Bµi míi: G/v giíi thiÖu bµi : “ Th¹ch Sanh” lµ 1 trong nh÷ng truyÖn cæ tÝch tiªu biểu của Việt Nam kể về nhân vật dũng sĩ .Cuộc đời và những chiến công của Thạch Sanh cùng sự hấp dẫn của[r]
Trang 1Tuần 6 : Ngày soạn 24/9/ 2011 Ngày dạy: 01/ 10 / 2011
Tiết 21: Văn bản : Thạch Sanh (t1)
( Cổ tích )
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Nhóm truyện cổ tích ca ngợi người dũng sĩ
- Niềm tin thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự
sự dân gian của truyện cổ tích Thạch Sanh
2 Kĩ năng:
- Bước đầu biết cách đọc - hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại
- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận, suy nghĩ của mình về các nhân vật và các chi tiết đặc sắc trong truyện
- Kể lại được truyện: diễn cảm, sáng tạo
3 Thái độ:
- Biết yêu cái tốt, cái thiện, bênh vực chính nghĩa
- Tạo niềm tin vào cuộc sống
B Chuẩn bị :
1 GV : Giáo án , sgk , sgv, tranh Thạch Sanh
2 HS : Soạn bài theo câu hỏi sgk
C Phương pháp và kĩ thuật dạy học :thuyết trình.đọc sáng tạo,vấn đáp,
động não
D.Tiến trình lên lớp :
1 Tổ chức: (1p)
2 Kiểm tra: ( 7p)
- Kể diễn cảm truyện “ Sự tích HG ” ?
- Nội dung, ý nghĩa của truyện "Sự tích Hồ Gươm"?
3 Bài mới: G/v giới thiệu bài : “ Thạch Sanh” là 1 trong những truyện cổ tích tiêu
biểu của Việt Nam kể về nhân vật dũng sĩ Cuộc đời và những chiến công của Thạch Sanh cùng sự hấp dẫn của cốt truyện và của nhiều chi tiết thần kì đã làm xúc động , say mê rất nhiều thế hệ người đọc, người nghe
Trang 2* Hoạt động 1: Giới thiệu chung
- Thời gian: 2 phút.
? Em đã biết những câu truyện cổ tích nào ?
? Vậy em hiểu thế nào là truyện cổ tích ?
? Theo em truyện Thạch Sanh là truyện cổ tích
kể về kiểu người nào ?
* Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản.
- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, đọc
sáng tạo
-( Thời gian: 10p )
- GV hướng dẫn HS đọc – kể
- Giọng đọc gợi không khí cổ tích, chậm rãi,
sâu lắng, phân biệt các giọng kể nhân vật nhất
là giọng nói Lý Thông
?Truyện có bao nhiêu sự việc ? Là những sự
việc nào ? hãy kể tóm tắt truyện theo các sự
việc đó ?
HS nêu sự việc – kể HS – GV khái quát:
SV: 1 Ra đời, lớn lên của Thạch Sanh
2.Thạch Sanh kết nghĩa anh em với Lý
Thông
3 Thạch Sanh bị mẹ con Lý Thông lừa đi
canh miếu thế mạng, diệt Chằn Tinh
4 Thạch Sanh diệt đại bàng cứu công chúa
bị Lí Thông cướp công
5 Thạch Sanh diệt Hồ Tinh, cứu thái tử bị
vu oan, vào tù
6 Thạch Sanh cứu được công chúa khỏi
câm,được giải oan
7 Thạch Sanh lấy công chúa, chiến thắng
18 nước chư hầu, lên làm vua
+ GV cho HS tìm hiểu các chú thích
3,6,7,8,9,11,12,13 (SGK/66)
? Truyện có thể chia làm mấy phần ?
Nêu giới hạn, nội dung từng phần ?
I Giới thiệu chung :
* Truyện cổ tích : ( sgk- t 53)
- Truyện cổ tích kể về kiểu nhân vật
mồ côi , dũng sĩ
II Đọc – tìm hiểu văn bản
1 Đọc:
Trang 3Nếu chia theo bố cục em chia như thế nào ?
MB ; TB ; KB
* Các sự việc trên được kể theo trình tự nào ?
(Kể theo trình tự thời gian)
* Hoạt động 3: Tìm hiểu giá trị nội dung –
nghệ thuật, ý nghĩa của truyện.
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề,
thuyết trình
-( Thời gian: 22p)
* Qua các sự việc em thấy chủ đề nổi bật của
truyện là gì ?
Theo em nhân vật chính trong truyện là ai ? Vì
sao em biết ?
(Thạch Sanh :người thực hiện các sự việc có
vai trò chủ yếu thể hiện tư tưởng văn bản.)
- HS đọc mở truyện – nêu nội dung chính
*Tìm chi tiết kể về nguồn gốc xuất thân của
Thạch Sanh ?
HS phát hiện – liệt kê
+ Ngọc Hoàng sai…thần thông
+ Bà mẹ thụ thai 12 tháng sinh ra Thạch Sanh
+ Được thiên thần dạy đủ các… thần thông
? Theo em sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
có gì khác thường, có gì hợp với lẽ thường ?
? Em có nhận xét gì về những chi tiết trên?
Nó có ý nghĩa gì ?
? Kể về sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
như vậy , theo em nhân dân ta muốn thể hiện
điều gì ?
DG: - Thạch Sanh là người bình thường: con
người nông dân, số phận gần gũi với nhân dân
- Sự khác thường tô đậm tính chất kì lạ đẹp đẽ
của nhân vật lý tưởng, làm tăng sức hấp dẫn
cho câu chuyện
? Theo em nhân vật Thạch Sanh là người ntn?
2 Chú thích:
3 Bố cục:
- Đoạn 1:Từ đầu…Thần thông: ->giới thiệu lai lịch nguồn gốc của Thạch Sanh
- Đoạn 2: tiếp “bọ hung”: những thử thách và chiến công của Thạch Sanh
- Đoạn 3: còn lại kết thúc câu truyện Thạch Sanh lấy công chúa nối ngôi vua
4 Phân tích:
* Chủ đề: ca ngợi người dũng sĩ dân gian
a)Nhân vật Thạch Sanh:
*Sự ra đời và lớn lêncủaThạch Sanh:
- Vốn là thái tử, con trai Ngọc Hoàng thượng đế
- Đầu thai vào gia đình nông dân nghèo
- Sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi
- Được Thiên Thần dạy cho đủ các võ nghệ và mọi phép thần thông
-> chi tiết hoang đường gắn liền với
hiện thực
Nguồn gốc thần tiên.
khác thường, kì lạ, hấp dẫn Nhưng cũng bình thường giản dị
=> Thạch Sanh vừa là n/vật lí tưởng,
Trang 4( H/s thảo luận – phát biểu )
? Em có nhận xét gì về nguồn gốc Thạch Sanh
GV: chốt tiết 21
DG: Nhân dân quan niệm rằng nhân vật ra đời
và lớn lên kì lạ như vậy, tất sẽ lập được chiến
công và những con người bình thường cũng là
những con người có khả năng, phẩm chất kì lạ,
khác thường
vừa giản dị , gần gũi với nhân dân
* Thạch Sanh là nhân vật bất hạnh, người dân lao động hiền lành, chất phác
Nguồn gốc thần tiên kì lạ, đẹp đẽ, phi thường.
4 Củng cố : (2p)
? Qua phần đầu truyện, em có nhận xét gì về sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
5 Hướng dẫn :(1p)
- Nắm nội dung – kể được truyện
- Vẽ minh hoạ chân dung Thạch Sanh theo trí tưởng tượng của em
- Soạn tiếp bài “ Thạch Sanh”
Ngày soạn 26 / 9/ 2011 Ngày dạy: 03/10/ 2011.
Tiết 22:
Văn bản : Thạch Sanh (T)
( Cổ tích )
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Nhóm truyện cổ tích ca ngợi người dũng sĩ
- Niềm tin thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự
sự dân gian của truyện cổ tích Thạch Sanh
2 Kĩ năng: - Bước đầu biết cách đọc - hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể
loại
- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận, suy nghĩ của mình về các nhân vật và các chi tiết đặc sắc trong truyện
Trang 5- Kể lại được truyện: diễn cảm, sáng tạo
3 Thái độ: - Biết yêu cái tốt, cái thiện, bênh vực chính nghĩa.
- Tạo niềm tin vào cuộc sống
B Chuẩn bị :
1 GV: Giáo án , sgk , sgv, tranh Thạch Sanh
2 HS : Soạn bài theo câu hỏi sgk
C Phương pháp và kĩ thuật dạy học:vấn đáp,nêu vấn đề,thuyết trình,động
não
D.Tiến trình lên lớp:
1 Tổ chức:( 1p)
2 Kiểm tra: ( 7p)
? Kể tóm tắt truyện “ Thạch Sanh”
? Qua phần đầu truyện, em có nhận gì về sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh
3 Bài mới:
hoạt động của thày và trò
* Hoạt động 1: Tiếp tục tìm hìm hiểu giá trị
nội dung – nghệ thuật, ý nghĩa của truyện.
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết
trình
( Thời gian: 24p).
?Tóm tắt những thử thách và chiến công của
Thạch Sanh đã trải qua ?
?TS đã chiến đấu với Chằn Tinh và Đại Bàng
như thế nào ?Chiến công đó TS hay ai được
hưởng ?
? Đâu là thử thách mà người dân muốn TS phải
trải qua?
?Em có nhận xét gì về những thử thách đó ?
G/v :Trong truyện cổ tích, khó khăn, trắc trở do
các lực lượng đối kháng gây ra cho nhân vật lí
tưởng tăng dần thử thách sau bao giờ cũng
khó khăn hơn
?Theo em Thạch Sanh có vượt qua được các
nội dung cần đạt
*.Những thử thách và chiến công Thạch Sanh đã trải qua.
- Giết chằn Tinh – bị Lý Thông cướp công
- Diệt đại bàng, cứu công chúa cứu con vuaThuỷ Tề- bị Lý Thông lấp cửa hang
- Bị hồn chằn tinh, đại bàng báo thù- Thạch Sanh bị vào ngục
- Quân 18 nước chư hầu hợp lại kéo sang - Thạch Sanh đánh tan
-> Thử thách đầy khó khăn, nguy hiểm
- tăng dần
Trang 6thử thách đó không ?
?Tại sao Thạch Sanh lại vượt qua được các thử
thách khó khăn đó ?
(HS thảo luận - đại diện nhóm trình bày GV
khái quát.)
G/v : TS hiền lành , thật thà , chất phác nên đã
được các thế lực thần kì cứu giúp
Nhân vật thần kì trong truyện cổ tích là Thạch
Sanh đã vượt qua tất cả các khó khăn, thử thách
nhờ tài năng, phẩm chất và sự trợ giúp của các
phương tiện thần kì lập lên những chiến công
?Em có nhận xét gì về những chiến công của
Thạch Sanh ?
- H/s thảo luận - phát biểu :
- Kẻ thù càng hung ác, xảo quyệt, thử thách
càng khó khăn, chiến công càng rực rỡ, vẻ
vang chính nghĩa càng sáng tỏ: các loại yêu
quái từ trên cạn dưới nước, trong hang dù
mạnh mẽ hung ác đến đâu cũng đều bị tiêu
diệt
- Mỗi c/công như tiếp thêm sức mạnh, lòng
dũng cảm để chàng dũng sỹ lại phấn đấu lập
thêm c/công mới dù mức độ nguy hiểm cao
hơn nhiều)
? Gặp n/v TS, em có nhớ tới n/v huyền thoại
nào?
(Nhân vật Hêraclet trong thần thoại Hy Lạp)
? Nhận xét về c/công của TS, có ý kiến cho
rằng: “TS – người dũng sỹ d/gian bách chiến
bách thắng”
ý kiến của em ntn ?
? Cảm nhận của em về n/v TS qua những việc
làm trên ?
? Chi tiết nghệ thuật nào được sử dụng ở đây ?
có ý nghĩa gì ?
-> Chiến công rực rỡ, vẻ vang
=> TS là người dũng sỹ d/gian bách chiến, bách thắng:
+ Mục đích c/đấu: Sáng ngời chính nghĩa, cứu người bị hại
Thạch Sanh tài giỏi, thông minh, gan dạ, dũng cảm; nhân ái, cao thương đã chiến thắng để bảo vệ người dân lương thiện, bảo vệ đất nước
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo, hoang
Trang 7?Truyện đã khẳng định những phẩm chất tốt
đẹp nào của Thạch Sanh ?
- HS khái quát phẩm chất của nhân vật Thạch
Sanh
(TS là biểu tượng tuyệt đẹp của c/người VN
trong c/s lao động và c/đấu, trong t/yêu và
h/phúc gia đình)
* Bức tranh trong SGK ứng với phần nào của
truyện Em hãy kể sự việc trong tranh
Đó là những phẩm chất tiêu biểu của nhân dân
ta vì thế truyện được nhiều người yêu thích
? Đối lập với nhân vật TS là nhân vật nào ?
? N/d ta đã sử dụng nghệ thuật gì để xây dựng
nhân vật trong văn tự sự ?
G/v :Trong truyện cổ tích nhân vật chính diện
nhân vật phản diện luôn đối lập về hành động,
tính cách đây là đặc điểm xây dựng nhân
vật của thể loại
? Mẹ con Lí Thông là người ntn?
?Truyện đã sử dụng yếu tố thần kì nào ?
? Trong những vũ khí và phương tiện kỳ diệu
ấy, em thấy phương tiện nào đặt biệt nhất ? tại
sao ?
?Tiếng đàn có tác dụng thần kì ntn?
HS trao đổi HS trình bày
GV khái quát:
+ Tiếng đàn giải oan, giải thoát cho TS
+ Tiếng đàn cứu công chúa khỏi câm
+ Vạch mặt Lý Thông- kẻ vong ân
+ Cảm hoá kẻ thù
+ Như vậy tiếng đàn có ý nghĩa gì ? tác giả sử
dụng chi tiết thần kì này để biểu hiện tư tưởng
nào của nhân dân ta ?
đường -> tăng sức hấp dẫn có ý nghĩa sâu sắc
=> Thạch Sanh có phẩm chất : -Thật thà, chất phác ->Người dân lao
động
- Dũng cảm, tài năng -> người dũng sĩ
- Lòng nhân đạo và yêu hoà bình
phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam ta
b Mẹ con lí thông :
- NT đối lập:
Thạch Sanh Lí Thông Thật thà >< xảo trá
Vị tha >< ích kỉ Thiện >< ác ->N/vchính diện >< n/vphản diện
=> Mẹ con LT xảo quyệt, độc ác, vong
ân bội nghĩa
c ý nghĩa của 1 số chi tiết thần kì
* Tiếng đàn :
-> Thể hiện ước mơ về công lí , tư tưởng yêu hòa bình của nhân dân
Trang 8Dg: âm nhạc thần kì là chi tiết phổ biến trong
truyện cổ tích dân gian như tiếng hát trong
truyện “Trương Chi” hay tiếng sáo “Sọ Dừa”
?Còn chi tiết niêu cơm thần kì có ý nghĩa gì ?
Cũng là vũ khí, phương tiện kỳ diệu lạ lùng –
nhỏ xíu mà quân 18 nước ăn hết lại đầy:
- Lúc đầu giặc coi thường sau cảm phục
- Niêu cơm + lời thách đố của Thạch Sanh và
sự thua cuộc của quân số 18 nước
Chứng tỏ thêm điều gì ?
? Truyện TS kết thúc ntn ?
? Kết thúc như vậy thể hiện ước mơ gì của
n/dân ?
?Cuối truyện 2 mẹ con Lí Thông không bị
Thạch Sanh trừng trị nhưng lại bị thiên lôi đánh
chết hoá thành bọ hung
Sự trừng phạt như vậy theo em có thích đáng
không ? Vì sao ?
(Tội của y quá lớn không có nhân vật nào trong
truyện cổ tích so sánh được Dù Thạch Sanh
tha tội chết nhưng mẹ con y vẫn bị trừng trị
thích đáng.)
?Nhân vật công chúa có vai trò như thế nào ?
Nhân vật phụ đóng vai trò quan trọng trong sự
PT của truyện không có nhân vật này, thì
tính cách nhân vật Thạch Sanh khó có thể bộc
lộ
?Trong phần kết thúc truyện, mẹ con Lí Thông
phải chết, còn Thạch Sanh thì được kết hôn với
công chúa và lên ngôi vua Qua kết thúc này
nhân dân ta muốn thể hiện điều gì ?
? Theo em kết thúc ấy có phổ biến trong truyện
cổ tích hay không ?
( đem lại công bằng cho người lương thiện, cho chính nghĩa )
* Niêu cơm thần kì
Tính chất kì lạ, khâm phục sự tài giỏi của Thạch Sanh
=> Tượng trưng cho tấm lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hoà bình của nhân dân ta
d ý nghĩa của truyện :
* Thạch Sanh Kết hôn cùng công chúa – lên làm vua
-> Phần thưởng lớn lao, xứng đáng
*Mẹ con Lí Thông bị sét đánh, biến thành bọ hung
-> Trừng trị thích đáng
=> Kết thúc có hậu thể hiện công lí xã hội
( ở hiền gặp lành; ác giả ác báo )
Trang 9Hãy nêu ví dụ cụ thể ?
* HS trao đổi – trình bày
- GV khái quát ý chính
? Truyện Thạch Sanh là truyện kể về kiểu nhân
vật nào trong kho tàng truyện cổ tích ?
- Thạch Sanh – nhân vật dũng sĩ ở đây là
người như thế nào ?
- Truyện thể hiện ước mơ gì của nhân dân ta
thuở xưa ?
* Hoạt động 2: Luyện tập
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình
- Thời gian: 7p.
- Ước mơ về sự đổi đời của nhân dân ta
III.Tổng kết
- Truyện cổ tích về người dũng sĩ diệt chằn tinh, diệt đại bàng cứu người bị hại, vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa và chống quân xâm lược
- Truyện thể hiện ước mơ, niềm tin về
đạo đức, công lí xã hội và lí tưởng nhân
đạo, yêu hoà bình của nhân dân
- Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng thần kì độc đáo và giàu ý nghĩa:
“Thiện thắng ác”
“Chính nghĩa thắng gian tà”
IV Luyện tập
- Trình bày nội dung phần ghi nhớ theo lời văn của em
- Vẽ minh hoạ chân dung Thạch Sanh theo trí tưởng tượng của em
4 Củng cố : (5)
- Kể tóm tắt câu truyện ?
- Nêu nội dung, ý nghĩa và nghệ thuật của truyện ?
5 Hướng dẫn :(1)
- Nắm nội dung – kể được truyện
- Đọc trước bài “ Chữa lỗi dùng từ”
Trang 10
Ngày soạn 28/9/2011 Ngày dạy: 05/ 10/ 2011
Tiết 23:
Chữa lỗi dùng từ
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Giúp HS nhận ra được các lỗi lặp từ và lẫn lộn những từ gần âm
- Cách chữa các lỗi lặp từ, lẫn lộn các từ gần âm
2 Kĩ năng:
- Bước đầu có kĩ năng phát hiện lỗi, phân tích nguyên nhân mắc lỗi dùng từ
- Vận dụng vào viết văn và thực tế giao tiếp
3 Thái độ:
- Có ý thức tránh mắc lỗi khi dùng từ
B Chuẩn bị :
1 Thầy : Giáo án, sgk, sgv, bảng phụ
2 Trò : Đọc – tìm hiểu sgk
C.Phương pháp và kĩ thuật dạy học:vấn đáp,động não,thực hành
D.Tiến trình lên lớp:
1 Tổ chức: (1p)
2 Kiểm tra:(5p)
- Thế nào là từ nhiều nghĩa ? Hiện tượng chuyển nghĩa của từ là gì ? cho VD
3 Bài mới:
hoạt động của thày và trò
* Hoạt động 1: Lặp từ.
-Phương pháp: Vấn đáp, giải thích
( Thời gian: 10p)
- HS đọc phần a,b
? Tìm những từ giống nhau trong đoạn
văn trên?
- Gọi HS lên gạch chân
? Những từ giống nhau trong đoạn văn
a,b là hiện tượng lặp từ, lặp ngữ Hãy
chỉ rõ hiện tượng nào lặp từ ? trường
hợp nào lặp ngữ ? (vấn đáp)
nội dung cần đạt
I Lặp từ:
1 Ví dụ:
1.a, – tre – 7 lần giữ - 3 lần anh hùng – 2 lần
Phép lặp từ
- VD a lặp từ: nhằm nhấn mạnh tạo nhịp điệu