độ chính trị, xã hội của các quốc gia theo chế độ dân chủ, 2 giai cấp công - Học sinh: Nhận biết trên bản đồ nhân - nông dân lãnh đạo đưa đất nước nhận xét.. ph¸t triÓn theo CNXH?[r]
Trang 1Ngày soạn: ……… Ngày dạy: ……….
lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến nay
Liên xô và các nước đông âu Bài 1: Liên xô và các nước đông âu từ năm 1945
đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX
A- Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh nắm được:
- Những thành tựu to lớn của nhân dân Liên Xô trong công cuộc hàn gắn các vết thương chiến tranh, khôi phục nền kinh tế và sau đó tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội
- Những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của nhân dân các nước Đông Âu sau 1945: Giành thắng lợi trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, thiết lập chế độ dân chủ nhân dân, tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội
- Sự hình thành hệ thế XHCN thế giới
- Rèn kỹ năng phân tích và nhận định các sự kiện, các vấn đề lịch sử
B- Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài
- Học sinh: Đọc trước sách giáo khoa
C- Tiến trình:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra: sách vở của học sinh
Giáo viên: ở lớp 8 ta đã học giai đoạn đầu của lịch sử thế giới hiện đại Từ
cách mạng tháng Mười Nga 1917 đến 1945 kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai
- Bài mới:
Tiết 1: I- Liên Xô:
1- Công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh (1945-1950):
? Sau chiến tranh thế giới 2 Liên Xô gặp phải những
khó khăn gì ? (Đứng trước hoàn cảnh nào ?)
? Cụ thể đó là gì ? (Gọi học sinh đọc phần chữ nhỏ -
Trang 3 SGK)
Giáo viên: Ngoài những khó khăn trên Liên Xô còn
phải đối phó với âm mưu thù địch của đế quốc
- Giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới (14 nước)
- Tự lực khôi phục đất nước
Khó khăn: Gánh chịu tổn thất hết sức nặng nề
- Khó khăn đã ảnh hưởng gì đến kinh tế ?
Trang 2? Để khắc phục những khó khăn đó đảng và Nhà
nước Liên Xô đã làm gì ?
? Cụ thể là gì ? (thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ …)
? Với khí thế của người chiến thắng nhân dân Liên
Xô đã làm gì và thu được kết quả ra sao ?
Học sinh: Đọc phần chữ nhỏ - Trang 4 SGK
? Ngoài thành tựu về kinh tế, nền khoa học kỹ thuật
Xô Viết có sự phát triển gì ?
? Thành công này có ý nghĩa như thế nào ?
(Phá với thế độc quyền) tạo sức mạnh cho lực lượng
XHCN và lực lượng cách mạng thế giới
- 1946 đề ra kế hoạch khối phục và phát triển kinh tế đất nước
- Kết quả:
+ Hoàn thành kế hoạch 5 năm trước 9 tháng
+ Các chỉ tiêu cơ bản đều vượt mức
- KHKT: 1949 chế tạo bom nguyên tử
2- Tiếp tục công cuộc xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của CNXH (từ năm 1950 đến đầu những năm 1970 của thế kỷ XX):
? Sau khi hoàn thành việc khôi phục kinh tế Liên Xô
tiếp tục làm gì ? (Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật
của CNXH trong hoàn cảnh khó khăn và trở ngại)
Xác định nền sản xuất đại cơ khí với công nghiệp
hiện đại, nông nghiệp hiện đại và khoa học - kỹ thuật
tiên tiến
? Bằng biện pháp nào ? (Thực hiện các kế hoạch )
? Phương hướng của các kế hoạch này là gì ? Tại sao
phải ưu tiên phát triển công nghiệp nặng ?
? Trong công cuộc xây dựng CNXH từ 1950 đến đầu
những năm 1970 Liên Xô đã đạt được những thành
tựu gì ?
? Em có nhận xét gì vê Liên Xô trong đầu những năm
1970 ? (Đạt thế cân bằng chiến lược về sức mạnh
quân sự nói chung và sức mạnh về lực lượng hạt nhân
nói riêng với Mĩ và các nước Phương Tây)
- Xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội
- Công nghiệp: Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng
- Nông nghiệp: Thâm canh
- Đẩy mạnh khoa học, tăng cường quốc phòng
* Kết quả: Kinh tế Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp
- KHKT: 1957 phóng vệ tinh nhân tạo 1961 phóng tàu Phương Đông vòng quanh trái đất
Trang 3Giáo viên: Bên cạnh những thành tựu đó Liên Xô đã
mắc phải những thiếu xót, sai lầm đó là: Chủ quan,
nóng vội, duy trì nhà nước bao cấp về kinh tế
? Sau chiến tranh Liên Xô đã có những chính sách về
đối ngoại như thế nào ? - Thực hiện chính sách
hoà bình, quan hệ hữu nghị với tất cả các nước
* Củng cố: Hãy nêu những thành tựu chủ yếu của Liên Xô trong công cuộc
xây dựng chủ nghĩa xã hội từ 1950 đến đầu những năm 1970 ?
* Dặn dò: Xem tiếp phần còn lại.
D- Rút kinh nghiệm: ………
……… …
……… ……
……….………
Ngày soạn: ……… Ngày dạy: ………
Tuần 2:
Bài 1: Liên xô và các nước đông âu từ năm 1945
đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX (Tiếp) Tiết 2: II- Đông âu:
Trang 4A- Mục đích yêu cầu: Như tiết 1.
B- Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Nghiên cứu soạn bài
+ Lược đồ các nước dân chủ nhân dân Đông Âu
- Học sinh: Học + đọc bài mới
C- Tiến trình:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra: Công cuộc khôi phục nền kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh ở Liên Xô đã diễn ra và đạt được kết quả như thế nào ?
- Bài mới:
1- Sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân Đông Âu:
? Các nước dân chủ nhân dân Đông Âu
ra đời trong hoàn cảnh nào ?
? Tại sao gọi là Nhà nước dân chủ
nhân dân ? (Dân chủ nhân dân chỉ chế
độ chính trị, xã hội của các quốc gia
theo chế độ dân chủ, 2 giai cấp công
nhân - nông dân lãnh đạo đưa đất nước
phát triển theo CNXH)
? Sự ra đời của nước Đức diễn ra khác
với 7 nước Đông Âu như thế nào ?
(Học sinh: Thảo luận)
? Từ 1945-1949 các nước Đông Âu đã
làm gì để hoàn thành những nhiệm vụ
cách mạng dân chủ nhân dân ?
? Sự thành lập các nước dân chủ nhân
dân Đông Âu có ý nghĩa như thế nào ?
(Đánh dấu XHCN vượt ra khỏi phạm vi
1 nước, bắt đầu hình thành 1 hệ thống
trên thế giới)
- Hồng quân Liên Xô tiến vào Đông
Âu truy kích quân Đức, nhân dân nổi dậy khởi nghĩa vũ trang tiêu diệt Đức giành chính quyền
- 1944-1946: Thành lập Nhà nước dân chủ nhân dân (8 nước)
- (Học sinh: Nhận biết trên bản đồ - nhận xét)
- Xây dựng bộ máy chính quyền dân chủ nhân dân
- Cải cách ruộng đất
- Quốc hữu hóa các xí nghiệp lớn
- Thực hiện quyền tự do dân chủ
2- Tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội (Từ 1950 đến đầu những năm 1970):
? Để Xây dựng CNXH nhân dân Đông
Âu đã tiến hành thực hiện những nhiệm
vụ chính nào ?
- Xóa bỏ bóc lột
- Đưa nông dân vào làm ăn tập thể
Trang 5? Nhân dân các nước Đông Âu vấp phải
những khó khăn ? (Là những nước chậm
phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật lạc hậu,
các nước đế quốc đang phá hoại: Kinh tế,
chính trị; phản động)
? Trong công cuộc Xây dựng CNXH
nhân dân Đông Âu đã đạt được những
thành tựu gì ?
? Em hãy nêu sự thay đổi ở một số nước
dân chủ nhân dân mà em biết ?
? Cơ sở của sự hợp tác giữa Liên Xô và
các nước Đông Âu là gì ? (Cùng mục
tiêu Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng -
Mác)
? Trên cơ cở đó Hội đồng tương trợ kinh
tế ra đời vào thời gian nào ? Nhằm mục
đích gì ?
? Trong thời gian họat động SEV đã đạt
được những thành tựu gì ?
(Học sinh thảo luận)
? Trước tình hình căng thẳng của Mĩ và
khối NATO, Liên Xô và các nước Đông
Âu đã làm gì ?
? Tổ chức này ra đời nhằm mục đích gì ?
- Tiến hành công nghiệp hóa
- Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của CNXH
* Thành tựu: Đầu những năm 1970 các nước Đông Âu đã trở thành những nước công - nông nghiệp Kinh tế - xã hội thay đổi căn bản
- 8/1/1949 Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) thành lập
- Mục đích - tác dụng: Đẩy mạnh sự hợp tác, giúp đỡ nhau, hình thành hệ thống XHCN
- 5/1955 thành lập tổ chức Hiệp ước Vácsava
- Mục đích: Bảo vệ công cuộc xây dựng CNXH, duy trì nền hòa bình của châu Âu và thế giới
* Củng cố: Giáo viên khái quát ý chính của 2 tiết học.
* Dặn dò: Học bài theo sách giáo khoa.
D- Rút kinh nghiệm: ………
……… …
……… ……
……….………
Ngày soạn: ……… Ngày dạy: ………
Trang 6Tuần 3:
Tiết 3:
Bài 2: Liên xô và các nước đông âu từ giữa những
năm 1970 đến đầu những năm 90 của thế kỷ XX
A- Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh nắm được những nét chính của quá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu
- Rèn cho học sinh kỹ năng phân tích, nhận định và so sánh các vấn đề lịch sử
B- Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Nghiên cứu soạn bài
+ Hình 3 (SGK) + Lược đồ các nước SNG
- Học sinh: Học + đọc bài trong sách giáo khoa
C- Tiến trình:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra: Hãy trình bày mục đích ra đời và những thành tích của Hội
đồng trương trợ kinh tế trong những năm 1951-1973 ?
- Bài mới:
1- Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô Viết:
? Năm 1973 thế giới có sự biến động gì ?
? Cuộc khủng hoảng này đã có ảnh hưởng
gì ?
? Đứng trước tình hình đó yêu cầu các quốc
gia phải làm gì ?
? Trước bối cảnh đó tình hình Liên Xô như
thế nào ?
? Tới đầu những năm 1980 tình hình mọi
mặt của Liên Xô ra sao ?
(Học sinh: Trả lời)
Giáo viên: Liên Xô lâm vào tình trạng “Trì
trệ rồi khủng hoảng toàn diện”.
? Trước bối cảnh đó Đảng cộng sản đã (tiến
hành) làm gì ?
? Công cuộc cải tổ đã diễn ra như thế nào ?
Kết quả ra sao ?
(Giáo viên: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu -
Hình3 - SGK)
- 1973 khủng hoảng dầu mỏ
- Khủng hoảng nhiều mặt
- Phải tiến hành cải cách cho phù hợp
- Liên Xô không tiến hành cải tổ
- Lâm vào khủng hoảng toàn diện
- 3/1985 đề ra đường lối cải tổ
* Kết quả: Công cuộc cải tổ nhanh chóng lâm vào tình trạng bị động,
đầy khó khăn:
- Đất nước lún sâu vào khủng
Trang 7Giáo viên: Gọi học sinh quan sát bản đồ và
đọc tên - chỉ vị trí của 11 quốc gia độc lập
(SNG)
? Vì sao CNXH ở Liên Xô bị sụp đổ (Xây
dựng mô hình chưa phù hợp, chứa đựng
nhiều thiếu sót, sai lầm, chậm sửa đổi, khi
sửa đổi lại mắc sai lầm nghiêm trọng về
đường lối và biện pháp Họat động của các
thế lực đế quốc và lực lượng phản động
trong nước)
hoảng và rối loại
- 21/12/1991: 11 nước cộng hòa tuyên bố độc lập
- 25/12/1991 Goóc-Ba-Chốp từ chức, chế độ XHCN ở Liên Bang Xô Viết tan rã
2- Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu:
? Sự khủng hoảng của XHCN ở các nước
Đông Âu đã diễn ra như thế nào ?
? Sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Đông Âu
diễn ra dưới hình thức nào? (ở RuMaNi
còn xung đột vũ trang)
? Tiếp đó các nước Đông Âu còn gắp phải
những khó khăn gì ?
? Kết quả ra sao ?
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự sụp đổ của
CNXH ở các nước Đông Âu ? (Xây dựng
CNXH một cách dập khuôn không sát với
tình hình của nước mình Sai lầm của các
nhà lãnh đạo Hoạt động chống phá của các
thế lực phản cách mạng)
Giáo viên: Đây là 1 thất bại nặng nề của
phong trào xây dựng XHCN trên thế giới
nhưng có thể rút ra những kinh nghiệm để
đổi mới, tồn tại và phát triển sau này
- Đầu những năm 1980 các nước
Đông Âu khủng hoảng gay gắt
- Cuối 1988 khủng hoảng lên tới
đỉnh cao ở Ba Lan và 1 loạt các nước khác
* Hình thức:
- Đấu tranh chính trị (Đòi đa nguyên, đa Đảng )
- Tiến hành bầu cử tự do
- Kết quả: Các thế lực chống XHCN giành được chính quyền
- 28/6/1991 (SEV) ngừng họat
động
- 1/7/1991 tổ chức hiệp ước Vácsava giải thể
* Củng cố: Hãy kể một vài dẫn chứng về những thành tựu xây dựng CNXH ở
Đông Âu mà em biết ?
Trang 8* Dặn dò: Học và đọc theo SGK.
D- Rút kinh nghiệm: ………
……… …
……… ……
……….………
Ngày soạn: ……… Ngày dạy: ………
Các nước á, phi, mỹ la tinh từ 1945 đến nay Tiết 4:
Bài 3: quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc đia.
A- Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh nắm được:
Quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc địa ở Châu á, châu Phi và Mĩ La Tinh Những diễn biến chủ yếu, những thắng lợi to lớn và khó khăn trong công cuộc xây dựng đất nước ở các nước này Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ
B- Chuẩn bị:
- Giáo viên: +Nghiên cứu soạn bài
+ Bản đồ thế giới, châu á, Phi, Mỹ La Tinh
- Học sinh: Học + đọc bài theo sách giáo khoa
C- Tiến trình:
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra: Quá trình khủng hoảng và sụp đổ của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu đã diễn ra như thế nào ?
- Bài mới:
I- Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỷ XX:
Giáo viên: Giới thiệu vị trí Châu á, Phi trên bản đồ.
? Tin Nhật đầu hàng, nhân dân các nước
Đông Nam á đã làm gì ?
? Tiêu biểu là các nước nào ?
Gọi học sinh nhận biết các nước này trên
bản đồ
? Phong trào đấu tranh lan nhanh sang các
châu ?
- Các nước khởi nghĩa vũ trang thành lập chính quyền cách mạng
- Lan sang Nam á và Bắc Phi và Mĩ
La Tinh
Trang 9Giáo viên: Tiêu biểu là Cu Ba.
? Em hãy nêu ngắn gọn phong trào cách
mạng của nhân dân Cu Ba ?
? Với phong trào đấu tranh sôi nổi của
nhân dân tới giữa những năm 1960 hệ
thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc
như thế nào ?
Giáo viên: 1967 hệ thống thuộc địa còn
chủ yếu ở Nam Châu Phi
- 01/01/1959 cách mạng Cu Ba giành thắng lợi
- 1960: 17 nước Châu Phi độc lập Năm Châu Phi
- 1960 hệ thống thuộc địa về cơ bản
đã bị sụp đổ
II- Giai đoạn từ giữa những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX:
Giáo viên: Sử dụng bản đồ giới thiệu vị trí Châu Phi.
? Từ giữa những năm 60 đến giữa những
năm 70 phong trào đấu tranh của nhân
dân các nước Châu Phi đã diễn ra như thế
nào ?
Giáo viên: Hướng dẫn học sinh chỉ vị trí
3 nước này trên bản đồ
? Các thuộc địa của Bồ Đào Nha ở Châu
Phi tan rã có ý nghĩa gì ?
- Nhân dân Ăng-Gô-La, Mô-Dăm-Bích và Ghi-Nê-Bít-Xao lật đổ ách thống trị của Bồ Đào Nha
- Là thắng lợi quan trọng của phong trào giải phóng dân tộc ở Châu phi
III- Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỷ XX:
? Từ cuối những năm 70 chủ nghĩa thực dân
tồn tại dưới hình thức nào ?
Giáo viên: Em hiểu chế độ phân biệt chủng
tộc như thế nào ?
Chính Đảng của thiểu số người da trắng cần
quyền ở Nam Phi từ 1948 là đối xử dã man với
người da đen ở Nam Phi và các dân tộc ở Châu
á đến định cư (ấn Độ) Nhà cầm quyền Nam
Phi ban bố trên 70 đạo luật phân biệt đối xử và
tước bỏ quyền làm người của dân da đen và da
màu, quyền bóc lột của người da trắng được
ghi vào hiến pháp
Giáo viên: Gọi học sinh chỉ 3 nước trên bản
đồ Châu Phi
- Chế độ phân biệt chủng tộc (A-Pác-Thai) tập trung ở miền Nam Châu Phi
Trang 10? Sau nhiều năm đấu tranh bền bỉ người da
đen đã giành được thắng lợi gì ?
? Em có nhận xét gì về hệ thống thuộc địa của
chủ nghĩa đế quốc trong giai đoạn từ 1945 đến
giữa những năm 90 của thế kỷ XX ?
? Sau khi giành được độc lập nhân dân các
nước này đã làm gì ?
Giáo viên: Nêu khái quát phong trào đấu tranh
của nhân dân Việt Nam qua 2 cuộc kháng
chiến
- Nhân dân đứng lên đấu tranh
- Kết quả: Chính quyền của người da đen đươc thành lập
*Tóm lại: Từ 1945-1990 hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa
đế quốc bị sụp đổ hoàn toàn
- Nhân dân củng cố độc lập, xây dựng và phát triển đất nước
Luyện tập: Gọi học sinh đọc câu hỏi và bài tập trang 14 - SGK.
Giáo viên: Gợi ý cho học sinh qua các đặc điểm sau:
- Phong trào đã diễn ra với khí thế sôi nổi, mạnh mẽ từ Đông Nam á, Tây á tới
Mĩ La Tinh
- Đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia: Công nhân, nông dân, tiểu tư sản, trí thức, tư sản dân tộc Lực lượng chủ yếu là công nhân và nông dân
- Giai cấp lãnh đạo: Công nhân và nông dân - Tư sản dân tộc (phụ thuộc lực lượng so sánh giai cấp ở mỗi nước)
- Hình thức đấu tranh: Biểu tình, bãi công, nổi dậy, … Đấu tranh giành chính
quyền: Trung Quốc, Việt Nam, An-Giê-Ri, Cu-Ba
* Củng cố: Giáo viên khái quát lại một số nét chính * Dặn dò: Học + Đọc bài mới theo sách giáo khoa D- Rút kinh nghiệm: ………
……… …
……… ……
……….………
Ngày soạn: ……… Ngày dạy: ………
Tuần 5:
Tiết 5:
Bài 4: Các nước châu á
A- Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh nắm được:
- Khái quát tình hình các nước châu á sau chiến tranh thế giới thứ 2
- Sự ra đời của các nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa