- Biết diễn đạt hình vẽ cho trước bằng lời - Bước đầu tập suy luận, vận dụng tính chất của các đường thẳng vuông góc, // để tính to¸n hoÆc chøng minh.. TiÕn tr×nh d¹y häc..[r]
Trang 1Soạn: 03/11/09
Giảng: 06/11/09
Tiết 15 : Định lý
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- H/s biết cấu trúc của một định lý (giả thiết, kết luận)
- Biết thế nào là chứng minh một định lý
- Biết đưa một định lý về dạng "Nếu … thì …"
- Làm quen với mệnh đề lôzic : P => q
2 Kỹ năng:
- Phát biểu 1 tính chất thành định lý theo cấu trúc : "Nếu … thì …"
3 Thái độ:
- Nghiêm túc trong học tập, tư duy lôzic
B Chuẩn bị
Gv: Thước kẻ, bảng phụ
Hs: Thước kẻ, ê ke,
C Tiến trình dạy học
Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
HĐ1: 1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra
HS1: Phát biểu tiên đề Ơclít Vẽ hình minh
hoạ
HS2: Phát biểu tính chất 2 đ.thẳng // ? Vẽ hình
minh hoạ
- Chỉ ra cặp góc SLT, đồng vị, trong cùng phía
?
- Gọi 2 h/s nhận xét
- G/v sửa sai cho điểm
- G/v Tên đề Ơclít và tính chất 2 đt' // đều là
các khảng định đúng, nhưng tiên đề Ơclít được
thừa nhận qua hình vẽ, qua kinh nghiệm thực
tế Còn 2 tính chất đường thẳng // được suy ra
từ những khảng định đúng, đó là định lý
Vậy định lý là gì ?
Có mấy phần ? đó là nội dung của bài hôm
nay
- Hs1: Phát biểu tiên đề Ơclít
- Vẽ hình
- Hs2: Ph.biểu t/c 2 đt/ // (SGK-93)
4 1
2
B
HĐ2: Định lý
- Cho h/s đọc thầm phần định lý (2')
? Vậy thế nào là một định lý ?
- H/s đọc Đlý (Sgk-99)
- Định lý là 1 khẳng định được suy ra
từ những khẳng định được coi là đúng,
Trang 2- Gọi 2 h/s nhắc lại
giác
- 3 h/s phát biểu lại 3 định lý
? Em nào có thể lấy thêm VD về định lý mà ta
đã học ?
- Nhắc lại định lý "Hai góc đối đỉnh thì bằng
nhau"
- Yêu cầu h/s vẽ hình,
? Theo em Đlý cho điều gì ? Đó là gt ? Điều
suy ra là gì ? Đó là KL
- H/s phát biểu lại 3 định lý bài 6: Từ vuông góc đến //
"Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau"
- Một đt' cắt 2 đt' // thì 2 góc so le trong = nhau
O
- G/v trong 1 định lý : điều cho biết là gt của
định lý và điều suy ra là kết luận của định lý
? Mỗi định lý gồm mấy phần ? là những phần
nào ?
- G/v: Giả thiết viết tắt : GT
Kết luận : KL
Mỗi Đlý đều có thể phát biểu dưới dạng "Nếu
… thì …"
Nằm giữa từ nếu ….thì là giả thiết
Nằm sau từ thì là kết luận
? Em hãy phát biểu tính chất 2 góc đối đỉnh
dùng nếu … thì …
- Dựa vào hình vẽ trên em hãy ghi GT ; KL ?
- Cho h/s làm ?2 :
Câu a : gọi 1 h/s trả lời
Câu b: Gọi 2 h/s lên bảng
- Cho h/s làm bài 49 (SGK-101)
- Treo bảng phụ
- Gọi h/s kẻ đánh dấu vào đó
- Mỗi định lý gồm 2 phần
a G.thiết: là những điều cho biết trước
b Kết luận: Những điều cần suy ra
- H/s: Nếu 2góc là đối đỉnh thì 2 góc
đó bằng nhau
a GT : 2 đt' … Đt' ' thứ ba
KL : Chúng // với nhau
b GT : a// b ; b// c
KL : a// b
HĐ3: Chứng minh định lý:
Trở lại hình vẽ 2 góc đối đỉnh
như thế nào ?
- QT suy luận từ gt => KL gọi là CM định lý
- H/s đọc định lý
- G/v đưa ra VD CM định lý : Góc tạo bởi 2 tia
phân giác của 2 góc kề bù là 1 góc vuông
? Tia phân giác của 1 góc là gì ?
- Vì vậy khi 0m là phân giác của XÔZ ta có
XÔM - MÔZ = 1/2 XÔZ
ON là tia phân giác của ZÔY
- Tia phân giác của 1 góc là tia nằm giữa 2 cạnh của góc và tạo với 2 cạnh
đó 2 góc kề bằng nhau
Trang 3ta có :
ZÔY - NÔY = 1/2 ZÔY
? Tại sao MÔZ + ZÔN = MÔN
Tại sao
- Chúng ta vừa CM xong 1 Đlý
Qua ví dụ em cho biết CM 1 định lý như thế
nào ?
- Vậy CM định lý là gì ?
- Vì có tia 0Z nằm giữa 2 tia 0M ; 0N
CM định lý ta cần :
- vẽ hình minh hoạ định lý
- Dựa h.vẽ ghi gt ; kl bằng ký hiệu
- Từ gt đưa ra các khẳng định và nêu kèm các căn cứ của nó cho đến kết luận
- Là dùng lập luận để từ gt suy ra kl
HĐ4: Củng cố :
? Đlý là gì ? gồm những phần nào ?
? Giả thiết là gì ? KL là gì ?
? Tìm trong các mệnh đề sau, mệnh đề nào là
định lý ?
a Nếu 1 đt' cắt 2 đt' // thì 2 góc trong cùng
phía bù nhau
b Hai đt' // là 2 đường thẳng không có điểm
chung
c Trong 3 đ' thẳng hàng, có 1 và chỉ 1 đ' nằm
giữa 2 đ' còn lại
d Hai góc = nhau thì đối đỉnh
- trả lời SGK-99
a Là định lý
b c ; d khôngphải là Đlý
(Không là khẳng định đúng)
HĐ4: Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc định lý là gì ? phân biệt giả thiết, kết luận của định lý
- Nắm được các bước CM 1 định lý (3 bước)
- Bài tập 5- đến 52 (SGK-101) Bài 41 ; 42 (SBT-81)
- Giờ sau luyện tập
Soạn: 05/11/09
Giảng: /11/09
Tiết 13 : Luyện tập
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- H/s biết diễn đạt định lý dưới dạng " Nếu … thì …
- Biết minh hoạ một định lý trên hình vẽ và viết giả thiết, kết luận bằng ký hiệu
- Bước đầu biết chứng minh định lý
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng vẽ hình, dùng ký hiệu hình học để ghi gt, kl của 1 định lý
- Bước đầu chứng minh 1 định lý theo 3 bước
3 Thái độ:
- Tư duy lôzic khi chứng minh định lý
Trang 4B Chuẩn bị
Gv: Thước kẻ, ê ke, phấn màu, bảng phụ ghi bài 52 + 53
Hs: Thước kẻ, ê ke, bảng nhóm
C Tiến trình dạy học
T.g Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
10' HĐ1: 1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra
- Gọi 2 h/s lên bảng làm bài tập
50 ; 52 (SGK-101)
- G.v treo b.phụ bài 52 cho h/s
điền
- G/v kiểm tra
1 Thế nào là định lý ?
Định lý gồm những phần nào ?
Gỉa thiết là gì ? KL là gì ?
2 Thế nào gọi là CM định lý ?
- G/v kiểm tra 1 số vở bài tập của
h/s
- Gọi 2 h/s nhxét bài làm của bạn
- G/viên sửa sai - cho điểm
Bài 50 (SGK-101)
a nếu 2 đt' phân biệt cùng vuông góc với
đường thẳng thứ 3 thì chúng // với nhau
b GT : a c ; b c
KL : a// b
Bài 52 (SGK-101)
CM:
căn cứ vào (1) và (2)
30' HĐ2: Luyện tập
- Gọi 1 h/s đọc bài tập 51
(Sgk-101)
- 1 h/s lên bảng làm phần a
- 1 h/s lên bảng làm phần b
- 1 h/s khác nhanạ xét
- G/v sửa sai - chốt cách ghi GT ;
KL theo ký hiệu
- 1 h/s nêu yêu cầu bài tập 53
(Sgk-102)
- Gọi 1 h/s lên bảng làm a ; b
- 1 h/s nhận xét
- G/v sửa sai
- Treo bảng phụ câu c
- Gọi 1 h/s lên điền vào chỗ
trống
- 1 h/s nhận xét
Bài số 51 (SGK-101)
a Nếu 1 đường thẳng vuông góc với 1 trong 2 đt' // thì nó cũng vuông góc với
đường thẳng kia
b GT : a// b
c a
KL : c b
Bài số 53 (Sgk-102)
a; b:
GT: xx' yy' = {0}
KL: YÔX' = X'ÔY' = x'
c Chứng minh
Trang 5- G/v sửa sai (nếu có)
- Treo bảng phụ câu d
- H/s ghi vở
- Gọi 2 h/s đọc bài 44/(SBT-81)
- 1 h/s lên bảng vẽ hình ghi gỉa
thiết, kết luận
- 1 h/s nhận xét giả thiết, KL ?
- G/viên sửa sai
- Gọi giao điểm của 0Y và 0'X' là
E hãy CM XÔY = X'Ô'Y'
- G/v: Giới thiệu XÔY và X'Ô'Y'
là 2 góc nhọn có cạnh tương ứng
// ta đã CM được 2 góc đó bằng
nhau Từ nay được sử dụng như
tính chất
Bài 44 (SBT-81)
GT: XÔY và X'ÔY' nhọn 0X//0'X' ; 0Y//0'Y' KL: XÔY =X'Ô'Y'
Chứng minh : Gọi OY 0'X' = {E} Ta có:
XÔY = X'ÊY (đồng vị của 0X// 0'X') X'ÊY = X'Ô'Y' (đồng vị của 0Y//0'Y')
=> XÔY = X'Ô'Y'
- Đlý là gì ? gồm mấy phần ?
- Muốn CM định lý ta cần tiến
căn cứ suy ra kết luận
2' HĐ4: Hướng dẫn về nhà
- Làm đề cương câu hỏi ôn tập chương I (102)
- Bài tập : 54 ; 55; 57 (SGK-103 ; 104) Bài 43 ; 45 SBT-81)
- Giờ sau ôn tập chương I
* Rút kinh nghiệm:
Soạn:
Giảng:
Tiết 14 : ôn tập chương i
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Hệ thống hoá kiến thức về đường thẳng vuông góc, đường thẳng //
- Sử dụng thành thạo các dụng cụ để vẽ cácđường thẳng vuông góc, đt' //
- Biết cách kiểm tra xem 2 đường thẳng cho trước có // hay vuông góc không ?
- Bước đầu tập lập luận, vận dụng tính chất của các đường thẳng vuông góc; //
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng vẽ hình ghi giả thiết, kết luận, sử dụng các dụng cụ vẽ hình 2 đường thẳng vuông góc, song song
3 Thái độ:
- Tích cực hoạt động, yêu thích học bộ môn
B Chuẩn bị
Gv: Thước kẻ, ê ke, phấn màu, bảng phụ
Trang 6Hs: Thước kẻ, ê ke, thước đo góc, đề cương ôn tập
C Tiến trình dạy học
25' 1 ổn định tổ chức
2 G/v đưa bảng phụ : Ôn tập lý thuyết
- Mỗi hình trong bảng sau cho biết kiến thức gì ?
- Gv đưa tiếp bài toán 2
Điền vào chỗ trống (…)
a Hai đường thẳng vuông góc với nhau
là 2 đường thẳng …
b Hai góc đối đỉnh là 2 góc có …
c Đường trung trực của 1 đoạn thẳng là
đường thẳng …
d Hai đường thẳng a, b song song với
nhau được ký hiệu là …
e Nếu 2 đường thẳng a ; b cắt đường
thẳng c và có 1 cặp góc so le trong
bằng nhau thì …
g Nếu 1 đường thẳng cắt 2 đường
thẳng song song thì …
h Nếu a c và b c thì
k Nếu a// c ; b// c thì
H/s lần lượt trả lời và điền vào bảng
- Cắt nhau tạo thành 1 góc vuông
- Mỗi cạnh góc này là tia đối của 1 cạnh góc kia
- Đi qua trung điểm của đoạn thẳng
và vuông góc với đoạn thẳng đó
- a // b
- a// b
- Hai góc so le trong = nhau
- Hai góc đồng vị = nhau
- Hai góc trong cùng phiá bù nhau
- a// b
- a// b
Bài tập 3 : Trong các câu sau câu nào
đúng câu nào sai? Nếu sai hãy vẽ hình
phản VD để minh hoạ
Hai góc đối đỉnh Đường trung trực
của đoạn thẳng Dấu hiệu nhận biết 2 đường thẳng //
Quan hệ 3 đường thẳng // 1 đ.thẳng với 1
Hai đ.thẳng cùng đ.thẳng thứ 3
Trang 71 Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau
2 Hai góc = nhau thì đối đỉnh
3 Hai đ.thẳng vuông góc thì cắt nhau
4 Hai đ.thẳng cắt nhau thì vuông góc
5 Đường trung trực của đường thẳng là
đường thẳng đi qua trung điểm của
đoạn thẳng ấy
6 Đường trung trực của đường thẳng
vuông góc với đoạn thẳng ấy
7 Đường trung trực của 1 đường thẳng
đi qua trung điểm của đoạn thẳng và
vuông góc với đường thẳng ấy
1 Đ
3 Đ
vuông góc
5 Sai vì d đi qua M và AM = MB nhưng d không là đường trung trực của AB
6 Sai vì d AB nhưng d không qua trung điểm của AB
7 Đúng
17'
8 Nếu 1 đường thẳng c cắt 2 sđường
thẳng a và b thì 2 góc so le trong bằng
nhau
HĐ2: Bài tập
- Cho h/s làm bài 54 (SGK-103)
- Gọi 1 h/s đọc đề bài
- Gọi 1 h/s đọc kết quả
Bài 54 (SGK-103)
- Năm cặp đường thẳng vuông góc
d1 d8 ; d3 d4 ; d1 d2
- Bốn cặp đường thẳng //
d8 // d2 ; d4 // d5 ; d4 // d7 ; d5 // d7
- Cho h/s làm bài 55 (Sgk-103)
- G/v vẽ hình lên bảng
- Gọi 2 h/s làm lần lượt phần a ; b
- 2 h/s nhận xét bài bạn
- G/v sửa sai
Bài tập 56 (Sgk-104)
Bài số 55 (Sgk-103)
Bài tập 56 (Sgk-104)
Trang 8- Gọi 1 h/s đọc bài tập
- 1 h/s lên vẽ hình và nêu cách vẽ
- 1 h/s nhận xét
- G/v sửa sai - Nhấn mạnh cách vẽ
- H/s làm bài 45 (SBT-82)
- 1 h/s đọc đề bài
- 4 h/s lần lượt làm 4 phần trên cùng 1
hình vẽ
- Gọi h/s sửa sai
- G/v sửa sai (nếu có)
Cách vẽ :
- Vẽ đt' AB = 28 mm
- Trên AB lấy M sao cho
AM = 14mm
- Qua M vẽ d AB
d là trung trực của AB Bài tập 45 (SBT-82)
3' HĐ3: Hướng dẫn về nhà
- Ôn tập chương I (tiếp)
- Bài tập : 57 đến 59 (SGK-104) Bài 47 ; 48 (SBT-82)
- Giờ sau ôn tập tiếp
* Rút kinh nghiệm:
Soạn:
Giảng:
Tiết 14 : ôn tập chương i (tiếp)
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Tiếp tục củng cố về đường thẳng vuông góc, đường thẳng //
- Sử dụng thành thạo các dụng cụ để vẽ hình
- Biết diễn đạt hình vẽ cho trước bằng lời
- Bước đầu tập suy luận, vận dụng tính chất của các đường thẳng vuông góc, // để tính toán hoặc chứng minh
2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng vẽ hình, ghi giả thiết, kết luận của 1 định lý và 1 bài tập và chứng minh
đường thẳng vuông góc, song song
3 Thái độ:
- Tư duy phân tích, tổng hợp cho h/s
B Chuẩn bị
Gv: Thước kẻ, thước đo góc, bảng phụ
Hs: Thước kẻ, ê ke, , com pa, bảng nhóm
C Tiến trình dạy học
Trang 9T.g Hoạt động của giáo viên HĐ của học sinh
2 Kiểm tra
- Hãy phát biểu các định lý được diễn
tả bằng hình vẽ sau rồi viết giả thiết,
kết luận của từng định lý
- Gọi 2 h/s nhận xét
- G/v sửa sai cho điểm
a nếu 2 đt' cùng vuông góc với đt' thứ
3 thì song song với nhau
b Nếu 1 đt' vuông góc với 1 trong 2
đường thẳng // thì vuông góc với đt' còn lại
Gt: a c ; b c Gt: a//b ; a c
38' HĐ2: Luyện tập
Bài tập57 (SGK-104)
- 1 h/s đọc bài 57
- G/v vẽ hình lên bảng
- 1 h/s lên ghi g.thiết, k.luận của bài
Gợi ý: Đặt tên các điểm A ; B
Vẽ 0m // a // b
Thì em suy ra điều gì ?
Bài tập 37 (SGK-104) Gt: a// b
Kl: Ô = ?
Chứng minh:
So le trong của 0m // a
0 1
(2 góc trong cùng phía 0m // b)
1
0
- H/s làm bài 59 SGK-104
- 1 h/s đọc bài 59
- Theo em bài tập cho biết điều gì ?
- G/v vẽ hình lên bảng
- 1 h/s lên ghi giả thiết, kết luận
- 1 h/s nhận xét
- G/v sửa sai
- Cho h/s HĐ nhóm (4') CM bài tập
- G/v theo dõi các nhóm
- Giúp đỡ h/s yếu
- Treo bảng nhóm
- Đại diện các nhóm nhận xét
Bài tập 59 (SGK-104)
GT: d// d' // d''
góc B = ?
Trang 10- G/v sửa sai cho điểm
- Khen các nhóm làm đúng, nhanh
Chứng minh:
(2 góc kề bù)
- H/s làm bài 48 (SBT-83)
- Treo bảng phụ hình vẽ BT.48
- 1 h/s lên ghi GT, kết luận ?
Từ B kẻ Bz //Cy = Ax // Cy
⇕
Ax // BZ
⇕
Bài 48 (SBT-83)
KL: Ax // y
- Nêu các phương pháp CM 2 đường
(2 góc trong cùng phía của BZ// Cy)
giữa BA ; BC)
=> Ax // By vì cùng // BZ 2' HĐ3: Hướng dẫn về nhà
- Ôn tập câu 1 đến 10 (SGK-102 - 103)
- Xem lại các bài đã chữa
- Bài tập : 58 ; 60 (SGK-104) - Giờ sau kiểm tra 1 tiết
* Rút kinh nghiệm:
_
Trang 11Soạn: 16/11/09
Giảng: 18/11/09
Tiết 19 : kiểm tra 1 tiết
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Kiểm tra việc nắm bắt các kiến thức về đường thẳng vuông góc và đường thẳng song song
- Biết diễn đạt các tính chất (định lý) thông qua hình vẽ
- Biết vẽ hình theo trình tự bằng lời
2 Kỹ năng:
Rẽn kỹ năng vẽ hình, vận dụng định lý để suy luận tính toán số đo các góc
3 Thái độ:
- Làm bài nghiêm túc, cẩn thận, có sáng tạo
B Chuẩn bị
- Gv: Ra đề, phô tô đề mỗi h/s 1 bản
- Hs: Ôn tập chương I, giấy kiểm tra, thước kẻ, ê ke
C Nội dung kiểm tra
Đề 1:
Câu 1: a Hãy phát biểu các định lý được diễn tả bởi hình vẽ sau :
c
a
b
b Viết giả thiết và kết luận của các định lý đó bằng ký hiệu
Câu 2: Cho đoạn thẳng AB dài 5cm
Vẽ đường trung trực của đoạn AB Nói rõ cách vẽ
Câu 3: Cho hình vẽ
Nêu rõ vì sao tính được như vậy 0
Tổ khảo thí duyệt
b
Trang 12Họ và tên: Kiểm Tra chương Ii
Đề Bài
Câu 1: a Định lý: ” Hai đường thẳng phân biệt cùng song song với một đường thẳng thứ 3 thì chúng song song với nhau”
V ẽ hình và viết giả thiết và kết luận của các định lý đó bằng ký hiệu
Câu 2: Vẽ hình theo cách diễn đạt bằng lời sau :
- Vẽ qua C đường thẳng m vuông góc với 0B và đương thẳng n // 0A Nói rõ cách vẽ
Câu 3: Cho hình vẽ
Tính số đo góc AOB ? 35 0
Nêu rõ vì sao tính được như vậy O
21 c 40 0 B Bài làm
b
Trang 13
Trang 14
Đề 2:
Bài 1: Thế nào là 2 đường thẳng vuông góc với nhau ? Vẽ hình minh hoạ
Bài 2: Hãy phát biểu các định lý được diễn tả bằng hình vẽ sau
Viết giả thiết và kết luận của các định lý đó bằng ký hiệu
A
B
Bài 3: Vẽ hình theo cách diễn đạt bằng lời sau :
- Vẽ qua C đường thẳng m vuông góc với 0B và đ.thẳng n // 0A Nói rõ cách vẽ
Bài 4: Cho hình vẽ
c a b
Trang 15x' A x
40 0
0
y' ? y
B
Tính số đo góc 0BY Nói rõ vì sao tính được như vậy
Đáp án :
Trường THCS Mường Cang
Đáp án hướng dẫn chấm đề kiểm tra 45p’
Câu1: (2 đ)
Câu 2:(3 đ)
A I B
Câu 3: (5 đ)
30 0
O m
45 0 b
B
Chứng minh
Trang 16
mà Góc AÔB = Ô1 + Ô2 (vì Om nằm giữa 2 tia oA ; 0B (1đ)
Tổ khảo thí duyệt
Đề II:
Bài 1 (2 đ)
- Hai đường thẳng vuông góc là 2 đường thẳng cắt nhau và một trong các
góc tạo thành có 1 góc vuông (1 đ)
- Vẽ hình đúng (1 đ)
Bài 2 (3 đ)
a Nếu 2 đường thẳng // cắt một đường thẳng thì tạo thành 2 góc so le trong bằng nhau (1 đ)
- Nếu 1 đường thẳng cắt 2 đường thẳng tạo thành 2 góc so le trong bằng nhau thì
2 đường thẳng // với nhau (1 đ)
GT: d// d' // d''
GT: C a ; c b
góc B = ?
Bài 3 (2 đ)
- Qua c vẽ m 0B
(0,5 đ) - Qua C vẽ n 0A
(1 đ) - Vẽ hình đúng
Bài 4 (3 đ)
C B
0 m
n
A
50 0