Trong ánh sáng trắng có chứa màu đỏ và nhiều màu nữa.Khi ánh sáng trắng chiếu qua tấm lọc màu đỏ thì tấm lọc màu đỏ hấp thụ hầu hết các màu khác có trong ánh sáng trắng, riêng màu đỏ[r]
Trang 1Ngày soạn: 12/10/2017
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Nêu được ví dụ về nguồn phát ánh sáng trắng và nguồn phát ánh sáng màu
- Nêu được ví dụ về tạo ra ánh sáng màu bằng các tấm lọc màu
- Giải thích được sự tạo ánh sáng màu bằng tấm lọc màu
2 Kĩ năng:
- Giải thích sự tạo ánh sánh màu bằng tấm lọc màu trong một số ứng dụng thực tế
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích
3.Thái độ:
- Nghiêm túc, chính xác.
- Tập trung trong giờ học
- Có thái độ nghiêm túc trong học tập
4 Hình thành năng lực cho học sinh: Rèn luyện năng lực tự học, hợp tác và giải quyết
vấn đề
II CHUẨN BỊ TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN:
1 Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách bài tập vật lý 9.
2 Học sinh: Đọc và chuẩn bị trước bài 52 SGK
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Phương pháp vấn đáp, hoạt động nhóm
IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1 Ổn định lớp:
- Kiểm tra sỉ số lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nhớ lại kiến thức cũ lớp 7, nhắc lại cho cô nguồn sáng là gì? Kể tên 2 nguồn sáng
mà em biết
- Trong thực tế hằng ngày em nhìn thấy ánh sáng có những màu sắc như thế nào?
* Dẫn dắt vào bài:
Thực tế ta nhìn thấy ánh sáng có các loại màu Vậy vật nào phát ra ánh sáng trắng, vật
nào phát ra ánh sáng màu ? và làm thế nào để có thể tạo ra ánh sáng màu? Để biết được điều
này thì cô và các em cùng tìm hiểu bài hôm nay Bài 52 ÁNH SÁNG TRẮNG VÀ ÁNH
SÁNG MÀU Các em ghi tựa bài vào vở, ghi phần I Nguồn phát ánh sáng trắng và nguồn
phát ánh sáng màu
3 Hoạt động hình thành kiến thức: (41 phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Tìm hiểu về nguồn phát ánh sáng trắng và nguồn phát ánh sáng màu (13
phút)
Mục tiêu: Nêu được ví dụ về nguồn phát ánh sáng trắng và nguồn phát ánh sáng màu.
- Gọi 1 em đọc tài liệu phần 1
Các nguồn phát ánh sáng trắng
- Hãy cho cô biết các nguồn
sáng sau đây(ánh sáng mặt trời
vào ban ngày, đèn pha ô tô,bình
minh, hoàng hôn, đèn dây tóc,
đèn pin, ) nguồn phát ánh sáng
- HS Đọc SGK
- Đọc SGK và trả lời:
Các đèn có dây tóc nóng sáng như bóng đèn pha của xe ô tô, xe máy, bóng đèn pin, bóng đèn tròn, Mặt Trời cùng là nguồn phát ánh sáng
I Nguồn phát ánh sáng trắng
và nguồn phát ánh sáng màu.
1 Các nguồn phát ánh sáng trắng:
Trang 2trắng?
- Gọi HS trả lời
- Gọi HS nhận xét
- GV nhận xét và chốt ý:Mặt
Trời là nguồn phát ra ánh sáng
trắng (chỉ trừ lúc bình minh và
hoàng hôn), ngoài ra các đèn có
dây tóc nóng sáng như bóng đèn
pha của xe ô tô, xe máy, bóng
đèn pin, bóng đèn tròn cùng là
nguồn phát ánh sáng trắng Các
em ghi bài vào vở
-Vậy các đèn ở trụ đèn giao
thông hay các đèn ở các bảng
hiệu dùng trong quảng cáo có
được gọi là nguồn phát ánh sáng
trắng hay không Để biết được
điều này thì cô và các em cùng
sang phần 2 Các nguồn phát ánh
sáng màu
-Các em đọc sách cho cô biết bút
laze và đèn led khi có dòng điện
chạy qua đèn phát ra ánh sáng
màu gì?
-Gọi HS nhận xét
-Gv nhận xét chốt ý: khi có dòng
điện chạy qua bút laze phát ra
ánh sáng màu đỏ, đèn led phát ra
ánh sáng màu đỏ, có đèn phát ra
ánh sáng màu vàng, có đèn phát
ra ánh sáng màu lục
-Các em ghi bài vào vở
-Vậy làm thế nào để tạo ra các
đèn có màu sắc khác nhau thì cô
và các em cùng tìm hiểu sang
phần II Tạo ra ánh sáng màu
bằng tấm lọc màu
trắng
- HS đọc sách và trả lời:khi
có dòng điện chạy qua bút laze phát ra ánh sáng màu đỏ, đèn led phát ra ánh sáng màu đỏ, có đèn phát ra ánh sáng màu vàng, có đèn phát ra ánh sáng màu lục
- Mặt Trời và các đèn có dây tóc nóng sáng (bóng đèn pha của ôtô,
xe máy, đèn hùynh quang, bóng đèn pin,đèn compac v.v.)
2 Các nguồn phát ánh sáng màu:
- Nguồn sáng màu
là vật tự phát ra ánh sáng màu -Có một số nguồn sáng phát ra trực tiếp ánh sáng màu như mặt trời lúc bình minh hay hoàng hôn, nến đang cháy VD: Đèn led có loại phát ra ánh sáng đỏ, vàng, lục
- Bút laze khi họat động phát ra ánh sáng màu đỏ
Hoạt động 2: Tìm hiểu cách tạo ra ánh sáng màu bằng các tấm lọc màu (20 phút)
Mục tiêu: Giải thích được sự tạo ánh sáng màu bằng tấm lọc màu.
-Em nào cho cô cho biết, trong
thực tế đời sống thì những gì có
thể coi là tấm lọc màu?
- Từ các tấm lọc màu này em
-Tấm lọc màu có thể là một tấm kính có màu, một mảnh giấy bóng kính có màu, một tấm nhựa trong
có màu, một lớp nước màu
-HS trả lời
II Tạo ra ánh sáng màu bằng các tấm lọc màu.
1 Thí nghiệm
C1: - Chiếu 1
Trang 3nào dự đoán các cách tạo ra ánh
sáng màu đỏ, ánh sáng màu xanh
nào?
- Để xem dự đoán có đúng hay
không thì cô và các em cùng
sang phần thí nghiệm
- Gọi một em đọc cho phần 1
Thí nghiệm
- Các em hãy quan sát thí
nghiệm để trả lời câu hỏi C1
Đầu tiên cô sẽ chiếu một chùm
ánh sáng đi qua 1 tấm lọc màu
đỏ Các em hãy quan sát ánh
sáng phía sau tấm lọc màu Tiếp
đến cô chiếu một chùm ánh sáng
đỏ đi qua một tấm lọc màu đỏ,
các em hãy quan sát để trả lời
câu C1 Cuối cùng là chiếu một
chùm ánh sáng đỏ đi qua một
tấm lọc màu xanh(hoặc tím)
Các em quan sát thí nghiệm em
nào trả lời câu C1
-Gọi HS nhận xét
-GV nhận xét chốt ý: Chùm ánh
sáng trắng đi qua tấm lọc màu
đỏ ta được một chùm ánh sáng
đỏ
-Chùm ánh sáng đỏ đi qua tấm
lọc màu đỏ cho chùm ánh sáng
màu đỏ
-Chùm ánh sáng đỏ đi qua tấm
lọc màu xanh(hoặc tím) không
được ánh sáng, ta thấy tối
(không có ánh sáng truyền qua)
-Các em tiếp tục sang phần 2
Các thí nghiệm tương tự
-Các em nhớ ghi bài đầy đủ vào
vở
-Các em cũng làm thí nghiệm
như trên nhưng thay kính lọc
màu và ánh sáng màu khác rồi
quan sát xem ánh sáng qua tấm
-Học sinh lắng nghe
-HS đọc thí nghiệm -HS quan sát thí nghiệm
-Từ kết quả thí nghiệm HS trả lời câu C1:
- Chùm ánh sáng trắng đi qua tấm lọc màu đỏ ta được một chùm ánh sáng đỏ
-Chùm ánh sáng đỏ đi qua tấm lọc màu đỏ cho chùm ánh sáng màu đỏ
-Chùm ánh sáng đỏ đi qua tấm lọc màu xanh(hoặc tím) không được ánh sáng, ta thấy tối (không có ánh sáng truyền qua)
HS: trả lời
-HS quan sát thí nghiệm
chùm sáng trắng qua 1 tấm lọc màu đỏ được chùm ánh sáng đỏ
- Chiếu 1 chùm sáng đỏ qua 1 tấm lọc màu đỏ được chùm ánh sáng màu đỏ
- Chiếu 1 chùm sáng đỏ qua 1 tấm lọc màu xanh không được ánh sáng, ta thấy tối (không có ánh sáng truyền qua)
2 Các TN tương
tự
- Chiếu ánh sáng trắng qua tấm lọc màu vàng ta thu được ánh sáng màu vàng
Trang 4lọc màu có màu gì.
-Cô chiếu chùm ánh sáng trắng
qua tấm lọc màu vàng các em
hãy quan sát chùm ánh sáng sau
tấm lọc màu có màu gì?Em nào
trả lời cô biết là ánh sáng thu
được sau tấm lọc màu có màu
gì?
-Chiếu ánh sáng tím qua tấm lọc
màu đỏ các em quan sát và cho
cô biết ánh sáng thu được sau
tấm lọc màu có màu gì?
-Qua các thí nghiệm trên em nào
cho cô biết:
+Chiếu ánh sáng trắng hay ánh
sáng màu qua tấm lọc cùng màu
sẽ thu được ánh sáng gì?
+Chiếu ánh sáng màu qua tấm
lọc khác màu sẽ thu được ánh
sáng gì?
-Gọi HS trả lời
-Gọi HS nhận xét
-GV nhận xét, chốt ý đó cũng là
phần kết luận.Các em sang phần
3 kết luận
-GV:Ánh sáng màu này sẽ khó
truyền qua tấm lọc màu khác Và
tấm lọc màu nào thì hấp thụ ít
ánh sáng có màu đó, nhưng hấp
thụ nhiều ánh sáng có màu khác
Các em ghi kết luận vào vở
-Các em vận dụng kiến thức đã
học, thảo luận nhóm theo từng
bàn( lớp mình sẽ chia thành 5
nhóm) và trả lời cho cô các câu
hỏi sau:
1- Tại sao ánh sáng đỏ qua tấm
lọc màu đỏ ta thu được ánh sáng
màu đỏ? còn ánh sáng đỏ qua
tấm lọc màu xanh(hoặc tím) ta
lại không thu được ánh sáng đỏ
đó nữa?
2- Tại sao ánh sáng trắng qua
-HS trả lời : ánh sáng thu được sau tấm lọc màu có màu vàng
HS: Quan sát TN, nhận xét -HS quan sát và trả lời: không có ánh sáng
-HS nghe câu hỏi
-HS trả lời câu hỏi:
+ Chiếu ánh sáng trắng hay ánh sáng màu qua tấm lọc cùng màu
sẽ thu được ánh sáng có màu của tấm lọc màu đó
+ Chiếu ánh sáng màu qua tấm lọc khác màu ta sẽ không thu được ánh sáng có màu đó nữa
-HS lắng nghe
-Học sinh ghi bài -HS lắng nghe
- Chiếu ánh sáng tím qua tấm lọc màu đỏ ta không thu được ánh sáng
3 Kết luận:
- Chiếu ánh sáng
trắng hay ánh sáng màu qua tấm lọc cùng màu, ta
sẽ được ánh sáng
có màu đó
- Chiếu ánh sáng
màu qua tấm lọc
Trang 5tấm lọc màu đỏ ta thu được ánh
sáng màu đỏ?
-Các nhóm có 1 phút thảo luận
sau đó cô sẽ mời đại diện của
nhóm trả lời.Các nhóm bắt đầu
thảo luận
-Hết 1 phút cô mời đại diện
nhóm 1 trả lời câu 1 và đại diện
nhóm 2 trả lời câu 2 Các nhóm
còn lại nhận xét câu trả lời của
bạn, có nhóm nào có ý kiến khác
không?
-GV nhận xét và chốt ý:
Vì tấm lọc màu nào thì hấp thụ ít
ánh sáng màu đó, nhưng hấp thụ
nhiều ánh sáng có màu khác nên
khi chiếu ánh sáng đỏ qua tấm
lọc cùng màu thì tấm lọc màu
này sẽ hấp thụ rất ít 1 lượng nhó
không đáng kể màu đỏ nên ta
vẫn thu được chùm sáng đỏ còn
khi chiếu ánh sáng đỏ qua tấm
lọc màu xanh thì tấm lọc màu sẽ
hấp thụ nhiều ánh sáng không
phải là màu xanh ở đây là ánh
sáng đỏ nên ta không thấy được
ánh sáng sau tấm lọc màu
này.Ánh sáng trắng là hỗn hợp
của tất cả ánh sáng đơn sắc,
trong đó có bảy màu cơ bản: đỏ,
cam, vàng, lục, lam, chàm, tím
Ánh sáng trắng là một trường
hợp của ánh sáng phức tạp hay
ánh sáng đa sắc Các em sẽ được
học ở bài sau Vì vậy Trong ánh
sáng trắng có chứa màu đỏ và
nhiều màu nữa.Khi ánh sáng
trắng chiếu qua tấm lọc màu đỏ
thì tấm lọc màu đỏ hấp thụ hầu
hết các màu khác có trong ánh
sáng trắng, riêng màu đỏ hấp thụ
rất ít nên ta chỉ thu được màu đỏ.
Đó cũng là câu trả lời cho câu
hỏi C2 trong sách của các em
-Gọi HS trả lời lại câu C2
-Các em sang phần III.Vận
dụng Các em ghi đầy đủ vào vở
-HS thảo luận nhóm trả lời câu hỏi
-HS đại diện nhóm trả lời:
1 Vì tấm lọc màu đỏ hấp thụ ít ánh sáng đỏ, nên chùm sáng đỏ đi qua tấm lọc màu đỏ, còn tấm lọc màu xanh hấp thụ mạnh các ánh sáng màu không phải là màu xanh, nên ánh sáng đỏ khó có thể qua được tấm lọc màu xanh và ta thấy tối
2 Trong ánh sáng trắng có chứa màu đỏ và nhiều màu nữa.Khi ánh sáng trắng chiếu qua tấm lọc màu
đỏ thì tấm lọc màu đỏ hấp thụ hầu hết các màu khác có trong ánh sáng trắng, riêng màu đỏ hấp thụ
rất ít nên ta chỉ thu được màu đỏ.
khác màu, sẽ không được ánh sáng màu đó nữa Ánh sáng màu này khó truyền qua tấm lọc màu khác
- Tấm lọc màu
nào thì hấp thụ ít ánh sáng màu đó, nhưng hấp thụ nhiều ánh sáng có màu khác
C2: Trong chùm sáng trắng có a/s màu đỏ, tấm lọc màu đỏ cho a/s đỏ
đi qua
- Tấm lọc màu đỏ không hấp thụ a/s màu đỏ nên chiếu chùm sáng trắng
đỏ qua tấm lọc màu đỏ ta được ánh sáng tấm màu đỏ
- Tấm lọc màu xanh hấp thụ mạnh a/s có màu khác nên ánh sáng màu đỏ khó đi qua
Hoạt động 3: Vận dụng (8 phút)
Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức đã học để trả lời một số câu hỏi và bài tập đơn giản
Trang 6-Gọi HS đọc câu C3.
-Gọi HS trả lời câu C3
-Gọi HS nhận xét
-GV nhận xét và chốt ý: Các vỏ
của đèn sau và đèn báo rẽ xe
máy đóng vai trò như tấm lọc
màu, nên ánh sáng từ đèn dây
tóc của xe chiếu qua sẽ tạo nên
ánh sáng màu
-Gọi HS đọc câu C4
-Gọi HS trả lời câu C4
-Các em có thể dùng đèn màu
trắng hoặc đèn màu các loại
chiếu qua thành bên trong suốt
đựng nước pha mực đỏ này để
kiểm chứng câu trả lời của các
em nha
-Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/138
-GV: - Tìm hiểu sự ô nhiễm ánh
sáng:
Con người làm việc hiệu quả và
học tập thích hợp nhất đối với
ánh sáng trắng (ánh sáng mặt
trời), vì ánh sáng mặt trời giúp
bảo vệ mắt,giúp tổng hợp
Vitamin D cần thiết cho trẻ,…
Sử dụng năng lượng ánh sáng
mặt trời góp phần tiết kiệm
năng lượng, giảm ô nhiễm môi
trường.
Sử dụng ánh sáng màu như
ánh sáng màu đèn led, đèn ống
rất có ích trong cuộc
sống,nhưng cũng rất có hại khi
ta dùng ánh sáng màu để học
tập, vìvì ánh sáng màu không
đủ cung cấp ánh sáng cho mắt
làm việc, làm cho mắt phải điều
tiết nhiều,90% Học sinh bị cận
là do thiếu ánh sáng tự nhiên
(báo Thanh niên online).
- Biện pháp:
+ Cần quy định tiêu chuẩn về sử
dụng đèn màu trang trí, đèn
quảng cáo.
+ Nghiêm cấm việc sử dụng đèn
pha ô tô, xe máy là đèn phát ánh
sáng màu.
+ Hạn chế việc sử dụng điện để
-HS đọc câu C3.
-HS trả lời câu C3: Bằng cách chiếu ánh sáng trắng qua vỏ nhựa màu đỏ hay màu vàng Các vỏ nhựa đóng vai trò như các tấm lọc màu
-HS đọc câu C4
-HS trả lời câu C4: Tấm lọc màu
-HS đọc ghi nhớ
-HS lắng nghe
III Vận dụng
C3: Bằng cách chiếu ánh sáng trắng qua vỏ nhựa màu đỏ hay màu vàng Các
vỏ nhựa đóng vai trò như các tấm lọc màu
C4: Tấm lọc màu
- HS tiếp thu được nội dung
GDBVMT
- Nếu sống lâu trong môi trường ánh sáng nhân tạo (ánh sáng màu) sẽ khiến thị lực bị suy giảm Sức đề kháng của cơ thể giảm sút.
- Tại các thành phố lớn, việc sử dụng quá nhiều đèn màu trang trí
đã khiến cho môi trường bị ô nhiễm ánh sáng Sự ô nhiễm này dẫn đến giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến khả năng quan sát thiên văn Ngoài ra, chúng còn làm lãng phí điện năng.
Trang 7thắp sáng đèn quảng cáo nhắm
tiết kiệm điện.
4 Củng cố kiến thức: (2 phút)
- các câu hỏi củng cố kiến thức của bài
- Gọi 2 HS đọc lại phần ghi nhớ và có thể em chưa biết
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài, làm bài tập từ 52.1 đến 52.10
- Đọc phần có thể em chưa biết
- Chuẩn bị bài mới bài 53: Sự phân tích ánh sáng trắng
IV RÚT KINH NGHIỆM: