- Để nâng cao hiệu quả dạy phép tính cộng trừ lớp 3 giáo viên cần có những biện pháp phù hợp có nhiều hình thức tổ chức trong tiết học để giúp học sinh tiếp thu bài một cách thoải mái, n[r]
Trang 1Phần thứ nhất: Những vấn đề chung
I Lý do chọn đề tài
1 Lý do khách quan:
Trong tất cả cỏc mụn học ở cấp tiểu học, mụn Toỏn cú vị trớ rất quan trọng
Toỏn học với tư cỏch là một mụn khoa học nghiờn cứu một số mặt của thế giới
thực Cú một số hệ thống kiến thức cơ bản rất cần thiết cho đời sống sinh hoạt,
lao động Đú là cụng cụ làm nền cho học sinh học cỏc mụn học khỏc, tiếp tục
nhận thức thế giới xung quanh Khả năng giỏo dục nhiều mặt của mụn toỏn rất
lớn, vỡ nú cú khả năng phỏt triển tư duy lụ gic, bồi dưỡng và phỏt triển trớ tuệ,
thao tỏc cần thiết để nhận thức giỏo dục hiện thực như: Trừu tượng hoỏ, khỏi quỏt
hoỏ, phõn tớch tổng hợp, so sỏnh, dự đoỏn, chứng minh và bỏc bỏ Toỏn học cú
vai trũ trong việc rốn luyện phương phỏp suy nghĩ, suy luận, giải quyết vấn đề cú
căn cứ khoa học toàn diện, chớnh xỏc Phỏt triển trớ thụng minh, tư duy độc lập,
sỏng tạo hỡnh thành cỏc kĩ năng cơ bản của người học về ý trớ, đức tớnh tốt đẹp
như cần cự, nhẫn nại, ý thức vượt khú Đồng thời để đỏp ứng nhu cầu đổi mới
phương phỏp dạy học theo chương trỡnh mụn toỏn Mụn toỏn lớp 3 là chương
trỡnh đổi mới giỏo dục, đổi mới phương phỏp dạy học nhằm đỏp ứng những yờu
cầu của giỏo dục và đào tạo trong giai đoạn cụng nghiệp hoỏ, hiện đại hoỏ đất
nước những năm đầu thế kỉ XXI
2 Lý do chủ quan
Phộp tớnh cộng, trừ là mảng kiến thức rất quan trọng trong mụn toỏn mà
bất cứ lớp học nào trong cấp tiểu học cỏc em đều được tiếp cận Theo chuẩn kiến
thức thì kĩ năng của cỏc em học sinh học mụn Toỏn kết quả chưa cao, đặc biệt là
kĩ năng cộng, trừ cú nhớ Mụn Toỏn là mụn học khụ khan nờn học sinh tiếp thu
bài một cỏch mỏy múc, rất dễ quờn Vận dụng kĩ năng về tớnh toỏn, giải toỏn
chưa thành thạo Vấn đề này cú nhiều nguyờn nhõn: do cỏch tổ chức của giỏo
viờn chưa hiệu quả, phương phỏp dạy học chưa nhịp nhàng, cho nờn học sinh
chưa cú hứng thỳ trong học toỏn Bởi vậy, phần lớn học sinh lớp 3 học mụn toỏn
Trang 2một cỏch bắt buộc, gũ ộp, khụng yờu thớch mụn Toỏn Chưa phỏt huy được tớnh tớch cực chủ động của học sinh
Vấn đề đặt ra cho chỳng ta ở đõy là làm thế nào để dạy học cú kết quả giỳp học sinh nắm được trớ thức, kỹ năng, kỹ xảo và hứng thỳ trong học tập
Xuất phỏt từ lý do trờn tụi đó quyết định chọn đề tài " Một số biện phỏp rốn
kĩ năng thực hiện phộp tớnh cộng trừ cho học sinh lớp 3" Trường tiểu học Vô Ngại – Bình Liêu – Quảng Ninh
II Mục đớch nghiờn cứu
Tụi chọn đề tài nghiờn cứu với mục đớch tỡm ra những biện phỏp vận dụng phối hợp cỏc phương phỏp, tổ chức cỏc hỡnh thức dạy học một cỏch nhẹ nhàng, hợp lý giỳp học sinh tiếp cận, lĩnh hội, tư duy nhanh Rốn cho học sinh kỹ năng,
kỹ xảo phỏt triển tư duy tư tưởng, trớ tưởng tượng phong phỳ thụng qua cỏc giờ học toỏn đạt kết quả cao, giỳp học sinh say mờ hứng thỳ với mụn học
III Đối tượng nghiên cứu
Một số biện phỏp rốn kĩ năng thực hiện phộp tớnh cộng, trừ cho học sinh
lớp 3 cơ sở Tùng Cầu – Trường Tiểu học Vô Ngại Bình Liêu – Quảng Ninh
iV Nhiệm vụ nghiên cứu
1, Cơ sở lý luận và pháp lý của đề tài.
Việc hình thành và phát triển kĩ năng tính toán chiếm một vị trí quan trọng
và to lớn trong chương trình dạy học toán Nó xuyên suốt trong chương trình Toán học Từ cấp Tiểu học, Trung học, Đại học, sau đại học… Việc dạy toán cộng, trừ cho học sinh lớp 3 là vô cùng quan trọng bên cạnh việc hình thành ở học sinh những kĩ năng kĩ xảo tính toán nhanh, chính xác Đồng thời cũng hình thành cho các em những đức tính như: cẩn thận, tự lập, kiên định… Đi đôi với việc hình thành những đức tính tốt đó, việc dạy phép “ cộng, trừ ” trong toán học còn phát triển trí thông minh, năng lực tư duy và óc sáng tạo cho trẻ Giúp trẻ tự tin khi giao tiếp với mọi người ngoài xã hội
Trong quá trình dạy học toán nhằm nâng cao khả năng tính toán cộng, trừ cho học sinh lớp 3 cũng như đồng nghĩa với việc tạo nền tảng vững chắc để các
em học được tốt các dạng toán khác như: so sánh số (so sánh các nhóm cộng trừ),
Trang 3giải toán có lời văn, hình thành các số lớn hơn (có bốn chữ số) ở chương trình Toán lớp 3 sẽ tạo tiền đề để các em học tốt các dạng toán về số học, phân số, giải toán… ở các lớp cao hơn
Không những vậy việc học tốt phép cộng, trừ ở toán lớp 3 sẽ giúp các em học các môn học khác tốt hơn, nắm bắt bài học nhanh nhạy hơn Từ đó hình thành và phát huy hứng thú học toán cho học sinh ở cấp tiểu học cũng như ở các cấp học khác
2, Nguyên nhân
Do rất nhiều nguyờn nhõn khách quan và chủ quan từ phía nhà trường, gia
đình và xã hội , tác động đến việc học tập của các em Tuy nhiên từ phía giáo viên cũng còn có nhiều vấn đề, nhưng có lẽ là cỏc biện phỏp của giỏo viờn chưa đổi mới cỏch tổ chức, phối hợp cỏc biện phỏp chưa nhịp nhàng dẫn đến học sinh chưa phỏt huy được tớnh tớch cực, chủ động, sáng tạo trong học tập
3, Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hiện phép tính cộng, trừ cho học sinh lớp 3 – Trường Tiểu học Vô Ngại – Bình Liêu – Quảng Ninh
- Học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức
- Trũ chơi học tập
- Phõn cụng bạn học khỏ, giỏi giỳp đỡ bạn học yếu
- Phối kết hợp với nhà trường và phụ huynh để cú những biện phỏp rốn học sinh đạt kết quả
V Phương pháp nghiên cứu
Khi nghiờn cứu đề tài này tụi đó sử dụng cỏc phương phỏp sau:
I.4.1.Phương phỏp nghiờn cứu lớ luận
Để xõy dựng một đề tài thỡ việc nghiờn cứu lớ luận là khụng thể thiếu Khi nghiờn cứu đề tài này tụi đó nghiờn cứu và tham khảo cỏc tài liệu sau:
-Sỏch giỏo khoa toỏn 3
-Vở bài tập toỏn 3
-Sỏch giỏo viờn toỏn 3
Trang 4-Tập san Thế giới trong ta
I.4.2., Phương pháp quan sát
Tôi đã vận dụng phương pháp này tối đa, đặc biệt là khâu thông qua các tiết dạy của giáo viên trong tổ, đồng thời quan sát việc học của học sinh lớp 3, kết hợp ghi chép
I.4.3 Phương pháp điều tra
Tìm hiểu học hỏi đồng nghiệp về thuận lợi, khó khăn trong việc dạy phép tính cộng, trừ ở lớp 3 đồng thời trao đổi những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học trong các giờ toán với đồng nghiệp
I.4.4 Phương pháp thực nghiệm
-Dạy thực nghiệm mét số tiết
-Kiểm tra thực nghiệm
I.4.5 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
Bằng những sản phẩm thực của học sinh giáo viên đánh giá đúng chất lượng, nhận thức của học sinh, tìm ra những ưu, nhược điểm của giáo viên để nhận xét, đánh giá rút kinh nghiệm và có những biện pháp kịp thời bồi dưỡng
Ngoài những biện pháp nêu trên, tôi còn kết hợp các phương pháp khác, nghiên cứu thực tế, thống kê, trắc nghiệm, trò chơi
Trang 5Phần thứ hai: Nội dung và kết quả nghiên cứu
Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của việc Rèn kĩ năng thực hiện phép tính cộng, trừ cho học sinh lớp 3
1 - Lịch sử vấn đề nghiờn cứu.
Một số biện phỏp nhằm nõng cao hiệu quả dạy phộp tớnh cộng trừ ở lớp 3 luụn được ngành giỏo dục quan tõm chỉ đạo Vấn đề này đó được cỏc nhà quản lý giỏo dục cỏc thầy, cụ giỏo nghiờn cứu và thực hiện Song kỹ năng thực hiện phộp tớnh cộng trừ (đặc biệt là cộng, trừ cú nhớ) của học sinh hiệu quả chưa cao Vỡ vậy tụi tiếp tục nghiờn cứu tỡm ra biện phỏp nhằm nõng cao hiệu quả dạy phộp tớnh cộng trừ ở lớp 3
2 - Cơ sở lý luận và pháp lý của việc rèn kĩ năng thực hiện phép tính
cộng, trừ cho học sinh lớp 3
- Trong cụng tỏc giảng dạy người giỏo viờn muốn đạt được kết quả cao trước tiờn phải nắm được đặc điểm tõm sinh lớ học sinh tiểu học núi chung, học sinh lớp 3 núi riờng Học sinh tiểu học rất chúng nhớ nhưng cũng rất nhanh quờn
Do đú khi cung cấp kiến thức bài dạy giỏo viờn cần nghiờn cứu kĩ nội dung, mục tiờu bài dạy, chuẩn bị đồ dựng dạy học chu đỏo, lựa chọn ngụn ngữ, phương phỏp
để dẫn dắt học sinh chiếm lĩnh kiến thức bằng con đường ngắn nhất, hơn nữa học sinh lớp 3 khả năng diễn đạt cũn kộm, vốn từ cũn hạn chế, đặc biệt là khả năng tớnh toỏn của cỏc em cũn nhiều hạn chế
Vỡ vậy, trong một giờ học trờn lớp bờn cạnh việc chỳ trọng sử dụng đồ dựng dạy học giỏo viờn cần lựa chọn cỏc phương phỏp, hỡnh thức dạy học linh hoạt, sỏng tạo để học sinh lĩnh hội kiến thức một cỏch chủ động Giỏo viờn cũn phải quan tõm đến cỏc đối tượng học sinh yếu trong lớp Đặc biệt chăm súc chu đỏo, tỉ mỷ đến cỏc đối tượng học sinh yếu để một giờ dạy diễn ra nhẹ nhàng, thoải mỏi mà lại đạt hiệu quả cao
Tổ chức trũ chơi toỏn học sau mỗi bài học để học sinh ghi nhớ kiến thức bài
Trang 6học một cỏch tự nhiờn
Thực hành luyện tập: học sinh làm cỏc bài tập nhằm khắc sõu kiến thức mới vừa thực hiện
- Để nõng cao hiệu quả dạy phộp tớnh cộng trừ lớp 3 giỏo viờn cần cú những biện phỏp phự hợp cú nhiều hỡnh thức tổ chức trong tiết học để giỳp học sinh tiếp thu bài một cỏch thoải mỏi, nhẹ nhàng, giỏo viờn chỉ là người tổ chức hướng dẫn học sinh tự phỏt hiện kiến thức và trỡnh bày kiến thức
Chương 2: Thực trạng về dạy – học phép tính cộng, trừ
ở lớp 3
Qua thực tế giảng dạy và dự giờ tụi thấy biện phỏp tổ chức cho học sinh tự khỏm phỏ kiến thức chưa cao, giỏo viờn chưa cú biện phỏp hiệu quả rốn kĩ năng thực hiện phộp tớnh cộng, trừ cho học sinh
- Một số học sinh trong lớp chưa cú kĩ năng đặt tớnh và thực hiện phộp tớnh cộng, trừ Khi thực hiện cộng, trừ cú nhớ, học sinh thường quờn phần ghi nhớ Nhiều học sinh chưa cú kĩ năng cộng nhẩm khi cộng thường, phải kốm theo đồ dựng trực quan như ngún tay, vạch đếm nột thẳng trờn bảng
- Học sinh tiếp thu bài một cỏch thụ động, chưa biết vận dụng kiến thức bài
cũ đó học để tỡm ra kiến thức bài mới
* Nguyờn nhõn là:
+ Qua thực tế giảng dạy và dự giờ tụi thấy biện phỏp tổ chức cho học sinh
tự khỏm phỏ kiến thức khi dạy học mụn toỏn chưa cao
+ Học sinh chưa nắm chắc cỏch đặt tớnh và thực hiện phộp tớnh
+ Trong tiết dạy- học toỏn giỏo viờn ớt tổ chức trũ chơi trong học tập nờn tiết học gũ bú, căng thẳng
* Đỏnh giỏ thực trạng
a, Thực trạng của Trường Tiểu học Vô Ngại – Bình Liêu – Quảng Ninh
Là xã khó khăn của huyện nhân dân đa số sống bằng nghề nông nghiệp, mức thu nhập thấp, đời sống nghèo, địa bàn rộng Trình độ dân trí thấp, nhận thức
Trang 7của nhân dân về giáo dục còn nhiều hạn chế, chưa chú ý đến việc học hành của con em mình
Khó khăn của trường: Trường có 10 điểm trường cơ sở lẻ và một khu trường chính Đường xá đi lại khó khăn, dân cư sống rải rác, không tập chung, phòng học và sân tập chưa đảm bảo cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh
Về phụ huynh: Do điều kiện kinh tế còn khó khăn, đại đa số gia đình chưa
có điều kiện quan tâm đến việc học hành của con em mình như: mua sắm đồ dùng, sách vở… Bên cạnh đó còn lơ là trong việc kèm cặp đôn đốc con em mình học bài và làm bài ở nhà
Bởi vậy việc giáo dục và dạy học ở trường cũng còn gặp rất nhiều khó khăn
b, Thực trạng của đội ngũ giáo viên đang dạy lớp 3:
Còn một số giáo viên khi giảng dạy chưa chú ý đến các đối tượng học sinh trong lớp mà đưa ra các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với khả năng của từng học sinh Hướng dẫn học sinh cách đặt tính cũng như cách thực hiện phép tính cộng, trừ chưa cụ thể, rõ ràng
Khi dạy- học toỏn việc lựa chọn phương phỏp và hỡnh thức dạy học của giỏo viờn nhiều chỗ chưa hợp lớ dẫn đến học sinh khú tiếp thu, giờ học đơn điệu khụng hấp dẫn đối với học sinh
Giỏo viờn chưa thực sự quan tâm với từng học sinh để kịp thời phỏt hiện và uốn nắn ngay
Để giỳp học sinh hiểu bài, nhớ lõu, vận dụng tốt kiến thức, đồng thời củng cố được trớ thức, kĩ năng, kĩ xảo cho học sinh là một điều khú đũi hỏi người thầy cú
sự nhiệt tỡnh, tõm huyết, sỏng tạo, tinh tế để tỡm ra cỏc biện phỏp dạy học cú hiệu quả
c, Thực trạng của học sinh lớp 3
+ Đa số học sinh là dân tộc thiểu số, vốn hiểu biết còn nhiều hạn chế Điều
kiện đáp ứng nhu cầu học tập không đủ
+ Học sinh chưa chỳ ý tập trung cũn hay mất trật tự, làm việc riờng trong giờ
Trang 8học
+ Nhiều em tiếp thu bài chậm vỡ sự phỏt triển tư duy chưa cao, chủ yếu là tư duy cụ thể, ghi nhớ mỏy múc, việc huy động vốn kiến thức thực tiễn của cỏc em chưa nhiều
Một số em do trước đõy chưa thuộc bảng cộng trừ khi thực hiện cỏc phộp tớnh cũn phải dựng tay hoặc que tớnh để đếm
+ Khụng luyện tập thực hành khi giỏo viờn giao bài về nhà
* Khảo sỏt chất lượng đầu năm học 2008 -2009 mụn Toỏn lớp 3 cơ sở Tùng Cầu – Trường Tiểu học Vô Ngại – Bình Liêu – Quảng Ninh
Tổng số học sinh: 12 em
Điểm giỏi: 1 em Điểm khỏ: 2 em Điểm trung bỡnh: 6em Điểm yếu: 3 em
* Dự giờ đồng nghiệp 2 tiết: Lớp 3 cơ sở Bản Ngày và Lớp 3 cơ sở Khe Lánh
Bài: Cộng cỏc số cú ba chữ số (cú nhớ 1 lần)
Bài: Phộp trừ cỏc số trong phạm vi 10.000
*Nhược điểm:
- GV chưa để học sinh vận dụng cỏch đặt tớnh cộng cú nhớ cỏc số cú hai chữ
số với số cú hai chữ số ở lớp 2 để tỡm ra cỏch đặt tớnh ở phần bài mới
- Phần bài mới GV nờn cho học sinh tự nờu lờn cỏch đặt tớnh và cỏch tớnh của mỡnh
- Phần luyện tập : sau mỗi bài tập GV nờn cho học sinh nhận xột nờu lại cỏch đặt tớnh , cỏch tớnh để khắc sõu kiến thức của bài
- Chưa phỏt huy được tớnh độc lập sỏng tạo của học sinh
- Học sinh nắm bài mỏy múc
- Học sinh yếu kộm cũn lỳng tỳng khi thực hiện
Với chất lượng khảo sỏt đầu năm tụi rất băn khoăn, trăn trở, tự đặt ra cõu
Trang 9hỏi: Tại sao chất lượng học sinh mụn toỏn lại yếu như vậy? Tụi đó mạnh dạn trao đổi với ban giỏm hiệu, chị em đồng nghiệp trong trường và trường bạn Tụi đi dự giờ những GV cú kinh nghiệm trong chuyờn mụn để đưa ra những biện phỏp để rốn kĩ năng thực hiện phộp tớnh cộng trừ cho học sinh lớp 3
Chương 3: một số biện pháp rèn kĩ năng thực hiện phép tính cộng, trù cho học sinh lớp 3 – trường tiểu học vô ngại – bình liêu – quảng ninh.
1 Học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức
+ Rốn kĩ năng cho học sinh tự đặt tớnh.
- Muốn thực hiện được phộp tớnh đỳng thỡ trước hết học sinh phải biết đặt tớnh đỳng Đặt tớnh sao cho cỏc chữ số cựng hàng phải thẳng cột với nhau Nhưng thực tế cũn nhiều học sinh đặt tớnh chưa thẳng hàng, thẳng cột với nhau:
Vớ dụ: Chữ số hàng trăm thẳng hàng với chữ số hàng nghỡn dẫn đến khi thực hiện kết quả sai
Vỡ vậy trước khi học sinh đặt tớnh tụi đó yờu cầu học sinh đọc phộp tớnh – học sinh nờu thành phần , cấu tạo của phộp tớnh, vị trớ của cỏc số trong phộp tớnh để xỏc định rừ và nờu được phộp tớnh đú là phộp cộng hay trừ số cú mấy chữ số cho
số cú mấy chữ số, và chỉ rừ chữ số ở hàng nào
VD1: Khi thực hiện phộp tớnh cộng: 2346 + 327
Giỏo viờn ghi phộp tớnh lờn bảng – học sinh đọc phộp tớnh
Hỏi: đõy là phộp cộng số cú mấy chữ số cộng với số cú mấy chữ số ( học sinh trả lời: Đõy là phộp cộng số cú 4 chữ số cộng với số cú 3 chữ số)
Hỏi: Phõn tớch cấu tạo số 2346 hoặc 327 ( Học sinh phõn tớch chỉ ra cỏc chữ số ở cỏc hàng)
Hỏi: Muốn thực hiện được phộp tớnh này phải làm gỡ ? Đặt tớnh như thế nào ? Như vậy học sinh đó phỏt hiện và tỡm ra cỏch đặt tớnh đỳng
+ Để củng cố – khắc sõu cỏch đặt tớnh: phần luyện tập ở những bài tập : Đặt tớnh và thực hiện phộp tớnh sau khi học sinh đó thực hiện xong Giỏo viờn yờu cầu
Trang 10học sinh nhận xét cách đặt tính của bạn đúng chưa, học sinh nêu lại cách đặt tính
đúng
+ Biện pháp rèn kĩ năng cho học sinh thực hiện phép tính qua vốn
kinh nghiệm của học sinh.
Sau khi học sinh đặt tính xong giáo viên chưa nêu cách thực hiện phép tính
mà giáo viên đặt câu hỏi
Ví dụ:
Hỏi: Muốn thực hiện được phép tính 2346 + 327 em thực hiện như thế nào?
Giáo viên yêu cầu: Dựa vào cách thực hiện phép cộng đã học ở lớp 2 hãy
thực hiện phép tính HS thực hiện vào nháp
Giáo viên gọi một số học sinh nêu cách thực hiện:
234 6
327
Hỏi: Phép tính cộng vừa thực hiện có nhớ ở hàng nào (hàng đơn vị)
Ví dụ 2: Phép trừ các số trong phạm vi 10.000
Phần bài cũ giáo viên ghi phép tính lên bảng: 635 – 214 =?
Giáo viên yêu cầu một học sinh lên bảng làm bài , lớp làm vào nháp
-Giáo viên cùng học sinh nhận xét, chữa bài
- Giáo viên chuyển bài mới và ghi phép trừ lên bảng 8652 – 3917 = ? (HS
đọc)
- Giáo viên để thực hiện được phép tính này ta làm gì? Thực hiện như thế
nào? ( đặt tính hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị thực hiện từ phải qua trái)
- Giáo viên yêu cầu học sinh vận dụng cách trừ các số trong phạm vi 1000 đã
học, gọi một học sinh lên bảng làm bài, lớp làm vào bảng con
- Giáo viên kiểm tra kết quả ở bảng con: Một số học sinh nêu cách thực hiện
phép tính và kết quả phép tính
- Một học sinh nêu cách thực hiện và kết quả phép tính – GV ghi nhanh phép