- Ôn lại kiến thức về định luật Ôm , công thức định luật ôm trong đoạn mạch nối tiếp , đoạn maïch song song - Vận dụng các kiến thức đã học để giải được các bài tập đơn giản về đoạn mạch[r]
Trang 1TIẾT 1 NGÀY SOẠN : 14/08/2010
SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI ĐẦU DÂY DẪN I- MỤC TIÊU
1/ KIẾN THỨC
- Nêu được cách bố chí và tiến hành TN khảo sát sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào giữa hai dây dẫn
- Nêu được kết luận về sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
2/ KỸ NĂNG
- Lắp ráp được thí nghiệm theo hình vẽ
- Vẽ và sử dụng được đồ thị biểu diễn mối quan hệ I , U từ số liệu thực nghiệm
3/ THÁI ĐỘ :C ó tinh thần hợp tác nhóm , nhiêm túc tích cực xây dựng bài.
II- CHUẨN BỊ
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1:(5 phút) Tình huống học tập
GV: Làm một TN : Mắc 2 đầu bóng đèn
vào 2 cực cuả 1 cục pin ; sau đó lại mắc
đèn đó vào 2 cực của 2 cục pin mắc nối
tiếp So sánh độ sáng trong 2 trường hợp
.Vậy cường độ dòng điện chạy qua vật
dẫn có tỷ lệ với hiệu điện thế hay không
?
Hoạt động 2 : (10phút) Ôn lại những
kiến thức liên quan đến bài học
HS trả lời câu hỏi của GV
-? Để đo cường độ dòng điện chạy qua bóng đèn và hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn , cần dùng những dụng cụ gì ?
? Nêu nguyên tắc sử dụng những dụng cụ đó ?
Đối với mỗi nhóm học sinh
- 1 dây điện trở bằng nikêlin ( hoặc
constantan) chiều dài 1m , đường
kính 0,3mm , dây này được quấn
sẵn trên trụ sứ ( gọi là điện trở
mẫu )
- 1 ampe kế có giới hạn đo (GHĐ)
1,5A và ĐCNN 0,1A
- 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V
- 1 công tắc
- 1 nguồn điện 6V
- 7 đoạn dây nối , mỗi đoạn dài khoảng 30cm
Trang 2Hoạt động 3 (15 phút)
Tìm hiểu sự phụ thuộc của cường độ dòng
điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dẫn
a) Tìm hiểu sơ đồ mạch điện hình 1.1
như yêu cầu trong SGK
b) Tiến hành TN
- Các nhóm HS mắc mạch điện theo
sơ đồ 1.1 SGK
- Tiến hành đo , ghi các kết quả đo
được vào bảng 1 trong vở
- Thảo luận nhóm để trả lời C1
Hoạt động 4 (10 phút)
Vẽ và sử dụng đồ thị để rút ra kết
luận
a) Từng HS đọc phần thông báo về
dạng đồ thị trong SGK để trả lời
câu hỏi của GV đưa ra
b) Từng HS làm C2
c) Thảo luận nhóm , nhận xét dạng
đồ thị , rút ra kết luận
- Yêu cầu HS tìm hiểu sơ đồ mạch điện hình 1.1 SGK
- Quan sát sơ đồ mạch điện 1.1 ,kể tên , nêu công dụng và cách mắc của từng bộ phận trong sơ đồ
- Khi mắc am pe kế , vôn kế vào mạch điện cần lưu ý điều gì ?
- GV theo dõi , kiểm tra , giúp đỡ các nhóm mắc mạch điện TN
- Gv yêu cầu HS các nhóm đo cường độ dòng điện I tương ứng với mỗi hiệu điện thế U đặt vào 2 đầu dây
- Yêu cầu đại diện một vài nhóm trả lời
C1
GV: Yêu cầu HS quan sát h1.2 và đọc thông tin phần a SGK
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi : Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế có đặc điểm gì ?
- Yêu cầu HS trả lời C2 Nếu HS có khó khăn thì hướng dẫn HS xác định các điểm biểu diễn ,vẽ một đường thẳng đi qua gốc tọa độ, đồng thời đi qua gần tất cả các điểm biểu diễn .Nếu có điểm nào nằm quá xa đường biểu diễn thì phải tiến hành đo lại
- Yêu cầu đại diện một vài nhóm nêu kết luận về mối quan hệ giữa I và U
GV: Yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời C3 ( gv hướng dẫn cách xác định I
Trang 3Hoạt động 5 (15 phút)
Củng cố bài học và vận dụng
a) Từng HS chuẩn bị trả lời câu hỏi
của GV
C3 :Từ U1 kẻ đường thẳng song song
với trục tung cắt đồ thị taị K , từ K kẻ
đường song song với trục hoành cắt
trục tung tại I1 (tương tự như vậy với
U2 = 3,5 V ; I2 = 0,7A )
b) Từng HS chuẩn bị trả lờiC4 ; C5
theo U )
GV: Yêu cầu HS trả lời C4 ; C5
- Yêu cầu HS nêu kết luận về quan hệ giữaU,I Đồ thị biểu diễn mối quan hệ này có đặc điểm gì ?
GV : Yêu câù HS về học thuộc phần ghi nhớ ; làm BT sgkbt từ 1.1 -> 1.5
PHẦN GHI BẢNG I/ THÍ NGIỆM
II/ ĐÒ THỊ BIỂU DIỄN SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ
1/ Dạng đồthị
2/ Kết luận : Hiệu điện thế giữa 2 đầu dây tăng( hay giảm) bao nhiêu lần thì cường độ dòng điện chạy qua dây dân cũng tăng( hoặc giảm) bấy nhiêu lần
III/ VẬN DỤNG :C3 ; C4 ; C5
Trang 4TIẾT :2 NGÀY SOẠN:17/08/2010
ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN – ĐỊNH LUẬT ÔM
I-MỤC TIÊU
1/KIẾN THỨC
- Nhận biết được đơn vị điện trở và vận dụng được công thức tính điện trở để giải bài tập
- Phát biểu và viết đựơc hệ thức định luật Ôm
2/ KỸ NĂNG
- Vận dụng được được định luật Ôm để giải một số dạng bài tập đơn giản
II-CHUẨN BỊ
Đối với GV
Nên kẻ sẵn bảng ghi giá trị thương số đối với mỗi dây dẫn dựa vào số liệu trong bảng 1 và bảng ở bài trước ( có thể kẻ theo mẫu dưới đây )
Thương số đối với dây dẫn
1
2
3
4
Trung bình cộng
III-HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động học của HS Trợ giúp của GV
Hoạt động1 : Kiểm tra bài cũ
(5ph)
Ôn lại các kiến thức có liên quan
đến bài mới
Từng học sinh chuẩn bị , trả lời
câu hỏi của GV
Hoạt động 2 : Tình huống học
tập (2 phút)
Hoạt động 3 : (10ph)
Xác định thương số đối với
mỗi dây dẫn
a) Từng HS dựa vào bảng 1 và
bảng 2 ở bài trước , tính thương số
đối với mỗi dây dẫn
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau :
- Nêu kết luận về mối quan hệ giữa cường độ dòng điện và hiệu điện thế ?
- Đồ thị biểu diễn mối quan hệ đó có đặc điểm
gì ?
- Đặt vấn đề như SGK
GV: Yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời C1
- Theo dõi , kiểm tra giúp đỡ các HS yếu tính toán cho chính xác
GV: Cho HS thảo luận theo nhóm C2
I U
I U
I U
I
U
Trang 5b) Từng HS trả lời C2 và thảo luận
với cả lớp
Hoạt động 4.(10 phút)
Tìm hiểu khái niệm điện trở.
a) Từng HS đọc phần thông
báo khái niệm điện trở
trong SGK Nắm được đơn
vị của điện trở , và bội số
của ôm
b) Cá nhân suy nghĩ và trả lời
các câu hỏi GV đưa ra
Hoạt động 5.(5 phút)
Phát biểu và viết hệ thức của định
luật Ôm
Từng HS viết hệ thức của định
luật Ôm vào vở và phát biểu định
luật
Hoạt động 6.(13 phút)
Vậõn dụng, củng cố , dặn dò
Từng HS giải C3 và C4
C3 : I = -> U = I.R = 12 0,5 =6 v
C4 : I1 = ; I2 = = ->
I1 = 3 I2
Từng HS trả lời các câu hỏi GV
đưa ra
- Yêu cầu đaị diện các nhóm trả lời C2
GV: Yêu câù HS đọc thông tin về điện trở SGK
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau :
- Tính điện trở của một dây dẫn bằng công thức nào ?
- Khi tăng hiệu điện thế đặt vào hai đâù dây dẫn lên hai lần thì điện trở của nó tăng mấy lần ? Vì sao ?
- Hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn là 5V , dòng điện chạy qua nó có cường độ là 150mA Tính điện trở của dây
- Hãy đổi các đơn vị sau : 0,5M = …k =…
- Nêu ý nghĩa của điện trở
GV: hãy cho biết cường độ dòng điện I trong
1 dây dẫn như thế nào với hiệu điện thế U giữa 2 đầu dây ? Với cùng 1 U đặt vào 2 đầu dây dẫn có điện trở khác nhau thì I như thế nào với điện trở ?
- Yêu cầu một vài HS phát biểu định luật Ôm trước lớp
Gv: Từ công thức : I = hãy suy ra cách tính U?
GV: Yêu cầu HS giải C3 ; C4
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi : Công thức R =
I
U
dùng để làm gì ? Từ công thức này có thể nói rằng U tăng bao nhiêu lần thì R tăng bấy nhiêu lần được không ? Tại sao ?
-GV chính xác hóa các câu trả lời của HS
R
U
1
R
U
2
R
U
1
3R
U
R U
Trang 6Gv: yêu cầu HS về học bài và làm BT sgk bt 2.1 -> 2.4
PHẦN GHI BẢNG I/ ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN
1/ Xác định thương số đối với một dây dẫn :
2/ Điện trở:
a) Trị số R= không đổi so với một dây dẫn và được gọi là điện trở cuả dây
dẫn đó
b) Đơn vị điện trở : Trong công thức trên , nếu U được tính bằng vôn, I được tính
bằng ampe thì R được tính bằng ôm và ký hiệu là
1 = 1k = 1000 ; 1M = 1000000
C) Ý nghiã cuả điện trở :
II/ ĐỊNH LUẬT ÔM :
1) Hệ thức cuả định luật; : I = 2) Phát biểu định luật
III/ VẬN DỤNG:
C3; C4
R U
I U
A
V
1 1
R
U Trong đó: U đo bằng vôn (V)
I đo bằng ampe (A)
R đo bằng ôm ( )
Trang 7TIẾT 3 : NGÀY SOẠN : 21/08/2010
THỰC HÀNH : XÁC ĐỊNH ĐIỆN TRỞ CỦA MỘT DÂY DẪN BẰNG AMPE KẾ VÀ VÔN KẾ
I-MỤC TIÊU
1/ KIẾN THỨC :
Nêu được cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở
2./ KỸ NĂNG :
Mô tả được cách bố trí và tiến hành được TN xác định điện trở của một dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế
3.THÁI ĐỘ :
Có ý thức chấp hành nghiêm túc quy tắc sử dụng các thiết bị điện trong TN
II-CHUẨN BỊ
Đối với mỗi nhóm HS
Mỗi HS chuẩn bị sẵn báo cáo thực hành như mẫu , trong đó đã trả lời các câu hỏi của phần 1
Đối với GV
Chuẩn bị ít nhất một đồng hồ đo điện đa năng
III-HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
- 1 dây dẫn có điện trở chưa biết
giá trị
- 1 nguồn điện có thể điều chỉnh
được các giá trị hiệu điện thế từ
0 đến 6V một cách liên tục
- 1 ampe kế có GHĐ 1,5 A và
ĐCNN 0,1A
- 1vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V
- 1 công tắc điện
- 7 đoạn dây nối , mỗi đoạn dài khoảng 30cm
Trang 8Hoạt động 1 (10 phút)
Trình bày phần trả lời câu hỏi trong báo
cáo thực hành
a) Từng HS chuẩn bị trả lời câu hỏi
nếu GV yêu cầu
b) Từng HS vẽ sơ đồ mạch điện TN
( có thể trao đổi nhóm )
Hoạt động 2.(30 phút)
Mắc mạch điện theo sơ đồ và tiến hành
đo
HS: Cử đại diện nhóm nêu mục tiêu và
các bước tiến hành TN
a) Các nhóm HS mắc mạch điện theo
sơ đồ đã vẽ
b) Tiến hành đo , ghi kết quả vào
bảng
c) Cá nhân hoàn thành bản báo cáo
để nộp
d) Nghe GV nhận xét để rút kinh
nghiệm cho bài sau
Hoạt động 3 : Vận dụng- củng cố –Dặn
dò (5ph)
- Kiểm tra việc chuẩn bị báo cáo thực hành của HS
- Yêu cầu một vài HS trả lời câu hỏi b và c
- Yêu cầu một HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm
GV: Yêu cầu đại diện nhóm nêu rõ mục tiêu các bước tiến hành đối với từng TN sau đó mới tiến hành GV: Hướng dẫn các nhóm phân công sao cho mỗi HS trong nhóm đều được tham gia mắc mạch điện hoặc đo 1 giá trị
- Theo dõi , giúp đỡ , kiểm tra các nhóm mắc mạch điện , đặc biệt là khi mắc vôn kế và ampe kế
- Theo dõi , nhắc nhở mọi học sinh đều phải tham gia hoạt động tích cực
- Yêu cầu HS nộp báo cáo thực hành GV: Nhận xét kết quả , tinh thần và thái độ thực hành của một vài nhóm
GV: Yêu cầu HS về đọc trước bài đoạn mạch nối tiếp
PHẦN GHI BẢNG :
I/ CHUẨN BỊ : (SGK)
II/ NỘI DUNG THỰC HÀNH
III/ MẪU BÁO CÁO
ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
Trang 9I-MỤC TIÊU
1/ KIẾN THỨC
Suy luận để xây dựng được công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch
gồm hai điện trở mắc nối tiếp Rtđ = R1 + R2 và hệ thức = từ các kiến thức đã học 2/ KỸ NĂNG :
Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết
Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng và giải bài tập về đoạn mạch nối tiếp
3/ THÁI ĐỘ :
Chăm chỉ học tập cẩn thận chính xác khi làm TN kiểm tra
II-CHUẨN BỊ
Đối với mỗi nhóm HS
- 3 điện trở mẫu lần lượt có giá trị 6 , 10 , 16
- 1 ampe kế có GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A
- 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V
- 1 nguồn điện 6V
- 1 công tắc
- 7 đoạn dây nối , mỗi đoạn dài khoảng 30cm
III-HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
2
1
U
U
2
1
R R
Trang 10Hoạt động 1: Tình huống học tập
(2ph) : Liệu có thể thay thế hai điện
trở mắc nối tiếp bắng 1 điện trở để
dòng điện chạy qua mạch không
thay đổi ? để trả lời câu hỏi này ta
vào bài hôm nay
Hoạt động 2.(5 phút)
Ôn lại những kiến thức có liên quan
đến bài mới
Từng HS chuẩn bị , trả lời các câu
hỏi của GV
Hoạt động 3 (7 phút)
Nhận biết được đoạn mạch gồm hai
điện trở mắc nối tiếp
a) Từng HS trả lời C1
b) Từng học sinh làm C2:
I = = -> =
Hoạt động 4 (10 phút)
Xây dựng công thức tính điện trở
tương đương của đoạn mạch gồm
hai điện trở mắc nối tiếp
a) Từng HS đọc phần khái
niệm trở tương đương trong
SGK
b) Từng HS làm C3
U = U1 + U2 => IR =IR1 + IR2
=> R =R1 + R2
Hoạt động 5 (13phút)
- Yêu cầu HS cho biết , trong đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc nối tiếp :
- Cường độ dòng điện chạy qua mỗi đèn có mối liên hệ như thế nào với cường độ dòng điện mạch chính ?
- Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch có mối liên hệ như thế nào với hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi đèn ?
GV: Yêu cầu HS quan sát hình 4.1 sgk
- Yêu cầu HS trả lời C1 và cho biết hai điện trở có mấy điểm chung
- Hướng dẫn HS vận dụng các kiến thức vừa ôn tập và hệ thức của địng luật Ôm để trả lời C2
- Với lớp học sinh khá giỏi , GV có thể yêu cầu H làm TN kiểm tra các hệ thức (1) và (2) đối với đoạn mạch gồm các điện trở mắc nối tiếp
GV:yêu cầu HS đọc thông tin về điện trở tương đương của một đoạn mạch ?
- Hướng dẫn HS xây dựng công thức (4)
- Kí hiệu hiệu điệnthế giữa 2 đầu đoạn mạch là U , giữa hai đầu mỗi điện trở là U1 , U2 Hãy viết hệ thức liên hệ giữa U ,U1 ,U2
- Cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch là
I Viết biểu thức tính U ,U1 ,U2 theo I và R tương ứng
- Hướng dẫn HS làm TN như trong SGK
1
1
R
U
2
2
R
U
2
1
U
U
2
1
R R
Trang 11Tiến hành TN kiểm tra
a) Các nhóm mắc mạch điện
và tiến hành TN theo hướng
dẫn của SGK
b) Thảo luận nhóm để rút ra
kết luận
Hoạt động 6: (10 phút)
Củng cố bài học và vận dụng
a) Từng HS trả lời C4
b) Từng HS trả lời C5
R12 = R1 +R2 = 20 +20 = 40
RAC = R12 + R3 = 40 +20 = 60
Theo dõi và kiểm tra các nhóm HS mắc mạch điện theo sơ đồ
- Yêu cầu một vài HS phát biểu kết luận
Gv: yêu cầu HS trả lời C4; C5
- Trong sơ đồ hình 4.3b SGK , có thể chỉ mắc hai điện trở có trị số thế nào nối tiếp với nhau ( thay cho việc mắc ba điện trở ) ? Nêu cách tính điện trở tương đương của đoạn mạch AC
- Cần mấy công tắc để điều khiển đoạn mạch nối tiếp ?
Gv: yêu cầu 1 HS đọc phần ghi nhớ sgk GV: Về học bài và làm BT sgk bt 4.2-4.7
PHẦN GHI BẢNG
I/ CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ TRONG ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
- Cường độ dòng điện có giá trị như nhau tại mọi điểm: I= I1 = I2
- hiệu điện thế giữa 2 đầu đoạn mạch nối tiếp : U= U1 + U2
II/ ĐIỆN TRỞ TƯƠNG ĐƯƠNG CỦA ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
RTĐ = R1 + R2
III/ VẬN DỤNG : C4 ; C5
ĐOẠN MẠCH SONG SONG
Trang 12I-MỤC TIÊU:
1/ KIẾN THỨC
Suy luận để xây dựng được công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song = + và hệ thức = từ những kiến thức đã học 2/ KỸ NĂNG :
Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết đối với đoạn mạch song song
Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng thực tế và giải bài tập về đoạn mạch song song
3/THÁI ĐỘ :Yêu thích môn học , làm bài tập cẩn thân chính xác
II-CHUẨN BỊ
Đối với mỗi nhóm HS
- 3 điện trở mẫu , trong đó có một điện trở là điện trở tương đương của hai điện trở kia khi mắc song song
- 1 ampe kế có GHĐ 1,5 A và ĐCNN 0,1 A
- 1 vôn kế có GHđ 6V và ĐCNN 0,1 V
- 1 công tắc
- 1 nguồn điện 6 V
- 9 đoạn dây dẫn , mỗi đoạn dài khoảng 30cm
III-HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 kiểm tra bài cũ (5
phút)
HS: Trả lời câu hỏi của GV
Ôn lại những kiến thức có liên quan
đến bài học
Từng HS chuẩn bị , trả lời các câu
hỏi của GV
Hoạt động 2 (7 phút)
Nhận biết được đoạn mạch gồm hai
điện trở mắc song song
a) Từng HS trả lời C1
HS: Hoạt động theo nhóm :
Trả lời C2 : U1 =I1 R1 ; U2 = I2 R2
Mà U1 = U2-> I1 R1= I2 R2 ->
GV: Viết công thức tính I; U , R trong đoạn mạch có 2 điện trở mắc nối tiếp
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi : Trong đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc song song , hiệu điện thế và cường độ dòng điện của mạch chính có quan hệ thế nào với hiệu điện thế và cường độ dòng điện của các mạch rẽ ?
GV: Yêu cầu HS quan sát hình 5.1
- Yêu cầu HS trả lời C1 và cho biết hai điện trở có mấy điểm chung ? Cường độ dòng điện và hiệu điện thế của đoạn mạch này có đặc điểm gì ?
GV: Cho HS hoạt động nhóm để trả lời C2
- Hướng dẫn HS vận dụng các kiến thức vừa ôn tập và hệ thức của định luật Ôm để trả lời C2
td
R
1
1
1
1
R
1 2
I
I 1
2
R R