KẾT HỢP XƯƠNG BẰNG KHUNGCỐ ĐỊNH NGOÀI Bs.Bùi Quang Anh Phương I/ GIẢI PHẪU HỌC TRONG CỐ ĐỊNH NGOÀI: Trên thiết đồ cắt ngang chia ra làm ba vùng: Vùng an toàn : vùng xương nằm ngay dướ
Trang 1KẾT HỢP XƯƠNG BẰNG KHUNG
CỐ ĐỊNH NGOÀI
Bs.Bùi Quang Anh Phương
I/ GIẢI PHẪU HỌC TRONG CỐ ĐỊNH NGOÀI:
Trên thiết đồ cắt ngang chia ra làm ba vùng:
Vùng an toàn : vùng xương nằm ngay dưới da
Vùng ít an toàn : vùng có các đơn vị gân cơ
Vùng nguy hiểm : vùng có mạch máu, thần kinh
Chú ý khi gắn đinh:
Tốt nhất là gắn vào vùng an toàn, xương nằm ngay dưới da
Trong trường hợp không thể, thì gắn vào vùng ít an toàn, là vùng có gân cơ
Không được gắn đinh vào vùng nguy hiểm có mạch máu, thần kinh đi qua
Xương
Biến chứng
xương cánh tay xương quay xương ngón tay xương đùi
xương mác xương ngón chân
xương bả vai xương trụ xương bàn tay xương chậu xương chày xương bàn chân
Trang 2II/CÔNG DỤNG CỦA KHUNG CỐ ĐỊNH NGOÀI:
Bất động xương gãy tương đối vững chắc,
Bất động xa ổ gãy, tránh được dị vật ở ổ gãy hở
Không bất động khớp, bệnh nhân tập cử động sớm được , trừ khi có chỉ định cố định khớp
Kéo nén các đoạn xương gãy được
Nắn các di lệch được, tùy loại CĐN
Cho phép săn sóc vết thương dễ dàng và thuận lợi khi thực hiện các thủ thuật như cắt lọc, ghép da, xoay da
III/CHỈ ĐỊNH CỦA KHUNG CỐ ĐỊNH NGOÀI:
CĐN được chỉ định ưu tiên cho các gãy hở trong cấp cứu
Kéo dài chi
Điều trị khớp giả, khớp giả mất đoạn xương, khớp giả nhiễm trùng
Nắn chỉnh biến dạng chi bẩm sinh hoặc mắc phải
Kéo nắn các co rút khớp
Bất động chống sốc gãy khung chậu
IVTAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG:
Nhiễm trùng chân đinh
Tổn thương mạch máu, thần kinh
Vỡ xương khi đặt đinh
Kết hợp xương
cấp cứu
Nguy cơ nhiễm trùng ổ gãy
do dị vật
-Gãy không vững ? -Săn sóc vết thương? -Teo cơ cứng khớp Băng bột
Vì sao ?
Trang 3 Chèn ép khoang.
V/PHÂN LOẠI CỐ ĐỊNH NGOÀI: 1/Theo cấu trúc:
Đơ khớp
Đau, nhất là vùng da xuyên đinh
Cồng kềnh khó chịu
Gãy đinh, gãy khung
CĐN không đúng
Theo dõi không tốt có thể dẫn đến
di lệch thứ phát do lỏng đinh
CĐN thẳng
CĐN vòng
CĐN kết hợp
Trang 42/Theo chức năng:
Cố định đơn thuần
Cố định và kéo - nén
Cố định, kéo nén và nắn thụ động
Cố định, kéo nén và nắn chủ động
3/Theo cơ chế chịu lực:
CĐN một mặt phẳng : các đinh, kim trên mỗi đoạn gãy chỉ nằm trên một mặt phẳng chứa trục dọc thân xương
CĐN hai mặt phẳng: các đinh, kim trên mỗi đoạn gãy nằm trên hai
mặt phẳng khác nhau chứa trục dọc thân xương
CĐN một bên:các đinh, kim chỉ xuyên qua thân xương, không xuyên ngang qua chi Có thể găm đinh vào vùng an toàn,mức độ vững chắc vừa phải
CĐN hai bên:các đinh, kim xuyên ngang qua xương và qua chi Phải găm đinh vào vùng ít an toàn, mức độ vững chắc khá hơn
VI/ NGUYÊN TẮC CHUNG KHI ĐẶT CỐ ĐỊNH NGOÀI:
Một mặt phẳng:
Cố định ngoài chỉ vững chắc
trên mặt phẳng đó
Hai mặt phẳng:
Mức độ vững chắc
khá hơn nhiều
Trang 51/ Đánh giá tổn thương:
CĐN là phương pháp tốt nhất?
Loại CĐN nào ?
Đơn thuần hay phối hợp ?
2/ Chuẩn bị sẵn dụng cụ CĐN:
Vết thương và vị trí xương gãy: Tránh TK, MM
Không xuyên vào ổ gãy
Đinh ở phía khớp càng gần khớp, càng xa ổ gãy càng tốt, các đinh phía gần ổ gãy càng gần ổ gãy càng tốt
3/ Trong lúc mổ:
Chọn hướng xuyên đinh
Rạch da bằng dao tại vị trí đặt đinh
Sau khi rạch da, nếu đặt đinh lớn thì dùng một Kelly tách mô mềm dẫn đường, hoặc ống bảo vệ
Khoan mồi trước bằng mũi khoan với tốc độ chậm
Khi gắn đinh vào xương nên dùng khoan tay hoặc dụng cụ vặn đinh bằng tay
Chọn đinh Schanz sao cho phần răng chỉ bắt qua vỏ xương bên kia
Đặt các khớp trong tư thế thích hợp nhất
Trước khi kết thúc phải: lau sạch, siết ốc
4/ Sau mổ:
Săn sóc chân đinh: thay băng hàng ngày, đắp thuốc sát trùng lên chân đinh
Nếu cần nắn chỉnh (cho các loại khung nắn chỉnh được) thì kéo dần hết di lệch chồng ngắn sau đó mới chỉnh các di lệch khác
Kiểm tra thường xuyên các đai ốc, bù-lon
Tập vận động chủ động nhẹ nhàng
Đánh giá mức độ vững chắc để cho bệnh nhân tập đi sớm
VII/ KỸ THUẬT ĐẶT MỘT SỐ KHUNG CỐ ĐỊNH NGOÀI:
1/Muller:
Trang 6 CĐN một mặt phẳng, dùng một bên hoặc hai bên (hiện nay thường là dùng một bên)
Dùng cho các gãy thân xương, chỗ gãy xa mặt khớp ít nhất là 5
cm
Sau khi gắn vào xương thì chỉ có thể ép hoặc kéo hai mặt gãy với nhau, không chỉnh được nữa, do vậy phải nắn hết các di lệch trước khi đặt khung
CĐN Muller
Thường dùng
Gãy thân xương cẳng chân
Nén ép được
Kích thước khác nhau
CĐN Muller
Thường dùng
Gãy thân xương cẳng
chân
Nén ép được
Kích thước khác nhau
Trang 7Cách lắp đặt:
Nắn xương , lắp vào mỗi đầu xương một đinh, sao cho hai đinh này song song với nhau
Lắp hai thanh
CĐN vào và
cố định chặt
Gắn tiếp hai
đinh gần ổ gãy
Càng gần càng
tốt , nhưng phải
ngoài ổ gãy
Trang 82/Cố định ngồi gần khớp:
Dùng cho các gãy xương
gần khớp
Gồm:
Thanh thẳng
Cung trịn
Thanh chéo
Cắm đinh thứ nhất phía trong
Cắm đinh thứ hai phía
ngoài
Hai đinh này không nên thẳng hàng
Cắm tiếp đinh thứ 3
Chừa chỗ để gắn thanh thẳng
Lúc này cung tròn đã gắn chặt vào đoạn gãy gần, nên
ta có thể nắm cung tròn này để nắn
Chừa chỗ để gắn thanh chéo
Trang 93/ Khung chữ T:
4/ Khung chậu:
Gắn thêm thanh thẳng
vào
Gắn các đinh vào thanh
thẳng
cắm vào thân xương
Chừa chỗ để gắn thanh
chéo
Gắn thêm thanh chéo
vào
Nhớ siết chặt các đai ốc, bu long
Trang 105/ Đầu dưới xương quay:
6/ Ba thanh xương đùi: