Trường THCS Bình Khê NguyÔn ThÞ Ngäc BÝch * Giới thiệu bài: Hạnh phúc biết bao khi ta được sống yên vui dưới mái ấm gia đình trong tình thương yêu bao la của bố mẹ.. Đau khổ biết bao đối[r]
Trang 1Soạn : 14-8-2009
Giảng: 17-8-2009
Tuần 1 Tiết 1 Văn bản
cổng trường mở ra
<Lý Lan>
A Mục tiêu
- Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của
cha, mẹ đối với con cái.Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời
mỗi con người
- Kĩ năng:Rèn kĩ năng sử dụng từ ghép, bước đầu biết cách liên kết khi xây dượng
văn bản viết
-Thái độ:thấy được tình mẫu tử thiêng liêng, biết yêu thương gia đình và bố mẹ
B Chuẩn bị
- GV: Soạn bài + Tài liệu tham khảo + Tranh ảnh ngày khai trường
- HS: Chuẩn bị bài
C Phương pháp:
- Phát vấn câu hỏi, giảng bình
D Tiến trình giờ dạy
I- ổn định tổ chức (1’)
II- Kiểm tra bài cũ(5’)
Kiểm tra SGK, bài soạn của học sinh
III- Bài mới
* Giới thiệu bài: Cứ mỗi độ thu sang, ngày khai trường lại đến và các em lại xao
xuyến, bồi hồi, háo hức vì được gặp bạn, gặp thầy vì biết bao điều mới lạ Nhưng
có lẽ ngày khai trường để lại ấn tượng sâu sắc nhất chính là ngày khai trường đầu
tiên Vậy trước ngày khai trường đáng nhớ ấy, người mẹ yêu quý của các em đã
làm gì? Nghĩ gì? Có tâm trạng như thế nào? Văn bản "Cổng trường mở ra" mà
chúng ta học hôm nay sẽ giúp các em hiểu điều đó
Hoạt động của thày và trò
Hoạt động 1
?) Hãy nhắc lại thế nào là văn bản nhật dụng?
- 2 HS: bài viết có nội dung gần gũi, cần thiết trong
cuộc sống
?) ở lớp 6, em đã học những văn bản nhật dụng nào?
- Cầu Long Biên - 1 nhân chứng lịch sử
- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Động Phong Nha
?) Tại sao có thể nói văn bản cổng trường mở ra là
một văn bản nhật dụng?
- Vì nó giống như những dòng nhật kí tâm tình nhỏ
Nội dung bài giảng
I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
3 Đọc – hiểu chú thích
Trang 2nhẹ, sâu lắng
?) Văn bản cần đọc với giọng điệu như thế nào cho
phù hợp?
- Chậm rãi, tha thiết, bộc lộ tình cảm, sâu lắng của
người mẹ
* GV đọc mẫu 1 đoạn -> 2 HS đọc tiếp -> GV nhận
xét cách đọc của học sinh
* GV nêu 1 số từ cần giải thích: ghi bảng phụ -> HS
trả lời (SGK)
?) Hãy nhắc lại đặc điểm của phương thức tự sự em đã
học?
- Kể người, kể việc
*GV: Còn phương thức biểu cảm là bộc lộ trực tiếp
cảm xúc của người
Văn bản có 2 nội dung
1 Nỗi lòng của người mẹ
2 Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục trẻ em
?) Hãy cho biết từng nội dung nằm ở phần nào của
văn bản?
?) Văn bản này có thuộc phương thức biểu cảm
không?
- Có là văn bản thuộc phương thức biểu cảm
-> Dòng chảy cảm xúc trong lòng mẹ
?) Hãy nêu đại ý của văn bản?
- Viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không
ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
?) Trong đêm trước ngày khai trường, đứa con có tâm
trạng như thế nào?
- Thanh thản,nhẹ nhàng, vô tư
-> là đặc điểm tất yếu của trẻ nhỏ
?) Hãy nhớ và nêu lại cảm xúc của chính em khi khai
trường vào lớp 1?
- 3 -> 4 HS trả lời
?) Để diễn tả cuộc sống của đứa con, tác giả đã dùng
biện pháp nghệ thuật gì? Qua các chi tiết nào?
- Giấc ngủ đến với con giống như 1 li sữa
- Gương mặt thanh thoát
=> nghệ thuật so sánh
-> Hình ảnh đứa con "ngày mai vào lớp 1" như khẳng
định: Cậu bé đã lớn lên về mặt tâm hồn qua tiếng nói
yêu thương và lời khích lệ của mẹ hiền
* GV: Cậu bé trước đêm khai giảng thật thanh thản,
vô tư, và biết đâu, cậu bé sẽ mơ một giấc mơ đẹp về
2 Giải thích từ khó
II Phân tích văn bản
1 Kết cấu, bố cục:
- 2 đoạn + Đoạn 1: Từ đầu -> mẹ bước vào(Nỗi lòng của người mẹ)
+Đoạn 2: Còn lại (Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục trẻ em)
2.Phân tích
2.1 Nỗi lòng của người mẹ
Trang 3gia đình hạnh phúc, về tương lai tươi sáng
?) Tâm trạng của người mẹ khác đứa con như thế nào?
Biểu hiện qua những chi tiết nào?
- Không ngủ được
- Không tập trung được vào việc gì
- Không biết làm gì nữa
- Trằn trọc
=> suy nghĩ triền miên
?) Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì cho
con?
- Đắp chăn mền, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã
chuẩn bị cho con
-> Đó là vẻ đẹp của tình mẫu tử
?) Vậy sao người mẹ trằn trọc không ngủ được? Em
hiểu trằn trọc nghĩa là gì?
- Trằn trọc: là trở mình luôn, cố ngủ mà không ngủ
được vì phải có nhiều diều cần lo nghĩ
- Trằn trọc không phải vì mẹ lo lắng: điệp ngữ "mẹ
tin" được nhắc lại 3 lần -> mẹ đã yên lòng
- Trằn trọc vì nôn nao nhớ về ngày khai trường năm
xưa của mình
?) Những kỉ niệm xa xưa, ngày đầu tiên cắp sách đến
trường của mẹ là kỉ niệm gì? Cách diễn tả?
- Tiếng đọc bài trầm bổng
- Bà ngoại dắt mẹ đi khai giảng
-> 2 từ ghép đẳng lập
+ Trầm bổng: diễn tả âm thanh đọc bài khi thấp khi
cao, nhẹ nhàng, vang xa, mãi không dứt
+ Âu yếm: sự yêu thương, trìu mến và chăm sóc nhẹ
nhàng của mẹ với con
?) Khi nhớ lại những kỉ niệm ấy lòng mẹ như thế nào?
Nhận xét về cách dùng từ? Tác dụng?
- Mẹ nhớ mãi sự nôn nao, hồi hộp hay chơi vơi, hốt
hoảng, những cảm xúc mãnh liệt ấy
+ rạo rực
+ bâng khuâng
+ xao xuyến
=> Từ láy diễn tả tâm trạng đẹp 1 cách nhẹ nhàng,
tinh tế, thấm thía
=> còn gợi cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ
*GV: Người mẹ nhớ lại những kỉ niệm xưa không chỉ
đẻ sống lại tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn
truyền cho con những cung bậc tâm trạng đẹp đẽ của
cuộc đời, của bất cứ ai khi bước vào lớp 1,,,
?) Qua đoạn văn, em hiểu và đánh giá như thế nào về
- Với tâm trạng hồi hộp
và niềm tin ở con, với bao hồi tưởng đẹp đẽ, bao suy nghĩ lắng sâu người mẹ nhớ lại những
kỷ niệm xưa về mái trường, người mẹ thân thương của mình
Trang 4người mẹ?
- Người mẹ yêu thương con tha thiết Đứa con là tình
yêu , nguồn sống, niềm tự hào của mẹ nên mẹ đã hết
lòng vì con, tin tưởng ở con Đồng thời người mẹ nhớ
lại những kỉ niệm xưa
* GV chuyển ý
?) Sau những hồi tưởng và mong ước, người mẹ mở
rộng suy nghĩ về điều gì?
- Về xã hội, về nhà trường qua nét đẹp văn hoá của
người Nhật
?) Theo em ngày khai trường ở nước ta có phải là
ngày lễ của toàn dân không? Hãy thử miêu tả lại về
không khí của ngày khai giảng mà em vừa trải qua?
?) Câu nào trong bài nói lên tầm quan trọng của nhà
trường đối với thế hệ trẻ? Thể hiện ước mơ của người
mẹ?
- "Ai cũng biết 1 dặm sau này"
- Muốn con được hưởng nền giáo dục tiên tiến nhất
với tất cả tình thương của xã hội và đất nước
?) Kết thúc bài văn, người mẹ nói: " bước qua cánh
cổng trường là một thế giới kỳ diệu sẽ mở ra" Theo
em "thế giới kỳ diệu đó là gì? - HS thảo luận
- Trường học là bao điều mới mẻ, rộng lớn về tri
thứuc, văn hoá, tình cảm, đạo lý, tình thầy trò
*GV: Thế giới kỳ diệu mà nhà trường đem đến là tri
thức văn hoá và cuộc sống, là tinh thần tình cảm, là
đạo lý làm người, ý chí, nghị lực để phát triển thể lực
và phẩm chất toàn diện của con người, chuẩn bị cho
ngày mai Trường học chắp cánh cho mọi ước mơ,
giúp mỗi con người từng bước lớn lên xứng đáng là
con ngoan trò giỏi và công dân tốt
?) Người mẹ dặn con "Hãy can đảm lên" Em hiểu
câu nói đó như thế nào?
- Là lời khích lệ con đi lên phía trước như 1 người lính
can đảm lên đường ra trận
?) Trong bài văn có phải người mẹ đang nói trực tiếp
với con không? Theo em người mẹ đang tâm sự với
ai? Cách viết này có tác dụng gì?
- Người mẹ không nói với con mà đang tâm sự với
chính mình, tự ôn lại kỉ niệm của riêng mình -> Cách
viết này làm nổi bật được tâm trạng, ý nghĩ, tình cảm
của nhân vật -> là kiểu văn trữ tình có tác dụng truyền
cảm mạnh mẽ
* GV: Tác giả đã hoá thân vào nhân vật để tâm sự với
bạn đọc nhẹ nhàng, tinh tế mà vô cùng thấm thía, lay
2.2 Vai trò của nhà trường
- Nhà trường mang lại cho con trẻ tri thức, tư tưởng, tình cảm, đạo lí làm người trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ, chắp cánh ước mơ cho cuộc đời mỗi con
Trang 5IV Củng cố : Giáo viên chốt lại kiến thức cơ bản
V Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc ghi nhớ, hoàn thành bài tập trong SGK
- Soạn: "Mẹ tôi" theo câu hỏi SGK Đọc thêm "Trường học"
E Rút kinh nghiệm
Soạn : 14-8-2009
Văn bản mẹ tôi
<Et Môn Đô Đơ a Mi Xi>
A Mục tiêu
-Kiến thức: Qua bức thư của người bố gửi cho con, học sinh thấy được tình cảm
thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ dành cho con cái Từ đó, học sinh tự kiểm điểm thái độ và tình cảm của bản thân đối với cha mẹ mình
- Kĩ năng:Sử dụng từ láy, từ ghép.
- Thái độ; Giáo dục tình cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ
B Chuẩn bị
động suy nghĩ và tình cảm của người đọc người
Hoạt động 3
?) Hãy nêu suy nghĩ của em về văn bản "Cổng trường
mở ra"?
- 2 HS trả lời
*GV: Cổng trường rộng mở, tình mẹ dạt dào sâu lặng,
thầy cô, mẹ cha đưa chúng ta vào một thế giới kì diệu
vô cùng đẹp đẽ, cao cả không ít gian truân bởi "Sách
vở là vũ khí, lớp học là đơn vị, trận địa là cả hoàn cầu
và chiến thắng là nền văn minh nhân loại"
- 1 HS đọc ghi nhớ
*GV chuyển ý
Hoạt động 4
?) Ngày khai trường để vào lớp 1 có dấu ấn sâu đậm
nhất trong tâm hồn mỗi con người Em có tán thành ý
kiến đó không? Vì sao?
- 2 HS lên bảng làm BT 2
III Tổng kết
*Trang nhật kí tâm tình nhỏ nhẹ đầy cảm xúc bài văn là cả một tấm lòng yêu thương, niềm tin của người mẹ đối với con và
đối với xã hội, đối với nền giáo dục,
* Ghi nhớ: SGK (9)
IV.Luyện tập:
Trang 6- GV: Soạn bài + Tài liệu tham khảo
- HS : Chuẩn bị bài, sưu tầm những mẩu chuyện về tình cha con, mẹ con
C Phương pháp
- Phát vấn câu hỏi, giảng bình
D Tiến trình giờ dạy;
I- ổn định tổ chức (1’)
II- Kiểm tra bài cũ(5’)
? Cho biết giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản "Cổng trường mở ra" và đọc
đoạn văn nói về cảm xúc của em trước ngày khai trường lớp 1?
III- Bài mới
* Giới thiệu bài: Trong cuộc đời mỗi con người chúng ta, mẹ có 1 vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải lúc nào chúng ta cũng nhận thức được điều đó Chỉ đến khi mắc lỗi lầm ta mới nhận ra điều đó Văn bản
"Mẹ tôi" sẽ cho ta một bài học như thế
Hoạt động của thày và trò
Hoạt động 1
*GV: Ông đã từng là sĩ quan quân đội, là Đảng
viên Đảng xã hội
- Đấu tranh thống nhất Tổ quốc, tình thương và
hạnh phúc con người là lý tưởng và cảm hứng
văn chương của ông
- ông thành công ở nhiều thể loại văn biểu cảm
-> Amixi trở thành bất tử qua "Những tấm lòng
cao cả"
?) Cho biết đôi nét về văn bản?
- Tác giả đặt tên truyện là "Tấm lòng" (1886)
nhưng tác giả quen gọi là "Những tấm lòng cao
cả"
- Là cuốn nhật ký của cậu bé Enricô có 6 bức
thư của bố, 3 bức thư của mẹ, những kỉ niệm
sâu sắc, truyện đọc
- "Mẹ tôi" là trang nhật ký ghi vào thứ 5/10.11
khi cậu bé học lớp 3
Nội dung bài giảng
I Giới thiệu tác giả - văn bản
1 Tác giả: (1846 - 1908)
- Là nhà hoạt động xã hội, nhà văn hoá, nhà văn lỗi lạc của nước ý
2.Tác phẩm:
- Trích trong "Những tấm lòng cao cả"
*GV nêu yêu cầu đọc: nhẹ nhàng, tình cảm, thể
hiện được cảm xúc của nhân vật
-> GV đọc mẫu 1 đoạn -> HS đọc tiếp
- HS nêu cách đọc của bạn -> GV chữa
- Giải thích những từ học sinh chưa hiểu
Hoạt động 2
?) Văn bản có thể chia thành mấy phần? Nội
dung?
- 2 phần
3 Đọc, hiểu chú thích
II Phân tích văn bản
1 Kết cấu, bố cục
2 Phân tích
2.1 Hình ảnh người bố
Trang 7+ Phần 1: 3 câu đầu: lí do mục đích bố viết thư
và cảm xúc của En - Ri - Cô
+ Phần 2: Còn lại: sự phê phán nghiêm khắc
của bố đối với En - Ri - Cô trước tình yêu của
mẹ và lời khuyên của bố
?) Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi cho
con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề là mẹ
tôi? Hình như giữa nhan đề và nội dung không
phù hợp?
- Nhan đề do tác giả đặt
- Nhân vật tôi kể chuyện mình phạm lỗi
- Mọi chi tiết trong văn bản đều tập trung làm
nổi bật hình tượng mẹ
?) Thái độ của người bố đối với EnRiCô qua
bức thư là thái độ như thế nào? Dựa vào đâu mà
em biết được? Lí do gì đã khiến ông có thái độ
như vậy?
- Buồn bã và tức giận
- Chi tiết: "Sự hỗn láo của con như một nhát
dao đâm vào tim bố"
+ Ngày buồn thảm -> ngày con mất mẹ
+ Thà rằng bố không có con còn hơn bố thấy
con bội bạc với mẹ
* Nỗi đau tinh thần được ví với 1 tình huống
khốc liệt "nhát dao đâm vào tim"
-> Nỗi lòng người cha vô cùng đau đớn, vừa
buồn giận, vừa xót xa, thất vọng vì đứa con
không xứng với tình yêu và niềm trông đợi của
ông Trái tim đau đớn như đang rỉ máu
?) ở đây tác giả sử dụng nghệ thuật gì để diễn
tả tâm trạng của người bố?
- Nghệ thuật so sánh (ngang bằng và không
ngang bằng)
?) Em có nhận xét gì về lời lẽ của bố trong bức
thư:
- Là lời tâm sự chân thành nhưng vô cùng sắc
sảo
- Điệp từ "Con sẽ" (4lần)
-> diễn tả nỗi khổ tâm của người cha trước nỗi lầm
của người con
- Cặp từ: - con phải
- con hãy
- con đừng
=> thái độ kiên quyết và nghiêm khắc
*GV: Ngoài những lời lẽ rất nghiêm khắc, có
lúc giọng trở nên tâm tình, thủ thỉ, tha thiết, trìu
Trang 8mến khiến cho lời giáo huấn thấm sâu vào tâm
hồn con một cách nhẹ nhàng
?) Việt người bố "để ý" thấy con "thốt ra 1 lời
thiếu lễ độ chứng tỏ điều gì?
- Người bố luôn quan tâm đến mọi hành vi, cử
chỉ của con, dù rất nhỏ để uốn nắn ngay
*GV: Nhân dân ta có câu "Dạy con từ thở còn
thơ" quả không sai May mắn thay EnriCô đã
có 1 người cha như vậy
?) Em hãy nêu nhận xét, đánh giá của em về bố
của EnriCô
- 2 HS -> GV chốt ý -> Ghi
*GV chuyển ý
?) Qua văn bản, em thấy mẹ của Enricoo là
người như thế nào? Chi tiết nào chứng tỏ điều
đó?
- Là người mẹ rất mực yêu thương con, hi sinh
hết thảy vì con
+ Mẹ "Thức suốt đêm' săn sóc con
+ Lo âu, đau đớn "khóc nức nở" lúc con ốm
+ Sẵn sàng bỏ 1 năm hạnh phúc để tránh cho con 1 giờ
đau đớn
+ Đi ăn xin để nuôi con
*GV: Cũng như bất kì bà mẹ nào khác trên
đời,, mẹ của Enricô luôn luôn giành cho con
tình thương yêu mênh mông, đức hi sinh cao cả
?) Qua bức thư, em thấy thái độ của En-ri-co
như thế nào? Chứng tỏ điều gì?
- Xúc động vô cùng -> thành thật nhận lỗi và
sửa chữa -> là hành động dũng cảm và đáng
trân trọng
?) Hãy đọc đoạn văn thể hiện vai trò lớn lao
của người mẹ đối với con?
Hoạt động 3
?Văn bản mẹ tôi có nghĩa gì đối với chúng ta?
- 2 HS đọc -> GV chốt ý - >1 HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4
?)Tại sao ngừơi bố không trực tiếp nói với con
mà lại viết thư?
- Thể hiện sự tôn trọng riêng tư, kín đáo, tế nhị
-> đọc rồi -> thấm thía
- Người bố thương yêu con nên rất ân cần và nghiêm khắc trước lỗi lầm của con
2.2 Hình ảnh người mẹ
- Người mẹ yêu con vô bờ
III Tổng kết
*Tác giả dùng hình thức viết
thư, người cha có điều kiện vừa dạy bảo vừa tâm tình với con một cách tỉ mỉ, cặn kẽ, đầy đủ khiến con cảm nhận được tình cảm cha mẹ dành cho con cái
và con cái dành cho cha mẹ là tình cảm thiêng liêng cao cả Con cái không có quyền hư đốn chà đạp lên tình cảm đó
* Ghi nhớ: SGK(12)
IV Luyện tập
* Ghi nhớ 1
Đọc thêm: SGK(12)
Trang 9IV Củng cố : Giáo viên chốt lại kiến thức cơ bản
V Hướng dẫn về nhà
- Học bài, làm bài tập 2/12
- Soạn: Cuộc chia tay
E Rút kinh nghiệm
………
Soạn : 16-8-2009
Giảng: 19-8-2009
Tiết 3 Tiếng việt
từ ghép
A Mục tiêu
- Kiến thức: Giúp HS nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và
từ ghép đẳng lập Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép
- Kĩ năng: Nhận biết và sử dụng từ ghép
- Thái độ: Tích hợp với hai văn bản đã học để thấy được tác dụng của từ ghép trong
văn bản viết,
B.Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, sơ đồ cấu tạo từ (bảng phụ)
C Phương pháp
- Phát vấn câu hỏi, thảo luận, phiếu học tập
D Tiến trình giờ dạy
I- ổn định tổ chức (1’)
II- Kiểm tra bài cũ (5’): Kiểm tra SGK, VBT, vở ghi
III- Bài mới
* Giới thiệu bài: GV đưa ra sơ đồ câm => HS điền
Từ
Từ đơn Từ phức
Từ ghép Từ láy
Trang 10Hoạt động của thày và trò
Hoạt động 1
?) Hãy nhắc lại thế nào là từ ghép?
- Là những từ phức được tạo ra bằng
cách ghép các tiếng có quan hệ với
nhau về nghĩa
*GV treo bảng phụ (NL13) -> 2 HS
đọc NL
?) Theo em 2 từ "Bà ngoại" và "thơm
phức" tiếng nào là chính? Tiếng nào là
phụ?Nhận xét gì về trật tự các tiếng?
(so sánh từ HN) tiếng phụ bổ sung ý
nghĩa cho tiếng chính
?) Hãy thử so sánh nghĩa của 2 từ "bà
nội" "bà ngoại"?
- Nét chung cùng chỉ về bà ( ) nhưng
khác nhau về nghĩa nhờ tiếng phụ nội,
ngoại
?) Các tiếng phụ trong từ ghép "quần
áo", "trầm bổng" có phân ra tiếng
chính, tiếng phụ không?
-Không -> bình đẳng về mặt ngữ pháp
?) Thử tìm điểm giống nhau và khác
nhau của 2 loại từ ghép trên? - Giống:
cùng là từ ghép
- Khác: - ghép đẳng lập
- ghép chính phụ
Hoạt động 2
?) Hãy so sánh nghĩa của từ bà ngoại
với nghĩa từ "bà"? Từ "Thơm phức" với
từ "thơm"?
?) Từ các NL trên, em nhận xét gì về
nghĩa
của từ ghép chính phụ? - 2 HS phát
biểu
* HS đọc NL 2(14) ở bảng phụ
?) So sánh nghĩa của từ "quần áo",
"trầm bổng" với nghĩa của mỗi tiếng?
Nhận xét?
- >2 HS đọc ghi nhớ 1+2 (14)
Nội dung bài giảng
I Các loại từ ghép
1.Ví dụ (SGK) 2.Nhận xét:
- 2 loại
- Từ ghép chính C - P
- Từ ghép đẳng lập
II Nghĩa của từ ghép
1.Ví dụ:(SGK) 2.Nhận xét:
+ Nghĩa của từ ghép CP có tính chất phân nghĩa
+ Nghĩa của từ ghép đẳng lập
có tính chất hợp nghĩa
3 Ghi nhớ1+ 2: SGK (14)
Hoạt động 3
- HS làm việc cá nhân
2 HS lên bảng làm
III Luyện tập
1 BT 1 (15)
- Từ ghép CP: lâu đời, xanh ngắt, nhà