- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hoạt động ngôn ngữ như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ giúp ích cho việc học, viết văn.. KÜ n¨ng Nhận biết được trườ[r]
Trang 1Ngày soạn: 15/8/2010
Ngày dạy: 16/8/2010
Tiết 1, 2 – Bài 1: Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
Học xong 2 tiết HS cần:
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tự trường đầu tiên trong đời
- Thấy được ngòi bút văn xuôi giầu chất thơ, gợi dư vị man mác của Thanh Tịnh
2 Kĩ năng
Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ văn học
3 Thái độ
Giáo dục học sinh biết trân trọng những kỉ niệm đẹp trong đời
B Chuẩn bị
1 GV: Giáo án
2 Hoc sinh: Chuẩn bị trước bài ở nhà
C Kiểm tra bài cũ: ko
D Tiến trình các hoạt động dạy và học
Hoạt động 1: Khởi động
GV: Giới thiệu chung về tác giả và tác
phẩm
2’
Hoạt động 2: Hướng dẫn hs đọc -
Tìm hiểu chung
HS Đọc phần chú thích(*)
/?/ Em cho biết vài nét về tác giả?
/?/ “Tôi đi học” được rút ra từ tập truyện
ngắn nào?
GV: Đọc giọng chậm, dịu, hơi buồn, lắng
sâu Chú ý lời nhân vật tôi, người mẹ, ông
đốc
/?/ Đây có phải là vb nhật dụng ko? Vì sao?
Vb thuộc thể loại nào?
/?/ Bố cục của vb này?
- Hồi tưởng lại buổi tựu trường đầu tiên
và cảm nhận của nv “tôi” trên đường tới
trường
- Cảm nhận của nhân vật “tôi” lúc ở sân
trường
- Cảm nhận của nhân vật “tôi” trong lớp
20’ I Đọc, tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Thanh Tịnh (1911-1988) tên khai sinh là Trần Văn Ninh
- Quê: TP Huế
2.Tác Phẩm: Tôi đi học được
trích trong tập “Quê mẹ.”
3 Đọc
4 Thể loại: Truyện ngắn
5 Bố cục: 3 phần:
P1: Từ đầu đến “trên ngọn núi”
P2: Tiếp “được nghỉ cả ngày nữa”
P3: Còn lại
Trang 2Ngữ văn 82
học
Hoạt động 3: Hướng dẫn hs đọc, hiểu vb
HS: đọc đoạn 1 của văn bản
/?/Những gì đã gợi lên trong lòng nv “tôi”
kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên ? Kỉ
niệm ngày đầu tiên đến trường gắn với
không gian, thời gian nào ?
- Thời gian : Buổi sáng cuối thu
- Không gian: Trên con đường làng dài và
hẹp
/?/Em thấy kỉ niệm này được nhà văn diễn
tả theo trình tự nào?
- Tâm trạng và cảm giác trên đường tới
trường
- Tâm trạng và cảm giác khi nhìn thấy ngôi
trường trong ngày khai giảng
- Tâm trạng và cảm giác lúc ngồi vào chỗ
của mình
/?/Tìm những chi tiết thể hiện dấu hiệu đổi
khác trong tình cảm nhận thức của 1 cậu bé
trong ngày đầu tiên đến trường ?
- “ Con đường này tôi đã quen lắm …“
- Trong bộ quần áo mới , vở mới
- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở
/?/Qua những chi tiết trên , em hãy nói
chung về tâm trạng của nv “ tôi “ ?
GV: Củng cố lại kiến thức của tiết học 1
- Tác giả, tác phẩm, thể loại, bố cục
- Tâm trạng của nv “tôi” trên đường tới
trường
GV: - Đọc lại vb
- Chuẩn bị cho tiết học 2
20’
3’
II Đọc- Hiểu văn bản :
1.Tâm trạng của nhân vật
“tôi” trên đường tới trường.
a Từ hiện tại mà nhớ lại dĩ vãng :
- Sự biến chuyển của trởi đất cuối thu
- Hình ảnh em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ
b Diễn biến tâm trạng:
- Con đường, cảnh vật xung quanh hôm nay thấy lạ: Có sự thay đổi lớn trong lòng
- Cảm thấy trang trọng, đứng
đắn trong bộ quần áo mới và vở mới trên tay
- Cẩn thận nâng niu vở mới
Lúng túng nhưng muốn thử sức
Muốn khẳng định mình
Tâm trạng hồi hộp lo lắng nhưng đầy tự tin và lòng yêu việc học xen lẫn tình cảm trong trẻo ngây thơ của 1 cậu bé
chuyển sang tiết 2
Hoạt động 1: Kiểm tra lại kiến thức của
tiết học trước
/?/.Em hãy cho biết diễn biến tâm trạng của
nv “ tôi” trên đường tới trường ?
HS: TL - NX
5’
Trang 3Hoạt động 2: HDHS phân tích tâm trạng
và cảm nhận của nhân vật “tôi” lúc ở sân
trường và trong lớp học.
/?/Cảnh trước sân trường là Mĩ Lý lưu lại
trong tâm trí tác giả có gì nổi bật ?
- Rất đông người, người nào cũng đẹp, vui
tươi
/?/Trước đó nhân vật “tôi” cảm thấy ngôi
trường ntn và so sánh với lần tựu trường này ?
- Trước đó: Ngôi trường xa lạ và cao ráo,
sạch sẽ hơn các nhà trong làng
- Lần này: Ngôi trường xinh xắn, oai
nghiêm như cái đình làng Hoà ấp
/?/Tâm trạng nv “tôi” lúc này ra sao?
/?/Đoạn văn “cũng như tôi…trong cảnh lạ”
tác giả sử dụng phép nghệ thuật tu từ nào ?
Dùng với dụng ý gì ?
- Thể hiện rõ hơn sự rụt rè ngập ngừng e sợ
của nv “tôi” Hình ảnh so sánh có sức biểu
cảm
/?/Lúc xếp hàng tâm trạng của nv “tôi” và
những cậu bé khác ntn ?
/?/Khi được ông đốc gọi tên khi cảm giác của
nhân vật “tôi” ra sao ?
- Giật mình và lúng túng
/?/Cảm giác khi được người khác ngắm nhìn
trong lúc xếp hàng, nghe nhắc nhở của ông
đốc?
- Càng lúng túng hơn
/?/.Em nghĩ gì về tiếng khóc của các cậu học
trò ?
- Một phần vì lo sợ, vì sung sướng
- Giọt nước mắt của sự trưởng thành
HS: Để lại cảm xúc của mình trong ngày đầu
tiên vào lớp 1
HS: Đọc P3 của vb
/?/ Vì sao nhân vật “tôi” lại cảm thấy “ trong
thời thơ ấu của tôi chưa lần nào thấy xa mẹ
tôi như lần này” ?
/?/ Cảm giác nv “tôi” bước vào lớp học ntn ?
Hãy lý giải những cảm giác đó ?
- Mùi hương lạ, hình treo trên tường nhìn bàn
ghế, chỗ của mình, nhìn người bạn chưa hề
quen biết
/?/ Những cảm giác đó cho thấy t/c nào của
20’ 2.Tâm trạng và cảm nhận của nhân vật “tôi” lúc ở sân trường
- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường Thấy mình bé nhỏ Lo sợ vẩn vơ
- Bỡ ngỡ đứng nép bên người thân và ngập ngừng e sợ
- Khi nghe tiếng trống thì cảm thấy chơ vơ, lúng túng
- Khi xếp hàng vào lớp, tự nhiên thấy nặng nề kì lạ Nhìn người thân bất giác khóc
Nv “tôi” giàu cảm xúc với người thân, trường lớp Có dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và t/c
3 Tâm trạng của nv “tôi” trong lớp học.
- Cảm giác lạ vì lần đầu tiên
được vào lớp học Không cảm thấy xa lạ với bàn ghế, bạn bè, vì những thứ đó sẽ gắn bó với mình
Trang 4Ngữ văn 84
nv “tôi” đối với lớp học của mình ?
G: Đoạn cuối có 2 chi tiết
“ Một con chim liệng ….nhìn theo cánh
chim” và “ Nhưng tiếng phấn …đánh vần
đọc” Những chi tiết đó nói thêm điều gì về nv
“tôi”
H: TL – NX
G: NX – KL chung
/?/ Em hãy tìm những chi tiết thể hiện sự
quan tâm của người lớn (phụ huynh, thầy
giáo , ông đốc) với em nhỏ ?
- Qua những hình ảnh về người lớn , chúng ta
nhận thấy trách nhiệm, tấm lòng của gia
đình, nhà trường với thế hệ tương lai
Tình cảm trong sáng , tha thiết
Hoạt động3: Hướng dẫn HS tổng kết ,
ghi nhớ
/?/ Truyện ngắn có bố cục theo trình nào ?
/?/ Tg sd phương thức biểu đạt nào?
/?/ Trong tp có những h/a so sánh nào thật
đặc sắc ? Tác dụng ?
- “Tôi quên thế nào được….quang đãng”
- “ý nghĩ ấy … trên ngọn núi”
- “Họ như con chim ….trong cảnh lạ”
Diễn tả cụ thể tâm trạng nv Giầu h/a , cảm
xúc
/?/ Theo em sự cuốn hút t/p được tạo nên từ
đâu ?
- Từ bản thân tình huống truyện
- T/c ấm áp, trìu mến của người lớn đối với
em nhỏ trong buổi tựu trường
- H/a thiên nhiên, ngôi trường và các so
sánh giầu sức gợi cảm của t/g
/?/ Qua phần tìm hiểu NT, em hãy nêu nội
dung của vb ?
H: Đọc ghi nhớ
G Nhấn mạnh lại
12’ III Tổng kết – ghi nhớ
1.Nghệ thuật:
- Truyện ngắn có bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của
nv ‘tôi’, theo trình tự thời gian của buổi tựu trường
- Sự kết hợp hài hoà giữa miêu tả, kể và bộc lộ tâm trạng
- Sd thành công các h/a’ so sánh
Toát lên chất trữ tình, thiết tha, êm dịu
2 Nội dung
3 Ghi nhớ ( sgk /9)
Hoạt động4: Hướng dẫn H/S luyện tập
H: Đọc phần luyện tập
G: Hướng dẫn H/S làm bài tập
H: Phát biểu bt – NX
G: NX từng lời phát biểu
KL chung
E Củng cố , dặn dò (3’)
1 Củng cố: - ND của vb? Những nét đặc sắc của NT?
Trang 52.Dặn dò: - Học bài ,làm bài tập 2
- Chuẩn bị trước bài “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”
Ngày soạn: 15/8/2010 Ngày dạy: 17/8/2010
Tiết 3 – Bài 1:
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
Học xong tiết này HS cần:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát
của nghĩa từ ngữ
2.Kĩ năng
- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái
chung và cái riêng
3 Thái độ
Xác định được cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, vận dụng trong lời nói hàng ngày
B Chuẩn bị
1 GV: Giáo án, Bảng phụ
2 Hoc sinh: Chuẩn bị trước bài ở nhà
C Kiểm tra bài cũ: ko
D Tiến trình các hoạt động dạy và học
Hoạt động 1: Khởi động
GV:Lấy vd
Giới thiệu khái quát bài mới
1’
17
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu “Từ
ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa
hẹp”
GV: Y/c H/S quan sát sơ đồ trong SGK /10 và
hướng dẫn H/S quan sát
GV: Chia lớp thảo luận (3’)
N1,2: ý a N4: ý c
N3: ý b
HS: Thảo luận –TL – KL
GV: NX – Sửa chữa – KL
GV: Đưa bảng phụ cho H/S quan sát:
I.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
1- Xét VD
Động vật
m
Trang 6Ngữ văn 86
Chim Cá
Thú
Động vật /?/ Nghĩa của từ là gì?
HS: Đọc ghi nhớ
GV: Nhấn mạnh lại
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS luyện tập
HS: Đọc yêu cầu của bài tập 2,3,4,5
GV: Hướng dẫn HS luyện tập
GV: Chia lớp thảo luận:
N1: bài 1 N2: bài 2
N3: bài 3 N4: bài 4
HS: Thảo luận: - Làm bài tập
- Lên bảng làm
- Nhận xét
GV: NX- KL
25
’
Voi,hươu…sáo,tu hú….cá rô
2.Nhận xét:
Nghĩa của 1 từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của
từ khác
3 Ghi nhớ ( Sgk/10 )
II Luyện tập:
Bài tập2: Tìm từ ngữ nghĩa rộng:
a) Chất đốt b) Nghệ thuật c) Thức ăn d) Nhìn e) Đánh Bài rập 3:
a) Xe cộ: Xe đạp, xe máy
b) Kim loại: Sắt, đồng c) Hoa quả : Cam , chanh
d) Họ hàng: Cô, chú, bác
e) Mang: Xách, gánh, bê Bài tập 4
a) Thuốc lào b) Thủ quỹ c) Bút điện
Tu hú, sáo
Voi, hươu
Cá rô, cá
thu
Trang 7d) Hoa tai Bài tập 5
- Động từ có nghĩa rộng:
khóc
- Động từ có nghĩa hẹp: nức
nở, sụt sùi
E Củng cố, dặn dò: (2’)
1 Củng cố: /?/ Một từ ngữ được coi là nghĩa rộng nghĩa hẹp khi nào ? VD ?
2 Dặn dò : Học bài , làm bài tập còn lại
Chuẩn bị trước bài “ tính thống nhất.văn bản”
**********************************************************************
Ngày soạn: 16/8/2010 Ngày dạy: 20/8/2010
Tiết 4 – Bài 1:
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu bài học :
1.Kiến thức
- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản, bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì
đối tượng trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sao cho vb tập trung nêu bật ý kiến,
cảm xúc của mình
2 Kĩ năng
Phát hiện chủ đề trong các văn bản đã và đang học
3 Thái độ
Vận dụng vào các bài viết văn
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Giáo án
2 Học sinh: Học bài và chuẩn bị trước bài
C.Kiểm tra bài cũ : ko
D.Tiến trình tổ chức các hoạt động
1
Hoạt động 1: Khởi động
GV: Giới thiệu chung những nội dung sẽ
học trong tiết này
Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm về
chủ đề của văn bản
H: Xem lại vb “ Tôi đi học “
/?/Tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu?
- Kỉ niệm trong ngày đầu tiên đi học
Trang 8Ngữ văn 88
/?/ Tác giả viết nhằm mục đích gì ?
- Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc
về 1 kỉ niệm sâu sắc từ thủa thiếu thời
/?/ Chủ đề của vb “Tôi đi học”?
/?/ Chủ đề của vb là gì?
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu
“Tính thống nhất về chủ đề của vb ”
GV: HD HS phân tích tính thống nhất về
chủ đề của vb
/?/ Căn cứ vào đâu em biết vb “Tôi đi
học” nói lên những kỉ niệm của Tg về
buổi tựu trường đầu tiên ?
/?/ Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng
hồi hộp in sâu trong lòng NV “ tôi ”?
/?/ Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm
giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “
tôi ” khi cùng mẹ đến trường, khi vào
lớp?
/?/ Từ việc phân tích trên, hãy cho biết
tính thống nhất về chủ đề của VB được
thể hiện ntn?
/?/ Làm thế nào để bảo đảm tính thống
nhất của VB?
HS: Đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Hướng dân hs làm bài
tập
HS: Đọc bt1
GV: HD hs làm bài- Y/c hs tảo luận theo
bàn
HS Thảo luận nhóm
15’
20’
Chủ đề của vb là vấn đề chủ chốt, những ý kiến, những cảm xúc của tác gỉa được thể hiện một cách nhất quán trong vb
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1 Tính thống nhất về chủ đề của
VB “Tôi đi học”
a Nhan đề Nói về chuyện
“tôi đi học”, những kỷ niệm của tác giả
b.Các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác:
+ Con đường quen bỗng thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi
+ Thay đổi hành vi: không thả diều, nô đùa đi học
+ Cảm nhận về trường cao ráo, sạch sẽ
+ Bỡ ngỡ, lúng túng…
+ Cảm thấy xa mẹ
2 Ghi nhớ (SGK/ tr12)
III Luyện tập
Bài tập 1 : Tính thống nhất về chủ đề của VB “Rừng cọ quê tôi”:
a Đối tượng và vấn đề: Rừng cọ quê tôi và sự gắn bó giữa người dân sông Thao với rừng cọ
- Thứ tự trình bày : + Miêu tả cảnh rừng cọ
+ Sự gắn bó giữa con người với rừng cọ
Thứ tự hợp lý không thể thay
đổi
b Chủ đề :
Trang 9HS: Làm bài cá nhân
V Củng cố, dặn dò
1 củng cố: /?/Chủ đề của văn bản ?
/?/Tính thống nhất về chủ
đề của vb?
2 dặn dò: - Học bài, làm bt3
- Soạn vb “Trong lòng mẹ”
2’
- Rừng cọ quê tôi và sự gắn bó với người dân sông Thao
c Các từ ngữ thể hiện chủ đề:
rừng cọ, cây cọ, thân cọ, lá cọ, chổi cọ,…
Bài tập 2
- ý lạc đề: b, d, e
*********************************************************************
Ngày soạn: 20/8/2010
Ngày dạy: 22/8/2010
Tiết 5, 6 – Bài 1: Trong lòng mẹ
(Trích “Những ngày thơ ấu”)
- Nguyên Hồng -
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
Học xong 2 tiết HS cần:
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nv chú bé Hồng, cảm
nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của
Nguyên Hồng: Chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
2 Kĩ năng
Rèn kĩ năng phân tích nhân vật, khía quát tính cách của nhân vật qua lời nói
3.Thái độ
Có sự đồng cảm với nỗi đau tinh thần của bé Hồng
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án
2 Học sinh: Học bài và chuẩn bị trước bài
C.Kiểm tra bài cũ : (5’)
/?/ Phân tích tâm trạng NV “ tôi ” trong buổi tựu trường?
/?/ Nhận xét về đặc sắc NT của truyện Theo em, sức cuốn hút của tác phẩm được tạo
nên từ đâu?
D.Tiến trình tổ chức các hoạt động
Trang 10Ngữ văn 810
Hoạt động 1: Khởi động
GV: Giới thiệu bài: Nguyên Hồng là một
trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật
cay đắng, khốn khổ, những kỷ niệm ấy được
viết lại qua tập hồi kí “Những ngày thơ ấu”
1’
Hoạt động 2: Hướng dẫn hs đọc,
tìm hiểu chung
HS: Đọc phần chú thích(*)
/?/ Em cho biết vài nét về tác giả?
/?/ Xuất xứ của đoạn trích?
GV: Đọc chậm, tình cảm, chú ý từ ngữ thể
hiện cảm xúc, lời dối của bà cô
- Đọc kĩ chú thích : 5, 8, 12, 13, 14, 17
HS: Nêu hiểu biết của mình về hồi kí
/?/Đoạn trích chia mấy phần? ND từng
phần?
- Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và
cậu bé Hồng; ý nghĩ và cảm xúc của cậu bé
đối với mẹ
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ và cảm giác
vui sướng đến cực điểm của Hồng
14’ I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Nguyên Hồng(1918 - 1982)
- Quê: TP Nam Định
2 Tác phẩm
- “Trong lòng mẹ” là chương
IV của tp“ Những ngày thơ ấu
3 Đọc :
4 Thể loại: Hồi kí là một thể
của kí, ở đó người viết kể lại những chuyện, những điều mình đã trải qua, đã chứng kiến
5 Bố cục: 2 phần
- P1: Từ đầu đến “người ta hỏi
đến chứ”
- P2: Còn lại
Hoạt động 3: Hướng dẫn hs đọc, hiểu vb
HS: Xem lại P1 của văn bản
/?/ NV “Cô tôi” có quan hệ ntn với bé
Hồng?
- Là cô ruột của bé Hồng
/?/Em có nhận xét gì về cử chỉ “cười hỏi ”
của bà cô?
- Không phản ánh đúng tâm trạng và tình
cảm của bà cô
/?/ Từ ngữ nào biểu hiện thực chất thái độ
của bà? - Rất kịch
/?/ Rất kịch nghĩa là gì?
- Rất giả dối, giả vờ
/?/ Sau lời từ chối của Hồng, bà cô hỏi lại
25’
II Đọc – Hiểu văn bản
1 Nhân vật người cô
- Cử chỉ : cười hỏi, rất kịch
- Giọng nói: ngọt ngào