cùng nhân dân vây đồn địch, giải Được sự ủng hộ của nhân dân nghĩa quân phóng đất đai thành lập chính GV:Võ Thị Thanh Huyền - Tổ Văn - Sử -Địa- TrườngTHCS Bình -Thịnh Lop6.net... đánh th[r]
Trang 1Bài 19 Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427)
II giải phóng nghệ an, tân bình, thuận hoá và tiến quân ra bắc(1424-1426)
A Mục tiêu:
- Kiến thức: Những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn trong
những năm (1424-1425); thấy được sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa từ
chỗ bị động đến chủ động làm chủ một cùng miền trung và bao vây Đông Quan
(Thăng Long)
- Tư tưởng: Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần kiên cường, bất khuất,
lòng tự hào dân tộc
- Kỹ năng: Sử dụng lược đồ thuật sự kiện lịch sử, nhận xét sự kiện, nhân xét
lịch sử tiêu biểu
B Phương tiện dạy học:
- Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn
- Lược đồ tiến quân ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn
C Tiến trình dạy - học.
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra
- Trình bày diễn biến giai đoạn 1418-1423 của khởi nghĩa Lam Sơn ?
- Tại sao quân Minh chấp nhận tạm hoà với Lê Lợi ?
3 Bài mới.
Khởi động: Quân Minh hoà hoãn với nghĩa quân Lam Sơn nhằm thực hiện âm mưu
mua chuộc, dụ dỗ Lê Lợi đầu hàng nhưng bị thất bại, chúng trở mặt tấn công nghĩa
quân cuộc khởi nghĩa chuyển sang thời kỳ mới
Hướng dẫn học sinh phân tích nguyên nhân,
kế hoạch, kết qủa Sử dụng bản đồ lược thuật diễn
biến khởi nghĩa (1424-1425)
* Học sinh đọc 1
Vì sao Nguyên Chích đưa ra kế hoạch
chuyển vào Nghệ An ?
- Quân Minh tấn công mạnh
- Nghệ An là vùng đất rộng người đông, địa
hình hiểm trở, xa trung tâm địch
Hãy cho biết vài nét về Nguyên Chích ?
(Đọc chữ nhỏ - 87)
II Giải phóng Nghệ An…
1 Giải phóng Nghệ An.(1424)
* Quân Minh Tấn công mạnh Nguyên Chích đưa ra kế hoạch chuyển địa bàn vào Nghệ An
NS:12/01/2007
Trang 2-Nông dân nghèo, yêu nước, từng lãnh đạo
khởi nghĩa chống quân Minh ở Nghệ An, Thanh
Hoá
Việc thực hiện kế hoạch đó đem lại kết qủa
như thế nào?
Thoát khỏi thế bao vây, mở rộng địa bàn
hoạt động từ Nghệ An Tân Bình Thuận
Hoá
* Giáo viên dùng lược đồ chỉ đường tiến
quân và trận đánh lớn của nghĩa quân Lam Sơn
Em có nhận xét gì về kế hoạch của Nguyên
Chích ?
Thảo luận: hợp với tình hình thời đó nên thu
được thắng lợi
Nguyên nhân: chủ động chuyển địa bàn nơi
đánh: tập kích sáng tạo
Giáo viên trình bày như SGK
* Học sinh đọc phần 3
Dùng lược đồ trình bày diễn biến
Đạo quân 1: Giải phóng miền Tây Bắc
Đạo quân 2: Giải phóng hạ lưu sông Nhị Hà
Đạo quân 3: Tiến thẳng ra Đông Quan
(Thăng Long)
* Đọc chữ nhỏ SGK
Được sự ủng hộ của nhân dân nghĩa quân
- Nghĩa quân chuyển vào miền Tây Nghệ An
- 12/10/1424 tập kích đồn Đa Bang (Thọ Xuân Thanh Hoá)
- Hạ thành Trà lân ở hạ lưu sông Lam
Kết qủa: địch đầu hàng
- Ta tiến đánh Khả Lưu Bồ ải (tập kích)
- Lê Lợi cho vây thành Nghệ An
tiến đánh Diễn Châu thừa thắng tiến ra Thanh Hoá
Kết qủa: Trong vòng 1 tháng gp' cả vùng Diễn Châu Thanh Hoá
2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hoá (1425)
- 8.1425 Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ huy ở Nghệ An
- 10 tháng nghĩa quân giải phóng
từ Thanh Hoá Hải Vân
3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (1426)
- 9.1426, Lê Lợi chia quân làm 3
đạo tiễn quân ra Bắc
* Nhiệm vụ:
Đánh vào vùng địch chiếm đóng, cùng nhân dân vây đồn địch, giải phóng đất đai thành lập chính
Trang 3đánh thắng, nhiều trận phải cố thủ.
* GV:sơ kết bài học: chú trọng 2 ý sau:
- Kế hoạch Nguyên Chích
- Kết quả, ý nghĩa
quyền mới Chặn đường tiếp quân của quân minh từ Trung Quốc sang
* Kết qủa:
Quân ta thắng lớn địch phải cố thủ trong thành Đông Quan
* Củng cố: Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424-1425 ?
* Hướng dẫn: - Nắm nội dung bài
- Xem tiết 3
IIi Khởi nghĩa lam sơn toàn thắng(cuối 1426-1427)
A Mục tiêu:
- Kiến thức: Học sinh nắm được những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn cuối
của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn: chiến thắng Tốt Động, Chúc Động và chiến thắng Chi
Lăng - Xương Giang ý nghĩa của sự kiện đó đối với việc kết thúc thắng lợi cuộc
khởi nghĩa Lam Sơn
- Tư tưởng: Giáo dục lòng yêu nước, tự hào về những chiến thắng oanh liệt của
dân tộc ta ở thế kỷ XV
- Kỹ năng: Sử dụng lược đồ, diễn kiến trận đánh bằng lược dồ, đánh giá sự kiện,
ý nghĩa quyết định của cuộc chiến tranh
B Phương tiện dạy học:
- Lược đồ trận Tốt Động - Chúc Động; Chi Lăng - Xương Giang
C Tiến trình dạy - học.
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra
- Trình bày tóm tắt các chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn từ cuối 1424-1425.?
- Trình bày kế hoạch tiến quân ra Bắc của Lê Lợi ?
- Nêu dẫn chứng về sự ủng hộ của nhân dân (1424-1425)?
.3 Bài mới.
Khởi động: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, sau nhiều năm chiến đấu gian lao, trải qua
nhiều thử thách, đã bước sang giai đoạn toàn thắng từ cuối 1426, cuối 1427 Giai
đoạn này diễn ra như thế nào, chúng ta tìm hiểu bài…
III Khởi nghĩa Lam Sơn toàn Tuần:20-Tiết: 39
NS:17/01/2007
Trang 4Giáo viên: trình bày theo SGK, sử dụng bản
đồ thuật diễn kiến kết hợp đọc dẫn chứng thơ
Nguyễn Trãi
* Học sinh đọc SGK phần III.1
Diễn giảng: Với mong muốn giành thế chủ
động tiến quân vào Thanh Hoá đánh tan bộ chỉ
huy quân sự của ta, nhà Minh cử Vương Thông
tăng thêm 5 vạn quân kéo vào Đông Quan phối
hợp với quân còn lại nhưng chúng chỉ để 1 lượng
nhỏ quân ở lại, còn tập hợp kéo vào Thanh Hoá
Trên đường tiến quân chúng tập hợp ở cơ
sở tiến đánh Cao Bộ
Ta: Phục binh ở Tốt Động - Chúc Động
Quân minh lọt vào trận địa
Trận thắng này được coi là trận thắng có ý
nghĩa chiến lược
Vì sao coi đây là chiến thắng có ý nghĩa
chiến lược ?
HS thảo luận
GV khái quát: - Làm thay đổi tương quan
giữa ta và địch, làm thất bại ý đồ chủ động, phản
công của địch
Diễn giảng: trong "Bình Ngô đại cáo"
Nguyễn Trãi đã tổng kết trận chiến Tốt Động -
Chúc Động bằng câu thơ:
"Ninh Kiều máu chảy thành sông tanh hôi
vạn dặm,
Tốt Động thây chất đầy nơi, nhơ để ngàn
năm"
thắng…
1 Trận Tốt Động - Chúc
Động.(cuối 1426)
* Hoàn cảnh
- 10.1426 Vương Thông cùng năm vạn quân đến Đông Quan muốn
mở cuộc phản công lớn tiêu diệt chủ lực của ta để dành thế chủ
động
- Ta: Phục binh ở Tốt Động - Chúc
Động
* Diễn biến:
- 11/1426 quân Minh tiến vào Cao Bộ
- Ta từ mọi phía xông vào địch.dồn chúng xuống đầm lầy tiêu diệt
* Kết quả:
- 5 vạn quân địch tử thương, 1 vạn tên bị bắt sống
- Vương Thông chạy về Đông Quan
+ ý nghĩa: Làm thay đổi tương quan lực lượng, ý đồ địch bị thất bại
2 Trận Chi Lăng - Xương Giang
Trang 5Trên đã thắng lợi, nghĩa quân Lam Sơn vây
thành Đông Quan, giải phóng nhiều châu huyện
lân cận
Giáo viên: trình bày theo SGK
Sử dụng phương pháp tường thuật+ chỉ bản
đồ, kết hợp dẫn chứng thơ Nguyễn Trãi
Kế hoạch của địch:
? Trước tình hình đó bộ chỉ huy nghĩa
quân đã làm gì ?
? Tại sao ta lại tập hợp lực lượng diệt
việnbinh của Liễu Thăng ?
HS suy nghĩ trả lời: vì diệt quân Liễu
Thăng là lực lượng lớn hơn 10 vạn sẽ buộc
Vương Thông đầu hàng
* Giáo viên: dùng lược đồ thuật diễn biến
Học sinh: đọc chữ nhỏ "Khi Liễu Thăng
…"
Giáo viên: thuật theo nọi dung SGK trên
bản đồ
Ta do tướng Trần Lưu chỉ huy vừa đánh
vừa rút lui nhử địch vào trận địa
Biết Liễu Thăng bị tử trận, Mộc Thạch vội
rút quân về nước
Sau khi đất nước được giải phóng, Nguyễn
Trãi viết "Bình Ngô đại cáo" tuyên bố với toàn
dân về việc đánh được giặc Minh(Ngô) của
nghĩa quân Lam Sơn và đó là bản tuyên ngôn
độc lập của nước Đại Việt ở thế kỷ XV
Học sinh: đọc "Ngày mười tám….hội thề
Đông Quan…nước "(-91)
a Kế hoạch của ta, địch
- 10/1427, địch cho 15 vạn viện binh chia làm 2 đạo từ Trung Quốc kéo vào nước ta
+ Một đạo do Liễu Thăng chỉ huy từ Quảng Tây xiên vào theo hướng Lạng Sơn
+ Một đạo do Mộc Thạch từ Vân Nam theo đường Hà Giang
* Kế hoạch của ta:
Ta tập trung lực lượng nhằm tiêu diệt viện binh của Liễu Thăng
Không cho chúng tiến sâu vào nội
địa nước ta
b Diễn biến
- 08/10/1427 Liễu Thăng ào ạt dẫn quân vào biên giới nước ta đã bị phục kích và giết ở ải Chi Lăng
- Lương Minh lều thay dẫn quân xuống Xương Giang liên tiếp bị ta phục kích ở Cầu Tram, Phố Cát
c Kết quả.
- Diệt 3 vạn tên địch
- Liễu Thăng, Lương Minh tử trận, hàng vạn tên địch bị giết
- Vương Thông xin hoà, chấp nhận
mở hội thề Đông Quan (10/12/1427)
- 03/01/1428 địch rút quân khỏi
Trang 6- Tại sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi ?
- Ngoài tinh thần yêu nước, đoàn kết của nhân dân, còn nguyên nhân nào ?
Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa gì ?
* Giáo viên: sơ kết bài học chốt lại kiến thức đã học
nước ta
3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.
* Nguyên nhân:
- Lòng yêu nước, ý chí quyết tâm
đánh giặc, tinh thần đoàn kết của nhân dân ta
- Đường lối chiến lược đúng đắn, sáng tạo của bộ chỉ huy: Lê Lợi, Nguyễn Trãi
* ý nghĩa:
- Kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạo của phong kiến Minh
- Mở ra thời kỳ phát triển mới của xã hội, đất nước dân tộc Việt Nam
- thời Lê Sơ
* Củng cố: Câu 1 -2 SGK
* Hướng dẫn: - Nắm nội dung bài 19
- Chuẩn bị bài 20
- BT 3, 4, 5, 7, 8 (54-55.SBT)
Bài 20 Nước đại việt thời lê sơ (1428-1527)
I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật
a Mục tiêu:
- Kiến thức:Học sinh nắm được bộ máy chính quyền thời Lê Sơ, chính sách đối
với quân đội; điểm chính của bộ luật Hồng Đức
- Tư tưởng: Giáo dục lòng tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức bảo
vệ Tổ quốc
- Kỹ năng: Phát triển khả năng đánh giá tình hình phát triển chính trị, quan sự,
luật pháp ở thời lịch sử Lê Sơ
B Phương tiện dạy học:
- Bảng phụ sơ đồ bộ máy (nhà nước) chính quyền thời Lê Sơ
- Bảng phụ ý kiến đánh giá về luật Hồng Đức
C Tiến trình dạy - học.
Tuần:20-Tiết: 40
NS:19/01/2007
Trang 71 Tổ chức:
2 Kiểm tra
- Thuật lại chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang ? nêu ý nghĩa lịch sử ?
- Nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
3 Bài mới.
Khởi động: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới Lê Lợi lên ngoi vua
- Nhà Lê bắt tay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật
pháp, ổn định tình hình xã hội, phát triển kinh tế
* Bản đồ giới thiệu phạm vi lãnh thổ quốc gia
Đại Việt thưòi Lê Sơ
* Lược đồ bộ máy nhà mới
* Phần in nhỏ - SGK
* Học sinh đọc 1 (94)
Sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, Lê Lợi
lên ngôi Hoàng Đế (xưng là Lê Thái Tổ) khôi phục
lại quốc hiệu Đại Việt, xây dựng bộ máy chính
quyền
* Bộ máy chính quyền thời Lê Sơ được thể
hiện như thế nào ?
- Đứng đầu là ai ?
- Giúp việc cho vua có những bộ, cơ quan
nào ?
+ học sinh đọc phần chữ nhỏ (94) giải thích
- 6 bộ thời Lê Thánh Tông: Bộ lại, Hộ, Lễ,
Binh, Hình, Công
- Đứng đầu mỗi bộ là thượng thư
- Các cơ quan chuyên môn ? giải thích chức
năng.
+ Hàn lâu viện: Soạn thảo công văn
+ Quốc sử viện: Viết sử
+ Ngự sử đài: Can giám vua và các triều thần
Bộ máy chính quyền địa phương được chia
như thế nào ?
Dưới đạo là gì ?
* Giải thích 13 đạo thừa tuyên (SGK - 94 chữ
nhỏ) có 3 ti:
- Đô Ti: phụ trách an ninh, quân sự
- Hiến Ti: phục trách thanh tra quan lại xử án,
pháp luật
I Tình hình chính trị, quân
sự pháp luật
1 Tổ chức bộ máy chính quyền
- Đứng đầu là Vua nắm mọi quyền Giúp vua có các quan lại đại thần
- ở triều đình có 6 bộ và một
số cơ quan chuyên môn
+ Hàn lâm viện + Quốc sử viện + Ngự sử đại
* Địa phương -Thời Lê Thái Tổ: 5 đạo
- Thời Lê Thánh Tông: 13 đạo thừa tuyên
- Dưới đạo là phủ, huyện
Trang 8- Thừa Ti: phụ trách việc hành chính, thời Lê
Sơ - 13 đạo thừa tuyên
* Quan sát lược đồ nước Đại Việt thời Lê Sơ
và danh sách 13 đạo thừa tuyên, em thấy có gì
khác nước Đại Việt thời Trần ?
Học sinh thảo luận
- Có ý kiến cho rằng nhà nước thời Lê Sơ tập
quyền hơn thời Trần ?
Học sinh giải thích tập quyền ?
Sự thống nhất tập trung quyền hành vào triều
đình
- Vậy điều này được thể hiện ntn ? trong chính
sách thời Lê
- Vua trực tiếp nắm mọi quyền (Vua Lê Thánh
Tông bỏ một số chức vụ cao cấp: Tể tướng, đại tổng
quản, hành khiển)
- Vua trực tiếp làm tổng chỉ huy quân đội
quyền lực nhà vua được củng cố
- Các cơ quan và chức vụ giúp việc cho vua
ngày càng được sắp sếp quy củ và bổ sung đầy đủ
- Đất nước được chia nhỏ thành các khu vực
hành chính (13 đạo)
- Vậy thời Lê Sơ khác thời Trần ở chỗ nào ?
- Bộ máy quan lại
- Sự phân chia khu vực hành chính
Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy
chính quyền thời Lê Sơ ?
- Việc tổ chức bộ máy nhà nước như vậy có
(châu), xã…
- Đứng đầu mỗi đạo có 3 Ti phụ trách 3 mặt hoạt động:
Đô Ti, Hiền Ti, Thừa Ti…
nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh
Nhà nước
Vua(trực tiếp chỉ đạo 6 bộ
Lại Hộ Lễ Hình Lính Công
Các cơ quan giúp việc các bộ
Tự Viện hàn lâm Quốc tử viện Ngự sử đài
13 đạo Phủ Huyện (châu) Xã
Trang 9thuận lợi gì ?
(Dễ dàng quản lí)
+ Về quân đội, nhà Lê tổ chức như thế nào ?
so với thời Lý có điều gì giống, khác ?
Tại sao nói hoàn cảnh lúc đó chín độ: "Ngụ
binh ủ nông" là tối ưu ?
- Thường xuyên có giặc ngoại xâm (sx+cđ)
Nhà Lê quan tâm phát triển quân đội như thế
nào ?
Học sinh đọc phần chữ nhỏ (96) phần 2
Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà
nước Lê Sơ đối với lãnh thổ của đất nước qua
đoạn trích trên?
- Thực thi chính sách vừa cương, vừa nhu với
kẻ thù
- Đề cao trách nhiệm bảo vệ thuốc đối với mỗi
người dân, trừng trị thích đáng kẻ bán nước
giáo viên sơ kết phần 2
+ HS đọc phần 3(96)
Kết hợp làm nổi bật kiến thức phần 2
- Vì sao nhà Lê quan tâm đến luật pháp ?
- Luật pháp thời Lê Sơ so với thời Lý, Trần
như thế nào ?
- Giữ gìn kỉ cương XH
- Ràng buộc ND với CĐPK
triều đình quản lý chặt chẽ hơn
DG: Lê Thánh Tông ban hành bộ luật "Quốc
triều hình luật" luật Hồng Đức
Đây là bộ luật lớn nhất, có giá trị nhất của thời
PK nước ta
Nội dung bộ luật như thế nào ?
- Khi đánh giá về bộ luật Hồng Đức có một số
ý kiểu khác nhau.
* Giáo viên treo bảng phụ ghi 1 số ý kiến (phụ
lục II) Học sinh nhận xét nêu ý kiến
Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ ?
(Quyền lợi, địa vị của phụ nữ được tôn trọng)
* Giáo viên sơ kết toàn bài
Chốt lại ý chính theo mục tiêu bài học
2 Tổ chức quân đội
- Tổ chức theo chế độ "Ngụ binh ủ nông"
- Quân đội có 2 bộ phận chính:
+ Quân triều đình + Quân địa phương bao gồm: bộ binh, thuỷbinh, tượng binh, kị binh
- Luyện tập vĩ nghệ, chiến trận
- Biên giới bố trí quân đội mạnh canh phòng
3 Luật pháp
- Lê Thánh Tông ban hành luật Hồng Đức
+ Bảo vệ quyền lợi của vua, hoàng tộc, quan lại, giai cấp thống trị, địa chủ phong kiến
+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia;
khuyến khích phát triển kinh
tế, giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc, bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ
Trang 10Củng cố: - 2 học sinh vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền.
- Nêu nhận xét về tổ chức bộ máy chính quyền Lê Sơ
- Nhận xét về Vua Lê Thánh Tông
Hướng dẫn: - Nắm nội dung (mục tiêu)
- Đọc trước phần III
_
Bài 20 Nước đại việt thời lê sơ (1428-1527)
II Tình hình kinh tế xã hội
a Mục tiêu:
- Kiến thức: Học sinh thấy được những nét cơ bản về tình hình kinh tế, xã hội;
khuyến khích sản xuất phát triển đạt được những thành tựu - Đây là thời kỳ cường
thịnh của quốc gia Đạt Việt
- Tư tưởng: Giáo dục lòng tự hào dân tộc, ý thức tự lựctự cường.
- Kỹ năng: Rèn kỹ năng phân tích, so sánh.
B Phương tiện dạy học:
- Lược đồ hành chính Đại Việt thời Lê Sơ
C Tiến trình dạy - học.
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra
- Công lao của vua Lê Thành Tông trong việc xây dựng chính quyền, bảo vệ tổ
quốc như thế nào ?
- Vẽ sơ đồ bộ máy (nhà nước) chính quyền thời Lê Sơ ?
3 Bài mới.
Khởi động: Sau cuộc kháng chiến chống quân Minh lâu dài và gian khổ nhưng thắng
lợi vẻ vang, đầu năm 1428, Lê Lợi chính thức lên ngôi Hoàng đế, mở ra triều đại mới
trong lịch sử Việt Nam thời Lê Sơ khôi phục lại quốc hiệu là Đại Việt Sử sách
thường gọi là nước Đại Việt thời Lê Sơ Bài học…
* Giáo viên: trình bày theo SGK, dựa vào câu
hỏi SGV hướng dẫn học sinh rút ra những nhận xét
làm rõ ý cơ bản
* Giải thích khái niệm "Lê Sơ" trước khi vào
1 Kinh tế Tuần:21- Tiết: 41
NS:26/01/2007