Tõ hình ảnh tương phản giữa cuộc sống hạnh phúc và tốt đẹp của Thạch Sanh víi kÕt côc thª th¶m cña Lý Th«ng, ¸nh s¸ng cña c«ng lý nh©n dân đã được thắp lên, rực rỡ và bất diệt: Thiện nhấ[r]
Trang 1Tuần 6 - Bài 6: Văn bản
Thạch Sanh
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện Thạch Sanh và một số đặc điểm tiêu biểu của kiểu nhân vật người dũng sỹ
- Kể lại được truyện
B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
I Kiểm tra bài cũ:
- Kể lại truyện Sọ Dừa Chi tiết nào trong truyện em thấy thú vị hơn cả? Vì sao?
- Nêu ý nghĩa của truyện Sọ Dừa Truyện cổ tích là thể loại truyện dân gian có đặc điểm gì?
II Bài mới:
1 Giới thiệu bài: Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ có viết:
“Tôi yêu truyện cổ nước tôi Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa”
Đến với những câu chuyện cổ tích có tuổi đời cùng với lịch sử dân tộc, chúng ta không khỏi thấy hấp dẫn lôi cuốn bởi chúng không chỉ mang đến cho người nghe những sự việc thú
vị, đưa người nghe vào thế giới thần tiên, kỳ diệu, gắn liền với thời thơ ấu một đi không trở lại của loài người, mà đáng quý là mỗi câu chuyện ấy còn gieo trồng và gìn giữ trong chúng ta niềm tin mãnh liệt vào sự tất thắng của điều thiện, của lẽ phải và biết sống yêu thương, nhân ái, chan hoà Trong kho tàng giàu có của thể loại truyện cổ tích Việt Nam, Thạch Sanh là một truyện kể đặc sắc, mang đầy đủ những vẻ đẹp về nội dung tư tưởng và nghệ thuật Cuộc đời và chiến công của chàng dũng sỹ Thạch Sanh đã làm xúc động, say mê nhiều thế hệ người Việt Vì sao câu chuyện lại có được sức sống lâu bền đến thế, hôm nay cô trò chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu cụ thể văn bản Thạch Sanh
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động.
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu chú thích:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nôi dung cần đạt
Gọi HS đọc văn bản theo
bốn phần, sau đó nhận xét
ngắn gọn về cách đọc
Khi hướng dẫn học sinh
tìm hiểu chú thích, GV cần
chú ý nhiều hơn các chú
thích: 4,6,7,8,10,12, 14,
- HS đọc Các em khác nhận xét về cách đọc của bạn
Có thể nêu ngắn gọn nội dung mỗi
đoạn
I Đọc- chú thích
Đoạn 1: từ đầu……phép thần thông
Đoạn 2: tiếp………làm Quận công
Đoạn 3: tiếp ……
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản:
Tìm hiểu sơ bộ về tác phẩm:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nôi dung cần đạt
* Câu chuyện được kể
gồm có những sự việc
chính nào? Em hãy nêu
HS nêu lên được các
sự việc Các em khác nhận xét và bổ sung
- Thạch Sanh là con trai Ngọc Hoàng
đầu thai xuống trần làm con trong gia
đình nghèo mà tốt bụng, sau sống
Trang 2lên những sự việc ấy theo
trình tự?
( Có thể cho các em lựa
chọn các sự việc chính
trong chuỗi các sự việc
được đưa ra ở bài tập nhỏ)
* Vậy, nhân vật chính
trong truyện là ai? Có thể
gọi Thạch Sanh là nhân
vật chính diện đựơc
không? Vì sao? Vậy ai sẽ
là nhân vật phản diện?
* Như vậy, qua chuỗi sự
việc chính và các nhân vật
trong truyện, chúng ta có
thể xếp Thạch Sanh vào
loại truyện cổ tích nào?
Nhân vật dũng sỹ là kiểu
nhân vật khá phổ biến của
truyện cổ tích Vậy, nhân
vật Thạch Sanh được
nhân dân xây dựng có gì
chung và có gì đặc sắc so
với những nhân vật dũng
sỹ ta thường gặp trong
câu chuyện khác, chúng
ta sẽ cùng đi vào tìm hiểu
nhân vật này.
thêm cho bạn
- HS trả lời câu hỏi
- Kiểu truyện cổ tích
kể về cuộc đời và chiến công của nhân vật dũng sỹ
trong cảnh mồ côi
- Thạch Sanh gặp Lý Thông, kết nghĩa anh em, nhận đi canh miếu thần thay
Lý Thông
- Thạch Sanh giết chằn tinh, bị Lý Thông lừa cướp mất công
-Thạch Sanh giết đại bàng, cứu công chúa
- Thạch Sanh bị lấp đưới hang, cứu con trai vua Thuỷ Tề, được tặng cây
đàn
- Thạch Sanh bị vu oan, bỏ ngục Sau
được giải oan, lấy công chúa
- Thạch Sanh đánh tan quân 18 nước chư hầu
- Thạch Sanh được nối ngôi vua
* Nhân vật:
- Nhân vật chính, chính diện: Thạch Sanh
- Nhân vật phản diện: mẹ con Lý Thông
-
Hoạt động 3: Tìm hiểu nhân vật Thạch Sanh.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
HS đọc phần đầu của
câu chuyện Đoạn văn
này có nội dung gì?
* Giới thiệu nhân vật
Thạch Sanh ở những
- Giới thiệu về nhân vật Thạch Sanh
- Sự ra đời và hoàn cảnh sống
II Tìm hiểu truyện
1 Nhân vật Thạch Sanh.
a Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh.
+ Sự bình thường:
Trang 3đặc điểm nào?
* Em hãy chỉ ra sự bình
thường và khác thường
trong sự ra đời của nhân
vật?
* Kể về sự ra đời có
những nét vừa bình
thường vừa rất khác
thường như vậy, nhân
dân ta muốn thể hiện
điều gì?
*Em học tập được gì từ
cách kể khi giới thiệu
nhân vật của tác giả dân
gian?
Chuyển ý: Hội tụ trong
mình những khả năng
và sức mạnh khác
thường đến phi thường,
Thạch Sanh đã sử dụng
chúng trong những tình
huống đầy khó khăn và
thử thách của cuộc sống
ra sao, chúng ta sẽ cùng
tìm hiểu phần kể về các
+ Sự bình thường:
- là con của một gia đình nông dân nghèo, tốt bụng
- Sống trong cảnh mồ côi, nghèo khổ, kiếm củi nuôi thân
+ Sự khác thường:
- Thạch Sanh là thái tử của Ngọc Hoàng được vua cha phái xuống đầu thai
- Bà mẹ mang thai trong nhiều năm mới sinh ra Thạch Sanh
- Thạch Sanh được thiên thần dạy bảo cho đủ các môn võ nghệ và mọi phép thần thông
- Tô đậm tính chất kỳ lạ của nhân vật lý tưởng
- Làm tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện
HS nhận ra được muốn giới thiệu nhân vật cần chọn được những chi tiết để không chỉ kể
về nhân vật ấy mà còn tạo nên
sự chú ý, có sức lôi cuốn với người đọc
=> Thạch Sanh là con của người dân thường, cuộc đời và
số phận rất gần gũi với nhân dân Lớn lên trong cảnh mồ côi nghèo khổ, lấy lao động làm nguồn sống chính đáng, Thạch Sanh còn là nhân vật tiêu biểu mang trong mình những đặc
điểm có tính phổ biến của các nhân vật chính diện trong truyện cổ tích thần kỳ, nó khiến Thạch Sanh được xếp vào hàng những nhân vật cổ tích đích thực của Việt Nam và thế giới
+ Sự khác thường:
=> Thạch Sanh là người có xuất thân cao quý, mang những
vẻ đẹp kỳ lạ khác thường, vì vậy là nhân vật hội tụ những vẻ
đẹp lý tưởng theo quan niệm của nhân dân Điều đó, chứng
tỏ Thạch Sanh còn có cả những tính chất của nhân vật thần thoại và truyền thuyết anh hùng.
Như vậy, Thạch Sanh là nhân vật lý tưởng, mang trong mình những phẩm chất và vẻ đẹp tiêu biểu cho nhân dân Sự kết hợp giữa cái bình thường và cái phi thường, giữa sự dân dã
và sự cao quý, giưã nghề nghiệp đốn củi của người bình dân áo vải với tài năng kiệt xuất có được từ thần thánh…đã tăng sức hấp dẫn của câu chuyện và thể hiện một quan niệm hồn nhiên của nhân dân: Nhân vật ra đời và lớn lên kỳ lạ như vậy tất sẽ lập nên chiến công lớn lao, hiển hách
Đồng thời, những con người bình thường cũng có thể có những khả năng, phẩm chất
đẹp đẽ, khác thường.
Trang 4sự việc của câu chuyện
Đọc thầm đoạn văn bản
tiếp theo, em hãy kể
tóm tắt những sự việc
chính đã xảy ra với
nhân vật Thạch Sanh?
Có thể gọi những sự
việc đã xảy ra với nhân
vật là gì?
* Thạch Sanh đã vượt
qua những thử thách ấy
bằng cách nào, dựa vào
sức mạnh nào?
* Qua những lần đối
mặt với thử thách và
chiến thắng,Thạch Sanh
đã bộc lộ những phẩm
chất đáng quý như thế
nào?
* Theo ý hiểu của em,
vì sao nhân dân lại xây
dựng một nhân vật kết
tinh nhiều phẩm chất
HS tóm tắt được những sự việc chính
- Những thử thách trong cuộc sống
- Nhờ tài năng và sức khoẻ vô
địch
- Nhờ sự can đảm, kiên cường, dám đối mặt với thách thức
- Nhờ sự hỗ trợ của các phương tiện thần kỳ
- Nhờ mục đích chiến đấu của chàng luôn sáng ngời chính nghĩa: Diệt trừ yêu quái, cứu người bị nạn, bảo vệ đất nước
+ Tâm hồn thật thà chất phác
+ Sức khoẻ và tài năng vô
địch
+ Lòng nhân đạo và yêu hoà bình
Thạch Sanh tiêu biểu cho những phẩm chất đáng quý,
đáng tự hào nhất của nhân dân lao động, nhân dân đã gửi vào
b Những thử thách đối với nhân vật Thạch Sanh.
+ Bị mẹ con Lý Thông lừa đi canh miếu thần thế mạng Thạch Sanh tiêu diệt chằn tinh + Xuống hang diệt đại bàng, cứu công chúa, bị Lý Thông lấp cửa hang
+ Gặp và cứu thái tử con vua Thuỷ Tề, được tặng cây đàn, trở về gốc đa sinh sống
+ Bị hồn chằn tinh và đại bàng hãm hại, phải chịu cảnh sống trong ngục tối
+ Dùng cây đàn thần để rửa oan, vạch mặt mẹ con Lý Thông, lấy công chúa làm vợ + Dùng tiếng đàn và niêu cơm thần để thuyết phục được binh lính của 18 nước chư hầu bỏ ý
định xâm lược
Thật thà chất phác.
Sức khoẻ vô địch, tài năng phi thường
Dũng cảm vô song.
Giàu lòng nhân ái, vị tha, yêu chuộng hoà bình.
Trang 5đẹp đẽ như thế? (Thái
độ của nhân dân, niềm
tự hào của nhân dân về
những phẩm chất có
ngay trong tầng lớp
bình dân của mình)
* Như vậy, nhân vật
Thạch Sanh thuộc kiểu
nhân vật cổ tích nào?
* Mang trong mình
những phẩm chất tốt
đẹp nhất, thực hiện
những hành động chính
nghĩa, cao cả, vậy nhân
vật Thạch Sanh còn
được xếp vào loại nhân
vật nào trong văn tự sự?
trong một Thạch Sanh tất cả
những phẩm chất mà họ có hoặc muốn có, những khát vọng mà họ ấp ủ đối với cuộc
đời
- Nhân vật dũng sỹ
- Nhân vật chính diện
=> Là nhân vật dũng sỹ, cũng
đồng thời là nhân vật chính diện, đặt bên cạnh những nhân vật khác trong các truyện cổ tích quen thuộc của dân tộc có
sự độc đáo và tiêu biểu về trí tuệ hay tâm hồn, về phẩm hạnh hay tài năng… cho con người Việt Nam, Thạch Sanh có thể nói là nhân vật đẹp nhất, tiêu biểu và hoàn hảo nhất.
Hoạt động 4: Tìm hiểu nhân vật mẹ con Lý Thông:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Sẽ là thiếu sót nếu nói nhiều
đến Thạch Sanh mà ta không
chú ý đến quan hệ của chàng
với những nhân vật khác Là
một dũng sỹ quả cảm, hiên
ngang, Thạch Sanh phải đối
mặt với rất nhiều thách thức
do kẻ thù bày đặt Trong số
những kẻ thù ấy, ai là kẻ thù
chủ yếu, nguy hiểm và lâu dài
nhất của Thạch Sanh? Nhân
vật này có những đặc điểm
tính cách như thế nào so với
Thạch Sanh? Em hãy tìm
những chi tiết cho thấy điều
đó?
Vậy, nếu Thạch Sanh là nhân
vật chính diện thì Lý Thông
thuộc loại nhân vật gì của văn
tự sự? Vì sao?
* Trong truyện cổ tích Việt
Nam, em còn biết thêm những
nhân vật phản diện nào nữa?
- Mẹ con Lý Thông: hoàn toàn trái ngược tính cách với Thạch Sanh: Kết nghĩa anh
em chỉ để lợi dụng bóc lột sức lao động; lừa gạt Thạch Sanh đi thế mạng cho mình;
cướp công của Thạch Sanh không chỉ một lần, thậm chí sẵn sàng đẩy chàng đến chỗ chết mà không mảy may
động lòng… => xảo trá, độc
ác, tham lam, ích kỷ…
- Nhân vật phản diện
Là nhân vật gây ra những hành động, việc làm xấu xa, tâm địa độc ác, thường bị mọi người khinh ghét, nguyền rủa…
- Cám (Tấm Cám); Người anh (Cây khế); hai cô chị (Sọ Dừa)…
Mẹ con Lý Thông:
xảo trá, tham lam, ích kỷ,
độc ác…
=> Nhân vật phản diện.
Lý Thông đối lập với Thạch Sanh một cách toàn diện và sâu sắc đó là sự
đối lập giữa Thiện và ác, giữa lao động và bóc lột, giữa thật thà và xảo trá, giữa vị tha và vị kỷ, giữa anh hùng và hèn hạ, giữa cao thượng và thấp hèn Truyện cổ tích Việt nam
có khá nhiều những nhân vật tham lam , độc ác nhưng xét về mức độ tham lam đến tàn nhẫn, xảo quyệt, bất chấp mọi thủ đoạn thì không nhân vật nào sánh được với Lý Thông
Trang 6* Những nhân vật phản diện
có vai trò gì trong truyện? Có
quan hệ ra sao với nhân vật
chính?
- Thúc đẩy diễn biến của cốt truyện
- Tạo cho câu chuyện có thêm kịch tính, tăng sức lôi cuốn hấp dẫn đối với người nghe
- Thể hiện tình cảm, thái độ bất bình, căm ghét của nhân dân ta đối với cái ác, cái xấu
=> Đối lập gay gắt với nhân vật chính về tính cách, tâm hồn, phẩm chất như nước với lưả, như bóng tối với ánh sáng Đây là đặc điểm xây dựng nhân vật của truyện cổ tích
* Gây ra những tội ác tày
đình, mẹ con Lý Thông đã
nhận được kết cục ra sao? Kết
cục ấy nói lên điều gì?
- Sét đánh chết, hoá kiếp thành bọ hung
- Kẻ ác sẽ bị trừng trị
- Thiện > ác
GV: Kẻ gieo gió ắt có ngày gặp bão, mẹ con Lý Thông đã nhận được kết cục xứng đáng với những gì mà chúng đã gây ra Từ
sự hoá kiếp thảm hại và nhục nhã đó, đặt bên cạnh cuộc sống hạnh phúc của Thạch Sanh cùng công chúa Quỳnh Nga, một chân lý sống của nhân dân đã được biểu dương, khẳng định: Cái Thiện dù sao đi nữa cuối cùng vẫn chiến thắng cái ác, ở hiền tất sẽ gặp lành, và như thế cuộc sống bao giờ cũng rất công bằng với con người
Hoạt động 5: Tìm hiểu những chi tiết thần kỳ và rút ra ý nghĩa của truyện:
Hoạt động của thày Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
* Cũng giống như truyền
thuyết, truyện cổ tích có các
yếu tố thần kỳ, kỳ ảo Chúng
không chỉ đóng vai trò giúp
cho sự ra đời và trưởng thành
của nhân vật chính được khác
thường, kỳ diệu mà còn là lực
lượng hỗ trợ nhân vật, giúp họ
vượt lên mọi khó khăn, chiến
thắng mọi thách thức Trong
- Cung tên vàng:
đem đến sức mạnh lớn lao cho Thạch Sanh, giúp chàng
có thể tiêu diệt đại bàng,cứu công chúa, tìm cứu cả
đựơc con trai vua Thuỷ Tề
- Tiếng đàn Thạch
- Tiếng đàn Thạch Sanh: Tiếng đàn
Thạch Sanh vang lên trong câu chuyện này vô cùng kỳ diệu, bởi nó không chỉ là tiếng đàn giải oan, mang đến hạnh phúc cá nhân mà còn
là tiếng ca công lý, tiếng đàn hoà bình Như thế, tiếng đàn của Thạch Sanh là âm thanh khẳng định và biểu dương công lý, là khúc nhạc của hạnh phúc lưá đôi đồng thời là tiếng
Trang 7truyện Thạch Sanh, đó là
những chi tiết nào?
GV giao việc cho các em mỗi
tổ, thảo luận để tìm ra một chi
tiết thần kỳ thú vị nhất, ý
nghĩa nhất
HS có thể nêu: cung tên vàng,
cây đàn thần, niêu cơm ăn
mãi không vơi
Sau khi thảo luận, GV chốt lại
các ý chính, tập trung ở hai
chi tiết: cây đàn và niêu cơm
Sanh:
Tiếng đàn giúp Thạch Sanh minh oan cho mình, trả
thù đực kẻ ác, tìm
được hạnh phúc cùng nàng công chuá Sau này nó còn giúp chàng dễ dàng chiến thắng
được quan xâm lược không tốn một mũi tên hòn
đạn nào Như vậy, tiếng đàn của Thạch Sanh; là tiếng đàn hát ca chính nghĩa và sự chiến thắng của cái thiện, là tiếng
đàn của lòng yêu chuộng hoà bình
ca của lòng yêu chuộng hoà bình, là
vũ khí đặc biệt để cảm hoá kẻ thù, thu phục nhân tâm Đó là tiếng đàn hoà bình và nhân văn nhân ái , tiếng nói của công lý chính nghĩa
Từ những tìm hiểu về nhân
vật, chúng ta thấy ở nhân vật
Thạch Sanh, cái bình dị với
cái phi thường, sức người và
sức thần kết hợp một cách hài
hoà, chặt chẽ
Với rìu sắt và cung tên vàng,
Thạch Sanh là một dũng sỹ
trong đấu tranh diệt trừ ác
thú Với cây đàn thần, Thạch
Sanh lại được tác giả dân gian
xây dựng như một nghệ sỹ
anh hùng trong đấu tranh xã
hội cho cuộc sống yên vui,
cho tình yêu và lẽ phải Người
anh hùng, người nghệ sỹ dân
gian thật thà trung hậu, dũng
cảm và nhân ái, khoẻ mạnh
và tài hoa đã lập nên những
- Chi tiết niêu cơm thần:
Thạch Sanh mời quân sỹ các nước chư hầu ăn mãi cũng không hết khiến chúng đi từ thái độ khinh thường, chế nhạo
đến sự ngạc nhiên, khâm phục=>
chứng tỏ thêm tài năng của Thạch Sanh
- Niêu cơm tượng trưng cho lòng nhân đạo, tư tưởng yêu chuộng hoà bình của nhân dân ta
- Niêu cơm thần:
Vật ban phát thức ăn vô tận cũng không phải là một chi tiết hiếm gặp trong truyện cổ thế giới: cái túi, cái giỏ, cái đĩa, cái khăn….Chúng đều mang ý nghĩa riêng Trong truyện Thạch Sanh, niêu cơm ấy vừa chứng
tỏ khả năng vô tận của Thạch Sanh, vừa cho thấy nét đẹp trong lối sống của con người Việt Nam: nhân ái, vị tha, mến chuộng hoà bình, đó vốn là
truyền thống của một dân tộc: “ Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”.
Chính bởi vẻ đẹp hoàn hảo của nhân vật mà Thạch Sanh trở thành một hình tượng nghệ thuật có sức hấp dẫn trong cả văn học viết hiện đại Thạch Sanh đã hoá thân vào anh bộ đội Cụ Hồ-“những Thạch Sanh của thế kỷ 20- Một dây ná, một cây chông cũng tiến công giặc Mỹ” trong thơ Tố Hữu, hơn thế còn được nâng lên thành một biẻu tượng đầy tự hào cho một dân tộc: “Sống hiên ngang ,mà nhân ái chan hoà”
Trang 8chiến công vĩ đại, phi thường,
vì lẽ phải và chính nghĩa
Thạch Sanh là biểu tượng
tuyệt đẹp của con người Việt
Nam trong cuộc sống lao
dộng và chiến đấu, trong tình
yêu và hạnh phúc gia đình
Với những phẩm chất như
thế, Thạch Sanh đã được nhận
“phần thưởng” xứng đáng như
thế nào?
Kết thúc câu chuyện gợi cho
em những suy nghĩ gì về thái
độ và tình cảm của nhân dân,
về những ý nghĩa sâu xa mà
nhân dân muốn gửi gắm trong
câu chuyện?
- Kết hôn cùng công chúa, được lên ngôi vua, trị vì
đất nước
Đó là những gì mà chàng dũng
sỹ xứng đáng
được hưởng sau tất cả những gian nan, thử thách của cuộc sống Lòng
vị tha của người anh hùng đã khiến chàng tha bổng cho hai mẹ con Lý thông, nhưng sự trừng phạt của công lý đã không buông tha cho chúng Sự hoá
kiếp thành bọ hung đời đời sống trong dơ bẩn là kết cục tất yếu của những kẻ tham lam tàn ác, mất
hết tính người
Đây là một kết thúc có hậu, một đặc
điểm cơ bản của truyện cổ tích Từ hình ảnh tương phản giữa cuộc sống hạnh phúc và tốt đẹp của Thạch Sanh với kết cục thê thảm của Lý Thông, ánh sáng của công lý nhân dân đã được thắp lên, rực rỡ và bất diệt: Thiện nhất định thắng ác, cái tốt nhất định thắng xấu và ước mơ hồn nhiên trong sáng của nhân dân, những ước mơ không được thực hiện trong xã hội có phân chia giai cấp,
đã được hiện thực hoá trong những câu chuyện cổ tích giàu tính nhân văn, những câu chuyện gieo trồng tính thiện và niềm tin, niềm lạc quan cho mọi thế hệ người đọc người nghe.
Hoạt động 5: Hướng dẫn ghi nhớ:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
GV chốt lại bài bằng các câu hỏi:
* Câu chuyện hôm nay chúng ta tìm hiểu
kể về nhân vật nào, có những chiến công
gì?
* Qua nhân vật và các sự việc đó, tác giả
dân gian muốn thể hiện những mơ ước và
suy nghĩ gì?
HS nêu lên các ý nghĩa GV cho các em
đọc ghi nhớ
Ghi nhớ: (SGK t67):
Thạch Sanh là truyện cổ tích về người dũng
sỹ diệt chằn tinh, diệt đại bàng cứu người bị hại, vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa và chống quân xâm lược Truyện thể hiện ước mơ, niềm tin về
đạo đức, công lý xã hội và lý tưởng nhân đạo yêu chuộng hoà bình của nhân dân ta Truyện
có nhiều chi tiết tưởng tượng thần kỳ độc đáo và giàu ý nghĩa (Sự ra đời và lớn lên kỳ lạ của Thạch Sanh, cung tên vàng, niêu cơm thần…).
Hoạt động 6: Luyện tập: (Tuỳ vào thời gian của tiết học).
1 Vẽ tranh
2 Kể truyện
Trang 9Hoạt động 7: Hướng dẫn về nhà:
- Kể diễn cảm lại truyện cho gia đình nghe Nêu được nội dung bài học
Bài tập trắc nghiệm nhỏ
Bài số1: đánh dấu (X) vào câu văn nêu sự việc chính xảy ra với Thạch Sanh :
1 Bị mẹ con Lý Thông lừa đi canh miếu thần thế mạng Thạch Sanh diệt chằn tinh
2 Thạch Sanh hàng ngày sống trong cảnh mồ côi, đốn củi nuôi thân
3 Xuống hang sâu diệt đại bàng, cứu công chúa, sau lại bị Lý Thông hãm hại lấp cửa hang
4 Thạch Sanh học hành gắng sức, thi đỗ Trạng nguyên, được cử đi sứ
5 Gặp và cứu Thái tử con trai Thuỷ Tề, thoát nạn, nhận món qùa là cây đàn thần
và trở về gốc đa sống
6 Bị hồn chằn tinh và đại bàng báo thù, sống trong ngục tối
7 Là thái tử con trai Ngọc Hoàng được sai xuống đầu thai vào nhà người nông dân nghèo mà tốt bụng
8 Dùng cây đàn gảy lên đến tai công chúa, vạch mặt mẹ con Lý Thông, cưới công chúa làm vợ
9 Dùng tiếng đàn và niêu cơm thần để cảm hoá binh lính của 18 nước chư hầu lăm le gây chiến
10.Tha tội chết cho mẹ con Lý Thông
Bài số 2: Hãy xác định ý nghĩa tượng trưng của tiếng đàn và niêu cơm Thạch Sanh
bằng cách xếp số thứ tự của từng nhận định vào các ô thích hợp:
a Thể hiện tư tưởng hoà bình, lòng nhân nghĩa của nhân dân ta
b Cái thiện không chỉ lấy sức mạnh bạo lực để chống lại cái ác mà còn dùng nhân nghĩa, lấy điều thiện, sự thanh bình để chống lại cái ác
c Phản ánh ước mơ của nhân dân ta về một cuộc sống đầy đủ sung túc
d Ước vọng nước giàu, quân mạnh của nhân dân ta trong công cuộc dựng nước và giữ nước
e Ước mơ cái Thiện chiến thắng cái ác
f Tư tưởng đề cao chủ nghĩa nhân đạo
g Sức mạnh của cái Thiện, cái đẹp, sức mạnh của nghệ thuật
ý nghĩa tượng trưng của tiếng đàn thạch sanh
ý nghĩa tượng trưng của niêu cơm thạch sanh
ý nghĩa riêng của từng
hình ảnh
ý nghĩa chung cả hai
cùng biểu đạt
Trang 10
Ngày soạn: 12/11/2003 Ngày dạy: 17/11/2003
Tuần 13- Bài 12- Tiết 51
Văn bản:
Treo biển Lợn cưới áo mới
A Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh hiểu thế nào là truyện cười
- Học sinh hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện: Treo biển, Lợn cưới áo mới Biết ứng dụng nội dung ý nghiã ấy vào thực tế cuộc sống
B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:
I Giới thiệu bài:
Người Việt Nam ta vốn rất lạc quan yêu đời cho dù cuộc sống nhiều khó khăn vất vả đến thế nào Lòng lạc quan khoẻ khoắn ấy không chỉ thể hiện trong những câu chuyện cổ tích kết thúc có hậu, khẳng định sự tất thắng của cái thiện , cái tốt trước cái ác, cái xấu mà còn vang lên giòn giã trong một kho tàng truyện tiếu lâm phong phú Rừng cười ấy của người Việt bao gồm
đủ mọi cung bậc, sắc thái khác nhau: Có tiếng cười hóm hỉnh, sảng khoái để xua tan đi những mệt nhọc trong công việc hàng ngày; Có tiếng cười thâm thuý để phê phán những thói hư tật xấu hay đả kích sâu cay kẻ thù xã hội Chương trình học lớp 6 sẽ đưa các em đến với một số truyện cười thú vị đó và các em sẽ thu nhận được trong chúng không chỉ tiếng cười sảng khoái
mà cả những bài học về cuộc sống
II Tiến trình lên lớp
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm về truyện cười:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Trước hết, 1 học sinh đọc to
phần chú thích * trong SGK
Phần chú thích ấy cho ta biết
gì về thể loại truyện cười?
* Thế nào là hiện tượng đáng
- HS nêu được khái niệm
- Là những hiện tượng
Khái niệm:
Truyện cười là loại truyện kể về những hiện tương đáng cười