Giáo án môn Ngữ văn lớp 6 - Học kì I - Trường THCS Mỹ Thọ

Các hoạt động trên lớp: 1 Oån định lớp 1’ 2 Kieåm tra baøi cuõ: 3 Bài mới: Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn baûn thuyeát minh Tg Hoạt độ[r]

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tuần 1

Bài 1: Tiết : 1, 2 PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

I Mục tiêu cần đạt:

1) Kiến thức:

Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị

2) Kỹ năng:

Cảm thụ và phân tích vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh

3) Thái độ:

Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác Học sinh có ý thức học tập, rèn luyện, tu dưỡng theo gương Bác

II Đồ dùng dạy – học:

+ Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, tư liệu

+ Học sinh: chuẩn bị bài mới, SGK

III Phương pháp:

Thảo luận, diễn giảng

IV Các hoạt động trên lớp:

1) Oån định lớp (1’)

2) Kiểm tra bài cũ:

3) Bài mới:

5’ Gv: sẽ đọc trước một đoạn

sau đó yêu cầu Hs đọc

cho đến hết

Gv: trong tựa đề văn bản

có từ “phong cách” Vậy

hãy cho biết “phong

cách” là gì?

Hs đọc bài theo yêu cầu Phong cách là lối



sống, cách sinh hoạt,… tạo nên cái riêng của một người, một tầng lớp người nào đó

I/ Đọc – hiểu văn bản 1/ Đọc văn bản:

2/ Giải thích Phong cách: là lối sống, cách sinh hoạt, ứng xử,… tạo nên cái riêng của một người, một tầng lớp người nào đó

2’ Văn bản được chia làm

mấy phần?



Chia làm 2 phần Phần 1: từ đầu … hiện đại Phần 2: còn lại

3/ Bố cục:

Chia làm 2 phần:

Phần 1: vốn tri thức văn hóa sâu rộng của Hồ Chí Minh

Phần 2: phong cách sống và làm việc của Hồ Chí Minh

Hoạt động 1: Tìm hiểu vốn tri thức văn hóa sâu rộng của Hồ Chí Minh

20

10

Gv: yêu cầu Hs xem lại

phần 1 và cho biết:

- Vốn ti thức văn hóa sâu

rộng của Hồ Chí Minh

được biểu hiện bằng

những chi tiết nào?

+ Bác đã đi đến những nơi

đâu?

+ Bác đã học hỏi được

điều gì ở họ?

+ Ở lớp 8 các em đã được

học những văn bản nào

của Bác? Viết bằng thứ

tiếng gì?

+ Để viết được văn thơ

của thứ tiếng nào đó, Bác

phải như thế nào?

Hs xem lại văn bản

Hs: Bác đi đến nhiều nơi trên thế giới

Hs: tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật của các nước Hs: những trò lố hay và Varen và Phan Bội Châu, nhật kí trong tù viết bằng thứ tiếng Pháp và Hoa Hs: phải nói và viết thạo nhiều thứ tiếng

Hs: hiểu biết sâu rộng, uyên thâm văn hóa nhiều nước

Hs: làm nhiều nghề

II/ Tìm hiểu văn bản 1/ Vốn tri thức văn hóa sâu rộng của Hồ Chí Minh

- Để có vốn văn hóa sâu rộng đó, Bác Hồ đã: + Nói và viết thao nhiều thứ tiếng

+ Làm nhiều nghề để kiếm sống

+ Hiểu biết một cách sâu rộng, uyên thâm văn hóa nhiều nước

+ Để sinh tồn ở xứ người,

Bác sinh sống ra sao?

+ Bác đã tiếp thu tinh hoa

văn hóa như thế nào?

Qua đó, các em rút ra



kinh nghiệm gì cho bản

thân?

chọn lọc cái hay, cái



đẹp, phê phán mặt hạn chế

Hs: cố gắng học tập vì

“muốn giỏi phải học” và phải biết tiếp thu “muốn biết phải học”

- Tuy nhiên, Bác Hồ đã học hỏi, tiếp thu có chọn lọc:

+ Tiếp thu cái hay, cái đẹp đồng thời phê phán hạn chế, tiêu cực

+ Giữ vững và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Hoạt động 2: Tìm hiểu phong cách sống và làm việc của Hồ Chí Minh

Gv: yêu cầu Hs xem lại

phần 2:

Gv phát phiếu thảo luận:

+ Nơi Bác ở như thế nào?

Bác làm công việc gì?

Trang phục của Bác ra

sao?

+ Sự giản dị của Bác

khiến tác giả liên tưởng

tới ai?

+ Sự liên tưởng ấy có ý

nghĩa gì?

Hs xem lại văn bản Nơi ở: đơn sơ với chiếc nhà sàn nhỏ, trong nhà chỉ có vài phòng

Trang phục: giản dị Aên uống: đạm bạc

Hs: cách sống của các vị hiền triết: Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm

Hs: vẻ đẹp cuộc sống gắn liền với vẻ đẹp tự nhiên

2/ Phong cách sống và làm việc của Hồ Chí Minh

- Lối sống:

+ Nơi ở, nơi làm việc: đơn sơ

+ Trang phục: giản dị + Aên uống: đạm bạc Thanh cao, giản dị



- Công việc: Lãnh đạo đất nước (chủ tịch nước)

vĩ đại



- Cách sống: giản dị của Bác Hồ, gợi cho ta nhớ đến cách sống của các

vị hiền triết: Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm,…

gợi lên nét đẹp của



lối sống rất dân tộc, rất Việt Nam và đồng thời thể hiện quan điểm

thẩm mỹ: cái đẹp là sự giản dị tự nhiên

Hoạt động 3: Nghệ thuật

10

Tác giả đã sử dụng

phương thức biểu đạt nào?



Chọn lọc chi tiết tiêu biểu Kể kết hợp bình luận Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm

3/ Nghệ thuật Chọn lọc chi tiết tiêu biểu

Kể kết hợp bình luận Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm

III/ Tổng kết Ghi nhớ

4/ Củng cố (5’)

Gv chia lớp 2 nhóm và phát phiếu bài tập

Câu 1: Điều gì đã tạo nên phong cách Hồ Chí Minh?

a) Vốn tri thức văn hóa sâu rộng

b) Lối sống giản dị thanh cao

c) Cả 2 ý đều đúng

Câu 2: Vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa như thế nào?

a) Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại b) Sự kết hợp hài hòa giữa giản dị và vĩ đại

c) Cả 2 ý đều đúng

5/ Dặn dò: 2’)

- Về nhà học bài

- Chuẩn bị bài: “Các phương châm hội thoại”

Rút kinh nghiệm tiết dạy:

- -

-

-

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tuần

Tiết : 3: PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I Mục tiêu cần đạt:

1) Kiến thức:

+ Thế nào là phương châm về chất?

+ Thế nào là phương châm về lượng?

2) Kỹ năng:

Biết vận dụng các phương thức hội thoại trong giao tiếp

3) Thái độ:

Sử dụng hợp lí và có hiệu quả các phương châm hội thoại

II Đồ dùng dạy – học

+ Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, tham khảo tư liệu, bảng phụ

+ Học sinh: chuẩn bị bài, SGK

III Phương pháp

Đàm thoại, diễn giảng

IV Các hoạt động trên lớp:

1) Oån định lớp (1’)

2) Kiểm tra bài cũ:

3) Bài mới:

Để đạt được mục đích giao tiếp cao trong hội thoại đòi hỏi chúng ta phải thực hiện tốt các phương châm hội thoại Hôm nay, chúng ta tìm hiểu phương châm về lượng và phương châm về chất

Hoạt động 1: Tìm hiểu phương châm về lượng

10

Gv: dán bảng phụ

An: Cậu có biết bơi không?

Ba: Biết chứ, thậm chí là

I/ Những phương châm về lượng

1/ Tìm hiểu ví dụ

Gv: nêu câu hỏi:

+ Khi An hỏi: “học bơi ở

đâu?” và Ba trả lời “ở

dưới nước” có đáp ứng

yêu cầu của An không?

+ Cần phải trả lời như thế

nào?

Từ đó rút ra bài học gì



về giao tiếp?

Gv dán bảng phụ 2 và yêu

cầu Hs đọc

Gv: đặt câu hỏi:

+ Cho biết vì sao truyện

lại gây cười?

+ Phải nói như thế nào để

người nghe hiểu được?

+ Phải trả lời như thế nào

thì người nghe mới hiểu

được?

Cần phải tuân thủ điều



gì khi giao tiếp?

Vậy để phương châm về

lượng đạt kết quả cao

phải có yêu cầu như thế

nào?

bơi giỏi nữa An: Cậu học bơi ở đâu?

Ba: Dĩ nhiên là bơi dưới nước chứ ở đâu?

Hs: câu trả lời của Ba không đáp ứng yêu cầu của An vì không mang nội dung mà An cần biết

Hs: cần cho biết địa điểm tập bơi: ở bể, sông, hồ,…

Hs: khi nói, câu nói phải có nội dung đúng với yêu cầu giao tiếp

Hs đọc bài

Hs: vì các nhân vật nói những gì cần

Hs: lẽ ra phải nói “Bác có thấy … con lợn nào?”

Hs: lẽ ra phải trả lời “tôi chẳng thấy con lợn nào”

Hs: không nên nói ít hoặc nhiều hơn điều cần nói

Hs:

Nội dung lời nói phải đúng yêu cầu của giao

2/ Ghi nhớ

tiếp Không nên nói ít hoặc nhiều hơn điều cần nói

Hoạt động 2: Tìm hiểu phương châm về chất:

10

Gv: dán bảng phụ và yêu

cầu Hs đọc

Gv: nêu câu hỏi

+ Truyện phê phán điều

gì?

+ Khi giao tiếp cần tránh

điều gì?

Khi giao tiếp, phương



châm về chất được vận

dụng như thế nào?

Hs đọc bài

Hs: phê phán những người nói dối (nói khoác)

Hs: không nên nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng chính xác

Hs trả lời

II/ Phương châm về chất 1/ Tìm hiểu ví dụ

2/ Ghi nhớ

Hoạt động 3: Tìm hiểu phần luyện tập

23

Gv: treo bảng phụ và yêu

cầu Hs đọc

Gv: yêu cầu Hs lên bảng

làm

Hs đọc bài

Hs:

a) Trâu là loại gia súc nuôi ở nhà

b) Eùn là loài chim có 2 cánh

III/ Bài tập Bài 1:

Thừa cụm từ: “nuôi ở nhà” vì “gia súc” có nghĩa là “thú nuôi ở nhà”

thừa cụm từ “có hai



cánh” vì tất cả các loài chim đều có hai cánh

Gv treo bảng phụ

+ Thảo luận và chuẩn bị 5

phút

+ Chia Hs làm 2 đội Mỗi

đội cử ra 5 em lần lượt

dán giấy vào chỗ trống

Các từ ngữ trên có liên



quan đến phương châm

hội thoại nào đã học?

nói có căn cứ chắc



chắn Nói sai sự thật một cách cố ý nhằm che giấu điều

gì đó Nói một cách hú họa, không có căn cứ

Nói nhảm nhí, vu vơ Nói khoác lác cho vui Phương châm hội thoại



về chất

Bài 2

Nói có sách, mách có chứng

Nói dối

Nói mò

Gv: yêu cầu Hs đọc

truyện và cho biết phương

châm hội thoại nào không

được tuân thủ?

Hs đọc truyện Với câu hỏi: “Có nuôi được không?”

Bài 3:

Người nói đã vi phạm phương châm về lượng (nói một điều rất thừa) Hãy cho biết vì sao lại

những cách diễn đạt như

sau:

a) Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là,…

b) Như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết

Bài 4:

Để không vi phạm phương châm về chất (không nói những điều mình không tin là đúng nên người nói đã sử dụng cách nói trên

Để không vi phạm phương châm về lượng nên đã sử dụng cách nói trên

Giải thích các thành ngữ

trên và cho biết các thành

ngữ trên có liên quan đến

phương châm hội thoại

Aên đơm nói đặc: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người khác

Bài 5

nào? Aên ốc nói mò: nói không

có căn cứ Cãi chày cãi chối: cố tranh cãi nhưng không có

lí lẽ Khua môi múa mép: nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương

Nói dơi nói chuột: nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực

Hưa hươu hứa vượn: hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa

4/ Củng cố (2’)

- Để đạt được mục đích giao tiếp, chúng ta phải tuân thủ những phương châm nào?

- Phương châm về chất là gì?

- Phương châm về lượng là gì?

5/ Dặn dò:

- Về nhà học bài

- Chuẩn bị bài “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”

Rút kinh nghiệm tiết dạy:

- -

-

-

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tuần

Tiết : 4: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN THUYẾT MINH

I Mục tiêu cần đạt:

1) Kiến thức:

Hiểu được việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn

2) Kỹ năng:

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

3) Thái độ:

Sử dụng tốt các biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

II Đồ dùng dạy – học:

+ Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, bảng phụ

+ Học sinh: chuẩn bị bài, SGK

III Phương pháp:

Diễn giảng, thảo luận

IV Các hoạt động trên lớp:

1) Oån định lớp (1’)

2) Kiểm tra bài cũ:

3) Bài mới:

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

7’

Gv: cho biết văn bản

thuyết minh có những tính

chất gì?

Hs: trình bày chính xác, rõ ràng chặt chẽ và hấp dẫn

I/ Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

1/ Oân tập lí thuyết

Gv: mục đích của việc sử

dụng văn bản thuyết

minh?

Gv: văn bản thuyết minh

sử dụng những phương

châm nào?

Hs: cung cấp cho người đọc (người nghe) tri thức khách quan, phổ thông về vấn đề nào đó

Hs: định nghĩa, phân loại, nêu vấn đề, liệt kê, so sánh

13 Gv: yêu cầu Hs đọc văn

bản và trả lời các câu hỏi

sau:

+ Bài văn thuyết minh

vấn đề gì của đối tượng?

+ Văn bản có cung cấp tri

thức về đối tượng không?

+ Những đặc điểm của Đá

và Nước có dễ dàng

thuyết minh bằng cách đo

đếm, liệt kê không?

+ Vậy tác giả đã thuyết

minh văn bản trên bằng

cách nào?

+ Tác giả đã sử dụng các

biện pháp tưởng tượng và

liên tưởng như thế nào để

giới thiệu về Hạ Long?

Hs: thuyết minh đặc điểm của đá và nước của Vịnh Hạ Long

Hs: cung cấp những tri thức khách quan về đối tượng

Hs: không thể

Hs: sử dụng các biện pháp nghệ thuật

Hs: nước tạo nên sự chuyển động và khả năng

di chuyển theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc

Tùy theo gốc độ và tốc độ di chuyển của du khách, tùy theo cả hướng ánh sáng rọi vào các đảo đá mà thiên nhiên tạo ra

2/ Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

+ Văn bản đã sử dụng các

biện pháp nghệ thuật?

Thế giới sống động, biến hóa lạ lùng

Hs: so sánh, nhân hóa

Hoạt động 2: Hướng dẫn Hs làm BT

14 Gv: yêu cầu Hs đọc và trả

lời các câu hỏi sau

+ Thảo luận 5 phút và cho

biết văn bản có tính chất

thuyết minh không?

+ Những phương pháp

thuyết minh nào được sử

dụng?

+ Bài văn này có nét gì

đặc biệt?

+ Bài văn đã sử dụng biện

pháp nghệ thuật gì?

Hs đọc bài

Hs: có tính chất thuyết minh rất hệ thống về loài ruồi:

- Những tính chất chung về họ, giống, loài,…

- Các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể

- Cung cấp kiến thức đáng tin cậy về loài ruồi

- Thức tĩnh ý thức phòng bệnh và ý thức diệt ruồi

Định nghĩa: theo họ côn trùng 2 cánh

Phân loại: các loài ruồi Số liệu: số vi khuẩn, số lượng sinh sản

Liệt kê: mắt lưới, chân tiết ra chất dính

Hs: sử dụng yếu tố nghệ thuật

Hs: nhân hóa

II/ Bài tập Bài 1

+ Biện pháp nghệ thuật

được sử dụng như thế nào

trong văn bản thuyết

minh?

+ Các biện pháp nghệ

thuật?

Hs: nói về tập tính của chim cú dưới dạng ngộ nhận (định kiến) thời thơ ấu, lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sai lầm cũ

Hs: lấy ngộ nhận làm đầu mối câu chuyện

4/ Củng cố (2’)

Hãy cho biết việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì?

5/ Dặn dò:

- Về nhà học bài, xem lại BT

- Chuẩn bị bài “Luyện tập sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”

Rút kinh nghiệm tiết dạy:

- -

-

-

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tuần

Tiết : 5: LUYỆN TẬP SỬ DỤNG CÁC BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I Mục tiêu cần đạt:

1) Kiến thức:

Oân lại những kiến thức về sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản

thuyết minh

2) Kỹ năng:

Biết vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

3) Thái độ:

Sáng tạo, tìm tòi để sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

II Đồ dùng dạy – học:

+ Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, bảng phụ

+ Học sinh: Chuẩn bị bài, SGK

III Phương pháp:

IV Các hoạt động trên lớp:

1) Oån định lớp (1’)

2) Kiểm tra bài cũ: (4’)

- Hãy kể một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản thuyết minh?

- Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì?

3) Bài mới:

Hoạt động 1:

7’ Gv: dán bảng phụ

+ Yêu cầu Hs đọc Hs đọc bài

I/ Chuẩn bị ở nhà Cho đề bài: Thuyết minh một số các đồ dùng sau: cái quạt, cái

+ Về nội dung thuyết

minh có yêu cầu gì?

+ Về hình thức thuyết

minh có yêu cầu gì?

+ Yêu cầu Hs chuẩn bị

Hs trả lời Nêu công dụng, cấu tạo, chủng loại của cái quạt (cái bút, cái kéo,…)

Hs trả lời

Hs: chú ý lắng nghe

bút, cái kéo, chiếc nón,… 1/ Yêu cầu của đề bài luyện tập

Vận dụng một số



biện pháp nghệ thuật để làm cho bài viết vui tươi, hấp dẫn như: kể chuyện, tự thuật, hỏi đáp theo lối nhân hóa Xác định đề bài cụ thể (chọn thuyết minh các đồ dùng nào?)

Lập dàn ý chi tiết và viết phần mở bài

Hoạt động 2:

30 Gv kiểm tra sự chuẩn bị

của học sinh

Gv nhận xét và nhắc nhở

học sinh sửa chữa lại

Yêu cầu Hs trình bày bài

viết của mình (cho Hs

trình bày theo tổ)

Hs nộp vỡ bài tập cho Gv

Hs sửa bài

Hs trình bày

II/ Luyện tập trên lớp

Dàn bài:

Chào các bạn!

Thật nóng bức và khó chịu trong những ngày hè oi ả Những buổi trưa nắng gắt, chúng tôi sẽ giúp các bạn mát mẻ và dễ chịu Các bạn có biết chúng tôi hay không?