1, KiÕn thøc: - Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả, thấy được nh[r]
Trang 1Tuần 20
Soạn: 10.1.2009
Lớp:
văn bản: quê hương ( Tế Hanh )
A, Mục tiêu.
1, Kiến thức:
- Giỳp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp tươi sỏng, giàu sức sống của một làng quờ miền biển được miờu tả trong bài thơ và tỡnh cảm quờ hương đằm thắm của tỏc giả, thấy được những nột đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
2, Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu văn bản biểu cảm
3, Thái độ:
- Giáo dục ý thức yêu quê hương đất nước
B, Chuẩn bị:
* Gv:
- STK, Bài soạn điện tử
* HS:
- Đọc và trả lời câu hỏi phần Đọc, hiểu văn bản/sgk
C, Phương pháp:
- Đọc diễn cảm, trao đổi, giảng bình, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân
D, Tiến trình bài dạy:
I, ổn định tổ chức
II, Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ “ Nhớ rừng ” ? Hãy nêu cảm nhận của em về bài thơ?
III, Bài mới:
Gv:
Quê hương là gì hả mẹ?
Mà cô giáo dạy phải yêu Quê hương là gì hả mẹ?
Mà nuôi ta lớn thành người
Quê hương là một đề tài xuyên suuốt trong các sáng tác của nhà thơ Tế Hanh, một cây bút có mặt trong chặng cuối của phong trào Thơ mới ( 1940-1945) Có thể nói, nhà thơ Tế Hanh là nhà thơ của quê hương mà bài thơ “ Quê hương” là sáng tác mở đầu
đầy ý nghĩa Bài học ngày hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ “ Quê hương” của
ông
Hoạt động 1: Hướng dẫn tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm
? Hóy giới thiệu những nột cơ bản về nhà thơ Tế
Hanh?
I, Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm
1 Tỏc giả: (1921)
- Nhà thơ tiờu biểu của
Trang 2HS: - Trình bày như sgk
* Gv: - Cảm hứng thành công nhất trong thơ TH là
cảm hứng về quê hương Đó là nguồn cảm hứng
suốt cđời thơ của ông Vì vậy ông là nhà thơ của
quê hương
- Chùm thơ về quê hương được ông viết trong
thời gian TH xa quê: Quê hương, Nhớ con sông quê
hương, Trở về dòng sông quê
? Bài thơ “Quê hương” được sáng tác trong hoàn
cảnh nào? ( Căn cứ vào câu thơ nào trong bài
mà em xác định điều đó)
HS: - Sáng tác 1939- khi đó Tế Hanh 18 tuổi đang
học ở Huế, xa nhà, xa quê hương Vì thế cảm xúc
nhớ thương quê hương tha thiết đã được gửi gắm
trong lời thơ trong trẻo , hồn hậu mà đằm thắm
* Gv: - Bài thơ là sự mở đầu cho nguồn cảm hứng
viết về quê hương của Tế Hanh trong những ngày
trước cách mạng
? Với bài thơ này cần đọc với giọng như thế nào
để diễn tả tình cảm của nhà thơ với quê hương?
HS: - Cần đọc với giọng thiết tha, trong trẻo, sôi nổi
để diễn tả tình cảm tác giả đối với quê hương, nhấn
mạnh những từ ngữ MT
* Gv đọc mẫu Học sinh đọc bài một lần.
Gv: NX HS đọc
HS: Đọc giải thích từ theo chó thÝch sgk
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh phân tích văn
bản
? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Thể thơ này
có gì khác so với thể thơ §ường luật đã học?
HS: - Được viết theo thể thơ tự do (8 chữ)_ một thể
thơ được sử dụng nhiều trong phong trào Thơ mới
- Số câu, số khổ trong bài không bắt buộc
- Gieo vần liền với sự hoán vị bằng trắc đều đặn
( Hai câu vần bằng đến hai câu vần trắc)
- Nhịp thơ phong phú 3/5; 3/2/3
-> Bài thơ tám chữ khá tự do nhưng vần nhịp đều
đặn mở ra khả năng diễn đạt phong phú, dễ bộc lộ
cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhà thơ dành cho
quê hương
? PTBĐ chính trong bài thơ là gì?
? Mạch CX của tg đự¬c thể hiện theo trình tự như
thế nào trong bài thơ?
phong trào thơ mới
- Nhà thơ của quê hương
- Giải thưởng HCM về VHNT n¨m 2006
2 Tác phẩm
- Sáng tác 1939 khi tg đang học ở Huế, in trong tập “ Nghẹn ngào”( 1939); in lại trong tập“ Hoa niên”
3 Đọc và chú thích
II, §äc hiÓu văn bản
1 Kết cấu- bố cục
- Thơ tự do (8 chữ)
Trang 3H: - 3 khổ thơ đầu: H/ả quờ hương
- Khổ cuối: T/c của tg
* Gv hdẫn HS phõn tớch bài thơ theo trỡnh tự trờn
? H/ả quờ hương đó được tỏc giả giới thiệu ngay
ở 2 cõu thơ đầu NX gỡ về cỏch giới thiệu của tg
qua từ “ làng tụi”? T/c cuả tg thể hiện ntn qua
cỏch g.thiệu ấy?
HS: Cỏch g.thiệu tự nhiờn, bỡnh dị thể hiện t/c thõn
thương, gắn bú, tự hào, niềm kiờu hónh của tg về
làng quờ yờu dấu
? Cỏch gthiệu ấy giỳp em biết được điều gỡ?
HS: nghề nghiệp và vị trớ của làng
Gv:
+ Đú là một làng chài ven biển miền trung ở một
cự lao trờn sông Trà Bồng, bốn bề là sụng nước,
ngay cả đường đi ra biển cũng được tớnh bằng nước
“cỏch biển nửa ngày sụng” gợi một khụng gian
nước quấn quýt thơ mộng khiến ta liờn tưởng cỏi
làng chài ấy tựa như con thuyền bốn mựa dập dềnh
trờn súng nước
+ Người dõn làng làm nghề đỏnh cỏ ngoài khơi
một cuộc sống lao động bỡnh dị như bao làng chài
ven biển miền Trung
? Trong niềm cảm xỳc ấy hỡnh ảnh quờ hương đó
được gợi nhớ qua những cảnh nào?
HS: - Cảnh dõn chài bơi thuyền ra khơi đỏnh cỏ
- Cảnh dõn làng đún thuyền đỏnh cỏ trở về bến
? Đọc 6 cõu thơ tiếp theo?
? Cảnh dõn chài ra khơi được miờu tả vào thời
gian , khụng gian nào? Hóy nhận xột cỏch sử
dụng TN và khung cảnh thiờn nhiờn gợi ra trong
cõu thơ ?
HS: - Trời trong, giú nhẹ, sớm mai hồng -> Chỉ là
cõu thơ 8 chữ tỏc giả đó sử dụng liền 3 tớnh từ gợi tả
sắc màu nhẹ nhàng, tươi sỏng, tinh khụi; gợi một
khụng gian khoỏng đạt, thanh bỡnh
Gv: Khung cảnh ban mai trờn biển thật đẹp, ờm ả,
tràn đầy sức sống như lời vỗ về, lời hứa hẹn chuyến
ra khơi của người dõn chài gặp nhiều may mắn
? Nổi bật trong khung cảnh thiờn nhiờn đú là
hỡnh ảnh nào? Đọc những cõu thơ miờu tả hỡnh
ảnh đú?
HS: Hỡnh ảnh con thuyền, cỏnh buồm…- đọc
- Bố cục: 2 phần
2.Tìm hiểu
a Hỡnh ảnh quờ hương
* Cảnh ra khơi đỏnh cỏ
- Khung cảnh thiờn nhiờn: khoỏng đạt, tinh khụi, mỏt lành, trong trẻo
Trang 4những câu thơ MT h/ả con thuyền và cánh buồm.
? Hóy phõn tớch nột đặc sắc trong NT MT h/ả con
thuyền và tỏc dụng của cỏch miờu tả đú?
HS: - Chiếc thuyền được so sỏnh như con tuấn mó
và được miểu tả bằng những động từ mạnh: hăng,
phăng, vượt
- So sỏnh con thuyền 1 vật vụ tri với tuấn mó
vốn là 1 thực thể sống, khoẻ đẹp, nhanh nhẹn làm
nổi bật vẻ đẹp dũng mónh, mạnh mẽ, khớ thế hăm
hở, hào hứng ra khơi
Bỡnh: Vậy là niềm hăm hở ra khơi của người dõn
làng chài đó truyền sang cả chiếc thuyền Chiếc
thuyền ra khơi được diễn tả thật ấn tượng Khớ thế
băng tới dũng mónh, sức sống mạnh mẽ, vẻ đẹp
hựng trỏng, bất ngờ Đú chớnh là sức trẻ, sức vươn
lờn, là bức tranh lđ đầy hứng khởi và dạt dào sức
sống
* Gv: Vẻ đẹp của con thuyền chớnh là cỏnh buồm
? Hỡnh ảnh cỏnh buồm được miờu tả bằng biện
phỏp nghệ thuật nào? Hóy phõn tớch hiệu quả của
cỏc biện phỏp NT đú?
HS: - Miờu tả cỏnh buồm căng giú rất đẹp, rất lóng
mạn bằng một so sỏnh, liờn tưởng độc đỏo,mới lạ,
thỳ vị: “ Cỏnh buồm …như mảnh hồn làng” Cỏnh
buồm là vật hữu hỡnh, gần gũi thõn quen đó được so
sỏnh với cỏi trừu tượng, vụ hỡnh và thiờng liờng
“mảnh hồn làng” Nhờ thế cỏi trừu tượng vụ hỡnh đó
trở thành cỏi cụ thể, hữu hỡnh, sống động
- Cánh buồm còn được nhân hoá như 1 cơ thể
sống , mạnh mẽ, cường tráng, đầy sinh lực biết
“ Rướn thân trắng bao la…”
Gv bình: H/ả cánh buồm là 1 h/ả đẹp, khoáng đạt,
khoẻ khoắn, lãng mạn, bay bổng và giầu chất thơ
Nhà thơ đã vẽ ra chính xác cỏi hỡnh và vừa cảm
nhận cỏi hồn của sự vật ễng như thổi linh hồn vào
sự vật vô tri ấy khiến cho nó có vẻ đẹp bay bổng và
mang ý nghĩa thiêng liêng Cánh buồm biểu tượng
cho sức sống, niềm tin, linh hồn của người dân chài
Tế Hanh đó nhận thấy trong cỏnh buồm biết bao
hy vọng của người dõn chài trong cuộc mưu sinh
trờn sụng nước, và cả niềm tự hào, kiờu hónh, sức
sống mónh liệt và khát vọng chinh phục biển khơi
của dõn chài quờ hương
- Chiếc thuyền:
+ Phộp so sỏnh, từ ngữ gợi
tả -> vẻ đẹp dũng mónh, mạnh
mẽ, khớ thế hăm hở, hào hứng
ra khơi
->Bức tranh lao động hứng khởi, dạt dào sự sống
- Cỏnh buồm:
Phộp so sỏnh, ẩn dụ, nhõn hoỏ; h/ả liờn tưởng sỏng tạo đầy bay bổng
-> cỏnh buồm đẹp khoỏng đạt, khoẻ khoắn, lóng mạn;
là biểu tượng linh hồn của làng
* Cảnh thuyền cỏ trở về
Trang 5? Bức tranh MT điều gì ? Đọc những cõu thơ nói
về cảnh ấy.
HS: đọc đoạn thơ: “ Ngày hôm sau ồn ào…”
? Chiếc thuyền đỏnh cỏ trở về bến trong khụng
khớ như thế nào?Tại sao lại cú khụng khớ dú?
HS: - Ồn ào, tấp nập -> Gợi khụng khớ đụng vui
nỏo nhiệt, đầy ắp tiếng cười núi trờn bến dưới
thuyền
- Cú được khụng khớ ấy bởi những người dõn
chài đó bỡnh yờn trở về với thành quả lđ thật tốt đẹp
* Gv: - Trong khụng khớ sinh hoạt ấy, nhà thơ đó
lắng nghe được cả những lời cảm tạ chõn thành trời
đất đó để súng yờn biển lặng cho dõn chài trở về với
“cỏ đầy ghe”, tớn hiệu của cs ấm no, hphỳc Niềm
vui lấp lỏnh trong ỏnh mắt khi họ nhỡn “ những con
cỏ tươi ngon….bạc trắng”
-> Tỏc giả đó tỏi hiện sinh động nột sinh hoạt bỡnh
dị nhưng độc đỏo của người dõn làng chài quờ
hương
Gv: Trong khung cảnh thuyền cỏ trở về bến, tỏc giả
đó khắc hoạ hỡnh người dõn chài thật đẹp
? Cỏch MT hỡnh ảnh người dõn chài ở cõu thơ
thứ nhất và thứ 2 khỏc nhau như thế nào? Nhận
xột cỏch miờu tả ấy?
HS : - Hỡnh ảnh người dõn chài được khắc hoạ vừa
rất thực vừa rất lóng mạng
+ Cõu 1: tả thực nột ngoại hỡnh tiờu biểu của người
dõn chài: những con người lao động thường xuyờn
trờn biển ,tiếp xỳc với nắng, giú biến khơi nờn làn
da của họ cũng mang nột đặc trưng của biển “ Làn
da nõu rỏm nắng”
+ Cõu 2: là sự sỏng tạo độc đỏo, bất ngờ: Người
dõn chài được cảm nhận thật lóng mạn: “Cả thõn
hỡnh nồng thở vị xa xăm” Tg đó thật tinh tế khi
phỏt hiện ra cỏi vị xa xăm mơ hồ, vụ hỡnh trong vẻ
đẹp cường trỏng, từng trải của những người con của
biển cả
Đú là hương vị nồng mặn của biển cả, của súng
giú ngoài khơi, của tụm cỏ, hay của cả những giọt
mồ hụi kộo lưới trờn biển T/ cả đó thấm sõu và kết
tụ trong cơ thể người dõn chài qua mỗi lần ra khơi
Để họ mang trong mỡnh hơi thở của đại dương
Gv bỡnh: Cú thể núi, “ màu da nõu rỏm nắng” cựng
- Khụng khớ: ồn ào, tấp nập, nỏo nhiệt, tràn đầy niềm vui
và sự sống
-> Nột sinh hoạt văn hoỏ tiờu biểu của người dõn làng chài
- Người dõn chài:
+ H/ả vừa thực vừa lóng mạn
-> Vẻ đẹp khoẻ khoắn đầy sức
Trang 6với cỏi vị xa xăm của biển cả đó làm nờn nột đẹp rất
đặc trưng, rất riờng của người dõn chài quờ hương
Nếu cõu 1 là sự cảm nhận = mắt thỡ cõu 2 là sự
cảm nhận = tõm hồn, = trỏi tim, = sự gắn bú thiết
tha, mỏu thịt với quờ hương
? Biện phỏp vừa tả thực, vừa lóng mạng giỳp em
cảm nhận như thế nào về người dõn chài ?
HS: Được chạm khắc rừ nột hiện ra vừa chõn thực,
lóng mạng : vẻ đẹp của con người lđ khỏe khoắn,
đầy sức sống
? Hỡnh ảnh con thuyền trở về bến được miờu tả
cú gỡ khỏc với hỡnh ảnh con thuyền ra khơi? Cách
MT con thuyền ở đây có gì đặc biệt?
HS: - Nếu lỳc ra khơi con thuyền băng băng như
con tuấn mó thỡ lỳc nú trở về bến con thuyền nằm
im trờn bến để lắng nghe chất muối thấm dần trong
thớ vỏ
- Với biện phỏp nhõn hoỏ, con thuyền vốn vụ tri
vụ giỏc đó trở nờn cú hồn, một tõm hồn tinh tế: Biết
lặng im, biết mệt mỏi, biết trở về nằm nghỉ ngơi sau
một chuyến ra khơi vất vả và đặc biệt biết nghe và
cảm nhận “chất muối thấm dần trong thớ vỏ”
Từ “nghe” là sự chuyển đổi cảm giỏc thật tinh
tế, thỳ vị Nú diễn tả sự cảm nhận thắm thiết bằng
da, bằng thịt của con người cỏi hương vị mặn mũi,
nồng nàn của biển cả
? 2 khổ thơ đã tái hiện bức tranh quê hương qua
h/ả con người và cs làng chài Đó là bức tranh
ntn?
HS: pb như bảng chính
? Đọc khổ cuối và cho biết phương thức biểu đạt
chớnh của khổ thơ này cú gỡ khỏc so với những
khổ thơ trờn?
HS: - Nếu những khổ thơ trờn tg sử dụng PTBC
giỏn tiếp qua MT thỡ ở khổ thơ cuối tg biểu cảm
trực tiếp nỗi nhớ quờ hương của nhà thơ
? Nỗi nhớ quờ hương được thể hiện qua từ nào?
Giải nghĩa từ đú
HS: - Luụn tưởng nhớ: Diễn tả nỗi nhớ sõu nặng
luụn thường trực trong tõm hồn, chỉ cần nhắm mắt
lại hỡnh ảnh quờ hương lại hiện rừ mồn một
? Biện phỏp tu từ nào được sdụng trong khổ thơ
cuối? NX gỡ về t/c của tg đối với con người, cảnh
sống, mang hương vị mặn mòi của biển
- Con thuyền : Phép nhõn hoỏ, ẩn dụ tinh tế
-> con thuyền sống động, có hồn -> nghỉ ngơi, thư giãn
=> Bức tranh quờ tươi sỏng, sinh động, gợi cảm
b Nỗi nhớ quờ hương
- BC trực tiếp: Nỗi nhớ sâu nặng, luôn thường trực trong tâm hồn
Trang 7vật và cs ở quê hương?
H: - Với biện pháp liệt kê, Những hình ảnh bình dị,
thân quen, gần gũi, gắn bó tha thiết với người dân
làng chài: nước xanh, cá bạc, buồm vôi, con
thuyền,… đã luôn ở trong tâm tưởng nhà thơ
- Đặc biệt nhớ cồn cào cái hương vị nồng mặn
của biển cả -> Hương vị đặc trưng, là nét đẹp riêng
của làng chài Cái mùi quê hương ấy đã theo tg suốt
cuộc đời “ cái mùi nồng mặn quá!” Nhà thơ đã cảm
nhận được chất thơ trong cuộc sống lao động hằng
ngày của người dân
? Qua đó em có NX gì về t/c của tg được gửi gắm
qua bài thơ?
HS: Phải có một tâm hồn tinh tế, tài hoa, nhất là
phải có một tấm lòng gắn bó sâu nặng thiết tha, t/y
và niềm tự hào với con người, cuộc sống lao động
làng chài quê hương thì Tế Hanh mới có những vần
thơ tuyệt diệu gợi lại hình ảnh quê hương trong
niềm thương nỗi nhớ thật tươi sáng, trong trẻo, khoẻ
khoắn, mang hơi thở nồng ấm của lao động, của sự
sống
Gv bình:
Với Tế Hanh yêu quê hương nghĩa là luôn tưởng
nhớ những gì thân thuộc, gắn bó với người dân làng
chài Bởi những hình ảnh ấy đã đi vào kí ức của nhà
thơ từ thời thơ bé và sẽ là hành trang trong suốt
cuộc đời với những cảm xúc nghẹn ngào, nhớ
thương và cả niềm tự hào, kiêu hãnh Để rồi khi ra
Bắc tập kết niềm thương nỗi nhớ quê hương luôn
cháy lên thành khát khao mãnh liệt:
“Tôi sẽ lại nơi tôi hằng mong ước
Tôi sẽ về sông nước của quê hương
Tôi sẽ vể sông nước của tình thương”
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tổng kết
? Bài thơ có những nghệ thuật nổi bật gì?
A, Bài thơ trữ tình với CX chân thành, tha thiết
B, Sử dụng thành công các biện pháp tu từ ẩn dụ,
so sánh , nhân hoá
C, Từ ngữ gợi tả, gợi cảm; hình ảnh chân thực,
lãng mạn, độc đáo với phát hiện tinh tế, sâu sắc.
D, Cả 3 phương án trên.
? Bài thơ đã mang đến cho em những cảm nhận
gì?
-> Tình cảm gắn bó sâu nặng với quê hương
III, Tổng kết
1 Nghệ thuật
2 Nội dung
Trang 8HS: -Trỡnh bày theo ghi nhớ Sgk
- Đọc ghi nhớ sgk
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học sinh luyện tập
? Trỡnh bày cảm nhận của em về bức tranh?
HS: - Cảnh dõn làng chài đún thuyền đỏnh cỏ trở về
- Trỡnh bày cảm nhận
Gv: NX- định hướng
3 Ghi nhớ
IV Luyện tập
IV, Củng cố:
- Đọc diễn cảm bài thơ? Sưu tầm cõu thơ, đoạn thơ núi về tỡnh cảm quờ hương?
V, Hướng dẫn học bài
- Học thuộc lũng và phõn tớch t/c của tg trong bài thơ
- Soạn bài: Khi con tu hỳ
E Rút kinh nghiệm
Soạn: 12.1.2009
Lớp:
văn bản: khi con tu hú ( Tố Hữu )
A, Mục tiêu.
1, Kiến thức:
- Giỳp học sinh cảm nhận được lũng yờu sự sống, niềm khỏt khao tự do chỏy bỏng của người chiến sĩ CM trẻ tuổi đang bị giam cầm trong ngục tự được thể hiện bằng những hỡnh ảnh gợi cảm và thể thơ lục bỏt giản dị
2, Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu văn bản biểu cảm
3, Thái độ:
- Giáo dục ý thức tự hào về truyền thống đấu tranh giành độc lập của dân tộc
B, Chuẩn bị:
* Gv:
Trang 9- STK, Bài soạn điện tử
* HS:
- Đọc và trả lời câu hỏi phần Đọc, hiểu văn bản/sgk
C, Phương pháp:
- Đọc diễn cảm, trao đổi, giảng bình, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân
D, Tiến trình bài dạy:
I, ổn định tổ chức
II, Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ “ Quê hương” ? Hãy nêu cảm nhận của em về bài thơ?
III, Bài mới:
Gv: Tố Hữu là nhà thơ lớn, tiêu biểu của nền văn học CM đương đại Con đường thơ
của Tố Hữu hầu như bắt đầu cùng với con đường CM Ngay từ những tác phẩm đầu tay,
thơ ông đã được soi sáng bởi lí tưởng cộng sản “ Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ/Mặt trời
chân lí chói qua tim…” Trong thơ Tpố Hữu thời kì đầu, người đọc bắt gặp một tâm
hồn nồng nhiệt của tuổi trẻ khi gặp lí tưởng CM Khi bị tù đầy, thơ Tố Hữu là lời tâm
nguyện của người chiến sĩ trẻ nguyện trung thành với lí tưởng Bài thơ “ Khi con tu hú”
là một bài thơ như vậy Bài học ngày hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ trên
Hoạt động 1: Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm
? Hóy giới thiệu đụi nột về nhà thơ Tố Hữu? Cho
biết hoàn cảnh ra đời bài thơ “Khi con tu hỳ”?
HS: - Trỡnh bày sgk
* Gv bổ sung:
- Nhà thơ lớn, tiờu biểu của nền VHCM đương đại
- Con đường thơ của ụng hầu như bắt đầu cựng với
con đường CM ễng giỏc ngộ CM rất sớm Thơ ụng
được soi sỏng bởi lớ tưởng CS và ụng đó chiến đấu
quờn mỡnh vỡ lớ tưởng đú
- Bài thơ ra đời trong những ngày đầu tiờn bị bắt
giam trong nhà lao Thừa Phủ Sau này đưa vào phần
Xiềng xớch trong tập thơ Từ ấy
* Gv: Trước khi bị bắt giam Tố Hữu đang say mờ hđ
cỏch mạng với tõm hồn bồng bột, lóng mạn; với niềm
vui phơi phới bỗng bị nhốt, bị giam cầm trong nhà tự
bưng bớt, cỏch biệt hoàn toàn với cs bờn ngoài, người
chiến sĩ trẻ ấy cảm thấy ngột ngạt, khụng thể chịu
nổi Khi con tu hỳ nằm trong 1 số bài thơ sỏng tỏc
trong tự của TH
*Gv: - hướng dẫn học sinh đọc bài: giọng trong
trẻo, thiết tha (6 cõu đầu); giọng uất ức, xút xa (4
dũng cuối)
* Gv đọc mẫu -> Học sinh đọc -> Gv nhận xột.
? Từ tu hỳ được giải thớch bằng cỏch nào? Cú mấy
cỏch giải thớch nghió của từ?
HS: đưa ra KN mà từ biểu thị Cú 3 cỏch giải thớch
I, Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm
1 Tỏc giả: (1920-2002)
- Nhà thơ, người chiến sĩ CM
- Lỏ cờ đầu của thơ ca cỏch mạng và khỏng chiến
- Giải thưởng HCM về VHNT - 1996
2 Tỏc phẩm:
- Sỏng tỏc 7- 1939 trong những ngày đầu ụng bị bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ
3 Đọc và chỳ thớch
I, Tỡm hiểu tỏc giả, tỏc phẩm
1 Tỏc giả (1920-2002)
- Tố Hữu là lỏ cờ đầu của thơ
ca cỏch mạng và khỏng chiến suốt hơn nửa thể kỉ XX
2 Tỏc phẩm
- Sỏng tỏc 1939 – Trong những ngày đầu ụng bị bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ
3 Đọc và chỳ thớch
II, Phõn tớch văn bản
1 Kết cấu và bố cục
- Thể thơ lục bỏt
- Bố cục: 2 Phần
Trang 10nghĩa của từ.
Gv: Chỳng ta sẽ cũn gặp h/ả tiếng chim tu hỳ ở 1 số
VB thơ ở lớp 9
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
? Theo em nhan đề của bài thơ cú gỡ đặc biệt?
Nhan đề ấy tạo hiệu quả NT gỡ cho bài thơ?
HS: - Nhan đề của bài thơ chưa phải là 1 cõu, mới chỉ
là một mệnh đề phụ…
* Gv: Nhan đề bài thơ tự đặt ra một cõu hỏi: Khi tu
hỳ cất tiếng hút thỡ điều gỡ sẽ xảy ra, ai đú làm sao?
Nội dung bài thơ trả lời cõu hỏi đú Cỏch đặt nhan đề
như vậy đó là một sự gợi ý cho người đọc về tõm
trạng của người tự cỏch mạng khi nghe tiếng hút của
chim tu hỳ vọng vào trong ngục
-> Tờn bài thơ đó mở mạch cảm xỳc của bải thơ
? Hóy viết một cõu với bốn chữ đầu là “Khi con tu
hỳ” để túm tắt nội dung bài thơ?
HS: - Khi con tu hỳ gọi bầy là mựa hố đến, người tự
cảm thấy ngột ngạt trong phũng giam chật chội, càng
thốm khỏt chỏy bỏng cs tdo, tưng bừng ở bờn ngoài
? Bài thơ thuộc thể thơ gỡ ? Nhận xột về thể thơ
ấy?
HS: - Thể thơ lục bỏt, một thể thơ truyền thống cú
nguồn gốc từ ca dao, dõn ca Việt Nam
- Số õm tiết mỗi cõu thơ trong một cặp: 6/8
- Cỏch hiệp vần
- Sự hoà phối thanh điệu:
- Giỏ trị biểu đạt của thể lục bỏt núi chung (Nhịp
nhàng, uyển chuyển cú khả năng diễn tả cảm xỳc
trữ tỡnh)
? Bài thơ được chia làm mấy phần? Nội dung của
từng phần? Em có nhận xét gì về PTBĐ của từng
phần
HS: Hai phần:
6 cõu đầu: Bức tranh mựa hố trong tõm tưởng
-> tả cảnh
- 4 cõu cuối: Tõm trạng người tự…-> tả tỡnh
Gv: Cả bài thơ toỏt lờn tõm hồn trẻ trung, yờu đời,
khỏt khao tự do chỏy bỏng của người chiến sĩ trong
ngục tự
? Đọc K1 của bài thơ? Bức tranh mựa hố được gợi
ra từ chi tiết nào? Tại sao?
HS: - Từ tiếng chim tu hỳ Vỡ nhà thơ đang ở trong
II, Đọc hiểu văn bản
1 Kết cấu và bố cục:
- Tờn bài thơ: 1 mệnh đề phụ
-> gợi mở mạch cảm xỳc của bài thơ
- Thể thơ lục bỏt
- Bố cục: 2 Phần
2 Tìm hiểu văn bản
a Bức tranh mựa hố
- Tờn bài thơ đó mở mạch cảm xỳc của bài thơ
2 Phõn tớch
a Bức tranh mựa hố