BAØI : TOÂI ÑI HOÏC – Thanh Tịnh A/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT : - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật Tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp cá[r]
Trang 1Tuaàn : 01 Tiết: 01+02 Ngày soạn: 18 / 08 / 2012 Văn bản Ngày day: 20 / 08 / 2012
A/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Cảm nhận được tõm trạng, cảm giỏc của nhõn vật Tụi trong buổi tựu trường đầu tiờn trong một đoạn trớch
truyện cú sử dụng kết hợp cỏc yếu tố miờu tả và biểu cảm
B/TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tụi đi học
- Nghệ thuật miờu tả tõm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngũi bỳt Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Đọc – Hiểu đoạn trớch tự sự cú yếu tố miờu tả và biểu cảm
- Trỡnh bày những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thõn
C/ TIẾN TRèNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp: (01P)
2 Kiểm tra bài cũ: (01P)
- Kiểm tra sự chuẩn bị sỏch vở của học sinh
3 Khởi động: (01P)
Trong cuộc đời mỗi con người những kỷ niệm về tuổi học trò, đặc biệt là những kỷ niệm về buổi tựu trường đầu tiên thường được lưu giữ lâu bền trong trí nhớ Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ được ôn lại những kỷ niệm đó cùng nhân vật “tôi” trong văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh
22p I/ Tỡm hiểu chung
? Cho học sinh đọc chỳ thớch dấu *
? Nờu những hiểu biết của mỡnh về
tỏc giả
Ông có gần 50 năm cầm bút sáng
tác Sự nghiệp văn học của ông đa
dạng và phong phú Nổi bật nhất có
thể kể là các tác phẩm: Quê mẹ,
Ngậm ngải tìm trầm(truyện ngắn),
Đi từ giữa mùa sen(truyện thơ).
? VB Tụi đi học cú trong tập truyện
ngắn nào của ụng?Tập truyện ngắn
được xuất bản năm nào?
GV khỏi quỏt lại.
GV nờu yờu cầu đọc
-Giọng chậm hơi buồn,chỳ ý lời núi
của cỏc nhõn vật
GV đọc 1 đoạn
GV nhận xột phần đọc của học sinh
- H/S giải nghĩa cỏc từ khú
? Em hiểu như thế nào về từ Tựu
trường ụng đốc, bất giỏc, lạm
nhận?
? Bài văn kể về điều gỡ?
Hs đọc
Hs nờu vắn tắt
Hs nờu ngắn gọn
Hs nghe
Hs nghe
Hs đọc
Hs giải thớch
-Truyện kể về kỉ niệm
1 Tỏc giả,tỏc phẩm
a) Tỏc giả: (1911 - 1988) + Nhà văn Thanh Tịnh cú tờn khai sinh là Trần Văn Ninh Quờ xúm Gia Lạc ven sụng Hương ngoại ụ thành phố Huế + Thơ văn của ụng đậm chất trữ tỡnh, giàu cảm xỳc, trong trẻo
b) Tỏc phẩm:In trong tập Quờ mẹ xuất
bản năm 1941
2 Đọc
*Từ khú.
* Cấu trỳc văn bản
Trang 2? Truyện được kể ở ngụi thứ mấy.
? Nhõn vật tụi nhớ lại kỉ niệm buổi
tựu trường đầu tiờn trong đời vào
lỳc nào?
? Xột về thể loại bài văn được xếp
vào kiểu văn bản nào?
? Kỉ niệm về buổi tựu trường thời
thơ ấu của nhõn vật tụi được nhà
văn diễn tả theo trỡnh tự nào?(Cú
thể chia thành cỏc phần ntn)
Giảng: Bố cục theo dũng hồi tưởng
của nhõn vật “tụi” Trong đoạn 2 cú
thể chia làm nhiều đoạn nhỏ tương
ứng với cảm xỳc của nhõn vật “tụi”
trong sỏng về buổi tựu trường đầu tiờn trong đơỡ của chớnh tỏc giả
Hs nờu
Hs nhận xột
Kiểu VB nhật dụng, biểu cảm
Từ đầu tưng bừng rộn
ró
Cũn lại:
+ Trờn đường tới trường + Lỳc ở sõn trường + Trong lớp học
-Truyện kể về kỉ niệm trong sỏng về buổi tựu trường đầu tiờn trong đơỡ của chớnh tỏc giả
- Ngụi thứ nhất
- Nhõn vật tụi kể lại kỉ niệm khi đó trưởng thành
- Kiểu VB nhật dụng, biểu cảm
*Bố cục.
Theo dòng hồi tưởng của nhân vật
- Đoạn 1: Khơi nguồn cảm xúc
- Đoạn 2: Cảm xúc của nhân vật “tôi” về
buổi tựu trường đầu tiên
20p
II/ Đọc – Hiểu văn bản
1 Khơi nguồn cảm xỳc của nhõn vật “Tụi”
? Nỗi nhớ về buổi tựu trường đầu
tiờn của tỏc giả thường được khơi
nguồn vào thời điểm nào? Vỡ sao?
? Cú gỡ đặc biệt trong việc dung từ
ngữ để khắc họa tõm trạng nhõn vật
“tụi” Hóy phõn tớch?
Giảng: Những cảm xỳc ấy khụng
mõu thuẫn mà gần gũi, bổ sung cho
nhau nhằm diễn tả một cỏch cụ thể,
sinh động tõm trạng nhõn vật khi
nhớ lại quỏ khứ và cảm xỳc thực
của nhõn vật trong quỏ khứ Cỏc từ
lỏy đú gúp phần rỳt ngắn khoảng
cỏch thời gian giữa quỏ khứ và hiện
tại Chuyện xảy ra đó bao năm mà
như mới hụm qua.
? Bộc lộ cảm giỏc đú tỏc giả đó sử
dụng nghệ thuật gỡ?
? Giỏ trị biểu đạt của nghệ thuật đú?
Cuối thu đõy là thời điểm bắt đầu khai trường
- Lớ do:Thời gian cuối thu là bắt đầu năm học mới
- Cảm giỏc trong sỏng như cỏnh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời
- Nghệ thuật so sỏnh
Cảm xỳc trong sỏng tự nhiờn trong tõm hồn trẻ thơ
Cỏc từ lỏy liờn tiếp bổ sung cho nhau thể hiện cảm xỳc trong sỏng nảy
nở và diễn tả cụ thể tõm trạng của nhõn vật và rỳt
+ Thời gian: Buổi sang cuối thu (Khai giảng)
+ Khụng gian: Trờn con đường làng dài
và hẹp + Cảnh thiờn nhiờn: Lỏ rụng,mõy bàng bạc
+ Cảnh sinh hoạt: Mấy em bộ rụt rố cựng
mẹ đến trường
+ NT: Sử dụng từ lỏy cú giỏ trị biểu cảm cao So sỏnh
Trang 3? Vậy tâm trạng của nhân vật tôi
khi nhớ lại buổi tựu trường đầu tiên
được diễn tả ntn?
? Vì sao nhân vật “Tôi” lại có tâm
trạng như thế?
ngắn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại
Hs hoạt động nhóm
Vì ở đây có sự tương đồng, tự nhiên giữa quá khứ và hiện tại
=> Tâm trạng:Mơn man tưng bừng rộn
rã Cảm xúc trong sáng và nảy nở trong lòng
Gọi hs đọc đoạn 2
? Phần 2 tập trung vào thể hiện tâm
trạng của nhân vật tôi ở thời điểm
nào?
Cảm nhận của “Tôi” Trên đường
tới trường.
Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân
trường
Cảm nhận của tôi trong lớp học.
? Cảnh vật khi nhân vật tôi cùng mẹ
đến trường hiện lên ntn?
? Thời gian, không gian của ngày
đầu tiên đến trường được nhớ lại cụ
thể như thế nào?
? Vần thời gian, không gian ấy
nhưng hôm nay nhân vật “tôi” có
cảm nhận như thế nào?
? Hành trang, tâm trạng của nhân
vật tôi được diễn tả thế nào?
? Việc n/v tôi đề nghị mẹ cầm thêm
thước,bút có ý nghĩa gì?
? Em hãy lí giải vì sao nhân vật tôi
lại có tâm trạng như vậy?
Giảng: Cả tình cảm và nhận thức
của cậu đã có sự chuyển biến mạnh
mẽ Cậu tự thấy mình đã lớn nê nên
con đường làng không còn dài và
rộng như trước nữa, cậu đã tự nhận
thức được học hành là điều rất
quan trọng với bản thân mình
? Qua đoạn văn: “Trong chiếc áo
vải lướt trên ngọn núi”ta hiểu
thêm điều gì về nhận thức của nhan
vật “tôi” với việc học
? Điều này được thể hiện rõ nét qua
các chi tiết nào?
Hs đọc
Buổi mai hôm ấy trên ngọn núi
Tiếp được nghỉ Còn lại
-Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, con đường dài và hẹp
Hs nhận xét
Vì:Tôi đi học là chuyển
sang một môi trường mới
xa rời những trò chơi tuổi thơ quen thuộc
Hs giải thích
- N/v tôi cảm thấy mình
đã lớn lên và tự hào,thử khám phá những cái mới
Hs lí giải
Hs nghe giảng
Hs đọc rồi nhận xét
Ghì thật chặt hai quyển
vở mới
Muốn thử sức mình tự
a)Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng
mẹ đến trường.
+ Thời gian: Buổi sáng cuối thu (Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh) + Không gian: Trên đường làng dài và hẹp
- Cảm giác: Mọi cảnh vật thân quen đều thay đổi, tự thấy mình đã lớn, có chí học ngay từ đầu
- Bộ quần áo mới, mấy quyển vở -> cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- Muốn khẳng định mình.
+ Háo hức, hăm hở đi học.
Trang 4? Khi nhớ lại ý nghĩ: “Chỉ có người
thạo mới cầm nổi bút thước” tác giả
đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
? Qua các chi tiết cho biết trên
đường cùng mẹ tới trường nhân vật
tôi có tâm trạng như thế nào?
? Trong cảm nhận của nhân vật
“tôi” ngôi trường làng có gì thay
đổi trước và sau khi đi học?
? Cảnh sân trường làng Mĩ Lí nổi
bật qua hình ảnh nào?
? Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì?
- Phản ánh không khí đặc biệt của
ngày hội khai trường.
- Thể hiện tinh thần hiếu học của
nhân dân ta
- T/c sâu nặng của n.v với mái
trường tuổi thơ.
? Nổi bật trong sân trường là hình
ảnh của ai?
? Được miêu tả như thế nào?
? Trong đoạn văn này tác giả sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì?
- Phép so sánh thứ 1(Lớp học như
cái đình làng: Nơi thường diễn ra
các sinh hoạt cộng đồng như tế lễ,
thờ cúng ) diễn tả được cảm xúc
trang nghiêm thành kính, lạ lùng
của người học trò đối với ngôi
trường
- Phép so sánh thứ 2 vừa thể hiện
khát vọng của tuổi trẻ vừa thể hiện
cầm bút thước
Hình ảnh so sánh So sánh một hiện tượng vô hình là (ý nghĩ thoáng qua) với một hiện tượng
tự nhiên, hữu hình (Làn mây lướt qua ngọn núi) -> Khiến cho người đọc thấy những kỉ niệm của nhân vật thật cao đẹp, sâu sắc và đồng thời đề cao
sự học với con người
Hs thảo luận
Hs nhận xét
Cảnh sân trường người rất đông người nào cũng mặc quần áo đẹp, gương mặt vui tươi sáng sủa
Hs giải thích
Hs nghe giảng
Những cậu học trò nhỏ
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Hs nghe giảng
- Nghệ so sánh
-> Tâm trạng hồn nhiên ngây thơ phù hợp
lứa tuổi vừa rụt rè, bỡ ngỡ nhưng lại muốn khẳng định mình trước những cái mới
b) Tâm trạng và cảm xúc lúc ở sân trường.
+ Khi chưa đi học: Thấy trường cao ráo
và sạch sẽ
+ Khi đi học: Thấy trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng -> Lo nghĩ vẩn vơ
- Rất đông người, người nào cũng đẹp
+ Các câu học trò như những con chim non, ngập ngững, e sợ
+ Thèm vụng, ước ao thầm
+ Cảm thấy mình chơ vơ, vụng về, lúng túng
- Nghệ thuật so sánh
- Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng của các em bé lần đầu tới trường
Trang 5tâm trạng
? Từ đó em cảm nhận như thế nào
về tâm trạng của nhân vật tôi trong
ngày đầu tiên đến trường ?
? Khi nghe thầy hiệu trưởng đọc tên
từng người nhân vật “tôi” có cảm
giác như thế nào?
? Vì sao nhân vật tôi lại bật khóc ?
Phải chăng n.v tôi vì tinh thần yếu
đuối?
? Ông đốc hiện lên trong tâm trí
nhân vật “Tôi”như thế nào?
? Tình cảm của nhân vật “Tôi” với
ông đốc được thể hiện thế nào?
? Sau khi gọi tên các em vào lớp,
thầy giáo đã nói gì?
? Qua đây em hiểu thêm điều gì về
người thầy?
-GV cho h/s đọc phần cuối
? Khung cảnh lớp học, bạn bè được
nhân vật “tôi” cảm nhận thế nào?
? Tại sao nhân vật “tôi” lại có tâm
trạng như vậy?
? Hình ảnh một con chim liệng trên
cửa sổ hót mấy tiếng rồi rụt rè bay
đi có ý nghĩa gì?
? Những chi tiết ấy thể hiện điều gì
trong tâm hồn nhân vật “tôi”?
? Tóm lại khi ngồi trong lớp học
nhân vật tôi đã trải qua những tâm
trạng như thế nào?
? Nhân vật “tôi” đã đón nhận giờ
học đầu tiện với tâm trạng nh thế
nào?
? Dòng chữ Tôi đi học kết thúc
truyện có ý nghĩa gì?
Hs bộc lộ nhận xét
Tôi hồi hộp và đã lúng túng càng lúng túng hơn
vì chưa bao giờ bị chú ý như thế
-Tôi bật khóc
Hs giải thích
Ông đốc tươi cười động viên
Quí trọng tin tưởng và biết ơn ông đốc cũng như
nhà trường.
“Các em phải cố … nghe chưa ”
Hs bộc lộ suy nghĩ cá nhân
Hs đọc
Lạ vì lần đầu tiên được vào lớp học song lại cảm thấy không xa lạ vì ý thức được rằng đây sẽ là những thứ gắn bó với mình
Hs nhận xét H/ả con chim liệng qua chứng tỏ thời trẻ thơ chơi bời tự do chấm dứt và bước vào một giai đoạn mới làm học sinh
Yêu thiên nhiên nhưng cũng ý thức rõ việc học hành.
Hs giải thích
Hs nhận xét
- Khép lại bài văn và mở
ra một thế giới mới và một giai đoạn mới trong cuộc đời
-> Tự tin, phấn khởi
c Tâm trạng của nhân vật khi vào lớp học
* Nhân vật Tôi khi nghe gọi vào lớp
- Nghe thầy đọc tên -> Tim như ngừng đâp, giật mình, lúng túng
-Vì: lạ lẫm và rụt rè không được tiếp xúc với đám đông
*Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi vào
chỗ.
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật và với mọi người.
+ Lạ:vì mới gặp mọi người lần đầu + Gần gũi:từ đây gắn bó với bạn học
- Lo sợ, bỡ ngỡ mà lại thân quen, hồn nhiên nhưng ý thức rõ tầm quan trong của việc học
- Tự tin và nghiêm trang bước vào lớp
Trang 6? Ngoài nhân vật “tôi” trong câu
chuyện còn có nhân vật nào khác?
? Phụ huynh học sinh đã có những
việc làm gì với các em trong ngày
đầu tiên đến trường?
? Cử chỉ và việc làm của ông đốc và
thầy giáo trẻ gợi cho em suy nghĩ gì
về họ?
? Qua những việc làm và hành động
của những người lớn ta cảm nhận
được gì về tấm lòng của họ?
-Dòng chữ thể hiện chủ
đề của truyện ngắn này -Phụ huynh, người mẹ, thầy hiệu trưởng, thầy giáo trẻ
Hs liệt kê
Hs nhận xét
Hs giải thích
Hs nhận xét
* Thái độ của những người lớn đối với các em lần đầu đi học.
- Các phụ huynh chuẩn bị chu đáo, tham
dự buổi lễ, hồi hộp cùng con em mình
- Thầy đốc từ tốn bao dung.Thầy giáo trẻ vui tính giàu lòng thương người
=> Trách nhiệm và tấm lòng của gia đình,nhà trường đối với thế hệ tương lai.Môi trường giáo dục ấm áp,là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành
? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật
của VB?
? Văn bản trên giúp em hiểu được
nội dung gì?
? Khái quát nội dung ghi nhớ?
? Theo em sức cuốn hút của tác
phẩm được tạo nên từ đâu?
? Qua bài học em hãy nêu ý nghĩa
của văn bản ?
Hs nhận xét
Hs tổng kết
Hs nghe + đọc
Hs giải thích
Hs nêu
* Nghệ thuật :
- Bố cục theo dòng hồi tưởng,cảm nghĩ của nhân vật tôi theo dòng thời gian của một buổi tựu trường
- Kết hợp hài hoà giữa yếu tố miêu tả, tự
sự, biểu cảm, hình ảnh so sánh bộc lộ tâm trạng cảm xúc
-Ngôn ngữ tinh tế giàu hình ảnh, giàu chất thơ, chất nhạc
* Nội dung :
- Kỷ niệm trong sáng của tôi
- Tình yêu, niềm trân trọng mái trường tuổi thơ của tgiả
* Ghi nhớ(SGK).
*Sức cuốn hút tác phẩm.
-Tình huống truyện chứa đựng cảm xúc thiết tha
- Kỉ niệm mới lạ mơn man
*Ý nghĩa : Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi mãi không thể nào quyên trong ký
ức của nhà văn Thanh Tịnh
? Phát biểu cảm nghĩ của em về
dòng cảm xúc của nhân vật " Tôi"
trong truyện ngắn tôi đi học
? Viết đọan văn ngắn ghi lại ấn tượng
của em buổi đến trường khai giảng lần
đầu tiên
Hs phát biểu
Hs viết
-Truyện ngắn của Thanh Tịnh nhẹ nhàng
ấm áp,cái buồn mang âm hưởng chủ đạo, bâng khuâng,man mác t/c quê hương của nhà văn
D/ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC: (02p)
- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học
- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhờ nhất
- ///////
Trang 7Tiết:03 Ngày soạn: 20 / 08 / 2012
Tiếng việt Ngày day: 23 / 08 / 2012
BÀI: CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
A/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản
B/TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
2 Kĩ năng:
- Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
C/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp: (01p)
2 Kiểm tra bài cũ: (01p)
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Khởi động: (01p)
Lớp 7 các em được học về từ đồng nghĩa, trái nghĩa Em hãy lấy ví dụ về 2 loại từ này?
? Các từ trên cĩ mối quan hệ với nhau như thế nào ? Quan hệ bình đẳng về ngữ pháp
Trong chương trình ngữ văn 8 chúng ta sẽ được tìm hiểu một mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ đĩ là mối quan hệ bao hàm Nĩi đến bao hàm cĩ nghĩa là khái quát những nét chung vậy nghĩa khái quát của từ ngữ được hiểu như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
1/ Ví dụ (sgk) GV hướng dẫn học sinh quan sát sơ đồ SGK/10
Voi,
Thú
Trang 8? Các từ động vật, thú chim, cá có
nghĩa như thế nào?
+ Động vật: sinh vật có cảm giác tự
vận động được
+ Thú: Động vật có xương sống bậc
cao,có lông mao, tuyến vú, nuôi con
bằng sữa
? Căn cứ vào nghĩa của các từ vừa
tìm được hãy cho biết nghĩa của
động vật rộng hơn hay hẹp hơn so
với nghĩa của các từ chim thú, cá?
Vì sao?
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ voi, hươu ?
? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ tu hú, sáo?
? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của từ cá rô,cá thu? Vì
sao?
? Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng
hơn nghĩa của những nào?
? Đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ
nào?
? Qua tìm hiểu VD em hiểu gì về
nghĩa của một từ?
? Thế nào là một từ ngữ được coi là
+ Chim: Động vật có xương sống, đầu có mỏ, thân phủ lông vũ, có cánh
để bay, đẻ trứng + Cá: Động vật có xương, sống ở dưới nước, thở bằng mang, bơi bằng vây
Hs nhận xét
Hs giải thích
Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của từ voi, hươu
Nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩa của từ tu hú, sáo
Nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa của từ cá rô, cá thu
Hs kết luận Vì:phạm vi nghĩa của các
từ thú,chim, cá bao hàm nghĩa của các từ: voi, hươu, tu hú,sáo,các rô, cá thu
Hs giải thích
Hs giải thích
Hs nhận xét
2/ Nhận xét
- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ : chim, thú, cá.
- Vì: Phạm vi của từ động vật bao hàm phạm vi nghĩa của các từ thú, chim,
cá,
- Nghĩa của từ: thú, chim , cá rộng hơn nghĩa của từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu
- Có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ động vật
-> Nghĩa của một từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác
- Từ nghĩa rộng: khi phạm vi nghĩa
Tu hú, sáo
Cá rô,
cá thu chim
cá
Trang 9D/ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC: (01p)
- Tìm các từ ngữ thuộc cùng một phạm vi nghĩa trong một bài trong sách giáo khoa Sinh học (Hoặc Vât lý, hĩa học,….) Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát về nghĩa của các từ ngữ đĩ
- ///////
-Tiết: 04 Ngày soạn: 21 / 08 / 2012 Tập làm văn Ngày day: 23 / 08 / 2012 BÀI: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN A/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể
- Biết viết một văn bản bào đảm tính thống nhất về chủ đề
B/TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
cĩ nghĩa rộng?
? Và thế nào là một từ ngữ được coi
là cĩ nghĩa hẹp?
Gọi hs lấy ví dụ
(Tổ chức trị chơi tiếp sức )
Hs nhận xét
Hs chơi theo tổ hoặc nhĩm
của từ ngữ đĩ bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
- Từ cĩ nghĩa hẹp: khi phạm vi nghĩa
của từ ngữ đĩ được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
* Ví dụ
* Ghi nhớ:sgk/10
Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Bài tập 1:
Tìm từ ngữ cĩ nghãi rộng hơn so
với nghĩa các từ ngữ ở mối nhĩm
sgk?
? Tìm các từ ngữ cĩ nghĩa được bao
hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi
từ ngữ sau?
? Chỉ ra những từ ngữ khơng thuộc
phạm vi nghĩa của mỗi nhĩm từ
ngữ sau ?
Đọc đoạn trích và tìm 3 động từ
cùng thuộc một phạm vi nghĩa,
trong đĩ một từ cĩ nghĩa rộng và
hai từ cĩ nghĩa hẹp hơn?
Hs tìm
Làm bài và chữa bài
Hs tìm và chỉ ra từ đĩ
Hs đọc và tìm
Bài 2:
a, Chất đốt b, Văn nghệ
c, Thức ăn d, Nhìn
e, Đánh
Bài 3:
a, Xe cộ: ơ tơ, xe máy, xe đạp
b, Kim loại: vàng, bạc, sắt, thép
c, Hoa qủa: xồi, mít, ổi, bưởi
d, ( người ) họ hàng: anh, em, cơ, dì,
đ, Mang: vác, gánh, xách, gùi
Bài 4:
a, thuốc lào c, bút điện
b, thủ quỹ d, hoa tai
Bài 5:
- Động từ cĩ nghĩa rộng : Khĩc
- Động từ cĩ nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi
Y phục
Vũ khí
Súng trường,
đại bác
Bom bi, bom
ba càng
Quần đùi, quần dài
Áo dài, sơ mi
Trang 101.Kiến thức:
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản
2.Kĩ năng:
- Đọc – hiểu và cĩ khả năng bao quát tồn bộ văn bản
- Trình bày một văn bản (nĩi, viết) thống nhất về chủ đề
C/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1.Ổn định lớp: (01p)
2.Kiểm tra bài cũ: (01p)
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh?
3 Khởi động: (01P)
Tính thống nhất của chủ đề VB là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên VB, phân biệt VB với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất thường về nghĩa và đặc trưng này tạo cho VB cĩ sự liên kết và cĩ tính thống nhất.Vậy chủ đề của VB và tính thống nhất của chủ đề trong VB như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
I/ Chủ đề của văn bản
Hs đọc lại văn bản “tơi đi học” của
Thanh Tịnh?
? Nhân vật chính trong VB là ai?
? Văn bản miêu tả những việc đang
xảy ra, hay đã xảy ra?
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu của mình?
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lịng tác giả?
Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng đẹp, thiêng liêng về ngày đầu
tiên đến trường.
Trả lời được các câu hỏi trên chính
là chúng ta đã nắm được chủ đề
của VB Tơi đi học.
? Vậy theo em chủ đề của VB Tơi
đi học là gì?
? Tác giả viết văn bản này nhằm
mục đích gì?
GV chốt lại ý chính rút ra khái niệm
? Từ những nhận thức trên em hãy
cho biết chủ đề của một VB là gì?
GVKQ đĩ là ý 1 phần ghi nhớ.
Hs đọc lại
Hs trả lời
Hs nhận xét
Bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng
Từ khung cảnh mùa thu, tác giả nhớ lại từng khơng gian, thời gian, từng con người, cảnh vật với những cảm giác cụ thể trong buổi tựu trường đầu tiên.
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Hs khái quát dựa vào ghi nhớ ý 1
Hs nhận xét
1) Văn bản Tơi đi học của Thanh Tịnh.
2) Nhận xét
- Nhân vật chính là Tơi (tác giả) + Văn bản miêu tả những việc đã xảy
ra, đĩ là những hồi tưởng của tác giả
về ngày đầu tiên đi học
-Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của mình
- Gợi nỗi niềm bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng mà trong sáng của tác giả
- Chủ đề của VB "Tơi đi học": Tâm trạng
hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tơi trong buổi tựu trường đầu tiên
+ Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc
từ thuở thiếu thời
Gọi là chủ đề của văn bản
=> Chủ đề của VB: là đối tượng và
vấn đề chính (chủ yếu) được tác giả nêu lên, đặt ra trong VB
II/ Tính thống nhất về chủ đề của văn bản