- Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt của ấn Độ thời phong kiến.. - Một số thành tựu của văn hoá ấn Độ thời cổ, trung đại.[r]
Trang 1KháI quát lịch sử thế giới trung đại
Tiết 1: Bài 1
Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến
ở châu Âu
A- Mục tiêu bài học:
1-Kiến thức:
- HS nắm được quá trình hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu Cơ cấu xã hội (bao gồm hai giai cấp cơ bản: lãnh chúa & nông nô)
- Hiểu được khái niệm Lãnh địa phong kiến và đặc trưng của nền kinh tế Lãnh địa
- Hiểu được thành thị Trung đại xuất hiện như thế nào, nền kinh tế trong Thành thị khác nền kinh tế trong Lãnh địa ra sao
2-Về tư tưởng: Thông qua những sự kiện cụ thể bồi dưỡng nhận thức
cho HS về sự phát triển hợp quy luật của XH loài người từ XH chiếm hữu nô lệ sang XH phong kiến
3-Về kĩ năng:
- Biết sử dụng bản đồ châu Âu để xác định vị trí các quốc gia phong kiến
- Biết vận dung các phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XH chiếm hữu nô lệ sang XH phong kiến
B-Thiết bị và tài liệu:
1- Bản đồ châu Âu thời phong kiến
2- Một số tranh ảnh mô tả hoạt động trong thành thị Trung Đại
C- Tiến trình dạy và học
1-ổn định tổ chức lớp.
2-Kiểm tra: Phần chuẩn bị của HS.
3-Giới thiệu bài mới: Giáo viên có thể sử dụng bản đồ chỉ cho HS rõ
những nước có chế độ phong kiến ra đời sớm (theo SGK) Sau đó đặt câu hỏi gợi vấn đề: “ở châu Âu, XH phong kiến hình thành và phát triển như thế nào?” Để hiểu quá trình đó chúng ta cùng tìm hiểu nội dung của bài
Trang 24-Bài mới
Yêu cầu:
-HS đọc SGK
-Giáo viên treo bản đồ
-HS quan sát xác định vị trí và
kể tên một số quốc gia phong
kiến
1-Sự hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu
a.Hoàn cảnh lịch sử
-Cuối TKV người Giec-man tiêu diệt các quốc gia cổ đại
(?) Khi tràn vào lãnh thổ của
người Rô-ma người Giec-man
làm gì?
(?) Những người như thế nào được
gọi là Lãnh chúa phong kiến?
(?) Nông nô do những tầng lớp
nào hình thành?
b.Biến đổi trong xã hội
- Họ chia ruộng đất và phong tước vị cho nhau
- Những người vừa có ruộng đất,vừa có tước vị (gọi là lãnh chúa phong kiến)
- Còn nô lệ và nông dân biến thành nông nô phụ thuộc vào lãnh chúa- XH phong kiến được hình thành
Yêu cầu: HS đọc SGK
(?) Em hiểu thế nào là Lãnh
địa phong kiến?
Yêu cầu: HS miêu tả và nêu
nhận xét về Lãnh địa phong
kiến trong hình 1 ở SGK
2 Lãnh địa phong kiến
Lãnh địa phong kiến: Là vùng đất riêng của lãnh chúa trong đó có lâu đài và thành quách
(?) Đời sống sinh hoạt trong
Lãnh địa? -Lãnh chúa sống xa hoa đầy đủ.-Nông nô tô thuế nặng nề, đời sống khổ cực
(?) Đặc điểm chính của nền
kinh tế Lãnh địa là gì? -Nền kinh tế nông nghiệp tự cung tự cấp, không trao đổi với bên ngoài (?) Phân biệt sự khác nhau giữa
XH Cổ đại và XH Phong kiến?
Yêu cầu: HS đọc SGK 3 Sự xuất hiện các thành thị Trung đại (?) Thành thị Trung đại xuất
-Cuối TK.XI nền sản xuất phát triển- Hàng hoá thừa đưa đi bán -thị trấn ra đời -thành thị Trung đại xuất hiện
(?) Cư dân trong thành thị gồm
những ai? Họ làm những nghề
gì?
b/Tổ chức:
-Bộ mặt thành thị: Phố xá và nhà cửa mọc lên san sát
-Tầng lớp thị dân (thợ thủ công & thương nhân)
Trang 3(?) Thành thị ra đời có ý nghĩa
xuất và buôn bán phát triển tác động mạnh đến sự phát triển của XH phong kiến
5-Củng cố:
* Xã hội phong kiến ở Châu âu được hình thành như thế nào?
* Thế nào là Lãnh điạ phong kiến? Em hãy nêu những đặc điểm chính của nền kinh tế Lãnh địa?
* Vì sao xuất hiện thành thị Trung đại? Nền kinh tế trong thành thị có
điểm gì khác với nền kinh tế Lãnh điạ?
6-Dặn dò:
- Học sinh học bài và trả lời câu hỏi cuối mục 1-2-3 trong SGK
- Đọc và chuẩn bị nội dung bài mới
- Làm bài tập lịch sử
* * *
Tiết 2 Chế độ phong kiếnVà sự hình thành
chủ nghĩa tư bản ở châu âu
A- mục tiêu bài học 1-Về kiến thức: Giúp HS hiểu rõ:
- Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý, như là một trong những nhân tố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ sản xuất TBCN
- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất TBCN trong lòng XH phong kiến châu Âu
2- Về tư tưởng: Qua các sự kiện lịch sử, giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XH phong kiến lên xã hội TBCN
3- Về kĩ năng:
- Biết dùng bản đồ thế giới (hoặc quả địa cầu) để đánh dấu đường đi của 3 nhà phát kiến địa lý đã được nói tới trong bài
- Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh lịch sử
b- thiết bị,tài liệu cần cho bài giảng
Trang 42- Những tư liệu hoặc những câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lý 3- Tranh ảnh về những con tàu và những đoàn thuỷ thủ tham gia các cuộc phát kiến địa lý
c- tiến trình dạy và học 1- ổn định tổ chức lớp
2- Kiểm tra bài cũ:
- Xã hội phong kiến ở châu Âu được hình thành như thế nào?
- Thế nào là lãnh địa phong kiến? Em hãy nêu những đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa?
3- Giới thiệu bài mới: Sang thế TK.XV nền kinh tế hàng hoá phát
triển Đây là nguyên nhân thúc đẩy người phương Tây tiến hành các cuộc phát kiến địa lý (làm cho giai cấp TS châu Âu ngày một giàu lên và thúc đẩy quan hệ sản xuất TBCN nhanh chóng ra đời)
4-Dạy bài mới:
Yêu cầu: HS đọc SGK
(?) Nguyên nhân nào dẫn đến các
cuộc phát kiến lớn về địa lý?
(?) Các cuộc phát kiến đia lý thực
hiện được nhờ những phương tiện
nào?
Trả lời: Do KHKT phát triển họ
đóng đươc tàu lớn và có la bàn
(?) HS kể tên các cuộc phát kiến
địa lý lớn
(?) Kết quả của các cuộc phát kiến
đia lý là gì?
(?) Quý tộc và thương nhân châu
Âu làm thế nào để có tiền vốn và
1- Những cuộc phát kiến lớn về đia lý.
a, Nguyên nhân:
-
- Thế kỷ XV nền sản xuất phát triển mạnh, thương nhân châu Âu cần:
- Nguyên liệu
- Cần thị trường tiêu thụ và vốn
b, Kết quả:
- Họ tìm ra những con đường mới,những vùng đất mới và những tộc người mới
- Đem lại những món lời khổng lồ cho giai cấp TS
- Đặt cơ sở cho việc tìm kiếm thị trường của giai cấp tư sản châu Âu
2- Sự hình thành chủ nghĩa tư bản
ở châu Âu.
Trang 5nhân công làm thuê? - Họ tích lũy được số vốn TB khổng
lồ nhờ:
+ Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa + Buôn bán nô lệ da đen, ngoại thương phát triển
+ Họ tước đoạt đến mảnh đất cuối cùng của người nông dân
(?) Với vốn và nhân công có được,
quý tộc và thương nhân châu Âu đã
làm gì?
(?) Giai cấp TS và VS được hình
thành từ những tầng lớp nào?
- Có vốn họ thành lập các công ty, lập các đồn điền
- Các ông chủ công ty, đồn điền, thương nhân chở thành giai cấp TS
- Đông đảo những người làm thuê trở thành giai cấp VS
(?) Cuối thời phong kiến có những
giai cấp nào xuất hiện? - Như vậy cuối thời phong kiến có hai giai cấp TS&VS xuất hiện họ
mâu thuẫn với phong kiến 5- Củng cố:
- Như vậy HS cần hiểu rõ kết quả của các cuộc phát kiến đia lý là
động lực thúc đẩy sự hình thành CNTB ở châu Âu
- Chế độ TB được hình thành trong chế độ phong kiến
- Quan hệ sản xuất phong kiến bị phá vỡ, quan hệ sản xuất TBCN
được hình thành
(?) – Kể tên các cuộc phát kiến địa lí lớn và tác dụng của nó đối với g/c TS châu Âu?
(?) – Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu được hình thành như thế nào ?
6- Dặn dò:
- Học và trả lời câu hỏi 1, 2 (SGK)
- Làm bài tập lịch sử
- Đọc và tìm hiểu nội dung bài mới
* * *
Trang 6Tiết 3: Bài 3
Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản Chống phong kiến thời hậu kỳ trung đại ở châu âu
A- mục tiêu bài học:
1- Kiến thức: Giúp HS nắm được những kiến thức cơ bản sau:
- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào Văn hoá Phục hưng
- Nguyên nhân dẫn tới phong trào cải cách tôn giáo và những tác
động trực tiếp của phong trào này đến XH phong kiến châu Âu lúc bấy giờ
2- Về tư tưởng: Bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hợp
quy luật của XH loài người về vai trò của giai cấp TS và sự suy vong của chế độ phong kiến
3- Về kĩ năng: Biết cách phân tích cơ cấu giai cấp để chỉ ra mâu
thuẫn XH, từ đó thấy được nguyên nhân sâu xa cuộc đấu tranh của giai cấp
TS chống phong kiến
b- thiết bị tài liệu:
1- Bản đồ thế giới (hoặc bản đồ châu Âu)
2- Tranh ảnh về thời kỳ văn hoá phục hưng
3- Một số tư liệu nói về những nhân vạt lịch sử và danh nhân văn hoá
c- tiến trình dạy- học 1- ổn định tổ chức lớp
2- Kiểm tra bài cũ
- Nêu nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý?
- Sự hình thành CNTB ở châu Âu diễn ra như thế nào?
3- Giới thiệu bài mới: Bài trước chúng ta đã được học CNTB được
hình thành trong lòng XH phong kiến Giai cấp TS ngày càng lớn mạnh Tuy nhiên, họ lại không có địa vị XH thích hợp Vì vậy giai cấp TS chống lại phong kiến trên nhiều lĩnh vực Phong trào văn hoá phục hưng là minh chứng cho cuộc đấu tranh đó
4- Dạy bài mới:
(?) Chế độ phong kiến ở châu
Âu tồn tại trong bao lâu?
Trả lời: Từ TK V- TK XV
1- Phong trào Văn hoá Phục hưng.
a, Nguyên nhân:
- Do chế độ phong kiến kìm hãm sự phát triển của XH
Trang 7(?) Vì sao giai cấp TS chống lại
chế độ phong kiến? -Giai cấp TS có thế lực kinh tế nhưng không có địa vị XH, Họ đấu tranh chống
phong kiến bằng văn hoá
(?) Qua các tác các tác phẩm
của mình, các tác giả thời Phục
hưng muốn nói điều gì?
b Nội dung:
-Phê phán XH phong kiến và giáo hội
-Đề cao giá trị chân chính của con người -Đề cao khoa học tự nhiên và tư tưởng duy vật
(?) Vì sao xuất hiện phong trào
cải cách tôn giáo?
(?) Nêu nội dung tư tưởng của
cải cách Luthơ?
2- Phong trào cải cách tôn giáo:
a Nguyên nhân:
- Do giáo hội tăng cường bóc lột nhân dân
-Cản trở sự phát triển mọi mặt của giai cấp TS
b Nội dung:
- Phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội,
đòi bãi bỏ những lễ nghi phiền toái
- Quay về với giáo lý Ki-tô nguyên thủy (?) Tác động của phong trào cải
cách tôn giáo đến XH? c Tác dụng:
- Góp phần thúc đẩy các cuộc khởi nghĩa của nông dân
- Đạo Ki-tô bị phân hoá làm hai (Đạo tin lành và Ki-tô giáo)
5- Củng cố:
- Thực chất của phong trào Văn hoá Phục hưng là cuộc đấu tranh công khai
đầu tiên của giai cấp TS với giai cấp phong kiến đã suy tàn, nó có vai trò tích cực trong việc phát đông quần chúng chống chế độ cũ
- Các tư tưởng cải cách tôn giáo không tách rời cải cách XH Nó tấn công trực tiếp vào Giáo hội, Thiên chúa giáo và chế độ phong kiến
- (?) Giai cấp tư sản chống chế độ PK trên những lĩnh vực nào?
- (?) Tại sao có cuộc dấu tranh đó?
6- Dặn dò:
- Học và trả lời nội dung câu hỏi 1; 2 (SGK)
- Làm bài tập lịch sử
- Đọc và tìm hiểu nội dung bài 4
Trang 8Tiết 4+5: Bài 4
TRUNG Quốc thời phong kiến
A: Mục tiêu bài học
1- Kiến thức: Giúp HS nắm được những nội dung chính sau:
- Xã hội phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc
- Tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến
- Những đặc điểm về kinh tế văn hoá của XH phong kiến Trung Quốc 2- Tư tưởng: Giúp HS hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn, điển hình ở phương Đông Đồng thời là một nước láng giềng gần gũi của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam
3- Kĩ năng:- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hoá
B: thiết bị và tài liệu 1- Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến
2-Tranh ảnh về một số công trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến 3- Một số tư liệu thành văn về các chính sách của nhà nước phong kiến Trung Quốc qua các thời đại
C: tiến trình dạy- học 1- ổn định lớp
2- Kiểm tra bài cũ:
- Vì sao giai cấp TS đứng lên chống lại giai cấp phong kiến?
- Nêu nội dung các tác phẩm văn hoá thời Phục Hưng?
3- Giới thiệu bài mới: Giáo viên có thể dùng bản đồ đặt câu hỏi gợi
ý để HS nhớ lại sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Đông trong đó
có Trung Quốc Và để đi sâu vào xã hội phong kiến Trung Quốc ta đi vào tìm hiểu nội dung bài 4
4- Dạy bài mới:
GV giới thiệu sự ra đời của các
quốc gia cổ đại phương Đông
(?) Động lực nào thúc đẩy nền kinh tế
thời Xuân Thu -Chiến Quốc phát triển?
1- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc.
-Do sự xuất hiện của công cụ bằng sắt nên năng xuất lao động cao, nền kinh tế phát triển Vì vậy XH Trung Quốc biến đổi:
Trang 9(?) Thế nàc gọi là địa chủ?
(?) Thế nào gọi là tá điền?
Yêu cầu: HS đọc SGK
(?) Trình bày những nét chính trong
chính sách đối nội của nhà Tần?
(?)Nêu chính sách đối ngoại của
nhà Tần?
* Giai cấp địa chủ xuất hiện
* Nông dân mất ruộng đất trở thành tá điền
Như vậy: Quan hệ sản xuất phong kiến hình thành
2 Xã hội Trung Quốc thời Tần -Hán.
a Nhà Tần (221 TCN)
* Đối nội:
- Xây dựng thể chế chuyên chế
- Xây dựng bộ máy cai trị từ trung
ương đến địa phương
- Thống nhất đo lường và tiền tệ
* Đối ngoại:
- Mở rộng chiến tranh xâm lược các nước láng giềng
(?) Nhà Hán đã ban hành chính
sách gì?
(?) So với nhà Tần, nhà Hán có
những chính sách tiến bộ như thế
nào?
b Nhà Hán:
* Đối nội:
- Xoá bỏ chính sách hà khắc của nhà Tần
- Giảm nhẹ tô thuế, khuyến khích phát triển sản xuất dẫn đến XH ổn
định
*Đối ngoại: Mở rộng chiến tranh
xâm lược
3- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường
(?) Nhà Đường có chính sách đối
nội ,đối ngoại như thế nào?
* Đối nội:
- Củng cố bộ máy nhà nước
- Cử người thân cai quản các địa phương
- Mở khoa thi chọn người tài
- Thực hiện chính sách quân điền phát triển sản xuất
*Đối ngoại: Mở rộng bờ cõi bằng
các cuộc chiến tranh xâm lược láng giềng
Trang 105- Củng cố:
- Chế độ phong kiến ở Trung Quốc được hình thành và phát triển như thế nào?
- Nêu những biểu hiện thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời
Đường?
6- Dặn dò:
- Học bài và trả lời theo nội dung câu hỏi trong SGK
- Làm bài tập lịch sử, tìm hiểu nội dung bài mới
* * *
Tiết 5: Bài 4
Trung quốc thời phong kiến
(tiếp theo)
tiến trình dạy- học 1- ổn định lớp
2- Kiểm tra bài cũ:
- Nguyên nhân nào dẫn đến sự hình thành XH phong kiến ở Trung Quốc?
- Trình bày những nét lớn trong chính sách đối nội và đối ngoại của Nhà Đường? Tác dụng của các chính sách đó?
3- Giới thiệu bài mới:
- Sau khi phát triển đến độ cực thịnh dưới thời Nhà đường Trung Quốc lâm vào tình trạng chia cắt suốt hơn nửa thế kỷ (từ năm 807 -960)
- Nhà Tống thành lập năm 960, Trung Quốc thống nhất và tiếp tục phát triển nhưng không mạnh mẽ như trước
4- Dạy bài mới:
Yêu cầu: HS đọc SGK
(?) Nhà Tống thi hành những chính
sách gì?
(?) Những chính sách đó có tác
dụng gì?
ổn định đời sống nhân dân
4- Trung Quốc thời Tống -Nguyên
a Thời Tống:
- Xóa bỏ hoặc miễn giảm sưu thuế
- Mở mang thủy lợi
- Phát triển thủ công nghiệp
- Có nhiều phát minh lớn (la bàn, thuốc súng)
Trang 11(?) Nhà Nguyên ở Trung Quốc
được thành lập như thế nào?
(?) Nhà Nguyên đã thi hành chính
sách phân biệt đối xử như thế nào
đối với người Hán?
b Thời Nguyên
- Hốt Tất Liệt diệt Nhà Tống, lập nên Nhà Nguyên
- Thi hành chính sách phân biệt đối
xử giữa người Mông Cổ và người Hán
- Người Mông Cổ có địa vị cao, hưởng mọi đặc quyền
-Người Hán bị cấm đoán mọi thứ, địa vị thấp kém
(?) Nhà Minh và Nhà Thanh được
thành lập như thế nào?
(?) Xã hội Trung Quốc thời Minh
-Thanh có gì thay đổi?
(?) Mầm mống kinh tế TBCN biểu
hiện ở những điểm nào?
5- Trung Quốc thời Minh-Thanh
a Biến đổi về chính trị:
- 1368 Chu Nguyên Chương lập nên Nhà Minh
- Sau đó Lý Tự Thành lật đổ Nhà Minh
- Năm 1644 Nhà Thanh được thành lập
b Biến đổi về xã hội
+ Vua quan xa đọa
+ Nông dân đói khổ
+ Xã hội phong kiến suy yếu
c Biến đổi về kinh tế:
- Sự xuất hiện của các công trường thủ công quy mô lớn
- Quan hệ chủ -thợ
- Thương nghiệp phát triển, thành thị
được mở rộng
(?) Nêu những thành tựu văn hoá
của Trung Quốc thời phong kiến?
(?) Hãy kể tên một số tác phẩm văn
học lớn ở Trung Quốc mà em biết?
(?) Hãy kể tên một số công trình kiến
trúc lớn ở Trung Quốc mà em biết?
(?) Nêu những thành tựu khoa học
kỹ thuật của Trung Quốc thời
phong kiến?
6- Văn hoá -khoa học kỹ thuật Trung Quốc thời phong kiến.
a Văn hoá:
- Tư tưởng Nho giáo thống trị thời Trung Quốc phong kiến
- Văn học, sử học rất phát triển
- Nghệ thuật hội hoạ, điêu khắc, kiến trúc… ở trình độ cao
b Khoa học kỹ thuật:
- Họ có tứ đại phát minh:
+ Làm giấy + Kỹ thuật in + Làm la bàn + Làm thuốc súng Ngoài ra họ còn có kỹ thuật đóng tàu, luyện sắt, khai thác dầu mỏ phát