả trường ĐH Mở TP.HCM (2013), “Tác động của các chương trình truyền
hình thực tế tại Việt Nam đến quan niệm sống của học sinh, sinh viên hiện nay”, đề tài
nghiên cứu khoa học cấp thành phố, Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh
15 Thu Nga (2009), bài viết: Xem tivi nhiều, khả năng giao tiếp sẽ kém, báo Doanh nhân Sài
Gòn cuối tuần
16 Trần H ữu Quang (2001), Chân dung công chúng truyền thông (qua khảo sát tại
TP.HCM), NXB TP.HCM, Thời báo Kinh tế Sài Gòn và VAPEC, TP.HCM
17 Trần Hữu Quang, tài liệu biên soạn Xã hội học truyền thông đại chúng, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
18 Vũ Văn Quang (2000), Hoạt động nghề nghiệp của êkip phóng viên trong sáng tạo tác
phẩm truyền hình, Trung tâm Đào tạo - Đài Truyền hình Việt Nam, Hà Nội
19 Th.S Lê Ngọc Sơn (2013), Câu chuyện về học thuyết xã hội học truyền thông, theo
Nghebao.com, số tháng 8/2015
20 Dương Xuân Sơn (2000), “Một số vấn đề về toàn cầu hoá truyền thông đại chúng”, Tạp
chí Người làm báo, số 11, 11/2000
21 Dương Xuân Sơn (2009), Giáo trình Báo chí Truy ền hình , Nxb Đại học Quốc gia Hà
Nội, Hà Nội
22 Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2004), Cở sở lý luận báo chí truyền
thông, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
23 Trần Đình Sử (1991), Các vấn đề về người tiếp nhận, Báo cáo nghiên cứu, Viện Thông
tin khoa học xã hội, Hà Nội
24 Lê Mai Hương Trà (2011), "Xu hướng truyền hình chuyên biệt dành cho giới trẻ tại Việt
Nam", luận văn Thạc sĩ báo chí, ĐH Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
25 Th.S Hoàng Anh Tuấn (2011), Ngôn ngữ “@” và vấn đề giữ gìn sự trong sáng của tiếng
Việt, Tạp chí Nghề báo, tập 79, (số 13)
26 Tạ Ngọc Tấn (2001), Truyền thông đại chúng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
27 Tạ Ngọc Tấn (1999), Từ lý luận đến thực tiễn báo chí, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội
28 Bùi Chí Trung (2004), “Xu hướng phát triển của ngành truyền hình Việt Nam” , Chuyên
san Hội thảo khoa học Báo chí MGU h ướng tới kỷ niệm 250 thành lập Đại học Tổng hợp
Quốc gia Matxcova, Hà Nội