Nghe tiÕng sø gi¸o viªn b×nh thªm giả Thánh Gióng nói được ngay đó là lòng yêu nước, ý chí bảo vệ Tổ quốc, tiếng nói đầu tiên là tiếng nói yêu nước ý chí đánh giặc cứu nước tạo cho ngườ[r]
Trang 1III- Ghi nhớ:
Giáo viên gọi học sinh đọc
IV – Luyện tập:
? ở quê em ngày Tết thường làm
BCBG như thế nào?
-( học sinh thảo luận nhóm )
Tìm những chi tiết mà em thích
nhất trong truyện Vì sao
? ý nghĩa của phong tục ngày Tết
nhân dân ta làm bánh chưng,
bánh giầy
- Thần mách bảo
- Vua nói với mọi người về hai loại bánh
- N.dân có câu: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ Cây nêu ngày Tết bánh chưng xanh”.
- Nhớ và biết ơn, tự hào về tổ tiên tỏ lòng thời kính đất trời Đề cao công việc nhà nông, giữ gìn truyền thống văn hóa, đậm đà bản sắc dân tộc
D- củng cố - hướng dẫn:
? Trong kho tàng truyện cổ dân gian Việt Nam em biết những truyện nào nhằm giải thích nguồn gốc sự vật
? Viết một đoạn văn ngắn PBCN của em về nhân vật Lang Liêu
? Kể diễn cảm truyện
? Soạn bài: Nghĩa của từ
Tiết 3 Từ và cấu tạo của từ tiếng việt
A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
B- chuẩn bị:
- Bảng phụ
c- tiến trình hoạt động:
Bước 1: ổn định tổ chức.
Bước 2: KTBC.
- Kể lại truyện Bánh chưng bánh giầy Nêu ý nghĩa của truyện.
Bước 3: Bài mới:
* Giới thiệu bài:
I – Từ là gì:
1- Ví dụ:
? Gọi học sinh đọc SGK - Thần dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi và
cách ăn ở
Trang 2Giáo viên: Trần Thị Thoa Năm học: 2012 - 20132
? Câu trên có bao nhiêu tiếng Vì
sao
? Có bao nhiêu từ Vì sao
? Đơn vị nào cấu tạo nên từ
? Từ “ trồng trọt” ; “chăn nuôi”
mỗi từ gồm mấy tiếng
? Từ dùng để làm gì
? Từ có cấu trúc ntn
? Trên từ là gì
GV tiếp tục cho học sinh nhận
xét ví dụ trên bảng phụ
? Không có từ có thể đặt câu
được không
? Khi nào một tiếng được coi là
một từ
- 12 tiếng (do các âm ghép lại).
- 9 từ (tiếng có nghĩa)
-> tiếng
- 2 tiếng -> có từ có 1 tiếng và có từ có 2 tiếng trở lên
- Dùng để đặt câu
- Từ là đơn vị nhỏ nhất dùng để đặt câu
- Cụm từ
VD: Nàng sinh ra một cái bọc trăm trứng nở
ra một trăm người con hồng hào, đẹp đẽ lạ thường
- Không
- Khi một tiếng có thể dùng để tạo câu
2- Ghi nhớ:
GV gọi học sinh đọc SGK trang 13
II – Từ đơn và từ phức:
1- Ví dụ:
? Tìm từ một tiếng và từ hai tiếng
trong VD sau
? Từ“ thiệt thòi” thuộc từ loại nào.
? Từ “ anh em” thuộc từ loại nào.
? Từ có 2 tiếng trở lên gọi là từ gì
? Khi nào xác định đó là từ ghép
? Khi nào xác định đó là từ láy
? Từ có một tiếng gọi là gì
? Đặt một câu có từ đơn, từ láy, từ
ghép
So với sanh em chàng thiệt thòi nhất
- Từ láy phụ âm đầu
- Từ ghép
- Từ phức
- Là từ do 2,3,4 tiếng ghép lại có một ý nghĩa chung
- Là từ do 2 hay nhiều tiếng láy tạo thành
- Từ đơn
2 -Ghi nhớ:
Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ:
- Từ gồm một tiếng -> đơn
hay nhiều tiếng -> phức
+ Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa gọi là
từ ghép
Kiểu cấu tạo từ Ví dụ
Từ đơn Từ, đây, nước, trong
Lop6.net
Trang 3? Gọi học sinh lên điền vào bảng
phân loại
+ Những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng gọi là từ láy
III- Luyện tập:
? Các từ ( ) thuộc kiểu cấu tạo từ
nào
Tìm các từ đồng nghĩa với nó
? Tìm các từ ghép chỉ quan hệ thân
thuộc
(GV chia học sinh theo nhóm)
? Điền những từ thích hợp vào chỗ
trống
GV chia học sinh làm 4 nhóm - mỗi
nhóm tìm một loại
- Nguồn gốc, con cháu -> từ ghép
- gốc gác, gốc tính, cội nguồn Bài tập 2:
Nhóm 1:
- Theo giới tính (nam, nữ): ông, bà, cha mẹ,
chú, thím, cậu, mợ
Nhóm 2:
- Theo bậc (trên dưới): cha - con, ông - cha,
anh - em, bác- cháu, chú - cháu, bà - cháu, mẹ
- con
Bài tập 3:
d- củng cố - hướng dẫn:
- GV hệ thống lại bài giảng
- Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm
- Phân biệt từ đơn - từ phức - từ ghép
- Làm các bài tập còn lại Việt một đoạn văn có sử dụng từ đơn, từ phức, từ láy
- Chuẩn bị tiết 4: Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt
Tiết 4
Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt
A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
B- chuẩn bị:
Nêu cách chế biến: bánh rán, bánh xốp
Nêu tên chất liệu: bánh nếp, bánh ngô
Nêu t/c bánh: bánh dẻo, bánh phồng
Nêu hình dáng: bánh gối, quấn thừng
Trang 4- Các loại văn bản khác nhau làm giáo cụ trực quan; giấy mời, hóa đơn.
c- tiến trình hoạt động:
Bước 1: ổn định tổ chức.
Bước 2: KTBC.
? Thế nào là từ đơn, từ phức
? Làm bài tập 4+5 SGK
Bước 3: Bài mới:
* Giới thiệu bài:
I - Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đạt.
1- Văn bản và mục đích giao tiếp:
? Trong đời sống muốn khen hay
chê một ai đó, muốn nêu ý kiến
đánh giá, bàn luận trình bày một
vấn đề nào đó ta phải dùng
phương tiện gì
? Người này truyền đạt tư tưởng
tình cảm đến người kia, nói
chuyện tâm sự với người kia đó là
quá trình gì?
Thế nào là giao tiếp
? Muốn trình bày một vấn đề là tư
tưởng tình cảm nguyện vọng một
cách đầy đủ, trọn vẹn cho một
người khác hiểu thấu đáo ta làm
ntn
? Thế nào là văn bản
? Vì sao nói truyền thuyết “Con
rồng cháu tiên” là một văn bản
? Gọi học sinh đọc câu ca dao:
“Ai ơi giữ cho chí bền
Dù ai”
Câu ca dao này được sáng tác và
- Phương tiện ngôn từ (dùng lời nói hoặc chữ viết).
- Quá trình giao tiếp
- Giao tiếp là hoạt động truyền đạt tiếp người tư tưởng tình cảm bằng phương tiện ngôn từ
- Trình bày có đầu, có đuôi, có chủ đề thống nhất , trọn vẹn, có liên kết mạch lạc và phương thức biểu đạt phù hợp -> văn bản
- Là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ
đề thống nhất, nội dung trọn vẹn, có liên kết mạch lạc, bố cục chặt chẽ, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp
- Trình bày có đầu có đuôi một sự việc, có nhân vật ->tự sự
Trang 5truyền miệng để làm gì.
? ý chí và lòng kiên định trong
cuộc sống có cần thiết không
? Hai câu 6 tiếng và 8 tiếng liên
kết với nhau ntn về luật thơ và về
ý
? Lời phát biểu trong lễ khai
giảng của các thầy cô giáo có
phải là một văn bản không
? Bức thư em viết cho bạn bè
người thân có phải là một văn bản
không
? Hãy kể thêm những văn bản
khác mà em biết
? Có sự khác biệt nào giữa các
văn bản nói trên
- Khuyên nhủ mọi người phải bền lòng vững chí, không hoang mang, giao động trong cuộc sống
- Có
+ Về luật: Tiếng cuối của câu 6 (bền) bắt vần
với tiếng thứ 6 của câu 8 (nền).
+ Về ý: cả hai câu đề tập trung vào một ý, không thay đổi ý chí
- Như vậy là câu ca dao đã biểu đạt trọn vẹn một ý và ta có thể xem đó là một văn bản
- Có vì : Nội dung đầy đủ, thống nhất có chủ
đề; phương thức biểu đạt phù hợp, chuỗi lời
- Có vì có thể thức, có chủ đề thông báo tình hình và quan tâm tới người nhận thư
- 1 mẫu quảng cáo sản phẩm
- Đơn xin phép nghỉ học
- Khác nhau về đối tượng giao tiếp, mục đích giao tiếp
- Văn bản có thể ngắn - có thể dài
=> Vậy xuất phát từ mục đích giao tiếp mà chúng ta có những cách nói, cách viết khác nhau, phải biết lựa chọn những phương tiện ngôn ngữ cho phù hợp để tương quan giữa người nói và người nghe cho nên mới hình thành nhiều kiểu văn bản khác nhau
2- Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản:
? Tùy theo mục đích giao tiếp cụ
thể mà ta sử dụng các kiểu văn
bản với các phương thức biểu đạt
phù hợp Có 6 kiểu văn bản
thường gặp với các phương thức
biểu đạt tương ứng Mỗi kiểu văn
bản có mục đích giao tiếp riêng
a- Tự sự: Trình bày diễn biến sự việc
b- Miêu tả: Tái hiện trạng thái sự vật, con người
c- Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm, cảm xúc
d- Nghệ thuật: Nêu ý kiến đánh giá bàn luận
đ- Thuyết minh: Giới thiệu đặc điểm, tính
Trang 6(Giáo viên ghi 6 kiểu văn bản lên
bảng phụ).
GV lấy một số ví dụ cụ thể
- Truyện BCBG (a).
- Câu tục ngữ:“Ăn quả cây” (d)
- Lời hướng dẫn sử dụng thuốc
(đ)
- Đơn từ báo cáo (e)
- Đoạn miêu tả học ở lớp 5 (b)
? Gọi học sinh đọc BT 1(T17)
cho biết kiểu văn bản
- Hai đội bóng thành phố
- Tường thuật diễn biến trận đấu
- Tả lại những pha bóng đẹp
- Giới thiệu quá trình thành lập và
thành tích hai đội
- Bày tỏ lòng yêu bóng đá
- Bác bỏ ý kém
(GV tổ chức cho học sinh thảo
luận theo nhóm)
chất e- Hành chính công vụ: Trình bày ý muốn quyết định nào đó thể hiện quyền hạn trách nhiệm giữa người với người
- Hành chính - công vụ
- Tự sự
- Miêu tả
- Thuyết minh
- Biểu cảm
- Nghị luận
II- Ghi nhớ: SGK - T17.
III- Luyện tập:
Gv gọi học sinh đọc BT 1
Chia học sinh theo nhóm
? Tại sao lại khẳng định câu cao
dao sau là một văn bản:
Gió mùa thu …………ngủ
Năm canh chày……… canh
Bài tập 1:
a- tự sự
b- miêu tả
c- nghị luận
d- biểu cảm
đ- thuyết minh
A- Có hình thức câu chữ rõ ràng
B- Có nội dung thông báo hoàn chỉnh
C- Có hình thức và nội dung thông báo hoàn chỉnh
D- Được in trong sách
D- Củng cố - hướng dẫn:
- Thế nào là giao tiếp? Văn bản?
Trang 7- Viết một đoạn văn(5 dòng) thuộc kiểu văn bản miêu tả.
- Làm các bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài “ Thánh Gióng”.
Tuần 2 Ngày soạn: 23 / 8/ 2011
Bài 2 - Tiết 5
Văn bản: TháNH gióng
(Truyền thuyết)
A.Mục tiờu cần đạt
1 Kiến thức
- Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện trong tỏc phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nước
- Những sự kiện, di tớch phản ỏnh lịch sử đấu tranh giữ nước của cha ụng ta được kể trong một tỏc phẩm truyền thuyết
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại
- Thực hiện thao tỏc phõn tớch một vài chi tiết nghệ thuật kỡ ảo trong văn bản
- Nắm bắt tỏc phẩm thụng qua hệ thống cỏc sự việc được kể theo trỡnh tự thời gian
3 Thỏi độ
- Yờu mến, tự hào về lịch sử đấu tranh chống ngoại xõm của cha ụng ta
B Chuẩn bị
1.Gv: SGK và SGV, tranh ảnh về Thỏnh Giúng
2 HS: SGK, vở ghi
C Tiến trỡnh hoạt động
Bước 1: ổn định tổ chức.
Bước 2: KTBC.
- Kể lại diễn cảm truyện, BC, BG
- Nêu ý nghĩa của truyện
- Em thích những chi tiết nào trong truyện
Bước 3: Bài mới:
* Giới thiệu bài:
I Giới thiệu chung:
? Truyện thuộc thể loại nào - Truyền thuyết.vừa có yếu tố thần thoại anh
hùng ca
- Truyện có nhiều dị bản, nhân dân còn kể
Trang 8? Truyện kể vào thời gian nào.
bằng thơ, vè
- Thời đại vua Hùng Vương thứ 6
II- Đọc - Hiểu văn bản:
1- Đọc: Chú thích
? Truyện nên đọc Gióng đọc ntn?
- GV gọi Học sinh đọc từng đoạn
nhận xét
? Yêu cầu học sinh chú ý các chú
thích: 1,2,4,6,10,11,13,18,19
Học sinh 1: Từ đầu- nằm đấy
Học sinh 2: Tiếp đến cứu nước
Học sinh 3: Còn lại
2 Bố cục.
? Truyện chia làm mấy phần nội
dung từng phần
4 phần:
P1: Từ đầu - nằm đấy: Gióng sinh ra -> 3T P2:Tiếp - cứu nước: Gióng xin đi đỏnh giặc P3: Tiếp- lên trời: Gióng đánh thắng giặc
P4: Còn lại: những di tích còn xót lại và nhân dân ta biết ơn Gióng
3 Phân tích:
?Truyện Thánh Gióng có những
nhân vật nào? Ai là nhân vật
chính?
- Cha mẹ Thánh Gióng, sứ giả, vua, Bà con dân làng
- Nhân vật chính là Gióng
a/ Sự ra đời kỳ lạ của Gióng.
Tìm những chi tiết có liên quan
đến sự ra đời của Gióng, sinh ra ở
đâu?
? Vậy sự ra đời của Gióng có bình
thường không
? Vậy tác giả dân gian đã dùng
BPNT gì để xây dựng nhân vật
? Yếu tố khác thường đó nhấn
mạnh điều gì về Gióng
- Làng Gióng
- Bà ra đồng thấy có một vết chân to liền đặt lên
ướm thử - về nhà bà thụ thai và 12 tháng sau sinh ra một cậu bé mặt mũi khôi ngô
- Thực tế không có như vậy sự ra đời của Gióng không bình thường mà khác thường
- Tưởng tượng yếu tố hoang đường kỳ ảo
- Gióng khác người bình thường, Gióng là thần
sẽ có sức mạnh như thần
b/ Tuổi thơ kỳ lạ
Trang 9? Những chi tiết nói về tuổi thơ
của Gióng
?Đến khi nào Gióng biết nói
Tiếng nói đầu tiên của Gióng có ý
nghĩa ntn?
( giáo viên bình thêm)
? Gióng là hình ảnh của ai
?Tại sao gióng lại yêu cầu ngựa
sắt, roi sắt
?Từ sau hôm gặp Sứ giả Thánh
Gióng có gì khác lạ
- ý nghĩa của chi tiết này?
Lên 3 không biết nói; cười;không biết đi; đặt
đâu nằm đấy
- Có giặc xâm phạm -> nghe loa của sứ giả, Gióng nói
“ Ông hãy này ”
-Tiếng giao của sứ giả là lời hiệu triệu của Vua Hùng , là tiếng nói của non sông Nghe tiếng sứ giả Thánh Gióng nói được ngay đó là lòng yêu nước, ý chí bảo vệ Tổ quốc, tiếng nói đầu tiên là tiếng nói yêu nước ý chí đánh giặc cứu nước tạo cho người anh hùng có những khả năng hành
động khác thường kì lạ
-Hình ảnh của nhân dân lúc bình thường thì nhân dân âm thầm lặng lẽ như Gióng 3 năm không nói không cười Nhưng khi Tổ quốc lâm
nguy thì họ xung phong sẵn sàng xung trận
- Người anh hùng đánh gặc không thể chỉ có ý chí quyết tâm , không chỉ đánh giặc bằng tay không mà phải có vũ khí -> đây là thời đại đồ sắt trong lịch sử nước ta., dân tộc ta biết dùng sắt tạo vũ khí
- Lớn nhanh như thổi
- Bà con làng xóm vui lòng góp gạo nuôi Gióng
và ai cũng mong chú giặc gặc cứu nước
- Gióng lớn lên bằng thức ăn, đồ mặc của nhân dân sức mạnh của Gióng được nuôi dưỡng từ cái bình dị Gióng đã trở thành con người của mọi người chính nhân dân đã bồi đắp hun đúc lên sức mạnh của người anh hùng truyền cho người anh hùng sức mạnh để chiến thắng
c/ Thánh Gióng ra trận đánh giặc
? Khi giặc đến chân núi Trâu
Gióng có điều gì thay đổi
? Em hiểu : lẫm liệt là ntn.
? Sự lớn nhanh như vậy có ý
- Chú bé vùng dậy vươn vai một cái bỗng biến thành tráng sỹ: Mình cao hơn trượng oai phong lẫm liệt
- Hùng dũng, oai nghiêm
- Để đủ sức đáp ứng với nhiệm vụ đánh giặc của
Trang 10nghĩa gì.
Đời sống thực có như vậy không?
- GV liên hệ thêm quan niệm
người anh hùng thần trụ trời, Sơn
Tinh? Kể lại quá trình đánh giặc
của Thánh Gióng
? Em có nhận xét gì về vũ khí mà
Gióng dùng để đánh giặc
mình -> sức mạnh phi thường
- Nét độc đáo của trí tưởng tượng là lòng yêu nước ở đây là: Hôm qua thời bình còn bé nhỏ, hôm nay đất nước có giặc thì cao lớn muôn trượng, dường như nhiệm vụ càng nặng nề bao nhiêu thì càng cao lớn bấy nhiêu
- Ngựa sắt: Phương tiện vũ khí bằng kim loại
- Tre : Vũ khí thông thường, thô sơ, đây là sự kết hợp tự nhiên và khéo léo của cha ông ta chống kẻ thù, Gióng đánh thắng giặc không những bằng vũ khí mà còn bằng cả cây cỏ của nhân dân ta Bằng những gì có thể giết chết
được giặc
-> Gióng là người anh hùng sinh ra từ nhân dân, nhân dân nuôi dưỡng sức mạnh và ý chí, kết hợp chi tiết kỳ ảo, đời thường khiến cho người anh hùng gần gũi với chúng ta
d/ Thánh Gióng sống mãi với chúng ta.
? Sau khi Gióng đánh thắng giặc
Gióng đã làm gì Điều đó có ý
nghĩa gì?
?Chi tiết nào khiến ta tin truyện
có thật
? Nêu ý nghĩa của hình tượng
Thánh Gióng
- Cởi áo giáp sắt cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời
- Chi tiết hoang đường kỳ ảo Gióng ra đời phi thường thì ra đi phi thường phù hợp với tâm nguyện của nhân dân nên nó sống mãi trong lòng của nhân dân
- Người con yêu nước đã hoàn thành nhiệm
vụ ra đi một cách thanh thản, vô tư không nghĩ đến công danh địa vị cho riêng mình
- Sự quý trọng của nhân dân ta với Gióng luôn giữ mãi hình ảnh người anh hùng nên để chú trở về với cõi vô biên bất tử
- Di tích còn sót lại: những khóm tre đằng ngà làng cháy và đền thờ ở làng Phù Đổng
- Là hình tượng tiêu biểu rực rỡ của người anh Hùng đánh giặc giữ nước trong VHVN nói chung, VHTG nói riêng Đây là hình