Trong các tác phẩm tự sự thường có việc, có người .Đó là vự việc và nhân vật - 2 đặc điểm cốt lõi trong tác phẩm tự sự .Làm thế nào để nhận ra được và xây dựng nó cho hay , sống động tro[r]
Trang 1Chọn đáp án đúng
Chủ đề của một văn bản là gì ?
A Là đoạn văn quan trọng nhất của văn bản;
B Là tư tưởng ,quan điểm của tác giả thể hiện trong văn bản;
C Là nội dung cần được làm sáng tỏ trong văn bản;
D Là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong văn bản
Chọn đáp án đúng
1.Chức năng chủ yếu của văn tự sự ?
A.Kể người và kể vật ;
B.Kể người và kể việc :
C.Tả người và miêu tả công việc ;
D.Thuyết minhcho nhân vật và sự kiện
2 Câu chủ đề có vai trò như thế nào trong đoạn văn ?
A.Làm ý chính nổi bật ;
B.Dẫn đến ý chính ;
C.làm ý chính;
D.Giải thích cho ý chính
Trang 2IV Luyện tập : phát phiếu học tập
1.Nội dung nổi bật nhất trong truyện ST-TT là gì?
A.Hiện thực đấu tranh chinh phục thiên nhiên của nhân dân ta
B.Các cuộc tranh chấp nguồn nước , đất đai giữa các bộ tộc
C.Sự tranh chấp quyền lực giữa các thủ lĩnh
D.Sự ngưỡng mộ ST và sự căm ghét TT
2 Truyện ST-TT phản ánh nét tâm lí nào của nhân dân lao động?
A Sợ hãi trước sự bí hiểm và sức mạnh của thiên nhiên
B.Căm thù sự tàn phá của thiên nhiên
C.Thần thánh hoá thiên nhiên để bớt sợ hãi
D.Vừa sùng bái vừa mong ước chiến thắng thiên nhiên
Bài 2 (sgk) Học sinh suy nghĩ - trình bày ý kiến
Gợi ý : - Chủ trương xây dựng , củng cố đê điêu, cấm phá rừng, trồng
rừng, làm thuỷ điện của nhà nước ta nhằm phòng chống thiên
tai, lũ lụt, bảo vệ cuộc sống ấm no cho nhân dân Tiếp tục công
cuộc chinh phục, bảo vệ và cải tạo tự nhiện của cha ông ta xưa kia ,
xây dựng đất nước ngày một giàu đẹp
D.Củng cố – Hướng dẫn:
1 Củng cố : Xem tranh vẽ, thảo luận- viết 3câu miêu tả cuộc giao tranh
giữa hai vị thần Sơn Tinh và Thuỷ Tinh
2.Về nhà : -Học thuộc ghi nhớ- Làm bài tập 1sgk ; bài tập 2 sbt.
-Đóng vai ST để kể lại truyện
-Soạn bài :Sự tích Hồ Gươm
*************************************
Trang 3Tuần 3 Ngày soạn 16/9/ 2007
Tiết 10 Bài 3
nghĩa của từ
AMục tiêu: Giúp học sinh:
-Nắm được thế nào là nghĩa của từ
-Một số cách giải thích nghĩa của từ
-Luyện kĩ năng giải thích nghĩa của từ khi nói ,viết Sử dụng từ đúng nghĩa
B.chuẩn bị :
1 Thầy : Giáo án, sgk , sgv , bảng phụ
2 Trò : Đọc trước bài , sgk, phiếu học tập
C.Tiến trình dạy học
1 Tổ chức : lớp 6 ABC
2 Kiểm tra: ? Thế nào là từ mượn ? cho ví dụ ?
?Nguyên tắc mượn từ? Làm bài tập 3,4 sgk
3 Bài mới
- Gv treo bảng phụ ghi ví dụ sgk
- H/s đọc ví dụ
? Giải thích nghĩa của 3 từ đó
?3 từ này thuộc từ thuần việt hay từ mượn
-Từ mượn
?Lấy dấu hai chấm làm chuẩn thì mỗi chú
thích gồm mấy phần ? Vị trí , chức năng
từng phần ?
? Phần nào là từ , phần nào là nghĩa của từ ?
Chúng được phân biệt với nhau bằng dấu
hiệu nào ?
? Việc xác định nghĩa của từ giúp ta hiểu
thêm điều gì về nội dung từ?
? Nghĩa của từ ứng với phần hình thức hay
nội dung trong mô hình ?
?Vậy nghĩa của từ là gì ? cho ví dụ?
VD: Cây + Hình thức : từ đơn
I.Nghĩa của từ là gì ?
1 Ví dụ (SGK )
2 Nhận xét
-Tập quán :Thói quen của một cộng đồng (địa phương, dân tộc ) được hình thành
từ lâu trong đời sống được mọi người làm theo
-Lẫm liệt :Hùng dũng, oai nghiêm -Nao núng :lung lay, không vững lòng tin
ở mình
Phần bên trái là từ in đậm
( cần giải thích nghĩa)
-Gồm 2 phần -> Từ
Phần bên phải, đứng sau.
(là Nd giải thích nghĩa của từ)
-> Nghĩa của từ Biểu thị : sự vật , hoật động , tính chất, đặc điểm ,quan hệ
Hình thức Từ Nội dung Nghĩa của từ
Trang 4+ Nội dung : chỉ 1 loại thực
vật có rễ , thân , cành , lá
?Đọc to phần giải thích nghĩa của 3 từ trên ?
? Đặt câu có từ “ tập quán” ?
?Theo em từ tập quán và từ thói quen có thể
thay thế cho nhau được không ?
quen được.
Câu B chỉ dùng được từ thói quen chứ không
dùng được từ tập quán
?Vậy từ nào có nghĩa rộng hơn ?
gắn với chủ thể là số đông
-Từ thói quen :có nghĩa hẹp hơn thường gắn
với chủ thể cá nhân
?Vậy từ tập quán được giải thích nghĩa bằng
cách nào ?
?Theo em 3 từ này có thể thay thế cho nhau
được không
?Thay thế cho nhau được gọi là từ gì ?
?Vậy từ lẫm liệt được giải thích nghĩa bằng
cách nào ?
?Từ trái nghĩa với cao thượng là gì ?
?Vậy từ cao thượng được giải thích bằng
cách nào ?
? Có thể giải nghĩa từ bằng mấy cách? Là
những cách nào?
3 Ghi nhớ SGK 35
II.Cách giải thích nghĩa của từ 1.Ví dụ 1
A Người Việt có tập quán ăn trầu
B Bạn Nam có thói quen ăn quà vặt
=>Tập quán được giải thích bằng cách
diễn tả khái niệm mà từ biểu thị
2.Ví dụ 2
A Tư thế lẫm liệt của người anh hùng
B Tư thế oai nghiêm của người anh hùng
C Tư thế hùng dũng của người anh hùng
=>Lẫm liệt được giải thích bằng cách đưa ra từ đồng nghĩa
3 Ví dụ 3 Cao thượng : Trái nghĩa với nhỏ nhen , ti tiện , đê hèn
=>Giải thích bằng từ trái nghĩa
*Ghi nhớ (SGK 25 )
III Luyện tập
GV chia nhóm cho hs thảo luận
Nhóm cử đại diện lên trả lời
1 Bài 1(36 )
Đọc lại chú thích (sgk 36) cho biết chú thích đó giải thích bằng cách nào -Sơn Tinh =.>Dịch từ Hán Việt sang thuần Việt -Tâu =>Đồng nghĩa
-Cầu hôn:=>Trìng bày khái niệm -Hồng mao=>Khái niệm
-Tản Viên=>Miêu tả đặc điểm của sự vật -Nao núng =>đồng nghĩa
-Lạc hầu =.>Khái niệm - thuỷ cung -> đồng nghĩa
-Phán =.Đồng nghĩa - khôi ngô -> đồng nghĩa
-Sính lễ =>Khái niệm
Trang 52 Bài 2:điền từ
A Học tập C Học hỏi
B Học lỏm D Học hành
3 Bài 3 :Điền từ
A Trung bình C trung niên
B Trung gian
4 Bài 4 :Giải thích nghĩa:
-Giếng :hố đào sâu vào lòng đất để lấy nước
-Rung rinh :chuyển động nhẹ nhàng, liên tục
-Hèn nhát: không dũng cảm
5 Giải thích nghĩa: từ mất
? Nghĩa của từ mất là gì ? -Mất trái nghĩa với còn
? Cái gì đã nhìn thấy có gọi là mất không ? -không gọi là mất
? Vậy cô Nụ giải thích nghĩa từ mất có -Cô giải thích cách 1 là sai đúng không ? -Theo văn bản thì đúng và rất thông minh
D Củng cố – Hướng dẫn
1 Củng cố Bài tập TN: Khoanh tròn chữ cái đầu câuthể hiện đầy đủ
Nhất về nghĩa của từ
A Nghĩa của từ là sự vật mà từ biểu thị
B Nghĩa của từ là sự vật , tính chất mà từ biểu thị
C Nghĩa của từ là sự vật , tính chất , hoạt động mà từ biểu thị
D Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị
2 Về nhà:
-Học thuộc ghi nhớ Tìm 5 từ và giải nghĩa các từ đó
-Soạn bài : Chữa lỗi dùng từ
_
Tuần 3 Ngày soạn 16/ 9/ 2007
Tiết 11 Bài 3
Sự việc và nhân vật trong văn tự sự
AMục tiêu: Giúp học sinh:
-Nắm được 2 yếu tố then chốt là sự việc và nhân vật trong văn tự sự
-Hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhân vật và mối quan hệ của chúng với chủ đề tác phẩm
-Sự việc luôn gắn với thời gian địa điểm , nhân vật , diễn biến , nguyên nhân , kết
quả Nhân vật vừa là người làm ra sự việc , hành động vừa là người được nói tới
Trang 6-Rèn kĩ năng nhận diện , phân loại nhân vật , tìm hiểu chuỗi các vự việc chi tiết
trong truyện
B Chuẩn bị : 1 Thầy: Giáo án , sgk ,sgv , bảng phụ
2 Trò : đọc trước bài , sgk , vở bài tập
C.Tiến trình dạy học
1 Tổ chức : lớp 6ABC
2 kiểm tra
?Thế nào là văn tự sự ? Nêu đặc điểm của phương thức tự sự ?
? Kể lại truyện “ Sơn Tinh Thuỷ Tinh” ?
3 Bài mới
GV giới thiệu bài :
Trong các tác phẩm tự sự thường có việc, có người Đó là vự việc và nhân vật - 2
đặc điểm cốt lõi trong tác phẩm tự sự Làm thế nào để nhận ra được và xây dựng nó cho hay , sống động trong bài viết của mình , chúng ta đi tìm hiểu bài này để thấy
được điều đó
- G/ v treo bảng phụ ví dụ sgk
- Gọi hs đọc 7 sự việc trong truyện ST-TT
?Chỉ ra sự việc khởi đầu tác phẩm ?
?Sự việc nào phát triển ?
?Sự việc cao trào là sự siệc nào ?
?Sự việc nào kết thúc truyện ?
?Trong 7 sự việc đó ta có thể bỏ bớt đi 1 hoặc
2 sự việc được không? Hoặc thay đổi trật tự
trước sau của các sự việc được không ?
tục,sự việc sau không được giải thích rõ
GV :Các sự việc móc nối với nhau rất chặt
chẽ không thể đảo lộn được cũng không thể
thêm bớt Nếu cứ bỏ thì truyện bị ảnh hưởng
thậm trí bị phá vỡ
?Truyện có 6 yếu tố cụ thể , cần thiết đó là gì
?Truyện do ai làm ? (n/ vật là ai ?)
? Sự việc xảy ra ở đâu ?
?xảy ra vào thời gian nào ?
?Vì sao lại xảy ra ? ( nguyên nhân )
? S/ việc xảy ra ntn? ( diễn biến )
?Kết quả ntn?
I.Đặc điểm của sự việc và nhân
vật trong văn tự sự
1 Sự việc trong văn tự sự a.Ví dụ (SGK 37 )
b Nhận xét
- Sự việc khởi đầu : Sự việc 1
- Sự việc phát triển : 2,3,4
- Sự việc cao trào : 5,6
- Sự việc kết thúc : 7
= > Các sự việc có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và được sắp xếp theo trình tự hợp lý
* Sự việc trong văn tự sự được trình bày 1 cách cụ thể
-Nhân vật :Hùng Vương , ST, TT -ở đất Phong Châu :đất của vua Hùng -Thời Hùng Vương
-Nguyên nhân:Do sự ghen tuông dai dẳng của TT
-Diễn biến :Những trận đánh nhau dai dẳng của 2 thần hàng năm
Trang 7GV chốt lại :Vậy 6 yếu tố cụ thể cần thiết cho
tác phẩm tự sự là
-Ai làm
-Xảy ra ở đâu
-Xảy ra lúc nào
-Vì sao lại xảy ra
-xảy ra ntn
-Kết qủa ra sao
?6 yếu tố đó ta có thể xoá bỏ yếu tố thời gian
đi được không?
-Không được vì truyện sẽ thiếu tính thuyết
phục không còn mang ý nghĩa truyền thuyết
?Nếu bỏ Vua ra điều kiện chọn rể có được
không?
Không vì sẽ không có lí do để 2 thần thử tài
?Sự việc và chi tiết trong truyện có phù hợp
với chủ đề tư tưởng mà tác giả muốn biểu đạt
không ?
muốn biểu đạt
?Truyện thể hiện thái độ gì ?
?Vậy người kể trong tác phẩm yêu ai, ghét ai?
?Có thể để TT thắng ST được không ?
thắng thì con người sẽ bị tiêu diệt.
?Các chi tiết dừng lại ở TT rút quân về có
được không ?
tượng xảy ra hàng năm là quy luật thiên
nhiên ở vùng đồng bằng Bắc Bộ
?Vậy các vự việc trong văn tự sự được trình
bày cụ thể ntn?
?Các sự việc này được xắp xếp ntn?
-Kết quả :TT thua nhưng không cam
chịu hàng năm cuộc chiến giữa 2 thần vẫn xảy ra
Thời gian Địa điểm Nhân vật cụ thể <=> nguyên nhân diễn biến kết quả
ý nghĩa
=>sắp xếp sao cho thể hiện tư tưởng
Trang 8H/ s đọc ghi nhớ sgk.
?Ai là nhân vật chính trong truyện ST –TT
?Nhân vật chính có vai trò ntn ?
?Nhân vật nào là nhân vật phụ ?Nhân vật này
có cần thiết không ?
Gv nhân vật chính giữ vau trò chủ yếu ,
nhân vật phụ giúp nhân vật chính hoạt
động
?Nhân vật trong văn tự sự được kể ntn?
?Các nhân vật này được kể thông qua đâu ?
? Cho biết các nhân vật trong “ ST, TT” được
kể ntn?
- Kể các việc làm, hành động , ýnghĩa , lời nói
?Em hiểu ntn về nhân vật trong văn tự sự ?
?Đọc ghi nhớ
mà tác giả muốn biểu đạt
C Ghi nhớ (SGK )
2 Nhân vật trong văn tự sự
-Nhân vật chính ST-TT
->Có vai trò quan trọng nhất được nói tới nhiều nhất
-Nhân vật phụ :Hùng Vương, Mị
Nương ->cũng rất cần thiết không thể
bỏ được nếu bỏ truyện sẽ có nguy cơđi chệch hướng hoặc đổ vỡ
<=>Nhân vật trong văn tự sự được kể
gọi tên, đặt tên, lai lịch , tính tình, tài năng
=>Nhân vật được kể thông qua việc làm , hành động , ý nghĩ, lời nói , chân dung, trang phục, dáng điệu
*Ghi nhớ (SGK )
D Củng cố – hướng dẫn :
1.Củng cố :
-GV cho hs nhắc lại bài
2.Về nhà
-Học kĩ bài Làm các bài tập sgk
-Giờ sau học tiếp bài này
-Tuần 3 Ngày soạn 16/ 9/2007
Tiết 12 Bài 3
A.Mục tiêu :
- Tiếp tục thực hiện mục tiêu tiết 11
- Cho hs làm bài tập để củng cố lí thuyết
- Rèn kĩ năng làm bài văn tự sự
Trang 9B Chuẩn bị :
1 Thầy : Giáo án , sgk, sgv, bảng phụ
2 Trò : Làm trước hệ thống bài tập sgk
C.Tiến trình dạy học
1 Tổ chức: lớp 6ABC
2 Kiểm tra:
a, Nhân vật trong văn tự sự có vai trò ntn?
b,Sự việc trong văn tự sự có tác dụng gì ?
3 Bài mới
III Luyện tập
- Nhóm cho hs làm bài
-Cử đại diện nhóm lên trả lời
Bài 1:Chỉ ra những việc mà nhân vật ST- TT đã làm.
-Vua Hùng kén rể , mời các lạc hầu vào bàn bạc , gả Mị Nương cho ST
-Mị Nương theo chồng về núi
-S T đến cầu hôn , đem sính lễ đến trước , rước Mị Nương về núi , dùng phép lạ
đánh nhau với TT mấy tháng trời, hàng năm , bốc đồi, dựng thành luỹ ngăn nước ,
càng đánh càng vững vàng
-TT: Đến cầu hôn, đem sính lễ đến muộn , đem quân đuổi theo cướp Mị Nương , hô
mưa , gọi gió làm thành giông bão , dâng nược đánh ST, sức kiệt đành rút quân ,
nhưng hàng năm vẫn làm mưa gió ,dâng nước đánh ST, cuối cùng vẫn chẳng làm gì
nổi đành rút quân
A Vai trò ý nghĩa của các nhân vật
?Nhân vật Hùng Vương có vai trò gì ? -Hùng Vương không thể thiếu vì ông
là người quyết định cuộc hôn nhân lịch sử
? Nhân vật Mị Nương có vai trò và -Mị Nương cũng không thể thiếu vì không
có ý nghĩa gì ? có Mị Nương thì không có cuộc
xung đột ghê gớm
?TT có vai trò gì ? -TT nhân vật chính đối lập với ST được nói tới nhiều với ST->là nhân vật tượng
trưng cho lũ lụt hàng năm ở đồng bằng
sông Hồng
?ST có vai trò gì trong toàn bộ truyện -ST nhân vật chính đối lập với TT là biểu
tượng của cuộc chiến đầu chống lũ lụt của
người Việt cổ
?Tóm tắt cốt truyện theo sự việc B Tóm tắt cốt truyện theo sự việc của các
các nhân vật chính ? nhân vật
-GV cho hs tóm tắt truyên theo 7 sự - Vì sao tác phẩm lại được đặt là “ST-TT”
việc -Vì :Được gọi tên theo nhân vật chính
?Nếu đổi thành tên Vua Hùng kén rể +Đổi tên
hoặc truyện của Vua Hùng, Mị Nương, -Vua Hùng kén rể :thì chưa nói rõ được
nội
Trang 10ST hoặc TT hoặc bài ca chiến công của dung của truyện
ST có được không ? -Gọi MN, ST, TT thì hơi dài và đánh đồng nhân vật chính với nhân vật phụ
-Gọi bài ca chiến công của ST:Thì phù hợp với truyện
D CủNG cố – hướng dẫn:
1.Củng cố: Trong văn tự sự , nhân vật có liên quan như thế nào với sự việc ?
A Liên quan nhiều C Liên quan ít hoặc nhiều
B Liên quan ít D Không liên quan
2.Về nhà: -Học thuộc bài
-Soạn bài : “Chủ đề và dàn bài trong văn tự sự”
*****************************************
Hợp Tiến ngày 16 tháng 9 năm 2007 Soạn hết tiết 12 của tuần 3
TT
Lương Thị Nguyệt
Trang 11Tuần 4 Ngày 25/ 9/ 2007
Tiết 13 Bài 4
Văn bản: Sự tích hồ gươm
A Mục tiêu
- Giúp học sinh hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của một số hình trong truyện
- Rèn KN đọc , kể , cảm thụ truyện truyền thuyết
- Tích hợp TV: Khái niệm: Nghĩa của từ, chủ đề, dàn bài văn tự sự
- Thấy được vẻ đẹp của di tích lịch sử Hồ Gươm
B Chuẩn bị :
1 Thầy : Giáo án, sgk, sgv, tranh Hồ Gươm
2 Trò : Đọc bài , soạn bài theo câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy học :
1 Tổ chức: Lớp 6 ABC
2 Kiểm tra :
a Kể chuyện “Sơn Tinh Thuỷ Tinh ” trong vai Sơn Tinh cảm nhận của em về nhân vật Sơn Tinh
b.Nêu ý nghĩa của truyện
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài:
* HS xem tranh hoặc ảnh Hồ Gươm
GV nói lời dẫn:
“Hà Nội có Hồ Gươm
Nước xanh như pha mực,
Bên hồ ngọn Tháp Bút
Viết thơ lên trời cao”