Cuối XVIII nửa đầu XIX triều Nguyễn lập lại ách thống trị gây ra cuộc sống cực khổ cho nhân dân ta,làm kìm hãm sự phát triển của kinh tế khoa học,xã hội song đây lại là giai đoạn phát tr[r]
Trang 1Ngày soạn: 01/08/2016 Ngày giảng:
CHƯƠNG IV:
ĐẠI VIỆT TỪ THẾ KỈ XV ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XIX THỜI LÊ SƠ
Tiết 39 - Bài 18:
CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ VÀ PHONG TRÀO
KHỞI NGHĨA CHỐNG QUÂN MINH ĐẦU THẾ KỈ XV
I- I- MỤC TIÊU BÀI DẠY
- Lược thuật các sự kiện lịch sử
- Đánh giá công lao nhân vật lịch sử, ý nghĩa sự kiện lịch sử
2 Kiểm tra bài cũ:(3')
- Kiểm tra sách, vở bài tập của HS.
3 Bài mới (1')
- Khi nhà Trần suy yếu, dòng họ Hồ thâu tóm quyền lực vào tay mình 1397
Hồ Quý Ly đã đưa ra một loạt các chính sách nhằm cải cách đất nước năm 1400 Hồ Quý
Ly truất ngôi nhà Trần lập ra nhà Hồ Tuy nhiên nhà Hồ không được sự ủng hộ của nhândân vì vậy triều Hồ đã nhanh chóng sụp đổ, vậy Hồ Quý Ly đã đưa ra chính sách gì? Vìsao không được nhân dân ủng hộ?
Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
Trang 2HĐ1: (12')
? Vì sao quân Minh lại xâm lược nước
ta?
? Vậy nguyên nhân chính là gì?
G:Dùng lược đồ mô tả cuộc kháng
chiến
? Theo em có phải quân Minh kéo quân
vào xâm lược nước ta là do nhà Hồ
cướp ngôi nhà Trần Không ? tại sao?
HS trả lời
? Vì sao cuộc kháng chiến nhà Hồ bị
thất bại nhanh chóng?
GV:Kết luận
- Vì không được nhân dân ủng hộ không
phát huy được sức mạnh dân tộc
“Tôi không sợ đánh, mà chỉ sợ lòng dân
không theo”
- câu nói của Hồ Nguyên Trừng
“Lật thuyền mới biết sức dân mạnh như
nước”
“Khoan thư sức dân làm kế sâu rễ, bền
gôc”
HĐ 2(13')
GV: Sau khi lật đổ nhà Hồ quân Minh
đã xây dựng bộ máy cai trị trên đât nước
hoá như thế nào?
1.Cuộc xâm lược của quân Minh và sự thất bại của nhà Hồ.
- Quân Minh mượn cớ nhà Hồ cướp ngôinhà Trần -> xâm lược ta
- 11/1406, 20 vạn Minh - do tướngTrương Phụ cầm đầu xâm lược nước ta
- Chúng đánh vào Lạng Sơn, Đa Bang,Đông Đô, Tây Đô
- 1/1407 quân Minh đánh chiếm ĐaBang
- 4/1407 quân Minh chiếm Tây Đô
- 6/1407 Cha con Hồ Quý Ly bị bắt
- Kinh tế:
+ Đặt hàng trăm thứ thuế tàn bạo dãman
+ Bắt phụ nữ, trẻ em đưa về TrungQuốc làm nô tì
- Văn hoá:
+ Thi hành chính sách đồng hoá, ngudân triệt để
Trang 3“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa trên dủ muôn vàn kế
Độc ác thay Trúc Lam Sơn không ghi
G: Ngay sau khi cha con Hồ Quý Ly bị
bắt cuộc kháng chiến chống Minh của
nhân dân ta diễn ra khắp nơi tiêu biểu là
các cuộc khởi nghĩa của các quý tộc
Trần
G:Dùng lược đồ gt
Trần Ngỗi là con cháu của vua Trần
được lập làm minh chủ
? Vì sao cuộc khởi nghĩa bị thất bại?
- Mâu thuẫn, chia rẽ nội bộ
? Cuộc khởi nghĩa của các quý tộc Trần
có ý nghĩa gì?
- Duy trì ngọn lửa kháng chiến, nuôi
dưỡng tinh thần yêu nước của nhân dân
ta
? Trình bày vắn tắt cuộc khởi nghĩa
Trầmn Quý Khoáng ?
? Em hãy trình bày lại diễn biến của các
cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần.
+ Xoá bỏ phong tục, tập quán
+ Đốt sách quý phá hủy các công trìnhvăn hóa
=> Làm cho XH bị khủng hoảng, tànphá, lạc hậu, nhân dân lâm vào cảnh lầmthan
3.Cuộc đấu tranh của quý tộc Trần.
a.Khởi nghĩa Trần Ngỗi(1407-1409)
- 10/1407 Trần Ngỗi làm minh chủ Tựxưng là Giản Hoàng Đế
- Đầu 12/1408 Trần Ngỗi kéo quân vàoNghệ An,
- Tháng 12/1408 đánh tan 4 vạn quân ở
Bô Cô, giết hại tướng Đặng Tất vàNguyễn Cảnh Chân
- Nội bộ mâu thuẫn-> 1409 nghĩa quân
bị đánh tan Trần Ngỗi bị bắt.Cuộc K/ntan rã
b.Khởi nghĩa Trần Quý Khoáng.(1409 -1414)
-1409 Trần Quý Khoáng lên ngôi lấyhiệu là Trùng quang Đế, khởi nghĩa pháttriển nhanh chóng, lan rộng từ ThanhHoá-> Hoá Châu
-Tháng 8/ 1413 quân Minh tăng cườngđàn áp, khởi nghĩa bị dập tắt
Trang 4? Theo em tại sao các cuộc khởi nghĩa
của quý tộc Trần đều bị thất bại?
- Đường lôi đánh giặc sai lầm
- Chưa đoàn kết được toàn dân, nội bộ
còn mâu thuẫn
4 Củng cố (3')
? Nguyên nhân xâm lược của nhà Minh
? Hãy nêu những chính sách cai trị của nhà Minh đối với nước ta ?
? Em hãy trình bày lại diễn biến của các cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần.
? Theo em tai sao các cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần đều bị thất bại nhanhchóng?
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN ( 1418 - 1427)
I Thời Kì ở miền tây Thanh Hoá (1418 -1423).
I- I- MỤC TIÊU BÀI DẠY.
- GDMT: Sử dụng các lược đồ trong SGK để miêu tả địa hình, điều kiện tự
nhiên và tường thuật diễn biến trận đánh
- Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn
- Bia Vĩnh Lăng, chân dung Nguyễn Trãi
III- PHƯƠNG PHÁP
- Nêu vấn đề, phát vấn
IV- TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định lớp(1')
Trang 52 Kiểm tra bài cũ:(5')
3 Bài mới(1')
Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ đặt ách cai trị lên đất nước ta, chúng đề rachính sách áp bức bóc lột nhân dân ta một cách vô cùng dã man Ngay sau khicuộc kháng chiến của nhà Hồ và các quý tộc Trần bị dập tắt, cuộc khởi nghĩa mới
đã xuất hiện ở Lam Sơn- Thanh Hoá được đông đảo nhân dân ủng hộ, cuộc khởinghĩa trải qua các giai đoạn phát triển đầy khó khăn gian khổ cuối cùng
Hoạt động của Thầy- trò Nội dung bài học
HĐ 1(15')
H:Đọc sgk giáo viên giới thiệu qua về
Lê Lợi, Nguyễn Trãi
? Em hãy cho biết một vài nét về Lê
Lợi
G:Ông nói “ta dấy quân đánh giặc
không phải vì tham phú quý mà vì
muốn cho ngàn đời sau biết rằng ta
không chịu thần phục quân giặc”
? Ông đã có những việc làm, hành
động nào thể hiện lòng yêu nước
thương dân?
? Nghe tin Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
người dân đã hành động như thế nào?
- Tìm đến tham gia
GV: Nghe tin Lê Lợi dựng cờ khởi
nghĩa người tìm đến tham gia với nghĩa
quân và trở thành quân sư tài ba cho
cuộc khởi nghĩa đó là Nguyễn Trãi
? Nguyễn Trãi là người như thế nào?
G:Là con Nguyễn Phi Khanh đỗ tiến sĩ
thời Trần làm quan cho nhà Hồ, bị
giam lỏng ở thành Đông Quan sau đã
trốn theo nghĩa quân Lam Sơn.Là
người học rộng tài cao, giàu lòng yêu
nước ………
GV; Gọi HS đọc chữ in nghiêng
? Tại sao hào kiệt khắp nơi lại tìm về
Lam Sơn?
- Căm phẫn ách thống trị tàn bạo của
nhà Minh, Do Lê Lợi có uy tín lớn, do
tinh thần yêu nước, bất khuất của dân
tộc ta
? Căn cứ đầu tiên của nghĩa quân ở
đâu?
1.Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa.
- Lê Lợi (1385 - 1433) là một hàotrưởng yêu nước, thương dân, có uy tínlớn ở Lam Sơn
- Căm giận quân cướp nước ông đã dốchết tài sản ,chiêu tập nghĩa sỹ khắp nơichuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa
- Nguyễn Trãi(1380 - 1442) là ngườihọc rộng, tài cao giàu lòng yêu nước,thương dân
- Năm 1418, Lê Lợi cùng bộ chỉ huy tổchức hội thề Lũng Nhai
Trang 6? Vì sao Lê Lợi chọn căn cứ Lam Sơn,
Thanh Hoá?
GV:Lam Sơn là căn cứ đầu tiên của
cuộc khởi nghĩa, là quê hương của Lê
Lợi, nơi có địa thế hiểm yếu, là nơi
giao lưu của các dân tộc: Thái,
Mường Là nơi giao nhau giưa đồi núi
và thung lũng tại đây nghĩa quân có thể
toả đi xuống đồng bằng trước mặt hoặc
rút lên núi bảo toàn lực lượng
GV :Cơm ăn sớm tối không đủ hai bữa,
áo mặc đông hè chỉ có một manh, quân
lính chỉ có vài ngàn, khí giới chỉ một
tay không
GV : Trong một lần quân Minh huy
động một lực lượng mạnh nhằm bắt và
giết Lê Lợi, thì Lê Lai đã cải trang làm
Lê Lợi liều chết để cứu chủ tướng,
quân Minh tưởng giết đc Lê Lợi đã rút
quân không vây hãm nữa
? Em có suy nghĩ gì về tấm gương hy
sinh cứu chúa của Lê Lai ?
GV: Kể về gđ Lê Lai để ghi nhớ công
lao của Lê Lai, Lê Lợi phong ông là
công thần hạng nhất và căn dặn con
cháu trước khi làm giỗ cho Lê Lợi phải
làm giỗ cho Lê Lai trước vì vậy sau
này nhân dân có câu: 21 Lê Lai 22 Lê
Lợi.(22/8/1433)
? Trong lần rút lên núi Chí Linh lần 3
quân ta đa gặp khó khăn gì?
- Lương thảo cạn kiệt, Nghĩa quân phải
ăn măng tre, dễ củ,quả giết cả voi,
ngựa chiến
-> Khó khăn
? Tại sao quân Minh chấp nhận hoà
hoãn?
- Ngày 2/1 năm mậu Tuất (7/2/1418),
Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn,
- 1421, 10 vạn quân Minh lại tấn công -> rút lên núi lần 3
- 5/1423 Lê Lợi quyết định hoà hoãnvới quân Minh
Trang 7- Chấp nhận hoà để dụ dỗ, mua chuộc
Lê Lợi, làm mất ý chí chiến đấu của
Nghĩa quân
? Em hãy sử dụng lược đồ giới thiệu
những hoạt động chính của cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn trong những năm đầu
- GDMT:
- Trong tình cảnh đó cuộc khởi nghĩa
nhanh chóng lan rộng khắp nước, thu
hút đông đảo nhân dân tham gia…Đặc
biệt Lê Lợi đã xây dựng được căn cứ
khởi nghĩa an toàn, có cách chỉ huy
hợp lòng dân
- Sử dụng các lược đồ trong SGK để
miêu tả địa hình, điều kiện tự nhiên và
tường thuật diễn biến trận đánh
? Em có nhận xét gì về địa điểm mà Lê
? Vì sao Lê Lợi chọn căn cứ Lam Sơn - Thanh Hoá để khởi nghĩa ?
? Trình bày tóm tắt diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1418 - 1423?
? Tại sao Lê Lợi dề nghị tạm hòa với quân Minh?
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN( 1418 - 1427)
II.Giải phóng Nghệ An, Tân Bình,Thuận Hoá và tiến quân ra Bắc
(1424 - 1426).
Trang 8I- MỤC TIÊU BÀI DẠY.
- Lập niên biểu và tường thuật được diễn biến của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trên lược đồ trong những năm đầu hoạt động
- GDMT: Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan rộng khắp nước, thu hút đông
đảo nhân dân Lê Lợi và nghĩa quân xây dựng căn cứ địa vững chắc trong lòng dân và những nơi hiểm yếu để phát triển cuộc chiến đấu.Các trận thắng quyết định
do tinh thần quyết chiến, quyết thắng của nhân dân và biết lợi dụng địa hình hiểm trở Tiêu biểu là trận Chi Lăng - Xương Giang 10-1427
2.Thái độ:
- Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất, kiên cường và lòng
tự hào dân tộc
3.Kĩ năng:
- Sử dụng lược đồ để thuật lại sự kiện lịch sử
- Nhận xét các nhân vật lịch sử qua cuộc khởi nghĩa
- Lược đồ tiến quân ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn
2 Kiểm tra bài cũ:
(?) Em hãy trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1823
1418-(?) Tai sao quân Minh chấp nhận hoà hoãn với Lê Lợi
3 Bài mới
Giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa, nghĩa quân Lam Sơn gặp phải khó khăn lớn,lương thực, vũ khí thiếu thốn Bị bao vây tấn công dồn dập, đường tiếp tế lương thực bịcắt đứt,
Lê Lợi đã quyết định hoà hoãn với quân Minh, đây là thời kì tận dụng thời gian đểchuẩn bị tích luỹ lương thảo, khí giới chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa mới Cuối 1424quân Minh trở mặt tấn công, ta chuỷên địa bàn hoạt động
Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
HĐ 1( 12')
1.Giải phóng Nghệ An 1424.
Trang 9G: Sau thời gian hoà hoón giặc trở mặt tấn
cụng Nguyễn Chớch đề nghị chuyển quõn
vào Nghệ An
? Nguyễn Chớch là người như thế nào? Vỡ
sao ụng đề nghị chuyển quõn vào Nghệ
An?
G:Nguyễn Chớch là người yờu nước quờ
Nghệ An thụng thạo đường lối, đất rộng,
người đụng, giàu truyền thống, sự ủng hộ
của nhõn dõn
G:Dựng lược đồ giới thiệu
“Miền Trà Lõn trỳc trể tro bay”
? Em cú nhận xột gỡ về những thắng lợi
của quõn ta, kế hoạch Nguyễn Chớch cú
liờn quan gỡ đến thắng lợi khụng?
->Ta thắng liờn tiếp, kế hoạch Nguyễn
chớch là đỳng đắn, hợp lớ
- GDMT: Cuộc khởi nghĩa nhanh chúng
lan rộng khắp nước, thu hỳt đụng đảo
nhõn dõn Lờ Lợi và nghĩa quõn xõy dựng
căn cứ địa vững chắc trong lũng dõn
và những nơi hiểm yếu để phỏt triển cuộc
? chủ trơng đối phó của ta?
? Quá trình giải phóng Tân Bình, Thuận
Hoá diễn ra ntn?
Gv tờng thuật trên lợc đồ
? Em hóy trỡnh bày túm tắt chiến thắng của
Nghĩa quõn Lam Sơn từ 10/1424->
Đạo 3- tiến ra Đụng Quan
? Cả 3 đạo quõn cú nhiệm vụ gỡ?
? Cuộc tiến cụng ra Bắc đạt kết quả như
thế nào?
- Nghĩa quõn chuyển từ Thanh Hoỏvào Nghệ An
- 12/10/1424 tập kớch đồn Đa Căng
<Thọ Xuõn - Thanh Hoỏ>
- Hạ thành Trà Lõn, Khả Lưu (sụngLam)
- Tiến vào Nghệ An
- Giải phúng Nghệ An, Diễn Chõu-> Thanh Hoỏ.-> Giặc cố thủ trongthành
2.Giải phúng Tõn Bỡnh, Thuận Hoỏ 1425.
- 8/1425 Trần Nguyờn Hón, LờNgõn chỉ huy quõn ở Nghệ An->Tõn Bỡnh Giải phúng Tõn Bỡnh,Thuận Hoỏ
- Như vậy sau 10 thỏnh từ
10/1424->8/1425 ta giải phúng từ ThanhHoỏ-> Thuận Hoỏ, giặc cố thủ chờchi viện
3.Tiến quõn ra bắc mở rộng phạm vi hoạt động <1426>
- 9/1426 Lờ Lợi quyết định tiến rabắc chia 3 đạo
- Nhiệm vụ: Võy đồn, giải phúngđất đai, chặn viện binh
Trang 11- Ý nghĩa của những sự kiện đó đối với việc kết thúc thắng lợi cuộc khởi nghĩaLam Sơn.
- GDMT:Các trận thắng quyết định do tinh thần quyết chiến, quyết thắng của
nhân dân và biết lợi dụng địa hình hiểm trở Tiêu biểu là trận Chi Lăng – Xương Giang10-1427
2.Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu nước, tự hào về những chiến thắng oanh liệt của nhândân ta thế kỉ XV
3.Kĩ năng:
- Sử dụng lược đồ, học diễn biến theo lược đồ
- Đánh giá những sự kiện có ý nghĩa quyết định một cuộc chiến tranh
2.Kiểm tra bài cũ:(4')
(?) Em hãy trình bày chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn từ cuối 1424 đếncuối 1426?
3 Bài mới.(1')
Với kế hoạch chuyển quân của Nguyễn Chích nghĩa quân Lam Son đã nhanh chóng giành thắng lợi, mở rộng địa bàn hoạt động, giải phóng đất đai, đẩy giặc vào khó khăn, lúng túng, giữ thành, bí mật xin viện binh, trên đà thắng lợi quân ta tiếp tục đưa cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đến toàn thắng Để hiểu rõ hơn diễn biến, kết quả, ý nghĩa lịch sử
Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
HĐ 1(12')
G:Sau khi quân Minh bị ta bao vây
chúng đã cố thủ trong các thành cố thủ
tại Đông Quan, tình thế vô cùng khó
khăn chúng bí mật xin viện binh
- Với 5 vạn viện binh lực lượng giặc ở
Đông Quan lên đến 10 vạn để giành thế
chủ động
G:Dùng lược đồ giới thiệu
Địch chia quân 2 cánh trước+ sau Cao
Bộ
G:Nắm được ý đồ và hướng tiến quân
của giặc ta đặt phục binh ở Tôt
Động-1.Trận Tôt Động- Chúc Động cuối năm 1426.
a) Hoàn cảnh:
- 10/1426, 5 vạn viện binh do VươngThông chỉ huy đã đến Đông Quan
- Ta đặt phục binh ở Tốt Đông, ChúcĐộng
Trang 12Chúc Động
-Vương Thông rút về Đông Quan cố thủ
Trần Hiệp; Lý Thăng; Lý Lượng bị giết,
số sống sót chạy về Ninh Kiều bị truy
kích
“Ninh Kiều máu chảy thành sông
Tôt Động thây phơi đầy nội ”
GV:Trên đà thắng lợi nghĩa quân kéo tới
bao vây thành Đông Quan, giải Trên đà
thắng lợi nghĩa quân kéo tới bao vây
thành Đông Quan, giải phóng nhiều
châu, huyện
? Em hãy cho biết trận Tốt Động- Chúc
Động có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
? Vì sao coi trận thắng này có ý nghĩa
câu thơ nào?
GV giảng: trên đà thắng lợi, nghĩa quân
LS tiến đến vây hãm thành Đông Quan,
giải phóng châu, huyện lân cận
Trận Chi Lăng - Xương Giang diễn ra
trong hoàn cảnh như thế nào?
- 10/1427, 15 vạn viện binh từ TQ kéo
vào nước ta chia làm 2 đạo:
+ 1 đạo do Liều Thăng chỉ huy
+ 1 đạo Mộc Thạnh chỉ huy
? trước tình hình đó bộ chỉ huy nghĩa
quân đã làm gì?
? Tại sao ta lại tập trung tiêu7 diệt đạo
quân của Liễu Thăng trước mà không
tập trung lực lượng giải phóng Đông
Quan?
- Vì diệt quân của Liễu Thăng sẽ diệt số
lượng địch lớn hơn 10 vạn sẽ buộc
Vương Thông phải đầu hàng
- Biết trước âm mưu của địch, quân taphuch binh ở Tốt Động - Chúc Động.c) Kết quả:
- 5 vạn tên địch bị tử thương, VươngThông bị thương tháo chạy về ĐôngQuan.Nghĩa quân đuổi theo vây hãmthành Đông Quan
-> Đẩy giặc lún sâu vào thế bị động,lúng túng, ta chủ động
2.Trận Chi Lăng - Xương Giang tháng 10 - 1427.
a) Hoàn cảnh:
* Phía Địch;
- Đầu tháng 10/1427, 15 vạn viện binhchia làm 2 đạo do Liễu Thăng và MộcThạnh chỉ huy kéo vào nước ta
- Phía Ta: Tập trung lực lượng tiêu diệtquân của Liễu Thăng trước
b) Diễn biến:
- 8/10/1427 Liễu Thăng dẫn quân từQ.Tây kéo vào nước ta đã bị phục kích
và bị giết ở ải Chi Lăng
- Lương Minh lên thay dẫn quân xuốngXương Giang liên tiếp bị phục kích ởCần Trạm, Phố Cát
- Biết Liễu Thăng tử trận, Mộc Thạnh
Trang 13GV: Dựng lược đồ kết hợp với giảng
GV: Gọi HS trỡnh bày lại diẽn biến bằng
lược đồ
GV giảng: Khi 2 đạo quõn đó bị tiờu
diệt, Vương Thụng vội xin hoà chấp
nhận mở hội thề Đụng Quan vào
12/1427 và rỳt về nước Đến thỏng
1/1428, quõn Minh rỳt khỏi nước ta
- GDMT:Cỏc trận thắng quyết định do
tinh thần quyết chiến, quyết thắng của
nhõn dõn và biết lợi dụng địa hỡnh hiểm
trở (Trận Chi Lăng – Xương Giang
10-1427.)…
HĐ 3 (10')
GV chuyển ý
H đọc SGK
? Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng do
những nguyờn nhõn nào?
? Trong cỏc nguyờn nhõn trờn nguyờn
nhõn nào là quan trọng nhất?
- Sự tài tỡnh của bộ chỉ huy, tham mưu
đưa ra đường lối chiến lược đỳng đắn
? í nghĩa lịch sử của cuộc khỏng chiến?
- Ngày 10-12-1427 Vương Thụng xingiảng hoà, mở hội thề Đụng Quan, rỳtquõn khỏi nước ta
3.Nguyờn nhõn thắng lợi, ý nghĩa lịch sử.
a) Nguyờn nhõn thắng lợi
- Nhõn dõn cú lũng yờu nước nồng nàn,
cú tinh thần đoàn kết, ý chớ quyếtchiến
- Do cỏc tầng lớp nhõn dõn, cỏc dõn tộcmột lũng đoàn kết hăng hỏi tham giađỏnh giặc
- Đường lối chiến thuật đỳng đắn của
bộ chỉ huy nghĩa quõn đứng đầu là LờLợi, Nguyễn Trói
? Trình bày diễn biến trận Chi Lăng-Xơng Giang qua lợc đồ?
? Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cuộc k/n Lam Sơn?
5 Dặn dũ(2')
- Làm đỏp ỏn trả lời cỏc cõu hỏi trong SGK
- Về nhà học bài theo nội dung câu hỏi sách giáo khoa
- Làm các bài tập ở sách bài tập
- Soạn trớc bài mới vào vở soạn và trả lời các câu hởi sau:
? Tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê Sơ?
Trang 14? T×m hiĨu néi dung bé luËt Hång §øc
***************************************************************
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 43
LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ
( PHẦN LỊCH SỬ CHƯƠNG IV)
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức.
- Khái quát và tổng kết lại những kiến thức đã học của chương IV
2 Tư tưởng.
- Giáo dục niềm tự hào về truyền thống lịch sử, những thành tựu về văn
hóa,KHKT…mà các dân tộc đã đạt được
3 Kỹ năng. - Rèn luyện kỹ năng tổng hợp, so sánh và phân tích những kiến thức đã học và liên hệ thực tế Rèn luyện làm bài tập thực hành trắc nghiệm II Đồ dùng dạy học: - Bản đồ.Tranh ảnh và một số tư liệu có liên quan đến nội dung bài học Bút dạ, giấy khổ lớn III Hoạt động dạy và học: 1 Ổn định lớp 2 Kiểm tra bài cũ. - GV kiểm tra phần chuẩn bị bài học của HS 3 Bµi míi. Bài tập 1:Đầu thế ki XV dân tộc ta đã có cuộc kháng chiến chống quân xâm lược: A Nhà Tống B Mông-Nguyên C Nhà Minh D.Nhà Thanh Bài Tập 2:Bài học rút ra từ cuộc kháng chiến của nhà Hồ chống quân Minh: A Đường lối đánh giặc là quan trọng nhất trong kháng chiến B Sức dân là yếu tố quyết định thắng lợi C Phải huy động được nhiều người tài giỏi mới có chiến thắng D.Lãnh đạo phải là người vừa có đức vừa có tài Bài tập 3:Hoàn chỉnh bảng thống kê cuộc khởi nghĩa Lam Sơn(1418-1427) Các đặc điểm Giai đoạn:1418-1423 Giai đoạn:1424-1426 Giai đoạn 1426-1427 Nhiệm vụ chủ yếu -Xây dựng lực lượng
-
Trang 15
-Những chiến
thắng lớn - - -
-Chi Lăng,Xương Giang
-Bài tập 4:Cách tuyển chọn,bổ dụng quan lại thời Lê sơ:
A.Dựa vào con cháu,dòng dõi hoàng tộc
B Con quan mới được làm quan
C Phải qua học tập thi cử đỗ đạt.
D Qua đấu võ nghệ tranh tài
Bài tập 5:Đặc điểm khác nhau cơ bản về luật phát thời Lê sơ so với thời Lý Trần:
A Khuyến khích sản xuất phát triển
B.BaÛo vệ quyền tư hữu tài sản ruộng đất
C.Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị
D.BaÛo vệ quyền lợi cho nhân dân, phụ nữ
Bài tập 6:Chọn Đ, S trong các nhận định sau:
Thời Lê sơ không còn chế độ lập điền trang
Tầng lớp nông nô, nô tì, địa chủ thời Lê ngày càng nhiều
Lực lượng nô tì thời Lê ít hơn so với thời Trần
Hồng Đức quốc âm thi tập được viết bằng chữ Hán
Thời Lê sơ, Nho giáo và Phật giáo đều phát triển
Thời Lê sơ, dưới triều Lê Thánh Tông tổ chức nhiều kỳ thi nhất
Bài tập 8: Lập bảng thống kê các tác phẩm văn học, quân sư nổi tiếng thời
Lý,Trần,Lê sơ:
Tên tác phẩm Tác giả Thời Lý Thời Trần Thời Lê sơ
Sông núi nước Nam Lý Thường
Kiệt
Bình Ngô Đại Cáo
Hịch tướng sĩ
Đại Việt sử ký
Quốc âm thi tập
Binh thư yếu lược
Hồng Đức quốc âm
thi tập
Đại Việt sử kí toàn
thư
Bài tập 9: Chủ đề nổi bật nhất trong thơ văn của Lê Thánh Tông:
A.Tình thần yêu nước, tinh thần dân tộc
Trang 16B.Tình nhân nghĩa
C.Ca ngợi vẻ đẹp quê hương, đất nước
D.Ca ngợi giai cấp phong kiến
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 - 1527 )
I.Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật.
I- Mục tiêu bài học.
1.Kiến thức:
- Trình bày được bộ máy chính quyền thời Lê Sơ
- Biết được về tổ chức quân đội thời Lê Sơ Trình bày được nét nổi bật về luật pháp thời Lê Sơ
- GDMT:Tổ chức bộ máy chính quyền các cấp, chứng tỏ đất nước thống nhất và
Trang 172.Kiểm tra bài cũ:(4')
(?) Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
3 Bài mới.(1')
Sau chiến thắng quân Minh- Lê Lợi lên ngôi vua bộ chỉ huy nghĩa quân chuyểnhoá thành bộ máy nhà nước, Lê Lợi bắt tay vào việc xây dựng chính quyền, quân đội ổnđịnh chính trị
Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
* Sau khi đánh đuổi quânMinh
- Lê Lợi lên ngôi hoàng Đế <
Lê Thái Tổ > khôi phục lạiquốc hiệu Đại Viêt Xây dựng
bộ máy nhà nước mới
- Ngoài ra có cơ quan chuyênmôn như:
+ Hàm Lâm Viện < Soạn thảocông văn >
+ Quốc sử Viện <Viết sử >.+ Ngự sử đài <Can gián vuavua và các triều thần>
+ ở địa phương
+ Chia cả nước thành 13 đạoThừa Tuyên
+ Mỗi đạo có 3 ti phụ trách 3mặt
+ Dưới đạo có phủ, châu,
Trang 18? So sánh tổ chức nhà nước thời Lê Sơ với thời
Trần nhiều người cho rằng bộ máy nhà nước thời
Lê Sơ tập quyền hơn Em hãy giải thích điều này,
nhận xét đó có đúng không?
- Vì: Vua nắm mọi quyền hành trực tiếp làm tổng
chỉ huy quân đội, bãi bỏ những chức vụ cao cấp
->Quyền lực nhà vua ngày càng củng cố cao hơn
GDMT: Tổ chức bộ máy chính quyền các cấp,
chứng tỏ đất nước thống nhất và hùng mạnh…
? Quan sát lược đồ Đại Việt thời Lê Sơ và danh
sách 13 đạo Thừa Tuyên em thấy có gì khác so với
thời Trần?
- Đơn vị hành chính rõ ràng, quy củ hơn
H.Động 2:(11')
G:Sơ kết chuyển ý
? Quân đội nhà Lê được tổ chức như thế nào?
? Tại sao nói trong hoàn cảnh lúc đó thì chế độ
Ngụ Binh ư nông là tối ưu?
- Vì thường xuyên có giặc, việc duy trì lực lượng
quân đội tốt song thời bình cần tăng gia sản xuất
nhiều
H:Đọc chữ nhỏ sgk
? Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước
thời Lê Sơ, đối với lãnh thổ của đất nước qua
đoạn trích trên sgk? - Quyết tâm bảo vệ tổ quốc.
- Chính sách mềm dẻo, kiên quyết
- Nâng cao tinh thần trách nhiệm, trừng trị kẻ bán
nước
G:Chuyển ý
H.Động 3:(11')
? Nội dung luật Hồng Đứclà gì?
? Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ?
- Quyền lợi, địa vị người phụ nữ được tôn trọng
huyện, xã
-> Đây là nhà nước tập quyềnchuyên chế hoàn chỉnh nhấtthời phong kiến Việt Nam
2.Tổ chức quân đội:
- Thực hiện chính sách “ ngụbinh ư nông”
- Quân đội gồm 2 bộ phận: + Quân triều đình + Quân địa phương
+ Khuyến khích sản xuất, pháttriển kinh tế
x·
Trang 194 Củng cố:(3')
? So sánh tổ chức nhà nước thời Lê Sơ với thời Trần nhiều người cho rằng
bộ máy nhà nước thời Lê Sơ tập quyền hơn?Hãy giải thích điều này, nhậnxét đó có đúng không?
? Quân đội nhà Lê được tổ chức ntn?
? Nội dung luật Hồng Đứclà gì?
? Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ?
- Sơ đồ để trống, các tầng lớp ã hội thời Lê Sơ
- Tư liệu phản ánh thời kì phát triển kinh tế, xã hội thời Lê Sơ
C- Phương pháp
- Nêu vấn đề, thuyết trình
D- Tiến trình bài
1 Ổn định lớp(1')
Trang 202 Kiểm tra : (15')
* Mục tiêu: Nhằm đánh giá sự nhận thức tiếp thu bài của học sinh về bộ máy nhà
nước của thời Lê Sơ
Lê Lợi khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt.Chia cả nước thành 2 cấp:
+ Trung ương: Đứng đầu triều đình là vua, trực tiếp nắm mọi quyền hành, giúpviệc cho vua có các đại thần, triều đình có 6 bộ, Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công và một
số cơ quan CM như Hàn lâm viện, Quốc sử viện
+ Địa phương: Chia cả nước làm 13 đạo thừa tuyên, dưới đạo là phủ, huyện,châu, xã,đứng đàu mỗi thừa tuyên là ba ti phụ trách Đô ti Pt quân sự, an ninh, Hiến ti
pt thanh tra quan lại xử án, pháp luật, Thừa ti pt hành chính, hộ tịch, thuế
- Vẽ sơ đồ:(4đ)
Vua
Quan đại thần
Binh, bộ, hình, công, lại, lễ
13Đạo Thừa Tuyên
Trang 21Song song với việc xây dựng, củng cố bộ máy chính quyền, nhà Lê có nhiều biệnpháp khôi phục và phát triển kinh tế Vậy nền kinh tế và xã hội thời Lê Sơ có điểm gìmới
Hoạt động của Thầy- Trò Nội dung bài học
Hoạt động 1: (12')
H: Đọc sgk
? Để khôi phục và phát triển sản xuất
nông nghiệp nhà Lê đã làm gì?
? Những biện pháp nông nghiệp ấy có tác
? Kinh tế công thương có mối quan hệ với
nhau như thế nào?
- Hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển
? Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế
thời Lê Sơ?
- Nền kinh tế phát triển ổn định sau chiến
- Giai cấp địa chủ phong kiến- nông dân
- Tầng lớp: Thương nhân, tiểu thủ công,
nô tì
? Hãy phân tích sự khác nhau giữa các
tầng lớp, giai cấp trong xã hội.
- Giai cấp điạ chủ, quan lại phong
kiến-nắm quyền, nhiều ruộng
- Giai cấp nhân dân- ít ruộng đất cày thuê,
- Các xưởng thủ công nhà nước quản lí
<Cục bách tác> sản xuất đồ dùng vua,quan
- Ngành khai mỏ được đẩy mạnh
- Mở chợ nhiều nơi, buôn bán với nướcngoài
Trang 22? Em có nhận xét gì về việc hạn chế nuôi
và buôn bán nô tì nhà Lê?
- Là chính sách tiến bộ, giảm bớt bất công
trong xã hội, thoả mãn phần nào yêu cầu
của nhân dân, đât nước được củng cố, giữ
vững Quốc gia Đại Việt cường thịnh nhất
Đông Nam á thời bấy giờ
? Em hãy vẽ sơ đồ xã hội thời Lê Sơ.
- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học, kinh tế thời Lê Sơ
- GDMT: các công trình văn hóa, giáo dục chủ yếu, bia tiễn sĩ trong Văn Miếu,
nhiều công trình kiến trúc khác(Lam Kinh)
Trang 23(?) Nhà Lê Sơ đã làm gì để phát triển nền kinh tế Công,nông,thươngnghiệp.Liên hệ với nền kinh tế địa phương em hiện nay kính nông nghiệp được chútrọng như thế nào?
b) Công nghiệp, thương nghiệp ( 3đ)
- Các ngành nghề thủ công truyền thống ngày càng phát triển-> làng thủcông
- Các xưởng thủ công nhà nước quản lí
=>Cục bách tác> sản xuất đồ dùng vua, quan
- Ngành khai mỏ được đẩy mạnh
- Mở chợ nhiều nơi, buôn bán với nước ngoài
G:Sơ lược về tình hình giáo dục, thi cử
thời Lê Sơ
? Nhà nước đã quan tâm như thế nào đến
việc thi cử, học tập?
? Trường Quốc Tử Giám được xây dựng
từ khi nào? Dưới triều nào?
- Triều Lý-1076
GV: Đa số dân đều được đi học trừ kẻ
phạm tội)
? Nội dung học tập, thi cử chủ yếu là gì?
? Vì sao nhà Lê tôn sùng đạo Nho?Đạo
giáo bị hạn chế?
- Trọng người hiền tài có học thức
- Ai muốn làm quan đề phải qua thi cử
? Em có nhận xét gì về việc thi cử thời Lê
-
- Nội dung học tập, thi cử là sách củađạo Nho
Trang 24- Vua ban mũ áo, sinh quy bái tổ, khắc tên
vào bia đá
G:Cho H xem H45 bia tiến sĩ, hiện còn 81
bia tiến sĩ
? Trên bia người ta ghi những gì?
- Tên, tuổi, năm đõ đạt, khoá thi
G:Thời Lê tổ chức được 26 khoa thi tiến
sĩ lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trang nguyên
H:Đọc chữ nhỏ sgk
GV: Thời Lê Thánh Tông có 501 tiến sĩ,
9 trạng nguyên
? Em hãy nêu những suy nghĩ của mình
về tình hình gioá dục, thi cử thời Lê Sơ.
- Quy củ, chặt chẽ
- Đào tạo được nhiều quan lại trung
thành, phát hiện nhiều nhân tài đóng góp
cho đất nước
? Em có thể kể tên 1 số trạng nguyên hay
tiến sĩ thời Lê Sơ mà em biết.
G:Sơ kết, chuyển ý
Hoạt động 2: (14')
H:Đọc sgk
? Em hãy nêu những thành tựu nổi bật về
văn học thời Lê sơ.
? Em hãy đọc một đoạn trong bài cáo mà
em thích.
? Tác phẩm văn học thời kì này có nội
dung như thế nào?
? Thời Lê Sơ có những thành tựu khoa
học tiêu biểu nào?
? Em có nhận xét gì về các tác phẩm
khoa học thời kì này?
? Em hãy nêu những nét đặc sắc của
nghệ thuật sân khấu?
G:Lương thế Vinh đã biên soạn bộ “ Hí
trường phả lục” nêu lên nguyên tắc biểu
diễn
? Nghệ thuật điêu khắc có gì tiêu biểu?
- Chế độ giáo dục, thi cử, quy củ, chặtchẽ, thông qua 3 kì thi: Hương, Hội,Đình
2.Văn hoá, khoa học, nghệ thuật.
b.Khoa học:
- Sử học: Đại Việt kí toàn thư
- Địa lí: Dư địc chí
- Y học: Bản thảo thực vật toán yếu
- Toán học: Đại hành toán pháp
Trang 25- Phong cách đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện
? Vì sao quốc gia Đại Việt thời Lê Sơ đạt
được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực?
- Công lao đóng góp XD đất nước của
?Em có nhận xét gì về các công trình văn
hóa, giáo dục của thời kì này?
? Chúng ta phải làm gì để bảo tồn và phát
huy những giá trị văn hóa đó?
Ơr địa phương em có công trình kiến trúc
hay văn hóa nòa không? Em đã làm gì để
duy trì và phát huy những giá trị văn hóa
<Lê Lợi, Nguyễn Trẫi, Lê ThánhTông >
4 Củng cố:(3')
? Tình hình GD, khoa cử thời Lê sơ có đặc điểm gì nổi bật?Em có n hận xét gì
về văn học, nghệ thuật thời Lê Sơ?
? Tại sao Quốc gia Đại Việt lại đạt được những thành tựu trên?
5 Hướng dẫn:(1')
- Làm đáp án trả lời các câu hỏi trong SGK
- CBB: Đọc trước mục IV SGK, chuẩn bị bài tập trong vở bài tập
**********************************************************
Trang 26- Chế độ thi cử thời Lê rất được coi trọng.
- Những thành tựu tiêu biểu về văn hoá, giáo dục của Đại Việt, thời Lê sơ, ý thứcgiữ gìn và phát huy văn hoá truyền thống
Trang 27(?) Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về văn hoá, giáo dục của Đại Việtthời Lê sơ.
? Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn,
Nguyễn Trãi đã có vai trò gì?
? Sau khi khởi nghĩa Lam Sơn
thắng lợi Nguyễn Trãi đã làm gì?
? Các tác phẩm của Nguyễn Trãi
phản ánh điều gì?
? Em hãy đọc 1 đoạn trong bài cáo
của Nguyễn Trãi?
H:Đọc chữ nhỏ sgk
? Qua nhận xét của Lê Thành Tông
em hiểu gì về Nguyễn Trãi?
G:Đây là bức chân dung cổ của
Nguyễn Trãi thể hiện những nét hài
hoà, đượm nét ưu tư, sâu lắng, mái
tóc bạc phơ, đôi mắt sáng tinh anh
của Nguyễn Trãi
- Tiếc rằng cuộc đời ông chịu một
nỗi oan trái, bị chu di tam tộc, sau
Lê Thánh Tông giải oan cho ông
-Viết nhiều tác phẩm có giá trị
+ Văn học: Đại cáo bình Ngô
Quân trung từ mệnh tập
+ Địa lí, lịch sử: Dư địa chí
->Tác phẩm thể hiện tư tưởng nhân đạo,lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc
->Nguyễn Trãi là danh nhân văn hoá thếgiới, là người anh hùng dân tộc, là nhà vănhoá kiệt xuất,là nhà chính trị đại tài, là tinhhoa của thời đại, tên tuổi ông rạng rỡ lịch sửdân tộc
2.Lê Thánh Tông <1442-1497>.
- Ông là con thứ 4 của Lê Thái Tông lênngôi năm 18 tuổi, quan tâm phát triển kinh
tế, văn hoá, giáo dục, pháp luật
-S áng lập "Hội tao đàn" gồm 28 ông tiến sĩgiỏi
Trang 28- Hiêụ là Hồng Đức
- Hội tao đàn sáng tác khoảng 300
bài thơ chữ Hán, chữ Nôm ca ngợi
nhà Lê, cac ngợi đất nước Đậm đà
tình quê hương, ông là nhân vật
xuất sắc về nhiều mặt, ông là ông
vua đầy tài năng, nhiệt huyết Ông
là một nhân vật nổi bật trong lịch
sử nước nhà
“Lòng vì thiên hạ những lo âu
Thay việc trờ dám trễ đâu
Trống dời canh còn đọc sách
Chiêng xế bóng chưa thôi hầu”
- Nhờ thế mà thời trị vì của ông,
quốc gia Đại Việt đạt được sự phát
triển rực rỡ về nhiều mặt
- Ông trị vì 38 năm thọ 56 tuổi
trước khi mất vẫn lo giải quyết các
-Tài quan sát, tư duy chính xác,
linh hoạt giúp trang biên soạn cuốn
sách “ Đại Thành toàn pháp” từ thế
kỉ XV đến nay vẫn rất đúng đắn
“thơ tình S hình thang”
Hoạt động 4: (5')
? Lương Thế Vinh có vai trò quan
trọng ntn đối với thành tựu về nghệ
thuật?
? Em hãy kể một câu chuyện ấn
tượng về Lương Thế Vinh.
- SBS - 178
- “Cân voi” Trạng lường, đo tờ
giấy bản-> Sử Tàu Trung Quốc
thán phục
Hoạt động 5:(13')
GV hướng dẫn HS làm bài tập vào
3.Ngô Sĩ Liên <thế kỉ XV>.
- Là nhà sử học nổi tiếng đỗ tiến sĩ năm
1442, là tác giả cuốn "Đại Việt sử kí toànthư"
4.Lương Thế Vinh <1442- >.
- Đỗ trạng nguyên 1463- Thần Đồng tài chí,học rộng
- Là nhà toán học nổi tiếng
Trang 29vở bài tập của học sinh.
- Chế độ giáo dục thời Lê Sơ rất được coi trọng
- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học kĩ thuật thời Lê Sơ, học sinhthấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ta ở thế kỉ XV đầu thế kỉ XVI So sánhđiểm khác nhau giữa thời Lê Sơ và thời Lý Trần
- Lược đồ lãnh thổ Đại Việt thời Trần và thời Lê Sơ
- Bảng phụ, sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lý, Trần, Lê Sơ
- Tranh ảnh về các nhân vật lịch sử tiêu biểu, công trình kiến trúc nghệ thuật
C- Phương pháp
- Nêu vấn đề, phát vấn
D- Tiến trình bài dạy
1.ổn định lớp.
2.Kiểm tra bài cũ:
(?) Em hãy nêu những cống hiến của Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông đối với lịch sửdân tộc
3 Bài mới
a) Giới thiệu bài:
Giai đoạn lịch sử Việt Nam từ thế kỉ Xv- đầu XVI, đã có những chuyển biến tíchcực trong đời sống kinh tế, văn hoá, giáo dục Là giai đoạn lịch sử hào hùng chống giặcMinh xâm lược và xây dựng đất nước thời Lê Sơ
- Để khắc sâu những kiến thức lịch sử giai đoạn này
Trang 30- Hôm nay ôn tập chương IV.
b) Các hoạt động dạy - học:
Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
G:Dùng sơ đồ bộ máy nhà nước
thời Lê Sơ và Lý Trần để học sinh
- Tăng cường lực lượng thanh tra,
giám sát xuống tận cơ sở xã
? Cách đào tạo, tuyển dụng quan
lại được tiến hành như thế nào?
- Lấy học tập, thi cử làm phương
thức tuyển dụng
G:Sơ kết chuyển ý
? Pháp luật thành văn ở nước ta có
từ khi nào?
- Thời Lý Luật Hình thư <1042>
? ý nghĩa của pháp luật?
- Đảm bảo trật tự an ninh, kỉ cương
trong XH
? Pháp luật thời Lê sơ có gì giống
và khác so với luật thời Lý - Trần?
- Giống: Bảo vệ vua, kinh thành
- Ngày càng xây dựng hoàn chỉnh
bảo vệ kỉ cương phép nước
G:Nay “sống làm việc theo hiến
2.Pháp luật.
- Luật Hồng Đức- tương đối hoàn chỉnh
- Ngày càng xây dựng hoàn chỉnh bảo vệ kỉcương phép nước
3.Kinh tế.
a) Nông nghiệp:
Trang 31Lý Trần có gì giống và khác nhau?
- Giống: Đều quan tâm phát triển
kinh tế nông - công, thương nghiệp
- Khác: thời Lý- Trần ruộng
công-ưu thế thời Lê Sơ ruộng tư chiếm
+Thời Lý- Trần: Vương hầu quý
tộc đông nông nô, nô tì nhiều
+Lê Sơ nô tì giảm, giai cấp địa chủ
tư hữu ruộng đất đông lên
GV: y/c HS nhận xét về 2 sơ đồ các
giai cấp , tầng lớp trong XH thời Lý
- Trần và thời Lê sơ
? Xã hội nào phát triển cao hơn?
- Thời Lê sơ quan hệ SX PK được
xác lập vững chắc hơn
G:Chuyển ý
? Giáo dục thời Lê Sơ đạt những
thành tựu nào đáng lưu ý.
? Văn học thời Lê Sơ có nội dung
- Chợ phát triển
4.Xã hội:
- Xã hội 2 giai cấp: Thống Trị và bị trị
- Phân chia giai cấp ngày càng sâu sắc
5.Văn hoá, giáo dục, khoa học, nghệ thuật.
- Quan tâm phát triển GD
- Văn học yêu nước
- Nhiều công trình KH, NT có giá trị
Trang 33- Khắc sâu các kiến thức cơ bản của lịch sử Việt Nam thời Lê Sơ.
- Có hiểu biết rộng hơn về thời kì lịch sử phong kiến Việt Nam thịnh trị nhất
- Lược đồ kháng chiến chống xâm lược Minh
- Sưu tầm tác phẩm văn, thơ tiêu biểu
C- PHƯƠNG PHÁP
- Nêu vấn đề, phát vấn
D- TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ:
? VH, GD thời Lê Sơ có đặc điểm gì?
3 Bài mới
a) Giới thiệu bài:
GV nêu mục tiêu của tiết học
Trang 34- Rèn kĩ năng tổng hợp, lập bảng thống kê các sự kiện chính của cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn, kể tên một số tác giả, tác phẩm tiêu tiêu biểu ở thế kỉ XV, kĩ năngkhai thác tranh ảnh, lược đồ
+Tự luận(7đ):So sánh luật pháp thời Lê sơ và thời Lý Trần ?
[-Giống: Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị, bảo vệ sản xuất, ổn định xã hội -Khác: thời Lê sơ luật pháp hoàn chỉnh hơn, có một số điều bảo vệ quyền
lợi phụ nữ, giữ gìn truyền thống dân tộc
3/ Bài mới:
Bài tập 1:
Giáo viên treo bảng thống kê cho học sinh lên điền vào chỗ trống tên tácgiả ứng với tác phẩm tiêu biểu thời Lê sơ:
Thời Lê sơ(1428-1527)
-Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)-Quốc âm thi tập (Nguyễn Trãi)
Trang 35Các tác phẩm văn
học
-Hồng Đức bản đồ(Lê Thánh Tông)-Quân trung từ mệnh tập(Nguyễn Trãi)-Quỳnh uyển cửu ca(Lê Thánh Tông)-Chí Linh sơn phú ù(Nguyễn Trãi)
Sử học
-Đại Việt sử kí 10 quyển-Đại Việt sử kí toàn thư 15 quyển (Ngô Sĩ Liên)-Lam Sơn thực lục( Nguyễn Trãi)
-Hoàng triều quan chế
Toán học -Đại thành toán pháp (Lương Thế Vinh )
-Lập thành toán pháp(Vũ Hữu )
Bài tập 2:
Vẽ lại sơ đồ bộ máy nhà nước
thời Lê sơ ?
Bài tập 3: Em hãy nối mũi tên chỉ
đúng các hướng tiến quân ra Bắc
của nghĩa quân Lam Sơn?
Bài tập 4
Lập bảng niên biểu về hoạt động
của nghĩa quân Lam Sơn từ
Đạo thứ ba Giải phĩng vùng hạ
lưu sơng Hồng ngăn chặn viện binh từ Quảng Tây sang
Thời gian
Sự kiện
1416
1418Giữa14181421-1423
tổ chức hội thề Lũng NhaiDựng cờ khởi nghĩa ở LamSơn
Rút lên núi Chí Linh lần 1Rút lên núi Chí Linh lần 2
Trang 36Bài tập 5: Vì sao nước Đại Việt
thời Lê sơ phát triển cường thịnh ?
Sơ kết bài học: Sau cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn nước ta bước vào
thời Lê sơ, là thời kì phát triển
thịnh trị nhất của chế độ phong
kiến Việt Nam Sở dĩ có được
những thành tựu rực rỡ đó cũng là
nhờ vua quan tâm chăm lo mọi mặt
nhất là chú trọng đến giáo dục để
tuyển chọn nhân tài cho nước thế
nên thời Lê sơ nhân tài nở rộ
Giáo dục tư tưởng:
-14241425142610/1427
Tạm hịa với quân MinhGiải phĩng Nghệ AnGiải phĩng Tân Bình, ThuậnHĩa
Tiến quân ra Bắc, chiến thắngTốt Động- Chúc Động
Chiến thắng Chi Lăng –Xương Giang
-Do đất nước độc lập, nhân dân đóng góp
công sức-Triều đại phong kiến thịnh trị, có cách trịnước đúng đắn
-Sự đóng góp của nhiều nhân tài: Nguyễn
Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên,
Lương Thế Vinh
4/ Câủng cố:
GV chốt lại những kiến thức cơ bản của chương IV để học sinh cĩ thể hiểu rõ hơn
5/ Dặn dị:
- Chuẩn bị xem trước bài 22:
“ Sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền (I)
- Soạn:Tình hình nhà Lê đầu thế kỉ XVI?
Nêu những cuộc khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI?
*********************************************
Trang 37- Tự hào về truyền thống đấu tranh anh hùng của nhân dân ta.
- Hiểu rõ rằng nước nhà thịnh trị hay suy vong là ở lòng dân
- Đây là thời kì phát triển thịnh vượng nhất của xã hội phong kiến Việt Nam,nhưng từ thế kỉ XVI trở đi nhà Lê dần dần suy yếu, phong kiến khởi nghĩa khắp nơi
Trang 38Hoạt động của thầy- trò Nội dung bài học
GV:Sơ lược tình hình nhà Lê
- Lê Thái Tổ lên ngôi 1428
- Lê Thái Tông
- Lê Nhân Tông
- Lê Thái Tông chính quyền phong kiến
cường thịnh
- Lê Hiển Tông
- Lê Uy Mục <1504> triều Lê suy yếu
- Lê Tương Dực
- Lê Chiêu Tông 1527 triều Lê sụp đổ
-> Mạc Đăng Dung cướp ngôi lập ra nhà
Mạc
GV: Gọi HS đọc SGK
? Tình hình nhà Lê đầu XVI như thế nào?
- Uy Mục- Vua Quỷ 5 năm
- Tương Dực- vua lợn 5 năm
- Chiêu Tông- ngu dốt, ương ngạnh, tự phụ
7 năm
? Nguyên nhân nào khiến cho nhà Lê suy
yếu như vậy?
- Vua mải lo ăn chơi, hoang dâm vô độ,
không quan tâm đến triều chính, quý tộc
ngoại thích nắm quyền binh, gây phe phái
đánh nhau liên miên
? Em có nhận xét gì về những ông vua ở thế
kỉ XVI so với các ông vua ở thế kỉ XV?
=> Đẩy chính quyền đất nước vào thế tự suy
vong
G: Chuyển ý
? Sự suy yếu của triều đình phong kiến Lê
Sơ dẫn đến hậu quả gì?
H:Đọc chữ nhỏ sgk
GV: Quan lại hoành hành, đục khoét nhân
dân dùng của như bùn đất, coi dân cỏ rác
? Thái độ của nhân dân đối với giai cấp
thống trị như thế nào?
- Nhân dân >< địa chủ
- Nhân dân>< nhà nước phong kiến
-> Khởi nghĩa
GV: Dùng lược đồ gt
Từ 1511 khởi nghĩa nổ ra ở nhiều nơi
GV:Cuối 1511 khởi nghĩa Trần Tuân ở
1.Triều đình nhà Lê.
- Triều đình nhà Lê suy yếu, nội
bộ chia bè, kéo cánh, tranh giànhquyền lực chém giết lẫn nhau
- Các ông vua bất tài, vô dụng,kém về năng lực, nhân cách
2.Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI.
a) Nguyên nhân:
- Đất nước suy yếu, nhân dân cơcực đói khổ.-> Mâu thuẫn giaicấp gay gắt, khởi nghĩa khắp nơi
b) Diễn biến
-1511 Khởi nghĩa Trần Tuân
<Hưng Hoá, Sơn Tây>
-1512 Khởi nghĩa Phùng Chương
<Tam Đảo>
Trang 39Hưng húa, Sơn Tõy, lực lượng hàng vạn
người đó tiến xuống Từ Liờm <Hà Nội> uy
hiếp kinh thành Thăng Long
1516 Khởi nghĩa Trần Cảo Đụng
Triều-Quảng Ninh-> Mở rộng hoạt động ra Hải
Dương-> hành quõn bất ngờ lờn Kinh Bắc
<Hà Bắc>-> Bồ Đề <Gia Lõm>, uy hiếp
kinh thành Thăng Long, vua Tương Dực
phải thõn chinh điều quõn đi đỏnh dẹp, nghĩa
quõn phải rỳt quõn lờn phớa bắc
Giữa lỳc đú Trịnh Duy Sản giết Tương Dực
và những người đi theo hầu vua, kinh thành
thăng Long rối loạn, nhõn cơ hội đú Trần
Cảo quay về tấn cụng Thăng Long, chiếm
kinh thành lờn ngụi vua, phong chức cho
người cú cụng Lợi dụng cơ hội này quan
quõn triều Lờ tổ chức phản cụng chiếm
Thăng Long
Cuối 1517 Trần Cảo vẫn làm chủ vựng Lạng
Sơn, Hải Dương, Kinh Bắc Sau đú Trần
Cảo giao lại binh quyền cho con là Trần
Cung rồi đi tu, khởi nghĩa suy yếu dần vào
1521
-> Đõy là cuộc khởi nghĩa điển hỡnh nhất
chủa nhõn dõn đầu XVI
? Kết quả của cỏc cuộc khởi nghĩa nụng
? Em hóy kể tờn một số cuộc khởi nghĩa
nhõn dõn thế kỉ XVI.
? Chỉ trờn lược đồ những vựng hoạt động
của phong trào thời bấy giờ.
-1516 Khởi nghĩa Trần Cảo
<Đụng Triều - Quảng Ninh>
4 Củng cố:
? Nhận xét về triều đình nhà Lê đầu thế kỉ XVI ?
? Tờng thuật các cuộc khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI trên lợc đồ?
? Trỡnh bày nguyờn nhõn và ý nghĩa của phong trào nụng dõn khởi nghĩa thế kỉXVI
5 Dặn dũ:
- Làm đỏp ỏn trả lời cỏc cõu hỏi trong SGK
Trang 40- CBB: Đọc trước mục II SGK
*******************************************************
Ngày soạn:29/02/2012 Ngày giảng:01/03/2012
Bài 22:
SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
( THẾ KỈ XVI-XVIII)