GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN Địa lí 7

- Xác định được tọa độ địa lí của một điểm - Xác định được phương hướng trên bản đồ câm - Các cách biểu hiện địa hình trên bản đồ - Nhận dạng và xác định được các ký hiệu trên bản đồ khi

Trang 1

Ngày soạn: 27 /08/2018

Ngày dạy: 28 /08/2018

BUỔI 1: VỊ TRÍ, HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA TRÁI ĐẤT LUYỆN TẬP

I Mục tiêu: Kiến thức và kỹ năng cần đạt

- Xác định được

hệ thống kinh, vĩtuyến trên quả địa cầu, lược đồ,

- Các hành tinh trong hệ Mặt Trời Biết một số đặc điểm của Trái Đất như: Vị trí, hìnhdạng, kích thước

- Hiểu và giải thích được các khái niệm: Kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến tuyến gốc,

vĩ tuyến gốc và công dụng của chúng

- Các dạng địa hình trên bề mặt Trái Đất, các thành phần như thời tiết khí hậu, nhiệt

độ, hơi nước, sông hồ, biển và đại dương

- Vận dụng làm các bài tập tính giờ, độ cao, tỉ lệ bản đồ , giải thích câu ca dao tục ngữ

II Nội dung:

1.Vị trí của trái đất trong hệ Mặt trời :

- Trái Đất 1 trong 8 hành tinh chuyển động xung quanh Mặt Trời Trái Đất có hình cầu, hơi dẹt ở 2 cực

- Trái Đất nằm ở vị trí thứ 3 theo thứ tự xa dần Mặt Trời

- Ý nghĩa vị trí thứ ba của Trái Đất là 1 trong những điều kiện rất quan trọng để gópphần nên Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống trong hệ Mặt Trời

2 Hình dạng, kích thước của Trái đất và hệ thống kinh, vĩ tuyến

a, Hình dạng, kích thước

- Qủa địa cầu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất, có hệ thống kinh, vĩ tuyến

- Hình dạng và kích thước Trái Đất rất lớn.(Diện tích tổng cộng của trái đất là 510triệu km2 )

b Hệ thống kinh, vĩ tuyến

+ Kinh tuyến: Đường nối từ hai điểm cực bắc và cực nam trên bề mặt quả địa cầu

- Có 360 đường kinh tuyến

- Kinh tuyến gốc: Là kinh tuyến 00 qua đài thiên văn Grinuýt (nước Anh)

- Kinh tuyến nằm bên phải kinh tuyến gốc là kinh tuyến đông.( BCĐ)

- Kinh tuyến nằm bên trái kinh tuyến gốc là kinh tuyến tây ( BCT)

- Có 179 đường kinh tuyến đông, 179 đường KT tây

+ Vĩ tuyến: Là những đường tròn song song với nhau và vuông góc với các kinhtuyến Độ dài các vĩ tuyến không bằng nhau

- Vĩ tuyến gốc là đường XĐ ( 00 ), là vĩ tuyến lớn nhất chia quả đại cầu ra làm 2 nữa: + Nữa cầu bắc chứa các VT Bắc ( các VT từ XĐ đến cực Bắc )

+ Nữa cầu nam chứa các VT Nam ( các VT từ XĐ xuống cực Nam )

- Phân tích ý nghĩa của vị trí, hình dạng và kích thước của Trái Đất

- Giải thích vị trí thứ 3 là điều kiện để tồn tại sự sống…

Trang 2

- Có 181 đường vĩ tuyến, có 90 đường VT bắc, 90 đường VT nam.

- Nửa cầu đông: Có các châu Á, Âu, Phi và Đại Dương

- Nửa cầu Tây: Có toàn bộ Châu Mĩ

- Lưới kinh, vĩ tuyến: Xác định vị trí của các quốc gia, địa điểm

- Học sinh vẽ hình minh họa

Ngày soạn: 03/09/2018

Ngày dạy: 04 /09/2018

BUỔI 2: BẢN ĐỒ TỈ LỆ BẢN ĐỒ LUYỆN TẬP

I Mục tiêu: Kiến thức và kỹ năng cần đạt

- Vai trò của bản đồ trong cuộc sống Nhờ có bản đồ, chúng ta có khái niệm chính xác về vị trí, về sự phân bố các đối tượng, các hiện tượng địa lí tự nhiên cũng như kinh tế xã hội ở các vùng khác nhau trên Trái Đất mà chúng ta chưa đặt chân tới

- Phân tích ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ

- Đo tính được tỉ lệ bản đồ (Tính tỷ lệ bản đồ, khoảng cách ngoài thực địa, khoảng cách trên bản đồ)

- Tại sao các nhà hàng hải hay dùng bản đồ có kinh tuyến, vĩ tuyến là đường thẳng…

- Đọc tên bản đồ, xem bảng chú giải, tìm đối tượng địa lí trên bản đồ

- Hiểu và trình bày được phương pháp sử dụng bản đồ, Atlat địa lí để tìm hiểu đặc điểm của các đối tượng, hiện tượng và phân tích các mối quan hệ địa lí

- Khái niệm bản đồ là gì ? Nắm được ý nghĩa của 2 loại: Số tỉ lệ và thước tỉ lệ

- Biết cách tính các khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ số và tỉ lệ thước

- Vận dụng làm các bài tập về tỉ lệ bản đồ

II Nội dung:

1 Bản đồ.

- Khái niệm: Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ trên giấy tương đối chính xác về một khu vực

hay toàn bộ bề mặt Trái Đất

- Bản đồ có vai trò quan trọng trong cuộc sống

2 Tỉ lệ bản đồ

a Khái niệm tỉ lệ số: Tỉ lệ số của bản đồ là tỉ số giữa khoảng cách trên bản đồ sovới khoảng cách ngoài thực địa

b Ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ: Tỉ lệ bản đồ cho chúng ta biết khoảng cách trên bản đồ

đã thu nhỏ bao nhiêu lần so với kích thước thực của chúng trên thực địa

VD: Tỉ lệ 1 : 2.000.000 có nghĩa là 1cm trên bản đồ bằng 2.000.000 cm hay 20

km ngoài thực địa

Nhận biết vị trí và một số đặc điểm của đối tượng địa lí trên bản đồ ; dựa vào màu sắc, kí hiệu phân biệt độ cao, nhận biết núi, cao nguyên, đồng bằng, vùng biển

Trang 3

Lưu ý: Phân loại tỉ lệ bản đồ

- Dựa vào số ghi tỉ lệ của các bản đồ sau đây : 1 : 200.000 và 1 : 6.000.000, cho biết 5

cm trên bản đồ ứng với bao nhiêu km trên thực địa ?

a Đo và tính khoảng cách trên thực địa theo đường chim bay từ KS Hải Vân đến

KS Thu Bồn và từ KS Hòa Bình đến KS Sông Hàn - (đơn vị mét)

b Đo và tính chiều dài của đường Phan Bội Châu (đoạn từ đường Trần Quý Cápđến đường Lý Tự Trọng) - (đơn vị mét)

D Dựa vào tỉ lệ bản đồ hoàn thành các bài tập sau:

a Trên thực tế đoạn đường từ HN đến HP là 105 km Hỏi trên bản đồ có tỉ lệ

1 : 3.000.000 đoạn đường trên dài bao nhiêu mm?

Trang 4

b Đường biên giới trên đất liền nước ta ngoài thực địa dài 4550 km, trên bản đồhành chính Việt Nam dài 100 cm Tìm tỉ lệ bản đồ trên.

c Trên bản đồ có tỉ lệ 1 : 2.000.000, đoạn đường từ TP Đông Hà đến TP Huế đođược 3,1 cm Hỏi ngoài thực tế đoạn đường trên dài bao nhiêu km

- Trả lời:

a Muốn tính chiều dài trên bản đồ, ta lấy chiều dài thực tế chia cho mẫu số của tỉ lệ.Bản đồ có tỉ lệ 1: 3.000.000, có nghĩa là 1 cm trên bản đồ ứng với 3.000.000 cmngoài thực tế vậy 105 km = 10.500.000 cm, ngoài thực tế sẽ ứng với ( 10.500.000 :3.000.000 = 3,5 km = mm

Trang 5

- Xác định được tọa độ địa lí của một điểm

- Xác định được phương hướng trên bản đồ câm

- Các cách biểu hiện địa hình trên bản đồ

- Nhận dạng và xác định được các ký hiệu trên bản đồ khi dựa vào bảng chú giải

- Xác định được phương hướng của lớp học và vẽ sơ đồ lớp học trên giấy : cửa ra vào, cửa sổ, bàn giáo viên, bàn học sinh

- Nhận biết được một số phép chiếu hình bản đồ qua mạng lưới kinh, vĩ tuyến

- Nhận biết một số phương pháp phổ biến để biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản

đồ và Atlat

b Về kỹ năng

- Xác định được tọa độ địa lí

- Xác định được phương hướng và toạ độ địa lí của một điểm trên bản đồ và quảđịa cầu

c Về thái độ

- Yêu thích bộ môn và có niềm tin khoa học

2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

a Chuẩn bị của giáo viên

- Soạn - giảng

- SGK, SGV

- SBDHSG Địa lí 10

b Chuẩn bị của học sinh: SGK, vở ghi, giấy bút….

3 Tiến trình bài dạy

a Kiểm tra bài cũ

b Dạy bài mới

Vào bài : Chúng ta cùng hệ thống lại kiến thức môn Địa lí từ Địa lí Đại cương

II Nội dung:

1 PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN BẢN ĐỒ KINH ĐỘ, VĨ ĐỘ VÀ TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ.

a Phương hướng trên bản đồ: Muốn xác định phương hướng trên bản đồ ta cần

phải dựa vào các đường KT và VT Theo quy ước thì phần chính giữa bản đồ là trungtâm, đầu phía trên của KT là hướng bắc, phía dưới là hướng nam, đầu bên phải của

VT là hướng đông, bên trái là hướng tây Minh họa hình dưới đây

b khái niệm:

Trang 6

- Kinh độ của một điểm là khoảng cách tính bằng số độ từ kinh tuyến đi qua điểm

c Cách viết tọa độ địa lí

- Kinh độ viết ở trên ( Đ -T)

- Vĩ độ viết ở dưới ( B- N)

- Cách xác định vị trí của một điểm trên bản đồ, quả địa cầu: Được xác định là chỗcắt nhau của 2 đường kinh tuyến và vĩ tuyến đi qua điểm đó

2 LUYỆN TẬP:

a Bài tập a trang 16 SGK địa 6; bài tập b trang 17 SGK địa 6

b Hãy xác định tọa độ địa lí của điểm G, H trên hình 12 trang 16 SGK địa 6

- Cu-a-la-lăm-pơ - Manila: Đông Bắc

- Manila - Băng Cốc: Tây

- Băng Cốc - Phnôm-pênh: Đông Nam

- Gia-các-ta - Yan-gun: Tây Bắc

Trang 7

0 -> B: Hướng Đông

0 -> C: Hướng Nam

0 -> D: Hướng Tây

e) Dựa vào bản đồ thủ đô của các nước ở khu vực Đông Nam Á, hãy cho biết:

Tọa độ địa lí của Ma-ni-la

Trả lời:

- Tọa độ địa lí của Ma-ni-la là: ( 121oĐ; 15oB)

3 KÍ HIỆU BẢN ĐỒ CÁC CÁCH BIỂU HIỆN ĐỊA HÌNH TRÊN BẢN ĐỒ.

a Các loại kí hiệu bản đồ

- Bảng chú giải giúp chúng ta hiểu nội dung và ý nghĩa của các kí hiệu trên bản đồ

- Có ba loại kí hiệu: điểm, đường, diện tích

- Có ba dạng kí hiệu: hình học, chữ, tượng hình

2 Cách biểu hiện địa hình trên bản đồ

- Độ cao của địa hình trên bản đồ được biểu hiện bằng thanh màu hoặc đường đồngmức

- Đường đồng mức là những đường nối những điểm có cùng một độ cao

- Giải thích được lực coriolis, tác động của lực coriolis đến hoàn lưu khí quyên, các dòng biển, dòng chảy của các con sông , đường đi của các viên đạn…

- Sử dụng hình vẽ để mô tả chuyển động tự quay của Trái Đất và chuyển động của

Trái Đất quanh Mặt Trời

- Sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, mô hình giải thích các hệ quả chuyển động của Trái Đất

Trang 8

- Tính được giờ của các địa điểm trên Trái Đất khi biết múi giờ và giờ gốc

- Dựa vào kinh độ để tính múi giờ

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

II Nội dung:

1 Sự vận động tự quay quanh trục của TĐ:

a TĐ tự quay một vòng quanh trục theo hướng từ Tây sang Đông trong 24 giờ.

Người ta chia bề mặt TĐ ra 24 khu vực, mỗi khu vực có một giờ riêng Đó là giờ khuvực Nước ta nằm ở khu vực giờ thứ 7

b Hệ quả sự vận động tự quay quanh trục của TĐ.

+ Khắp mọi nơi trên TĐ đều lần lượt có ngày, đêm - Do Trái Đất quay quanh trục

từ Tây sang Đông nên khắp mọi nơi trên Trái Đất đều lần lượt có ngày và đêm

+ Các vật chuyển động trên TĐ bị lệch hướng Nếu nhìn xuôi theo chiều chuyểnđộng thì ở nửa cầu Bắc, vật chuyển động sẽ lệch về bên phải, còn ở nửa cầu Nam lệch

về bên trái

III Luyện tập:

1.Trình bày sự vận động của TĐ quanh trục và các hệ quả của sự vận động đó

2 Vẽ hình thể hiện vận động tự quay quanh trục của TĐ và hiện tượng ngày vàđêm trên TĐ

3 Một trận bóng đá được tổ chức ở Nam Phi (múi giờ số 2) vào lúc 20 giờ 30 phútngày 25 tháng 6 năm 2010, được truyền hình trực tiếp Xác định giờ truyền hình trựctiếp tại các quốc gia: Việt Nam, Anh

Bài làm:

3 Nam Phi ở múi giờ số 2, Anh ở múi giờ số, Việt Nam ở múi giờ số 7

Giờ của Anh muộn hơn giờ của Nam Phi 2 giờ do đó giờ truyền hình trực tiếp củaAnh là 18 giờ 30 phút ngày 25 tháng 6 năm 2010

Trang 9

Giờ của Nam Phi muộn hơn giờ của Việt Nam 5 giờ do đó giờ truyền hình trựctiếp của Việt Nam là 20 giờ 30 phút ngày 25 tháng 6 năm 2010 + 5 giờ, tức 01 giờ 30phút ngày 26/6/2010

4 Một bức điện được gửi đi từ TP HCM (múi giờ số 7) lúc 10 giờ ngày27/3/2012, một giờ sau thì trao cho người nhận ở Washington D.C (múi giờ 19) Hỏingười nhận vào lúc mấy giờ, ngày nào?

5 Điện hồi đáp từ Washington D.C lúc 1 giờ ngày 01/3/2012, một giờ sau trao chongười nhận tại TP.HCM Hỏi người nhận vào lúc mấy giờ, ngày nào?

- một giờ sau thì trao cho người nhận nên người nhận lúc 23 giờ ngày 26/3/2012

Trang 10

- Dựa vào hình vẽ giải thích góc chiếu sáng của Mặt Trời lên các vĩ độ khác nhau trênTrái Đất

- Vẽ đường chuyển động biểu kiến của Mặt Trời trong năm

- Hiện tượng Mặt Trời mọc chính Đông và lặn chính Tây…

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

II Nội dung:

1 Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo có hình eilp gần tròn

- Hướng chuyển động từ Tây sang Đông

- Thời gian Trái Đất chuyển động 1 vòng 365 ngày 6 giờ

- Trong khi chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái Đất lúc nào cũng giữnguyên độ nghiêng 66033’ trên mặt phẳng quỹ đạo và hướng nghiêng của trục khôngđổi Đó là chuyển động tịnh tiến

2 Hiện tượng các mùa

- Khi chuyển động trên quỹ đạo, trục Trái Đất có độ nghiêng không đổi, nên hai nửacầu Bắc, Nam luân phiên ngả về phía Mặt Trời, sinh ra các mùa

- Các mùa tính theo dương lịch và âm lịch có khác nhau về thới gian bắt đầu và kếtthúc

Trang 11

- Sự phõn bố ỏnh sỏng, lượng nhiệt và cỏnh tớnh mựa ở hai nửa bỏn cầu hoàn toàn trỏingược nhau.

- Yờu thớch bộ mụn và cú niềm tin khoa học

2 Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh

a Chuẩn bị của giỏo viờn

- SGK, SGV

- SGK Địa lớ 10

b Chuẩn bị của học sinh: SGK, vở ghi, giấy bỳt….

3 Tiến trỡnh bài dạy

II Nội dung:

Bài tập 1: Một trận bóng đá quốc tế khai mạc tại Hà Nội vào lúc 16 Một trận búng đỏ

ở Anh bắt đầu từ 15 giờ ngày 08/3/2008, được truyền hỡnh trực tiếp Tớnh giờ truyền hỡnh trực tiếp ở cỏc quốc gia trong bảng dưới đõy:

Ngày thỏng 08/3/2008 08/3/2008 08/3/2008 09/3/2008 08/3/2008

Bài tập 2: Hai thành phố Nha Trang và Đà Lạt cựng nằm trờn một vĩ tuyến (khụng

tớnh phỳt, giõy vĩ độ) Mặt trời mọc ở Nha Trang vào thời điểm 5 giờ 30 phỳt và lănlỳc 18 giờ 10 phỳt Vậy ở Đà Lạt mặt trời mọc và lặn vào thời điểm nào? (cho biếtkinh độ của Nha Trang và Đà Lạt lần lượt là 109°13’Đ và 108°28’Đ

Bài làm:

Trang 12

- Khoảng cách địa lí giữa Nha Trang với Đà Lạt là 109°13’Đ -108°28’Đ = 45’kinh tuyến

- Nha Trang ở phía đông của Đà Lạt nên giờ đến sớm hơn Đà Lạt

- Thời gian Trái Đất quay quanh trục 1 vòng (360° KT) là 24 giờ suy ra thời gianmỗi phút TĐ quay quanh trục được 15’ KT

- Chênh lệch thời gian giữa Nha Trang với Đà Lạt 45’KT : 15KT = 3 phút

- Ở Đà Lạt mặt trời mọc lúc 5 giờ 30 phút + 3’ = 5 giờ 33 phút và lặn lúc 18 giờ

10 phút + 3 phút = 18 giờ 13 phút

Bài tập 3 Cho bốn điểm A, B, C, D lần lượt có tọa độ địa lí như sau:

A (105°Đ, 10°B); B (0°, 0°); C (105°T, 0°); D (105°Đ, 10°N) Nếu tại địa điểm Ađang là 6 giờ ngày 22/4/2012 thì cùng thời điểm đó tại địa điểm B, C, D là mấy giờ?

ngày, tháng mấy? Bài làm:

- Xác định múi giờ của các địa điểm:

+ A: kinh độ là 105°Đ nên (105°Đ – 7,5°) : 15 = 6,5 tức thuộc múi giờ số 7

+ B: có kinh độ 0° nên thuộc múi giờ số 0

+ C: kinh độ là 105°T nên (105°T – 7,5°) : 15 = 6,5 tức thuộc múi giờ số 7 về bên trái của múi giờ số 0 tức thuộc múi giờ 17

+ D: kinh độ là 105°Đ nên cũng thuộc múi giờ số 7 (giống điểm A)

- Điểm A đang là 6 giờ ngày 22/4/2012 thì cùng thời điểm đó tại địa điểm B là 23giờ ngày 21/4/2012; điểm C là 16 giờ ngày 21/4/2012; , điểm D là 6 giờ ngày22/4/2012

Bài tập 4: Tính giờ trên Trái Đất

a Một trận đấu bóng đá ở Anh được tổ chức vào lúc 15 giờ ngày 08/3/2009, được truyền hình trực tiếp Tính giờ truyền hình trực tiếp tại các kinh độ ở các quốc gia trong bảng sau đây:

b Ở Việt Nam vào giờ nào trong ngày 08/3/2009 thì các địa điểm khác trên Trái Đất

có cùng ngày 08/3 nhưng giờ lại khác nhau? Giải thích tại sao?

* Hướng dẫn làm bài:

- 1 múi giờ = 150 Kinh tuyến

- Giờ múi số 0 được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT( Greenwich Mean Time)

- Những địa điểm nằm ở kinh độ đông thì giờ sớm hơn GMT

- Những địa điểm nằm ở kinh độ tây thì giờ muộn hơn GMT

Giải:

a, Tính giờ truyền hình trực tiếp tại các quốc gia

Trang 13

- Từ kinh độ của các quốc gia ta suy ra giờ các nước so với giờ Anh như sau:

Nga sớm hơn ở Anh 3 giờ, Việt Nam sớm hơn 7 giờ, Ô-xtray-li-a sớm hơn 10 giờ Còn Hoa Kỳ muộn hơn 8 giờ -> kết quả:

b Địa điểm A ( múi giờ số 3), Địa điểm B ( múi giờ số 11)

Nếu tại Hà Nội (múi giờ số 7) là 22 giờ ngày 30/4/2008 thì lúc đó ở điểm A, B là mấygiờ, ngày nào?

* Hướng dẫn làm bài:

- Xác định Hà Nội nằm ở múi giờ số 7 (1050 Đ)

Trang 14

- Giải thích được lực coriolis, tác động của lực coriolis đến hoàn lưu khí quyên, các dòng biển, dòng chảy của các con sông , đường đi của các viên đạn…

- Sử dụng hình vẽ để mô tả chuyển động tự quay của Trái Đất và chuyển động của

Trái Đất quanh Mặt Trời

- Sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, mô hình giải thích các hệ quả chuyển động của Trái Đất

- Tính được giờ của các địa điểm trên Trái Đất khi biết múi giờ và giờ gốc

- Dựa vào kinh độ để tính múi giờ

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

II Nội dung:

1 Sự vận động tự quay quanh trục của TĐ:

a TĐ tự quay một vòng quanh trục theo hướng từ Tây sang Đông trong 24 giờ.

Người ta chia bề mặt TĐ ra 24 khu vực, mỗi khu vực có một giờ riêng Đó là giờ khuvực Nước ta nằm ở khu vực giờ thứ 7

b Hệ quả sự vận động tự quay quanh trục của TĐ.

+ Khắp mọi nơi trên TĐ đều lần lượt có ngày, đêm - Do Trái Đất quay quanh trục

từ Tây sang Đông nên khắp mọi nơi trên Trái Đất đều lần lượt có ngày và đêm

Trang 15

+ Các vật chuyển động trên TĐ bị lệch hướng Nếu nhìn xuôi theo chiều chuyểnđộng thì ở nửa cầu Bắc, vật chuyển động sẽ lệch về bên phải, còn ở nửa cầu Nam lệch

về bên trái

III Luyện tập:

1.Trình bày sự vận động của TĐ quanh trục và các hệ quả của sự vận động đó

2 Vẽ hình thể hiện vận động tự quay quanh trục của TĐ và hiện tượng ngày vàđêm trên TĐ

3 Một trận bóng đá được tổ chức ở Nam Phi (múi giờ số 2) vào lúc 20 giờ 30 phútngày 25 tháng 6 năm 2010, được truyền hình trực tiếp Xác định giờ truyền hình trựctiếp tại các quốc gia: Việt Nam, Anh

Bài làm:

3 Nam Phi ở múi giờ số 2, Anh ở múi giờ số, Việt Nam ở múi giờ số 7

Giờ của Anh muộn hơn giờ của Nam Phi 2 giờ do đó giờ truyền hình trực tiếp củaAnh là 18 giờ 30 phút ngày 25 tháng 6 năm 2010

Giờ của Nam Phi muộn hơn giờ của Việt Nam 5 giờ do đó giờ truyền hình trựctiếp của Việt Nam là 20 giờ 30 phút ngày 25 tháng 6 năm 2010 + 5 giờ, tức 01 giờ 30phút ngày 26/6/2010

4 Một bức điện được gửi đi từ TP HCM (múi giờ số 7) lúc 10 giờ ngày27/3/2012, một giờ sau thì trao cho người nhận ở Washington D.C (múi giờ 19) Hỏingười nhận vào lúc mấy giờ, ngày nào?

5 Điện hồi đáp từ Washington D.C lúc 1 giờ ngày 01/3/2012, một giờ sau trao chongười nhận tại TP.HCM Hỏi người nhận vào lúc mấy giờ, ngày nào?

- một giờ sau thì trao cho người nhận nên người nhận lúc 23 giờ ngày 26/3/2012

Trang 16

- Dựa vào hình vẽ giải thích góc chiếu sáng của Mặt Trời lên các vĩ độ khác nhau trênTrái Đất

- Vẽ đường chuyển động biểu kiến của Mặt Trời trong năm

- Hiện tượng Mặt Trời mọc chính Đông và lặn chính Tây…

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

II Nội dung:

1 Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

- Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo có hình eilp gần tròn

- Hướng chuyển động từ Tây sang Đông

- Thời gian Trái Đất chuyển động 1 vòng 365 ngày 6 giờ

- Trong khi chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái Đất lúc nào cũng giữnguyên độ nghiêng 66033’ trên mặt phẳng quỹ đạo và hướng nghiêng của trục khôngđổi Đó là chuyển động tịnh tiến

2 Hiện tượng các mùa

- Khi chuyển động trên quỹ đạo, trục Trái Đất có độ nghiêng không đổi, nên hai nửacầu Bắc, Nam luân phiên ngả về phía Mặt Trời, sinh ra các mùa

- Các mùa tính theo dương lịch và âm lịch có khác nhau về thới gian bắt đầu và kếtthúc

Trang 17

- Sự phân bố ánh sáng, lượng nhiệt và cánh tính mùa ở hai nửa bán cầu hoàn toàn tráingược nhau.

- Giải thích được nguyên nhân sinh ra các hệ quả

- Cách tính các ngày bắt đầu của bốn mùa…

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

b Dạy bài mới: Ôn tập

II Nội dung:

- Ngày 22/6:

+ NCB ngã về phía Mặt Trời nhận nhiều nhiệt và ánh sáng là mùa nóng

+ NCN không ngã về phía Mặt Trời nhận ít nhiệt và ánh sáng là mùa đông

- Ngày 22/12:

+ NCB không ngã về phía Mặt Trời nhận ít nhiệt và ánh sáng là mùa đông

+ NCN ngã về phía Mặt Trời nhận nhiều nhiệt và ánh sáng là mùa nóng

- Khi chuyển động trên quỹ đạo quanh MT, trục của TĐ bao giờ cũng có độ nghiêngkhông đổi và hướng về một phía nên hai nửa cầu luân phiên ngả về phía MT Nửa cầunào ngả về phía MT thì có góc chiếu lớn, nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt Lúc ấy

Trang 18

là mùa nóng của nửa cầu đó Nửa cầu nào không ngả về phía MT thì có góc chếunhỏ, nhận được ít ánh sáng và nhiệt, Lúc ấy là mùa lạnh của nửa cầu đó.

- Vào các ngày 21/3 và 23/9, hai nửa cầu có góc chiếu như nhau, nhận được mộtlượng ánh sáng và nhiệt như nhau Đó là thời kỳ chuyển tiếp giữa mùa nóng và lạnhtrên TĐ

- Sự phân bố ánh sáng, lượng nhiệt và cách tính mùa ở nửa cầu Bắc và nửa cầu Namhoàn toàn trái ngược nhau

- Khu vực cận xích đạo và xích đạo

Câu hỏi: Câu 1: Mùa là gì? Nguyên nhân sinh ra mùa ?

- Mùa là một phần thời gian của năm, nhưng có những đặc điểm riêng về thời tiết

và khí hậu Nguyên nhân sinh ra các mùa là do trục Trái Đất nghiêng với mặtphẳng quỹ đạo của Trái Đất và trong suốt năm, trục của Trái Đẩt không đổiphương trong không gian, nên có thời kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, cóthời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời Điều đó làm cho thời gian chiếu sáng

và sự thu nhận lượng bức xạ mặt trời ở mỗi bán cầu đều thay đổi trong năm

Người ta chia một năm ra bốn mùa Ở bán cầu Bắc, thời gian bắt đầu và kết thúccác mùa của các nước theo dương lịch và một số nước quen dùng âm - dương lịch ởchâu Á không giống nhau

Các nước theo dương lịch ở bán cầu Bắc lấy bốn ngày : xuân phân (21-3), hạchí (22-6), thu phân (23-9) và đông chí (22-12) là bốn ngày khời đầu của bốn mùa(hình 6.2) Ở bán cầu Nam, bốn mùa diễn ra ngược với bán cầu Bắc

Nước ta và một số nước châu Á quen dùng âm - dương lịch, thời gian bắt đầu củacác mùa được tính sớm hơn khoảng 45 ngày :

- Mùa xuân từ 4 hoặc 5-2 (lập xuân) đến 5 hoặc 6-5 (lập hạ)

- Mùa hạ từ 5 hoặc 6-5 (lập hạ) đến 7 hoặc 8-8 (lập thu)

- Mùa thu từ 7 hoặc 8-8 (lập thu) đến 7 hoặc 8-11 (lập đông)

- Mùa đông từ 7 hoặc 8-11 (lập đông) đến 4 hoặc 5-2 (lập xuân)

Trang 19

Ngày soạn: 29/10/2018

Ngày dạy: 30 /10/2018

BUỔI 10: LUYỆN TẬP VỀ ĐỊA LÍ ĐẠI CƯƠNG ( TRÁI ĐẤT)

I Mục tiêu: a Kiến thức cần đạt.

Nắm chắc kiến thức của phần Trái Đất

- Sử dụng các bài tập nâng cao ở chương trình địa lí lớp 10 về phần Trái Đất

- Rèn luyện các kỹ năng làm bài tập nâng cao…

- Rèn luyện kĩ năng làm bài tập

- SGK, SGV

- SGK Địa lí 10

b Dạy bài mới: Ôn tập

II Nội dung:

BÀI TẬP 1:

Trang 20

a Viết công thức tổng quát để tính góc nhập xạ của tia sáng Mặt Trời lúc 12 giò trưa,

tại các địa điểm trên Trái Đất

b Vận dụng công thức để tính góc nhập xạ của tia sáng Mặt Trời lúc 12 trưa ngày

22-6, 22-12 và ngày 21-3 tại các địa điểm: Hà Nội ( 210 01'B), Tô-ki-ô ( 350

00' B), Xao Pao Lô ( 230 27'N)

* Giải

a, Viết công thức tổng quát:

- Khi φ ≤ α → h = 900 + φ - α

- Khi φ > α → h = 900 - φ - α

Trong đó: h là góc nhập xạ ; φ là vĩ độ địa điểm cần tính; α là góc nghiêng của tia

sáng Mặt Trời so với mặt phẳng xích đạo

b, Vận dụng công thức tính ra kết quả sau:

Trang 21

trên của nước ta đều nằm trong khu vực nội chí tuyến nên trong năm có 2 lần Mặt Trời lên thiên đỉnh.

- Trong năm, theo dương lịch các tháng 1,3,5,7,8,10,12 có 31 ngày các tháng 4,6,9,

Mặt Trời lên thiên đỉnh ở Huế lần thứ nhất là:

Từ ngày 21/3 + 65 ngày sẽ là ngày 25/5

Từ ngày 22/6 Mặt Trời di chuyển từ chí tuyến 230 27' về Huế mất thời gian là:

Ở Hà Nội: Mặt Trời lên thiên đỉnh lần thứ nhất là: 13/6, lần 2 vào ngày 2/7

Ở TP Hồ Chí Minh: Mặt Trời lên thiên đỉnh lần thứ nhất là: 3/5, lần 2 vào ngày 12/8

Câu 1 * Giải thích câu ca dao:

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

Hiện tượng này có đúng với mọi địa điểm trên bề nặt TĐ hay không? Vì sao?

+ Từ 23/9 đến 21/3, nửa cầu N ngã về phía MT nên có góc chiếu sáng lớn, diệntích được chiếu sáng lớn hơn diện tích trong bóng tối, thời kỳ này ở nửa cầu N có hiệntượng ngày dài, đêm ngắn Ở nửa cầu B thì ngược lại

- Nước ta nằm ở nửa cầu B cách XĐ trên 8° vĩ nên hiện tượng này biểu hiện khá

rõ ràng

+ Vào tháng 5 (âm lịch) - khoảng tháng 6 dương lịch có hiện tượng ngày dài, đêm

ngắn “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng”

Trang 22

+ Vào tháng 10 (âm lịch) - khoảng tháng 11 dương lịch có hiện tượng ngày ngắn,

đêm dài “Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

* Hiện tượng này không đúng với mọi địa điểm trên bề nặt TĐ

- Vì ở vùng XĐ luôn có ngày dài bằng đêm, vùng cực có ngày hoặc đêm kéo dàinhiều tháng

Câu 2 Vẽ hình bốn vị trí của TĐ trên quỹ đạo trong các ngày 21/3, 23/9, 22/12,

21/3 Qua hình vẽ em hãy giải thích sự hình thành các mùa trên TĐ và cho biết khuvực nào có biểu hiện 4 mùa rõ nét nhất

- Cà Mau ở nửa cầu Bắc, cách xích đạo hơn 8° vĩ

- Tháng 4 nửa cầu Bắc vẫn còn ngả về phía Mặt Trời nên nửa cầu Bắc có hiệntượng ngày dài, đêm ngắn

b Hà Nội cũng có hiện tượng ngày dài hơn đêm (giống với Cà Mau) Tuy nhiên,

do Hà Nội cách xa xích đạo đến khoảng 21° vĩ nên chênh lệch thời gian giữa banngày với ban đêm lớn hơn so với Cà Mau (khác với Cà Mau)

Ngày soạn: 05/11/2018

Ngày dạy: 06 /11/2018

BUỔI 11: ĐỀ KHẢO SÁT ĐỢT 1

Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)

Câu 1( 2 điểm): Chứng minh sự tác động của lực Coriolis đến các dòng biển và dòng

chảy của sông ?

Câu 2( 2 điểm): Trình bày sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ

quả

Trang 23

Câu 3( 2 điểm): Bằng kiến thức địa lí hãy giải thích câu tục ngữ:

"Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối"

Hãy cho biết câu tục ngữ trên đúng với nửa cầu nào trên Trái Đất?

Câu 4( 2 điểm) Tính giờ trên Trái Đất

a Một trận đấu bóng đá ở Anh được tổ chức vào lúc 15 giờ ngày 08/3/2009, được

truyền hình trực tiếp Tính giờ truyền hình trực tiếp tại các kinh độ ở các quốc gia

trong bảng sau đây:

Câu 5 (2 điểm): Khoảng cách từ Hà Nội đến Hải Phòng là 105 km Trên một bản đồ

VN, khoảng cách giữa hai thành phố đó đo được 15 cm Vậy bản đồ đó có tỉ lệ baonhiêu ?

……….…Hết………

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI KHẢO SÁT ĐỊA LÍ 7

Câu 1

(2

điểm)

* Tác động của lực Coriolis đến các dòng biển:

- Những dòng biển chảy từ xích đạo về phía bắc( Hải lưu Gơn

strim, Bắc Đại Tây Dương ) đều bị lệch hướng sang phía đông và

chảy theo hướng tây nam-đông bắc

- Những dòng biển chảy từ xích đạo về phía nam ( Đông nam

Bra-xin, ma-đa-ga-xca, Đông úc ) càng chảy về phía nam càng lệch về

phía đông, đến vĩ tuyến 40-500.nam thì lệch hẳn về phía đông

- Các dòng biển chảy từ phía đông sang phía tây dọc xích đạo ở các

đại dương, càng về phía tây tỏa rộng ra Phần trên xích đạo, các

nhánh bị lệch về bên phải chảy lên phía bắc Phần dưới xích đạo,

các nhánh bị lệch về bên trái chảy về phía nam

* Tác động của lực Coriolis đến các dòng chảy của sông:

Trong mỗi con sông của Bán cầu bắc áp lực của dòng chảy lên bờ

phải của sông mạnh hơn so với bờ trái, còn ở Bán cầu nam thì

ngược lại

0,5điểm 0,5điểm

0,5điểm

Câu 2

(2

- Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ Tây  Đông, thời gian

quay 1vòng quanh trục hết 24 giờ (một ngày đêm).

0,5 điểm

Trang 24

+ Do Trái Đất quay một vòng quanh trục hết 24 giờ vì vậy ta chia

bề mặt Trái Đất ra làm 24 khu vực giờ, mỗi khu vực giờ có 1giờ

riêng gọi là giờ khu vực

+ Vận động sinh ra lực Criôlit làm thay đổi hướng chuyển động của

các vật thể theo chiều kinh tuyến: Ở nửa cầu bắc vật bị lệch sang

bên tay phải, ở nửa cầu nam vật bị lệch sang bên tay trái

+ Trong quá trình chuyển động quanh trục duy nhất chỉ có 2 địa

điểm chuyển động mà không thay đổi vị trí đó là 2 địa cực Nhờ đó

mà người ta lấy địa cực làm mốc để xây dựng hệ thống kinh vĩ

tuyến

+ Thời gian vận động quay quanh trục của Trái Đất không giống

bất cứ hành tinh nào trong hệ mặt trời, với thời gian 24 giờ có tác

động điều hòa, phân bố nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm Đây là

điều kiện tối ưu cho phát triển sự sống trên Trái Đất

0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm

0,25 điểm

Câu 3

(2điểm)

- Chúng ta khẳng định câu tục ngữ trên chỉ đúng với các địa điểm ở

Nửa Cầu Bắc:

+ Khoảng tháng 5 âm lịch tương đương với tháng 6 dương lịch

Vào thời điểm tháng 6 Nửa cầu Bắc ngả gần về phía Mặt Trời nên

nhận được nhiều lượng nhiệt và ánh sáng nhiều hơn  có hiện

tượng ngày dài hơn đêm: "Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng"

+ Vào tháng 10 âm lịch tương đương với tháng 12 dương lịch vào

thời điểm này Nửa Cầu Bắc chếch xa Mặt Trời nên nhận được ít

lượng nhiệt và ánh sáng  có hiện tượng ngày ngắn đêm dài:

"Ngày tháng mười chưa cười đã tối"

Tính giờ truyền hình trực tiếp tại các quốc gia

- Từ kinh độ của các quốc gia ta suy ra giờ các nước so với giờ Anh

như sau:

Nga sớm hơn ở Anh 3 giờ, Việt Nam sớm hơn 7 giờ, Ô-xtrây-li-a

sớm hơn 10 giờ Còn Hoa Kỳ muộn hơn 8 giờ -> kết quả:

1200 T (8)

0,5 điểm

0,5 điểm 0,5 điểm

Trang 25

- Do tác động của nội, ngoại lực nên địa hình trên Trái Đất có nơi cao, nơi thấp, có nơi bằng phẳng, có nơi gồ ghề.

- Trình bày được nội dung cơ bản của thuyết Kiến tạo mảng và vận dụng thuyết Kiến tạo mảng để giải thích sơ lược sự hình thành các vùng núi trẻ ; các vành đai động đất, núi lửa

- So sánh Động đất và Núi lửa; tác động của chúng đến tự nhiên và con người Liên

hệ thực tế

- Nhận xét tác động của nội lực, ngoại lực qua tranh ảnh

- Soạn - giảng

- SGK, SGV

- SBDHSG Địa lí 10

II Nội dung:

Trang 26

1.Tỏc dụng của nội lực và ngoại lực.

+ Nội lực

- Là lực sinh ra ở bờn trong Trỏi Đất

+ Ngoại lực

- Là lực sinh ra từ bờn ngoài, trờn bề mặt Trỏi Đất

+ Tỏc động của nội lực và ngoại lực:

- Nội lực và ngoại lực là hai lực đối nghịch nhau nhưng xảy ra đồng thời và tạo nờnđịa hỡnh bề mặt Trỏi Đất

- Tỏc động của nội lực thường làm cho bề mặt Trỏi Đất gồ ghề, cũn tỏc động củangoại lực lại thiờn về san bằng, hạ thấp địa hỡnh

- Do tỏc động của nội, ngoại lực nờn địa hỡnh bề mặt Trỏi Đất cú nơi cao, thấp, cú nơibằng phẳng, cú nơi gồ ghề

2 Nỳi lửa và động đất.

+ Nỳi lửa

- Là hỡnh thức phun trào mỏc ma dưới sõu lờn mặt đất

- Mỏc ma: Là nhứng vật chất núng chảy, nằm ở dưới sõu, trong vỏ Trỏi Đất, nơi cúnhiờt độ trờn 10000C

? Nhận xét về địa hình bề mặt trái đất ( đa dạng cao thấp khác nhau)

? Nguyên nhân nào sinh ra sự khác biệt ĐH bề mặt trái đất( tác động 1 lực đối nghịchnhau Nội lực - ngoại lực)

? Em hiểu nội lực, ngoại lực là gì?

- Nội lực lực sinh ra bên trong Trái Đát làm thay đổi lớp đá của vỏ trái đất, hình thành

địa hình nh núi cao, HĐ núi lửa, động đất

- KN về nội lực ngoại lực

2 Núi lửa , động đất.

? Núi lửa và động đất do nội lực hay ngoại lực sinh ra? sinh ra từ lớp nào của vỏ trái

đất ( Từ lớp trung gian)

- núi lửa là hình thức phun trào mắc ma dới sâu lên mặt đất, núi lửa ngừng phun đã lâu

là núi lả tắt dung nhan bị phân hủy tạo thành lớp đất đỏ phì nhiêu thuận lợi cho NN,nơi này dân c tập trung đông

? Vì sao nớc NB, Ha oai có nhiều núi lửa trong “ vành đai lửa TBD”

- Động đất là hiện tợng các lớp đất đá phần mặt đất dung chuyển gây thiện hại về ngời

và của

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	451 KB